| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
៣. បត្តវគ្គោ
3. Pattavaggo
១. បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា
1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā
៥៩៨. ពហូ បត្តេ សន្និចយន្តិ ឯត្ថ សន្និចយន្តិ ភាវនបុំសកំ, ពហូ បត្តេ វា គហេត្វា សន្និចយំ ករិស្សន្តីតិ អត្ថោ។ ‘‘អឌ្ឍតេរសបលមាសានំ គាហិកា’’តិ លិខិតំ។ ឯត្ថ –
598.Bahūpatte sannicayanti ettha sannicayanti bhāvanapuṃsakaṃ, bahū patte vā gahetvā sannicayaṃ karissantīti attho. ‘‘Aḍḍhaterasapalamāsānaṃ gāhikā’’ti likhitaṃ. Ettha –
‘‘កុឌុវោ ចតុបលេយ្យោ, កុឌុវានំ ចតុគ្គុណំ;
‘‘Kuḍuvo catupaleyyo, kuḍuvānaṃ catugguṇaṃ;
បត្ថំ ចតុគ្គុណោ មាសា-តិ កមាហុ ចតុគ្គុណ’’ន្តិ។ –
Patthaṃ catugguṇo māsā-ti kamāhu catugguṇa’’nti. –
អាទិំ លោកវោហារំ ទស្សេត្វាវ កេចិ បបញ្ចេន្តិ។
Ādiṃ lokavohāraṃ dassetvāva keci papañcenti.
៦០២. ខាទនន្តិ ខាទនីយំ សូបាទិ។ ‘‘ព្យញ្ជនស្ស មត្តា នាម ឱទនតោ ចតុត្ថោ ភាគោ’’តិ (ម. និ. អដ្ឋ. ២.៣៨៧) ព្រហ្មាយុសុត្តដ្ឋកថាយំ វុត្តត្តា អាលោបស្ស ចតុត្ថភាគំ ព្យញ្ជនំ អនុរូបន្តិ គហេតព្ពំ។ ‘‘ភិក្ខុនិយា បត្តសន្និចយស្ស វារិតត្តា តទនុលោមតោ ភិក្ខូនម្បិ ទុតិយោ វារិតោ’’តិ វុត្តំ, តំ ន យុត្តំ, បាឡិយញ្ហិ ‘‘សន្និចយំ ករេយ្យាតិ អនធិដ្ឋិតោ អវិកប្បិតោ’’តិ (បាចិ. ៧៣៥) វុត្តំ។ សោ ហិ កថិនក្ខន្ធកេ (មហាវ. ៣០៦ អាទយោ) និចយសន្និធិ វិយ ឯកោបិ បុនទិវសេ ‘‘សន្និចយោ’’តិ វុច្ចតិ។ អនន្តរសិក្ខាបទេ បន ‘‘ទុតិយោ វារិតោតិ អធិដ្ឋានំ និយតំ, តស្មា ទ្វេ បត្តេ អធិដ្ឋាតុំ ន លភតិ។ សចេ ឯកតោ អធិដ្ឋាតិ, ទ្វេបិ ន អធិដ្ឋិតា ហោន្តិ។ វិសុំ វិសុំ អធិដ្ឋាតិ, ទុតិយោ អនធិដ្ឋិតោ’’តិ វទន្តិ។ វិកប្បេតុំ បន ពហូបិ លភតិ។ ឥទានិ វត្តព្ពំ សន្ធាយ ‘‘នាមមត្តេ វិសេសោ’’តិ វុត្តំ។ តត្ថ នាមន្តិ មជ្ឈិមោ មជ្ឈិមោមកោ មជ្ឈិមុក្កដ្ឋោតិអាទិ។
602.Khādananti khādanīyaṃ sūpādi. ‘‘Byañjanassa mattā nāma odanato catuttho bhāgo’’ti (ma. ni. aṭṭha. 2.387) brahmāyusuttaṭṭhakathāyaṃ vuttattā ālopassa catutthabhāgaṃ byañjanaṃ anurūpanti gahetabbaṃ. ‘‘Bhikkhuniyā pattasannicayassa vāritattā tadanulomato bhikkhūnampi dutiyo vārito’’ti vuttaṃ, taṃ na yuttaṃ, pāḷiyañhi ‘‘sannicayaṃ kareyyāti anadhiṭṭhito avikappito’’ti (pāci. 735) vuttaṃ. So hi kathinakkhandhake (mahāva. 306 ādayo) nicayasannidhi viya ekopi punadivase ‘‘sannicayo’’ti vuccati. Anantarasikkhāpade pana ‘‘dutiyo vāritoti adhiṭṭhānaṃ niyataṃ, tasmā dve patte adhiṭṭhātuṃ na labhati. Sace ekato adhiṭṭhāti, dvepi na adhiṭṭhitā honti. Visuṃ visuṃ adhiṭṭhāti, dutiyo anadhiṭṭhito’’ti vadanti. Vikappetuṃ pana bahūpi labhati. Idāni vattabbaṃ sandhāya ‘‘nāmamatte viseso’’ti vuttaṃ. Tattha nāmanti majjhimo majjhimomako majjhimukkaṭṭhotiādi.
៦០៨. ‘‘បាកស្ស ហិ ឩនត្តា បត្តសង្ខ្យំ ន គច្ឆតី’’តិ វចនតោ អធិដ្ឋិតបត្តោបិ ខរបាកេន សេតត្តា អធិដ្ឋានំ វិជហតីតិ ចេ? ន, អធិដ្ឋានវិជហនេសុ នវសុ អនាគតត្តា, តស្មា បឋមបាកានំ ឯវ ឩនត្តា បត្តសង្ខ្យំ ន គច្ឆតិ, តស្មិំ សតិ អញ្ញំ វិញ្ញាបេតុំ ន វដ្ដតិ។ ‘‘ឩនបញ្ចពន្ធនេនា’’តិ ហិ វុត្តំ។ ឆិទ្ទេ, រាជិយា វា ហិ សតិ តេហិ អធិដ្ឋានំ វិជហតីតិ វិជហិតេ នាយំ បដិសេធោ, តស្មា បច្ចុទ្ធរិត្វា, វិកប្បេត្វាបិ អញ្ញំ វិញ្ញាបេតុំ ន លភតិ។
608. ‘‘Pākassa hi ūnattā pattasaṅkhyaṃ na gacchatī’’ti vacanato adhiṭṭhitapattopi kharapākena setattā adhiṭṭhānaṃ vijahatīti ce? Na, adhiṭṭhānavijahanesu navasu anāgatattā, tasmā paṭhamapākānaṃ eva ūnattā pattasaṅkhyaṃ na gacchati, tasmiṃ sati aññaṃ viññāpetuṃ na vaṭṭati. ‘‘Ūnapañcabandhanenā’’ti hi vuttaṃ. Chidde, rājiyā vā hi sati tehi adhiṭṭhānaṃ vijahatīti vijahite nāyaṃ paṭisedho, tasmā paccuddharitvā, vikappetvāpi aññaṃ viññāpetuṃ na labhati.
ឯវំ បត្តការកោ មូលំ លភិត្វាតិ ឯត្ថ បចិត្វា ឋបិតទិវសតោ បដ្ឋាយ។ ទាតុកាមោ ហុត្វាតិ ឯត្ថ ទិន្នទិវសតោ, សុតទិវសតោ វា បដ្ឋាយ ទសាហំ វេទិតព្ពំ។ លិង្គបរិវត្តេន បន ទសាហាតិក្កមេ បត្តសាមិកស្ស ភិក្ខុស្ស, ភិក្ខុនិយា បន រត្តាតិក្កមេ និស្សគ្គិយំ។
Evaṃ pattakārako mūlaṃ labhitvāti ettha pacitvā ṭhapitadivasato paṭṭhāya. Dātukāmo hutvāti ettha dinnadivasato, sutadivasato vā paṭṭhāya dasāhaṃ veditabbaṃ. Liṅgaparivattena pana dasāhātikkame pattasāmikassa bhikkhussa, bhikkhuniyā pana rattātikkame nissaggiyaṃ.
បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បត្តសិក្ខាបទំ • 1. Pattasikkhāpadaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ១. បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā
