| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya |
॥ নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
দীঘনিকাযো
Dīghanikāyo
পাথিকৰগ্গপাল়ি
Pāthikavaggapāḷi
১. পাথিকসুত্তং
1. Pāthikasuttaṃ
সুনক্খত্তৰত্থু
Sunakkhattavatthu
১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা মল্লেসু ৰিহরতি অনুপিযং নাম 1 মল্লানং নিগমো। অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায অনুপিযং পিণ্ডায পাৰিসি। অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘অতিপ্পগো খো তাৰ অনুপিযাযং 2 পিণ্ডায চরিতুং। যংনূনাহং যেন ভগ্গৰগোত্তস্স পরিব্বাজকস্স আরামো, যেন ভগ্গৰগোত্তো পরিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমেয্য’’ন্তি।
1. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati anupiyaṃ nāma 3 mallānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘atippago kho tāva anupiyāyaṃ 4 piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkameyya’’nti.
২. অথ খো ভগৰা যেন ভগ্গৰগোত্তস্স পরিব্বাজকস্স আরামো, যেন ভগ্গৰগোত্তো পরিব্বাজকো তেনুপসঙ্কমি। অথ খো ভগ্গৰগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘এতু খো, ভন্তে, ভগৰা। স্ৰাগতং, ভন্তে, ভগৰতো। চিরস্সং খো, ভন্তে, ভগৰা ইমং পরিযাযমকাসি যদিদং ইধাগমনায। নিসীদতু, ভন্তে, ভগৰা, ইদমাসনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি। নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে। ভগ্গৰগোত্তোপি খো পরিব্বাজকো অঞ্ঞতরং নীচং আসনং গহেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো ভগ্গৰগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘পুরিমানি, ভন্তে, দিৰসানি পুরিমতরানি সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং এতদৰোচ – ‘পচ্চক্খাতো দানি মযা, ভগ্গৰ, ভগৰা। ন দানাহং ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরামী’তি। কচ্চেতং, ভন্তে, তথেৰ, যথা সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো অৰচা’’তি? ‘‘তথেৰ খো এতং, ভগ্গৰ, যথা সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো অৰচ’’।
2. Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavagotto paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Bhaggavagottopi kho paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘purimāni, bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘paccakkhāto dāni mayā, bhaggava, bhagavā. Na dānāhaṃ bhagavantaṃ uddissa viharāmī’ti. Kaccetaṃ, bhante, tatheva, yathā sunakkhatto licchaviputto avacā’’ti? ‘‘Tatheva kho etaṃ, bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca’’.
৩. পুরিমানি, ভগ্গৰ, দিৰসানি পুরিমতরানি সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো মং এতদৰোচ – ‘পচ্চক্খামি দানাহং, ভন্তে, ভগৰন্তং। ন দানাহং, ভন্তে, ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরিস্সামী’তি। ‘এৰং ৰুত্তে, অহং, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তং লিচ্ছৰিপুত্তং এতদৰোচং – ‘অপি নু তাহং, সুনক্খত্ত, এৰং অৰচং, এহি ত্ৰং, সুনক্খত্ত, মমং উদ্দিস্স ৰিহরাহী’তি? ‘নো হেতং, ভন্তে’। ‘ত্ৰং ৰা পন মং এৰং অৰচ – অহং, ভন্তে, ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরিস্সামী’তি? ‘নো হেতং, ভন্তে’। ‘ইতি কির, সুনক্খত্ত, নেৰাহং তং ৰদামি – এহি ত্ৰং, সুনক্খত্ত, মমং উদ্দিস্স ৰিহরাহীতি। নপি কির মং ত্ৰং ৰদেসি – অহং, ভন্তে, ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরিস্সামীতি। এৰং সন্তে, মোঘপুরিস, কো সন্তো কং পচ্চাচিক্খসি? পস্স, মোঘপুরিস, যাৰঞ্চ 5 তে ইদং অপরদ্ধ’ন্তি।
3. Purimāni, bhaggava, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘paccakkhāmi dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ. Na dānāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti. ‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ, ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmīti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Passa, moghapurisa, yāvañca 6 te idaṃ aparaddha’nti.
৪. ‘ন হি পন মে, ভন্তে, ভগৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করোতী’তি। ‘অপি নু তাহং, সুনক্খত্ত, এৰং অৰচং – এহি ত্ৰং, সুনক্খত্ত, মমং উদ্দিস্স ৰিহরাহি, অহং তে উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সামী’তি? ‘নো হেতং, ভন্তে’। ‘ত্ৰং ৰা পন মং এৰং অৰচ – অহং, ভন্তে, ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরিস্সামি, ভগৰা মে উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতী’তি? ‘নো হেতং, ভন্তে’। ‘ইতি কির, সুনক্খত্ত, নেৰাহং তং ৰদামি – এহি ত্ৰং, সুনক্খত্ত, মমং উদ্দিস্স ৰিহরাহি, অহং তে উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সামী’তি; নপি কির মং ত্ৰং ৰদেসি – অহং, ভন্তে, ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরিস্সামি, ভগৰা মে উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতী’তি। এৰং সন্তে, মোঘপুরিস , কো সন্তো কং পচ্চাচিক্খসি? তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, কতে ৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযে অকতে ৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযে যস্সত্থায মযা ধম্মো দেসিতো সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযাযা’তি? ‘কতে ৰা, ভন্তে, উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযে অকতে ৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযে যস্সত্থায ভগৰতা ধম্মো দেসিতো সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযাযা’তি। ‘ইতি কির, সুনক্খত্ত, কতে ৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযে, অকতে ৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযে, যস্সত্থায মযা ধম্মো দেসিতো, সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযায। তত্র, সুনক্খত্ত, কিং উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং কতং করিস্সতি? পস্স, মোঘপুরিস, যাৰঞ্চ তে ইদং অপরদ্ধ’ন্তি।
4. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’ti. ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī’ti; napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa , ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Kate vā, bhante, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kataṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti.
৫. ‘ন হি পন মে, ভন্তে, ভগৰা অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেতী’তি 7? ‘অপি নু তাহং, সুনক্খত্ত, এৰং অৰচং – এহি ত্ৰং, সুনক্খত্ত, মমং উদ্দিস্স ৰিহরাহি, অহং তে অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেস্সামী’তি? ‘নো হেতং, ভন্তে’। ‘ত্ৰং ৰা পন মং এৰং অৰচ – অহং, ভন্তে, ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরিস্সামি, ভগৰা মে অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেস্সতী’তি? ‘নো হেতং, ভন্তে’। ‘ইতি কির, সুনক্খত্ত, নেৰাহং তং ৰদামি – এহি ত্ৰং, সুনক্খত্ত, মমং উদ্দিস্স ৰিহরাহি, অহং তে অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেস্সামীতি। নপি কির মং ত্ৰং ৰদেসি – অহং, ভন্তে, ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰিহরিস্সামি, ভগৰা মে অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেস্সতী’তি। এৰং সন্তে, মোঘপুরিস, কো সন্তো কং পচ্চাচিক্খসি? তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, পঞ্ঞত্তে ৰা অগ্গঞ্ঞে, অপঞ্ঞত্তে ৰা অগ্গঞ্ঞে, যস্সত্থায মযা ধম্মো দেসিতো, সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযাযা’তি? ‘পঞ্ঞত্তে ৰা, ভন্তে, অগ্গঞ্ঞে, অপঞ্ঞত্তে ৰা অগ্গঞ্ঞে, যস্সত্থায ভগৰতা ধম্মো দেসিতো, সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযাযা’তি। ‘ইতি কির, সুনক্খত্ত, পঞ্ঞত্তে ৰা অগ্গঞ্ঞে, অপঞ্ঞত্তে ৰা অগ্গঞ্ঞে, যস্সত্থায মযা ধম্মো দেসিতো, সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযায। তত্র, সুনক্খত্ত, কিং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞত্তং করিস্সতি? পস্স, মোঘপুরিস, যাৰঞ্চ তে ইদং অপরদ্ধং’।
5. ‘Na hi pana me, bhante, bhagavā aggaññaṃ paññapetī’ti 8? ‘Api nu tāhaṃ, sunakkhatta, evaṃ avacaṃ – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Iti kira, sunakkhatta, nevāhaṃ taṃ vadāmi – ehi tvaṃ, sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahaṃ te aggaññaṃ paññapessāmīti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi – ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ paññapessatī’ti. Evaṃ sante, moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti? ‘Paññatte vā, bhante, aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti. ‘Iti kira, sunakkhatta, paññatte vā aggaññe, apaññatte vā aggaññe, yassatthāya mayā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya. Tatra, sunakkhatta, kiṃ aggaññaṃ paññattaṃ karissati? Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’.
৬. ‘অনেকপরিযাযেন খো তে, সুনক্খত্ত, মম ৰণ্ণো ভাসিতো ৰজ্জিগামে – ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি। ইতি খো তে, সুনক্খত্ত, অনেকপরিযাযেন মম ৰণ্ণো ভাসিতো ৰজ্জিগামে।
6. ‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘অনেকপরিযাযেন খো তে, সুনক্খত্ত, ধম্মস্স ৰণ্ণো ভাসিতো ৰজ্জিগামে – স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহীতি। ইতি খো তে, সুনক্খত্ত, অনেকপরিযাযেন ধম্মস্স ৰণ্ণো ভাসিতো ৰজ্জিগামে।
‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘অনেকপরিযাযেন খো তে, সুনক্খত্ত, সঙ্ঘস্স ৰণ্ণো ভাসিতো ৰজ্জিগামে – সুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, উজুপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, যদিদং চত্তারি পুরিসযুগানি অট্ঠ পুরিসপুগ্গলা, এস ভগৰতো সাৰকসঙ্ঘো, আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সাতি। ইতি খো তে, সুনক্খত্ত, অনেকপরিযাযেন সঙ্ঘস্স ৰণ্ণো ভাসিতো ৰজ্জিগামে।
‘Anekapariyāyena kho te, sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme – suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti. Iti kho te, sunakkhatta, anekapariyāyena saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.
‘আরোচযামি খো তে, সুনক্খত্ত, পটিৰেদযামি খো তে, সুনক্খত্ত। ভৰিস্সন্তি খো তে, সুনক্খত্ত, ৰত্তারো, নো ৰিসহি সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো সমণে গোতমে ব্রহ্মচরিযং চরিতুং, সো অৰিসহন্তো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তোতি। ইতি খো তে, সুনক্খত্ত, ভৰিস্সন্তি ৰত্তারো’তি।
‘Ārocayāmi kho te, sunakkhatta, paṭivedayāmi kho te, sunakkhatta. Bhavissanti kho te, sunakkhatta, vattāro, no visahi sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṃ carituṃ, so avisahanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattoti. Iti kho te, sunakkhatta, bhavissanti vattāro’ti.
এৰং পি খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো মযা ৰুচ্চমানো অপক্কমেৰ ইমস্মা ধম্মৰিনযা, যথা তং আপাযিকো নেরযিকো।
Evaṃ pi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
কোরক্খত্তিযৰত্থু
Korakkhattiyavatthu
৭. ‘‘একমিদাহং, ভগ্গৰ, সমযং থূলূসু 9 ৰিহরামি উত্তরকা নাম থূলূনং নিগমো। অথ খ্ৰাহং, ভগ্গৰ, পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায সুনক্খত্তেন লিচ্ছৰিপুত্তেন পচ্ছাসমণেন উত্তরকং পিণ্ডায পাৰিসিং। তেন খো পন সমযেন অচেলো কোরক্খত্তিযো কুক্কুরৰতিকো চতুক্কুণ্ডিকো 10 ছমানিকিণ্ণং ভক্খসং মুখেনেৰ খাদতি, মুখেনেৰ ভুঞ্জতি। অদ্দসা খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো অচেলং কোরক্খত্তিযং কুক্কুরৰতিকং চতুক্কুণ্ডিকং ছমানিকিণ্ণং ভক্খসং মুখেনেৰ খাদন্তং মুখেনেৰ ভুঞ্জন্তং। দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘সাধুরূপো ৰত, ভো, অযং 11 সমণো চতুক্কুণ্ডিকো ছমানিকিণ্ণং ভক্খসং মুখেনেৰ খাদতি, মুখেনেৰ ভুঞ্জতী’তি।
7. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ thūlūsu 12 viharāmi uttarakā nāma thūlūnaṃ nigamo. Atha khvāhaṃ, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tena kho pana samayena acelo korakkhattiyo kukkuravatiko catukkuṇḍiko 13 chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjati. Addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘sādhurūpo vata, bho, ayaṃ 14 samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti.
‘‘অথ খ্ৰাহং, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তস্স লিচ্ছৰিপুত্তস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায সুনক্খত্তং লিচ্ছৰিপুত্তং এতদৰোচং – ‘ত্ৰম্পি নাম, মোঘপুরিস, সমণো সক্যপুত্তিযো 15 পটিজানিস্সসী’তি! ‘কিং পন মং, ভন্তে, ভগৰা এৰমাহ – ‘ত্ৰম্পি নাম, মোঘপুরিস, সমণো সক্যপুত্তিযো 16 পটিজানিস্সসী’তি? ‘ননু তে, সুনক্খত্ত, ইমং অচেলং কোরক্খত্তিযং কুক্কুরৰতিকং চতুক্কুণ্ডিকং ছমানিকিণ্ণং ভক্খসং মুখেনেৰ খাদন্তং মুখেনেৰ ভুঞ্জন্তং দিস্ৰান এতদহোসি – সাধুরূপো ৰত, ভো, অযং সমণো চতুক্কুণ্ডিকো ছমানিকিণ্ণং ভক্খসং মুখেনেৰ খাদতি, মুখেনেৰ ভুঞ্জতী’তি? ‘এৰং, ভন্তে। কিং পন, ভন্তে, ভগৰা অরহত্তস্স মচ্ছরাযতী’তি? ‘ন খো অহং, মোঘপুরিস, অরহত্তস্স মচ্ছরাযামি। অপি চ, তুয্হেৰেতং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং, তং পজহ। মা তে অহোসি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায। যং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, মঞ্ঞসি অচেলং কোরক্খত্তিযং – সাধুরূপো অযং সমণোতি 17। সো সত্তমং দিৰসং অলসকেন কালঙ্করিস্সতি। কালঙ্কতো 18 চ কালকঞ্চিকা 19 নাম অসুরা সব্বনিহীনো অসুরকাযো, তত্র উপপজ্জিস্সতি। কালঙ্কতঞ্চ নং বীরণত্থম্বকে সুসানে ছড্ডেস্সন্তি। আকঙ্খমানো চ ত্ৰং, সুনক্খত্ত, অচেলং কোরক্খত্তিযং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছেয্যাসি – জানাসি, আৰুসো কোরক্খত্তিয 20, অত্তনো গতিন্তি? ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৰিজ্জতি যং তে অচেলো কোরক্খত্তিযো ব্যাকরিস্সতি – জানামি, আৰুসো সুনক্খত্ত, অত্তনো গতিং; কালকঞ্চিকা নাম অসুরা সব্বনিহীনো অসুরকাযো, তত্রাম্হি উপপন্নোতি।
‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo 21 paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo 22 paṭijānissasī’ti? ‘Nanu te, sunakkhatta, imaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ disvāna etadahosi – sādhurūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhuñjatī’ti? ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi. Api ca, tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ korakkhattiyaṃ – sādhurūpo ayaṃ samaṇoti 23. So sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato 24 ca kālakañcikā 25 nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessanti. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ korakkhattiyaṃ upasaṅkamitvā puccheyyāsi – jānāsi, āvuso korakkhattiya 26, attano gatinti? Ṭhānaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, vijjati yaṃ te acelo korakkhattiyo byākarissati – jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ; kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapannoti.
‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেন অচেলো কোরক্খত্তিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা অচেলং কোরক্খত্তিযং এতদৰোচ – ‘ব্যাকতো খোসি, আৰুসো কোরক্খত্তিয, সমণেন গোতমেন – অচেলো কোরক্খত্তিযো সত্তমং দিৰসং অলসকেন কালঙ্করিস্সতি। কালঙ্কতো চ কালকঞ্চিকা নাম অসুরা সব্বনিহীনো অসুরকাযো , তত্র উপপজ্জিস্সতি। কালঙ্কতঞ্চ নং বীরণত্থম্বকে সুসানে ছড্ডেস্সন্তী’তি। যেন ত্ৰং, আৰুসো কোরক্খত্তিয, মত্তং মত্তঞ্চ ভত্তং ভুঞ্জেয্যাসি, মত্তং মত্তঞ্চ পানীযং পিৰেয্যাসি। যথা সমণস্স গোতমস্স মিচ্ছা অস্স ৰচন’ন্তি।
‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ etadavoca – ‘byākato khosi, āvuso korakkhattiya, samaṇena gotamena – acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṅkarissati. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo , tatra upapajjissati. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍessantī’ti. Yena tvaṃ, āvuso korakkhattiya, mattaṃ mattañca bhattaṃ bhuñjeyyāsi, mattaṃ mattañca pānīyaṃ piveyyāsi. Yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacana’nti.
৮. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো একদ্ৰীহিকায সত্তরত্তিন্দিৰানি গণেসি, যথা তং তথাগতস্স অসদ্দহমানো। অথ খো, ভগ্গৰ, অচেলো কোরক্খত্তিযো সত্তমং দিৰসং অলসকেন কালমকাসি। কালঙ্কতো চ কালকঞ্চিকা নাম অসুরা সব্বনিহীনো অসুরকাযো, তত্র উপপজ্জি। কালঙ্কতঞ্চ নং বীরণত্থম্বকে সুসানে ছড্ডেসুং।
8. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṃ tathāgatassa asaddahamāno. Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatra upapajji. Kālaṅkatañca naṃ bīraṇatthambake susāne chaḍḍesuṃ.
৯. ‘‘অস্সোসি খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো – ‘অচেলো কির কোরক্খত্তিযো অলসকেন কালঙ্কতো বীরণত্থম্বকে সুসানে ছড্ডিতো’তি। অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেন বীরণত্থম্বকং সুসানং, যেন অচেলো কোরক্খত্তিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা অচেলং কোরক্খত্তিযং তিক্খত্তুং পাণিনা আকোটেসি – ‘জানাসি, আৰুসো কোরক্খত্তিয, অত্তনো গতি’ন্তি? অথ খো, ভগ্গৰ, অচেলো কোরক্খত্তিযো পাণিনা পিট্ঠিং পরিপুঞ্ছন্তো ৰুট্ঠাসি। ‘জানামি, আৰুসো সুনক্খত্ত, অত্তনো গতিং। কালকঞ্চিকা নাম অসুরা সব্বনিহীনো অসুরকাযো, তত্রাম্হি উপপন্নো’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ উত্তানো পপতি 27।
9. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira korakkhattiyo alasakena kālaṅkato bīraṇatthambake susāne chaḍḍito’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambakaṃ susānaṃ, yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ tikkhattuṃ pāṇinā ākoṭesi – ‘jānāsi, āvuso korakkhattiya, attano gati’nti? Atha kho, bhaggava, acelo korakkhattiyo pāṇinā piṭṭhiṃ paripuñchanto vuṭṭhāsi. ‘Jānāmi, āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ. Kālakañcikā nāma asurā sabbanihīno asurakāyo, tatrāmhi upapanno’ti vatvā tattheva uttāno papati 28.
১০. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো অহং, ভগ্গৰ , সুনক্খত্তং লিচ্ছৰিপুত্তং এতদৰোচং – ‘তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, যথেৰ তে অহং অচেলং কোরক্খত্তিযং আরব্ভ ব্যাকাসিং, তথেৰ তং ৰিপাকং, অঞ্ঞথা ৰা’তি? ‘যথেৰ মে, ভন্তে, ভগৰা অচেলং কোরক্খত্তিযং আরব্ভ ব্যাকাসি, তথেৰ তং ৰিপাকং, নো অঞ্ঞথা’তি। ‘তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, যদি এৰং সন্তে কতং ৰা হোতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং, অকতং ৰাতি? ‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে কতং হোতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং, নো অকত’ন্তি। ‘এৰম্পি খো মং ত্ৰং, মোঘপুরিস, উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করোন্তং এৰং ৰদেসি – ন হি পন মে, ভন্তে, ভগৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করোতীতি। পস্স, মোঘপুরিস, যাৰঞ্চ তে ইদং অপরদ্ধ’ন্তি। ‘‘এৰম্পি খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো মযা ৰুচ্চমানো অপক্কমেৰ ইমস্মা ধম্মৰিনযা, যথা তং আপাযিকো নেরযিকো।
10. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava , sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vāti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
অচেলকল়ারমট্টকৰত্থু
Acelakaḷāramaṭṭakavatthu
১১. ‘‘একমিদাহং, ভগ্গৰ, সমযং ৰেসালিযং ৰিহরামি মহাৰনে কূটাগারসালাযং। তেন খো পন সমযেন অচেলো কল়ারমট্টকো ৰেসালিযং পটিৰসতি লাভগ্গপ্পত্তো চেৰ যসগ্গপ্পত্তো চ ৰজ্জিগামে। তস্স সত্তৰতপদানি 29 সমত্তানি সমাদিন্নানি হোন্তি – ‘যাৰজীৰং অচেলকো অস্সং, ন ৰত্থং পরিদহেয্যং, যাৰজীৰং ব্রহ্মচারী অস্সং, ন মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্যং, যাৰজীৰং সুরামংসেনেৰ যাপেয্যং, ন ওদনকুম্মাসং ভুঞ্জেয্যং। পুরত্থিমেন ৰেসালিং উদেনং নাম চেতিযং, তং নাতিক্কমেয্যং, দক্খিণেন ৰেসালিং গোতমকং নাম চেতিযং, তং নাতিক্কমেয্যং, পচ্ছিমেন ৰেসালিং সত্তম্বং নাম চেতিযং, তং নাতিক্কমেয্যং, উত্তরেন ৰেসালিং বহুপুত্তং নাম 30 চেতিযং তং নাতিক্কমেয্য’ন্তি। সো ইমেসং সত্তন্নং ৰতপদানং সমাদানহেতু লাভগ্গপ্পত্তো চেৰ যসগ্গপ্পত্তো চ ৰজ্জিগামে।
11. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭako vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. Tassa sattavatapadāni 31 samattāni samādinnāni honti – ‘yāvajīvaṃ acelako assaṃ, na vatthaṃ paridaheyyaṃ, yāvajīvaṃ brahmacārī assaṃ, na methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyyaṃ, yāvajīvaṃ surāmaṃseneva yāpeyyaṃ, na odanakummāsaṃ bhuñjeyyaṃ. Puratthimena vesāliṃ udenaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, dakkhiṇena vesāliṃ gotamakaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, pacchimena vesāliṃ sattambaṃ nāma cetiyaṃ, taṃ nātikkameyyaṃ, uttarena vesāliṃ bahuputtaṃ nāma 32 cetiyaṃ taṃ nātikkameyya’nti. So imesaṃ sattannaṃ vatapadānaṃ samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme.
১২. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেন অচেলো কল়ারমট্টকো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা অচেলং কল়ারমট্টকং পঞ্হং অপুচ্ছি। তস্স অচেলো কল়ারমট্টকো পঞ্হং পুট্ঠো ন সম্পাযাসি। অসম্পাযন্তো কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাত্ৰাকাসি। অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তস্স লিচ্ছৰিপুত্তস্স এতদহোসি – ‘সাধুরূপং ৰত ভো অরহন্তং সমণং আসাদিম্হসে 33। মা ৰত নো অহোসি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খাযা’তি।
12. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ pañhaṃ apucchi. Tassa acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Atha kho, bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa etadahosi – ‘sādhurūpaṃ vata bho arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase 34. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti.
১৩. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো অহং, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তং লিচ্ছৰিপুত্তং এতদৰোচং – ‘ত্ৰম্পি নাম, মোঘপুরিস, সমণো সক্যপুত্তিযো পটিজানিস্সসী’তি! ‘কিং পন মং, ভন্তে, ভগৰা এৰমাহ – ত্ৰম্পি নাম, মোঘপুরিস, সমণো সক্যপুত্তিযো পটিজানিস্সসী’তি? ‘ননু ত্ৰং, সুনক্খত্ত, অচেলং কল়ারমট্টকং উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্হং অপুচ্ছি। তস্স তে অচেলো কল়ারমট্টকো পঞ্হং পুট্ঠো ন সম্পাযাসি। অসম্পাযন্তো কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাত্ৰাকাসি। তস্স তে এতদহোসি – ‘‘সাধুরূপং ৰত, ভো, অরহন্তং সমণং আসাদিম্হসে। মা ৰত নো অহোসি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খাযা’তি। ‘এৰং, ভন্তে। কিং পন, ভন্তে, ভগৰা অরহত্তস্স মচ্ছরাযতী’তি? ‘ন খো অহং, মোঘপুরিস, অরহত্তস্স মচ্ছরাযামি, অপি চ তুয্হেৰেতং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং, তং পজহ। মা তে অহোসি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায। যং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, মঞ্ঞসি অচেলং কল়ারমট্টকং – সাধুরূপো অযং 35 সমণোতি, সো নচিরস্সেৰ পরিহিতো সানুচারিকো ৰিচরন্তো ওদনকুম্মাসং ভুঞ্জমানো সব্বানেৰ ৰেসালিযানি চেতিযানি সমতিক্কমিত্ৰা যসা নিহীনো 36 কালং করিস্সতী’তি।
13. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti! ‘Kiṃ pana maṃ, bhante, bhagavā evamāha – tvampi nāma, moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissasī’ti? ‘Nanu tvaṃ, sunakkhatta, acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ apucchi. Tassa te acelo kaḷāramaṭṭako pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Tassa te etadahosi – ‘‘sādhurūpaṃ vata, bho, arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’ti. ‘Evaṃ, bhante. Kiṃ pana, bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī’ti? ‘Na kho ahaṃ, moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi, api ca tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha. Mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ, sunakkhatta, maññasi acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ – sādhurūpo ayaṃ 37 samaṇoti, so nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno 38 kālaṃ karissatī’ti.
‘‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, অচেলো কল়ারমট্টকো নচিরস্সেৰ পরিহিতো সানুচারিকো ৰিচরন্তো ওদনকুম্মাসং ভুঞ্জমানো সব্বানেৰ ৰেসালিযানি চেতিযানি সমতিক্কমিত্ৰা যসা নিহীনো কালমকাসি।
‘‘‘Atha kho, bhaggava, acelo kaḷāramaṭṭako nacirasseva parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālamakāsi.
১৪. ‘‘অস্সোসি খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো – ‘অচেলো কির কল়ারমট্টকো পরিহিতো সানুচারিকো ৰিচরন্তো ওদনকুম্মাসং ভুঞ্জমানো সব্বানেৰ ৰেসালিযানি চেতিযানি সমতিক্কমিত্ৰা যসা নিহীনো কালঙ্কতো’তি। অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো অহং, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তং লিচ্ছৰিপুত্তং এতদৰোচং – ‘তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, যথেৰ তে অহং অচেলং কল়ারমট্টকং আরব্ভ ব্যাকাসিং, তথেৰ তং ৰিপাকং, অঞ্ঞথা ৰা’তি? ‘যথেৰ মে, ভন্তে, ভগৰা অচেলং কল়ারমট্টকং আরব্ভ ব্যাকাসি, তথেৰ তং ৰিপাকং, নো অঞ্ঞথা’তি। ‘তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, যদি এৰং সন্তে কতং ৰা হোতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং অকতং ৰা’তি? ‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে কতং হোতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং, নো অকত’ন্তি। ‘এৰম্পি খো মং ত্ৰং, মোঘপুরিস, উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করোন্তং এৰং ৰদেসি – ন হি পন মে, ভন্তে, ভগৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করোতী’’তি। পস্স, মোঘপুরিস, যাৰঞ্চ তে ইদং অপরদ্ধ’ন্তি। ‘‘এৰ’ম্পি খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো মযা ৰুচ্চমানো অপক্কমেৰ ইমস্মা ধম্মৰিনযা, যথা তং আপাযিকো নেরযিকো।
14. ‘‘Assosi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto – ‘acelo kira kaḷāramaṭṭako parihito sānucāriko vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nihīno kālaṅkato’ti. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ, aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ kaḷāramaṭṭakaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti. ‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī’’ti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddha’nti. ‘‘Eva’mpi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
অচেলপাথিকপুত্তৰত্থু
Acelapāthikaputtavatthu
১৫. ‘‘একমিদাহং, ভগ্গৰ, সমযং তত্থেৰ ৰেসালিযং ৰিহরামি মহাৰনে কূটাগারসালাযং। তেন খো পন সমযেন অচেলো পাথিকপুত্তো 39 ৰেসালিযং পটিৰসতি লাভগ্গপ্পত্তো চেৰ যসগ্গপ্পত্তো চ ৰজ্জিগামে। সো ৰেসালিযং পরিসতি এৰং ৰাচং ভাসতি – ‘সমণোপি গোতমো ঞাণৰাদো, অহম্পি ঞাণৰাদো। ঞাণৰাদো খো পন ঞাণৰাদেন অরহতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং দস্সেতুং। সমণো গোতমো উপড্ঢপথং আগচ্ছেয্য, অহম্পি উপড্ঢপথং গচ্ছেয্যং। তে তত্থ উভোপি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করেয্যাম। একং চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, দ্ৰাহং করিস্সামি। দ্ৰে চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযানি করিস্সতি, চত্তারাহং করিস্সামি । চত্তারি চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযানি করিস্সতি, অট্ঠাহং করিস্সামি। ইতি যাৰতকং যাৰতকং সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, তদ্দিগুণং তদ্দিগুণাহং করিস্সামী’তি।
15. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhaggava, samayaṃ tattheva vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto 40 vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi . Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti.
১৬. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো মং এতদৰোচ – ‘অচেলো, ভন্তে, পাথিকপুত্তো ৰেসালিযং পটিৰসতি লাভগ্গপ্পত্তো চেৰ যসগ্গপ্পত্তো চ ৰজ্জিগামে। সো ৰেসালিযং পরিসতি এৰং ৰাচং ভাসতি – সমণোপি গোতমো ঞাণৰাদো, অহম্পি ঞাণৰাদো। ঞাণৰাদো খো পন ঞাণৰাদেন অরহতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং দস্সেতুং। সমণো গোতমো উপড্ঢপথং আগচ্ছেয্য, অহম্পি উপড্ঢপথং গচ্ছেয্যং। তে তত্থ উভোপি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করেয্যাম। একং চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, দ্ৰাহং করিস্সামি। দ্ৰে চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযানি করিস্সতি, চত্তারাহং করিস্সামি। চত্তারি চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযানি করিস্সতি, অট্ঠাহং করিস্সামি। ইতি যাৰতকং যাৰতকং সমণো গোতমো উত্তরি মনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, তদ্দিগুণং তদ্দিগুণাহং করিস্সামী’’তি।
16. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca – ‘acelo, bhante, pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati – samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’’ti.
‘‘এৰং ৰুত্তে, অহং, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তং লিচ্ছৰিপুত্তং এতদৰোচং – ‘অভব্বো খো, সুনক্খত্ত, অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি।
‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
১৭. ‘রক্খতেতং, ভন্তে, ভগৰা ৰাচং, রক্খতেতং সুগতো ৰাচ’ন্তি। ‘কিং পন মং ত্ৰং, সুনক্খত্ত, এৰং ৰদেসি – রক্খতেতং, ভন্তে, ভগৰা ৰাচং, রক্খতেতং সুগতো ৰাচ’ন্তি? ‘ভগৰতা চস্স, ভন্তে, এসা ৰাচা একংসেন ওধারিতা 41 – অভব্বো অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যাতি। অচেলো চ, ভন্তে, পাথিকপুত্তো ৰিরূপরূপেন ভগৰতো সম্মুখীভাৰং আগচ্ছেয্য, তদস্স ভগৰতো মুসা’তি।
17. ‘Rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti. ‘Kiṃ pana maṃ tvaṃ, sunakkhatta, evaṃ vadesi – rakkhatetaṃ, bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vāca’nti? ‘Bhagavatā cassa, bhante, esā vācā ekaṃsena odhāritā 42 – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Acelo ca, bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṃ āgaccheyya, tadassa bhagavato musā’ti.
১৮. ‘অপি নু, সুনক্খত্ত, তথাগতো তং ৰাচং ভাসেয্য যা সা ৰাচা দ্ৰযগামিনী’তি? ‘কিং পন, ভন্তে, ভগৰতা অচেলো পাথিকপুত্তো চেতসা চেতো পরিচ্চ ৰিদিতো – অভব্বো অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি?
18. ‘Api nu, sunakkhatta, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā dvayagāminī’ti? ‘Kiṃ pana, bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā ceto paricca vidito – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?
‘উদাহু , দেৰতা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অভব্বো, ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা ভগৰতো সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি?
‘Udāhu , devatā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti?
১৯. ‘চেতসা চেতো পরিচ্চ ৰিদিতো চেৰ মে, সুনক্খত্ত , অচেলো পাথিকপুত্তো অভব্বো অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি।
19. ‘Cetasā ceto paricca vidito ceva me, sunakkhatta , acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘দেৰতাপি মে এতমত্থং আরোচেসুং – অভব্বো , ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা ভগৰতো সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি।
‘Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo , bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘অজিতোপি নাম লিচ্ছৰীনং সেনাপতি অধুনা কালঙ্কতো তাৰতিংসকাযং উপপন্নো। সোপি মং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমারোচেসি – অলজ্জী, ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো; মুসাৰাদী, ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো। মম্পি, ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো ব্যাকাসি ৰজ্জিগামে – অজিতো লিচ্ছৰীনং সেনাপতি মহানিরযং উপপন্নোতি। ন খো পনাহং, ভন্তে, মহানিরযং উপপন্নো; তাৰতিংসকাযম্হি উপপন্নো। অলজ্জী, ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো; মুসাৰাদী, ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো; অভব্বো চ, ভন্তে, অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা ভগৰতো সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি।
‘Ajitopi nāma licchavīnaṃ senāpati adhunā kālaṅkato tāvatiṃsakāyaṃ upapanno. Sopi maṃ upasaṅkamitvā evamārocesi – alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto. Mampi, bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme – ajito licchavīnaṃ senāpati mahānirayaṃ upapannoti. Na kho panāhaṃ, bhante, mahānirayaṃ upapanno; tāvatiṃsakāyamhi upapanno. Alajjī, bhante, acelo pāthikaputto; musāvādī, bhante, acelo pāthikaputto; abhabbo ca, bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘ইতি খো, সুনক্খত্ত, চেতসা চেতো পরিচ্চ ৰিদিতো চেৰ মে অচেলো পাথিকপুত্তো অভব্বো অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যাতি। দেৰতাপি মে এতমত্থং আরোচেসুং – অভব্বো, ভন্তে , অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা ভগৰতো সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি।
‘Iti kho, sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesuṃ – abhabbo, bhante , acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
‘সো খো পনাহং, সুনক্খত্ত, ৰেসালিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো যেন অচেলস্স পাথিকপুত্তস্স আরামো তেনুপসঙ্কমিস্সামি দিৰাৰিহারায। যস্সদানি ত্ৰং, সুনক্খত্ত, ইচ্ছসি, তস্স আরোচেহী’তি।
‘So kho panāhaṃ, sunakkhatta, vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya. Yassadāni tvaṃ, sunakkhatta, icchasi, tassa ārocehī’ti.
ইদ্ধিপাটিহারিযকথা
Iddhipāṭihāriyakathā
২০. ‘‘অথ খ্ৰাহং 43, ভগ্গৰ, পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ৰেসালিং পিণ্ডায পাৰিসিং। ৰেসালিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো যেন অচেলস্স পাথিকপুত্তস্স আরামো তেনুপসঙ্কমিং দিৰাৰিহারায। অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো তরমানরূপো ৰেসালিং পৰিসিত্ৰা যেন অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৰী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা অভিঞ্ঞাতে অভিঞ্ঞাতে লিচ্ছৰী এতদৰোচ – ‘এসাৰুসো, ভগৰা ৰেসালিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো যেন অচেলস্স পাথিকপুত্তস্স আরামো তেনুপসঙ্কমি দিৰাৰিহারায। অভিক্কমথাযস্মন্তো অভিক্কমথাযস্মন্তো, সাধুরূপানং সমণানং উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং ভৰিস্সতী’তি । অথ খো, ভগ্গৰ, অভিঞ্ঞাতানং অভিঞ্ঞাতানং লিচ্ছৰীনং এতদহোসি – ‘সাধুরূপানং কির, ভো, সমণানং উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং ভৰিস্সতি; হন্দ ৰত, ভো, গচ্ছামা’তি। যেন চ অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা ব্রাহ্মণমহাসালা গহপতিনেচযিকা নানাতিত্থিযা 44 সমণব্রাহ্মণা তেনুপসঙ্কমি। উপসঙ্কমিত্ৰা অভিঞ্ঞাতে অভিঞ্ঞাতে নানাতিত্থিযে 45 সমণব্রাহ্মণে এতদৰোচ – ‘এসাৰুসো, ভগৰা ৰেসালিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো যেন অচেলস্স পাথিকপুত্তস্স আরামো তেনুপসঙ্কমি দিৰাৰিহারায। অভিক্কমথাযস্মন্তো অভিক্কমথাযস্মন্তো, সাধুরূপানং সমণানং উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং ভৰিস্সতী’তি। অথ খো, ভগ্গৰ, অভিঞ্ঞাতানং অভিঞ্ঞাতানং নানাতিত্থিযানং সমণব্রাহ্মণানং এতদহোসি – ‘সাধুরূপানং কির, ভো, সমণানং উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং ভৰিস্সতি; হন্দ ৰত, ভো, গচ্ছামা’তি।
20. ‘‘Atha khvāhaṃ 46, bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya. Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṃ pavisitvā yena abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti . Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ licchavīnaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti. Yena ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā 47 samaṇabrāhmaṇā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte nānātitthiye 48 samaṇabrāhmaṇe etadavoca – ‘esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto, sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī’ti. Atha kho, bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ etadahosi – ‘sādhurūpānaṃ kira, bho, samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati; handa vata, bho, gacchāmā’ti.
‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৰী, অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা চ ব্রাহ্মণমহাসালা গহপতিনেচযিকা নানাতিত্থিযা সমণব্রাহ্মণা যেন অচেলস্স পাথিকপুত্তস্স আরামো তেনুপসঙ্কমিংসু। সা এসা, ভগ্গৰ, পরিসা মহা হোতি 49 অনেকসতা অনেকসহস্সা।
‘‘Atha kho, bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī, abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃsu. Sā esā, bhaggava, parisā mahā hoti 50 anekasatā anekasahassā.
২১. ‘‘অস্সোসি খো, ভগ্গৰ, অচেলো পাথিকপুত্তো – ‘অভিক্কন্তা কির অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৰী, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা চ ব্রাহ্মণমহাসালা গহপতিনেচযিকা নানাতিত্থিযা সমণব্রাহ্মণা। সমণোপি গোতমো ময্হং আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো’তি। সুত্ৰানস্স ভযং ছম্ভিতত্তং লোমহংসো উদপাদি। অথ খো, ভগ্গৰ, অচেলো পাথিকপুত্তো ভীতো সংৰিগ্গো লোমহট্ঠজাতো যেন তিন্দুকখাণুপরিব্বাজকারামো তেনুপসঙ্কমি।
21. ‘‘Assosi kho, bhaggava, acelo pāthikaputto – ‘abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo mayhaṃ ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti. Sutvānassa bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi. Atha kho, bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkami.
‘‘অস্সোসি খো, ভগ্গৰ, সা পরিসা – ‘অচেলো কির পাথিকপুত্তো ভীতো সংৰিগ্গো লোমহট্ঠজাতো যেন তিন্দুকখাণুপরিব্বাজকারামো তেনুপসঙ্কন্তো’তি 51। অথ খো, ভগ্গৰ, সা পরিসা অঞ্ঞতরং পুরিসং আমন্তেসি –
‘‘Assosi kho, bhaggava, sā parisā – ‘acelo kira pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo tenupasaṅkanto’ti 52. Atha kho, bhaggava, sā parisā aññataraṃ purisaṃ āmantesi –
‘এহি ত্ৰং, ভো পুরিস, যেন তিন্দুকখাণুপরিব্বাজকারামো, যেন অচেলো পাথিকপুত্তো তেনুপসঙ্কম। উপসঙ্কমিত্ৰা অচেলং পাথিকপুত্তং এৰং ৰদেহি – অভিক্কমাৰুসো, পাথিকপুত্ত, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৰী, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা চ ব্রাহ্মণমহাসালা গহপতিনেচযিকা নানাতিত্থিযা সমণব্রাহ্মণা, সমণোপি গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো; ভাসিতা খো পন তে এসা, আৰুসো পাথিকপুত্ত, ৰেসালিযং পরিসতি ৰাচা সমণোপি গোতমো ঞাণৰাদো, অহম্পি ঞাণৰাদো। ঞাণৰাদো খো পন ঞাণৰাদেন অরহতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং দস্সেতুং। সমণো গোতমো উপড্ঢপথং আগচ্ছেয্য অহম্পি উপড্ঢপথং গচ্ছেয্যং। তে তত্থ উভোপি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করেয্যাম। একং চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, দ্ৰাহং করিস্সামি। দ্ৰে চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযানি করিস্সতি, চত্তারাহং করিস্সামি। চত্তারি চে সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযানি করিস্সতি , অট্ঠাহং করিস্সামি। ইতি যাৰতকং যাৰতকং সমণো গোতমো উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, তদ্দিগুণং তদ্দিগুণাহং করিস্সামী’তি অভিক্কমস্সেৰ 53 খো; আৰুসো পাথিকপুত্ত, উপড্ঢপথং। সব্বপঠমংযেৰ আগন্ত্ৰা সমণো গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো’তি।
‘Ehi tvaṃ, bho purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ evaṃ vadehi – abhikkamāvuso, pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno; bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā samaṇopi gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati , aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmī’ti abhikkamasseva 54 kho; āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.
২২. ‘‘এৰং, ভোতি খো, ভগ্গৰ, সো পুরিসো তস্সা পরিসায পটিস্সুত্ৰা যেন তিন্দুকখাণুপরিব্বাজকারামো, যেন অচেলো পাথিকপুত্তো তেনুপসঙ্কমি। উপসঙ্কমিত্ৰা অচেলং পাথিকপুত্তং এতদৰোচ – ‘অভিক্কমাৰুসো পাথিকপুত্ত, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৰী, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা চ ব্রাহ্মণমহাসালা গহপতিনেচযিকা নানাতিত্থিযা সমণব্রাহ্মণা। সমণোপি গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো। ভাসিতা খো পন তে এসা, আৰুসো পাথিকপুত্ত, ৰেসালিযং পরিসতি ৰাচা – সমণোপি গোতমো ঞাণৰাদো; অহম্পি ঞাণৰাদো। ঞাণৰাদো খো পন ঞাণৰাদেন অরহতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং দস্সেতুং…পে॰… তদ্দিগুণং তদ্দিগুণাহং করিস্সামীতি। অভিক্কমস্সেৰ খো, আৰুসো পাথিকপুত্ত, উপড্ঢপথং। সব্বপঠমংযেৰ আগন্ত্ৰা সমণো গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো’তি।
22. ‘‘Evaṃ, bhoti kho, bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo; ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno’ti.
‘‘এৰং ৰুত্তে, ভগ্গৰ, অচেলো পাথিকপুত্তো ‘আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসো’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি 55, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতুং। অথ খো সো, ভগ্গৰ, পুরিসো অচেলং পাথিকপুত্তং এতদৰোচ – ‘কিং সু নাম তে, আৰুসো পাথিকপুত্ত, পাৰল়া সু নাম তে পীঠকস্মিং অল্লীনা, পীঠকং সু নাম তে পাৰল়াসু অল্লীনং? আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পসি, ন সক্কোসি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি। এৰম্পি খো, ভগ্গৰ, ৰুচ্চমানো অচেলো পাথিকপুত্তো ‘আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসো’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি , ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতুং।
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati 56, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, puriso acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati , na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.
২৩. ‘‘যদা খো সো, ভগ্গৰ, পুরিসো অঞ্ঞাসি – ‘পরাভূতরূপো অযং অচেলো পাথিকপুত্তো। আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি। অথ তং পরিসং আগন্ত্ৰা এৰমারোচেসি – ‘পরাভূতরূপো, ভো 57, অচেলো পাথিকপুত্তো। আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি। এৰং ৰুত্তে, অহং, ভগ্গৰ, তং পরিসং এতদৰোচং – ‘অভব্বো খো, আৰুসো, অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – ‘অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্য’ন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যাতি।
23. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, puriso aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho 58, acelo pāthikaputto. Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ‘ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyya’nti, muddhāpi tassa vipateyyāti.
পঠমভাণৰারো নিট্ঠিতো।
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.
২৪. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, অঞ্ঞতরো লিচ্ছৰিমহামত্তো উট্ঠাযাসনা তং পরিসং এতদৰোচ – ‘তেন হি, ভো, মুহুত্তং তাৰ আগমেথ, যাৰাহং গচ্ছামি 59। অপ্পেৰ নাম অহম্পি সক্কুণেয্যং অচেলং পাথিকপুত্তং ইমং পরিসং আনেতু’ন্তি।
24. ‘‘Atha kho, bhaggava, aññataro licchavimahāmatto uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi 60. Appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’nti.
‘‘অথ খো সো, ভগ্গৰ, লিচ্ছৰিমহামত্তো যেন তিন্দুকখাণুপরিব্বাজকারামো, যেন অচেলো পাথিকপুত্তো তেনুপসঙ্কমি। উপসঙ্কমিত্ৰা অচেলং পাথিকপুত্তং এতদৰোচ – ‘অভিক্কমাৰুসো পাথিকপুত্ত, অভিক্কন্তং তে সেয্যো, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৰী, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা চ ব্রাহ্মণমহাসালা গহপতিনেচযিকা নানাতিত্থিযা সমণব্রাহ্মণা। সমণোপি গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো। ভাসিতা খো পন তে এসা, আৰুসো পাথিকপুত্ত, ৰেসালিযং পরিসতি ৰাচা – সমণোপি গোতমো ঞাণৰাদো…পে॰… তদ্দিগুণং তদ্দিগুণাহং করিস্সামীতি। অভিক্কমস্সেৰ খো, আৰুসো পাথিকপুত্ত, উপড্ঢপথং। সব্বপঠমংযেৰ আগন্ত্ৰা সমণো গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো। ভাসিতা খো পনেসা, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সমণেন গোতমেন পরিসতি ৰাচা – অভব্বো খো অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যাতি। অভিক্কমাৰুসো পাথিকপুত্ত, অভিক্কমনেনেৰ তে জযং করিস্সাম, সমণস্স গোতমস্স পরাজয’ন্তি।
‘‘Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva kho, āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo kho acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.
‘‘এৰং ৰুত্তে, ভগ্গৰ, অচেলো পাথিকপুত্তো ‘আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসো’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতুং। অথ খো সো, ভগ্গৰ, লিচ্ছৰিমহামত্তো অচেলং পাথিকপুত্তং এতদৰোচ – ‘কিং সু নাম তে, আৰুসো পাথিকপুত্ত, পাৰল়া সু নাম তে পীঠকস্মিং অল্লীনা, পীঠকং সু নাম তে পাৰল়াসু অল্লীনং ? আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পসি, ন সক্কোসি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি । এৰম্পি খো, ভগ্গৰ, ৰুচ্চমানো অচেলো পাথিকপুত্তো ‘আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসো’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতুং।
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho so, bhaggava, licchavimahāmatto acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti . Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ.
২৫. ‘‘যদা খো সো, ভগ্গৰ, লিচ্ছৰিমহামত্তো অঞ্ঞাসি – ‘পরাভূতরূপো অযং অচেলো পাথিকপুত্তো আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি। অথ তং পরিসং আগন্ত্ৰা এৰমারোচেসি – ‘পরাভূতরূপো, ভো 61, অচেলো পাথিকপুত্তো আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি। এৰং ৰুত্তে, অহং, ভগ্গৰ, তং পরিসং এতদৰোচং – ‘অভব্বো খো, আৰুসো, অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্য। সচে পাযস্মন্তানং লিচ্ছৰীনং এৰমস্স – মযং অচেলং পাথিকপুত্তং ৰরত্তাহি 62 বন্ধিত্ৰা গোযুগেহি আৰিঞ্ছেয্যামাতি 63, তা ৰরত্তা ছিজ্জেয্যুং পাথিকপুত্তো ৰা। অভব্বো পন অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি।
25. ‘‘Yadā kho so, bhaggava, licchavimahāmatto aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho 64, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi 65 bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti 66, tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
২৬. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী উট্ঠাযাসনা তং পরিসং এতদৰোচ – ‘তেন হি, ভো, মুহুত্তং তাৰ আগমেথ, যাৰাহং গচ্ছামি; অপ্পেৰ নাম অহম্পি সক্কুণেয্যং অচেলং পাথিকপুত্তং ইমং পরিসং আনেতু’’ন্তি।
26. ‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca – ‘tena hi, bho, muhuttaṃ tāva āgametha, yāvāhaṃ gacchāmi; appeva nāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetu’’nti.
‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী যেন তিন্দুকখাণুপরিব্বাজকারামো, যেন অচেলো পাথিকপুত্তো তেনুপসঙ্কমি। উপসঙ্কমিত্ৰা অচেলং পাথিকপুত্তং এতদৰোচ – ‘অভিক্কমাৰুসো পাথিকপুত্ত, অভিক্কন্তং তে সেয্যো। অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা লিচ্ছৰী, অভিক্কন্তা অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতা চ ব্রাহ্মণমহাসালা গহপতিনেচযিকা নানাতিত্থিযা সমণব্রাহ্মণা। সমণোপি গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো। ভাসিতা খো পন তে এসা, আৰুসো পাথিকপুত্ত, ৰেসালিযং পরিসতি ৰাচা – সমণোপি গোতমো ঞাণৰাদো…পে॰… তদ্দিগুণং তদ্দিগুণাহং করিস্সামীতি। অভিক্কমস্সেৰ, খো আৰুসো পাথিকপুত্ত, উপড্ঢপথং। সব্বপঠমংযেৰ আগন্ত্ৰা সমণো গোতমো আযস্মতো আরামে দিৰাৰিহারং নিসিন্নো। ভাসিতা খো পনেসা, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সমণেন গোতমেন পরিসতি ৰাচা – অভব্বো অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্য। সচে পাযস্মন্তানং লিচ্ছৰীনং এৰমস্স – মযং অচেলং পাথিকপুত্তং ৰরত্তাহি বন্ধিত্ৰা গোযুগেহি আৰিঞ্ছেয্যামাতি। তা ৰরত্তা ছিজ্জেয্যুং পাথিকপুত্তো ৰা। অভব্বো পন অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং আগচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যাতি। অভিক্কমাৰুসো পাথিকপুত্ত, অভিক্কমনেনেৰ তে জযং করিস্সাম, সমণস্স গোতমস্স পরাজয’ন্তি।
‘‘Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo, yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo. Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā. Samaṇopi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā, āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisati vācā – samaṇopi gotamo ñāṇavādo…pe… taddiguṇaṃ taddiguṇāhaṃ karissāmīti. Abhikkamasseva, kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ. Sabbapaṭhamaṃyeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho panesā, āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisati vācā – abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñcheyyāmāti. Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ āgaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyāti. Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājaya’nti.
‘‘এৰং ৰুত্তে, ভগ্গৰ, অচেলো পাথিকপুত্তো ‘আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসো’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতুং। অথ খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী অচেলং পাথিকপুত্তং এতদৰোচ – ‘কিং সু নাম তে, আৰুসো পাথিকপুত্ত, পাৰল়া সু নাম তে পীঠকস্মিং অল্লীনা, পীঠকং সু নাম তে পাৰল়াসু অল্লীনং? আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পসি, ন সক্কোসি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি। এৰম্পি খো, ভগ্গৰ, ৰুচ্চমানো অচেলো পাথিকপুত্তো ‘‘আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসো’’তি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতুন্তি।
‘‘Evaṃ vutte, bhaggava, acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca – ‘kiṃ su nāma te, āvuso pāthikaputta, pāvaḷā su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? Āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanāpi vuṭṭhātu’nti. Evampi kho, bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto ‘‘āyāmi āvuso, āyāmi āvuso’’ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātunti.
২৭. ‘‘যদা খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী অঞ্ঞাসি – ‘পরাভূতরূপো অযং অচেলো পাথিকপুত্তো ‘আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি, অথ নং এতদৰোচ –
27. ‘‘Yadā kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī aññāsi – ‘parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto ‘āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti, atha naṃ etadavoca –
‘ভূতপুব্বং, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সীহস্স মিগরঞ্ঞো এতদহোসি – যংনূনাহং অঞ্ঞতরং ৰনসণ্ডং নিস্সায আসযং কপ্পেয্যং। তত্রাসযং কপ্পেত্ৰা সাযন্হসমযং আসযা নিক্খমেয্যং, আসযা নিক্খমিত্ৰা ৰিজম্ভেয্যং, ৰিজম্ভিত্ৰা সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেয্যং, সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেত্ৰা তিক্খত্তুং সীহনাদং নদেয্যং, তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৰা গোচরায পক্কমেয্যং। সো ৰরং ৰরং মিগসংঘে 67 ৰধিত্ৰা মুদুমংসানি মুদুমংসানি ভক্খযিত্ৰা তমেৰ আসযং অজ্ঝুপেয্য’ন্তি।
‘Bhūtapubbaṃ, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi – yaṃnūnāhaṃ aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṃghe 68 vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.
‘অথ খো, আৰুসো, সো সীহো মিগরাজা অঞ্ঞতরং ৰনসণ্ডং নিস্সায আসযং কপ্পেসি। তত্রাসযং কপ্পেত্ৰা সাযন্হসমযং আসযা নিক্খমি, আসযা নিক্খমিত্ৰা ৰিজম্ভি, ৰিজম্ভিত্ৰা সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেসি, সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেত্ৰা তিক্খত্তুং সীহনাদং নদি, তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৰা গোচরায পক্কামি। সো ৰরং ৰরং মিগসঙ্ঘে ৰধিত্ৰা মুদুমংসানি মুদুমংসানি ভক্খযিত্ৰা তমেৰ আসযং অজ্ঝুপেসি।
‘Atha kho, āvuso, so sīho migarājā aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadi, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkāmi. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupesi.
২৮. ‘তস্সেৰ খো, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সীহস্স মিগরঞ্ঞো ৰিঘাসসংৰড্ঢো জরসিঙ্গালো 69 দিত্তো চেৰ বলৰা চ। অথ খো, আৰুসো, তস্স জরসিঙ্গালস্স এতদহোসি – কো চাহং, কো সীহো মিগরাজা। যংনূনাহম্পি অঞ্ঞতরং ৰনসণ্ডং নিস্সায আসযং কপ্পেয্যং। তত্রাসযং কপ্পেত্ৰা সাযন্হসমযং আসযা নিক্খমেয্যং, আসযা নিক্খমিত্ৰা ৰিজম্ভেয্যং, ৰিজম্ভিত্ৰা সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেয্যং, সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেত্ৰা তিক্খত্তুং সীহনাদং নদেয্যং, তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৰা গোচরায পক্কমেয্যং। সো ৰরং ৰরং মিগসঙ্ঘে ৰধিত্ৰা মুদুমংসানি মুদুমংসানি ভক্খযিত্ৰা তমেৰ আসযং অজ্ঝুপেয্য’ন্তি।
28. ‘Tasseva kho, āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāsasaṃvaḍḍho jarasiṅgālo 70 ditto ceva balavā ca. Atha kho, āvuso, tassa jarasiṅgālassa etadahosi – ko cāhaṃ, ko sīho migarājā. Yaṃnūnāhampi aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ. So varaṃ varaṃ migasaṅghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyya’nti.
‘অথ খো সো, আৰুসো, জরসিঙ্গালো অঞ্ঞতরং ৰনসণ্ডং নিস্সায আসযং কপ্পেসি। তত্রাসযং কপ্পেত্ৰা সাযন্হসমযং আসযা নিক্খমি, আসযা নিক্খমিত্ৰা ৰিজম্ভি, ৰিজম্ভিত্ৰা সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেসি, সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেত্ৰা তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিস্সামীতি সিঙ্গালকংযেৰ অনদি ভেরণ্ডকংযেৰ 71 অনদি, কে চ ছৰে সিঙ্গালে, কে পন সীহনাদেতি 72।
‘Atha kho so, āvuso, jarasiṅgālo aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhami, āsayā nikkhamitvā vijambhi, vijambhitvā samantā catuddisā anuvilokesi, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadissāmīti siṅgālakaṃyeva anadi bheraṇḍakaṃyeva 73 anadi, ke ca chave siṅgāle, ke pana sīhanādeti 74.
‘এৰমেৰ খো ত্ৰং, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সুগতাপদানেসু জীৰমানো সুগতাতিরিত্তানি ভুঞ্জমানো তথাগতে অরহন্তে সম্মাসম্বুদ্ধে আসাদেতব্বং মঞ্ঞসি। কে চ ছৰে পাথিকপুত্তে, কা চ তথাগতানং অরহন্তানং সম্মাসম্বুদ্ধানং আসাদনা’তি।
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
২৯. ‘‘যতো খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী ইমিনা ওপম্মেন নেৰ অসক্খি অচেলং পাথিকপুত্তং তম্হা আসনা চাৰেতুং। অথ নং এতদৰোচ –
29. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘সীহোতি অত্তানং সমেক্খিযান,
‘Sīhoti attānaṃ samekkhiyāna,
অমঞ্ঞি কোত্থু মিগরাজাহমস্মি।
Amaññi kotthu migarājāhamasmi;
কে চ ছৰে সিঙ্গালে কে পন সীহনাদে’তি॥
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘এৰমেৰ খো ত্ৰং, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সুগতাপদানেসু জীৰমানো সুগতাতিরিত্তানি ভুঞ্জমানো তথাগতে অরহন্তে সম্মাসম্বুদ্ধে আসাদেতব্বং মঞ্ঞসি। কে চ ছৰে পাথিকপুত্তে, কা চ তথাগতানং অরহন্তানং সম্মাসম্বুদ্ধানং আসাদনা’তি।
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
৩০. ‘‘যতো খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী ইমিনাপি ওপম্মেন নেৰ অসক্খি অচেলং পাথিকপুত্তং তম্হা আসনা চাৰেতুং। অথ নং এতদৰোচ –
30. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
‘অঞ্ঞং অনুচঙ্কমনং, অত্তানং ৰিঘাসে সমেক্খিয।
‘Aññaṃ anucaṅkamanaṃ, attānaṃ vighāse samekkhiya;
যাৰ অত্তানং ন পস্সতি, কোত্থু তাৰ ব্যগ্ঘোতি মঞ্ঞতি॥
Yāva attānaṃ na passati, kotthu tāva byagghoti maññati.
তথেৰ সো সিঙ্গালকং অনদি।
Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;
কে চ ছৰে সিঙ্গালে কে পন সীহনাদে’তি॥
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘এৰমেৰ খো ত্ৰং, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সুগতাপদানেসু জীৰমানো সুগতাতিরিত্তানি ভুঞ্জমানো তথাগতে অরহন্তে সম্মাসম্বুদ্ধে আসাদেতব্বং মঞ্ঞসি। কে চ ছৰে পাথিকপুত্তে, কা চ তথাগতানং অরহন্তানং সম্মাসম্বুদ্ধানং আসাদনা’তি।
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
৩১. ‘‘যতো খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী ইমিনাপি ওপম্মেন নেৰ অসক্খি অচেলং পাথিকপুত্তং তম্হা আসনা চাৰেতুং। অথ নং এতদৰোচ –
31. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha naṃ etadavoca –
মহাৰনে সুঞ্ঞৰনে ৰিৰড্ঢো,
Mahāvane suññavane vivaḍḍho,
অমঞ্ঞি কোত্থু মিগরাজাহমস্মি॥
Amaññi kotthu migarājāhamasmi.
তথেৰ সো সিঙ্গালকং অনদি।
Tatheva so siṅgālakaṃ anadi;
কে চ ছৰে সিঙ্গালে কে পন সীহনাদে’তি॥
Ke ca chave siṅgāle ke pana sīhanāde’ti.
‘এৰমেৰ খো ত্ৰং, আৰুসো পাথিকপুত্ত, সুগতাপদানেসু জীৰমানো সুগতাতিরিত্তানি ভুঞ্জমানো তথাগতে অরহন্তে সম্মাসম্বুদ্ধে আসাদেতব্বং মঞ্ঞসি। কে চ ছৰে পাথিকপুত্তে, কা চ তথাগতানং অরহন্তানং সম্মাসম্বুদ্ধানং আসাদনা’তি।
‘Evameva kho tvaṃ, āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ke ca chave pāthikaputte, kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā’ti.
৩২. ‘‘যতো খো, ভগ্গৰ, জালিযো দারুপত্তিকন্তেৰাসী ইমিনাপি ওপম্মেন নেৰ অসক্খি অচেলং পাথিকপুত্তং তম্হা আসনা চাৰেতুং। অথ তং পরিসং আগন্ত্ৰা এৰমারোচেসি – ‘পরাভূতরূপো, ভো, অচেলো পাথিকপুত্তো আযামি আৰুসো, আযামি আৰুসোতি ৰত্ৰা তত্থেৰ সংসপ্পতি, ন সক্কোতি আসনাপি ৰুট্ঠাতু’ন্তি।
32. ‘‘Yato kho, bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī imināpi opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ. Atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi – ‘parābhūtarūpo, bho, acelo pāthikaputto āyāmi āvuso, āyāmi āvusoti vatvā tattheva saṃsappati, na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātu’nti.
৩৩. ‘‘এৰং ৰুত্তে, অহং, ভগ্গৰ, তং পরিসং এতদৰোচং – ‘অভব্বো খো, আৰুসো, অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্য। সচেপাযস্মন্তানং লিচ্ছৰীনং এৰমস্স – মযং অচেলং পাথিকপুত্তং ৰরত্তাহি বন্ধিত্ৰা নাগেহি 81 আৰিঞ্ছেয্যামাতি । তা ৰরত্তা ছিজ্জেয্যুং পাথিকপুত্তো ৰা। অভব্বো পন অচেলো পাথিকপুত্তো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা মম সম্মুখীভাৰং আগন্তুং। সচেপিস্স এৰমস্স – অহং তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স সম্মুখীভাৰং গচ্ছেয্যন্তি, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’তি।
33. ‘‘Evaṃ vutte, ahaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ – ‘abhabbo kho, āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyya. Sacepāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa – mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā nāgehi 82 āviñcheyyāmāti . Tā varattā chijjeyyuṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sacepissa evamassa – ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhāpi tassa vipateyyā’ti.
৩৪. ‘‘অথ খ্ৰাহং, ভগ্গৰ, তং পরিসং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসিং সমাদপেসিং সমুত্তেজেসিং সম্পহংসেসিং, তং পরিসং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা মহাবন্ধনা মোক্খং করিত্ৰা চতুরাসীতিপাণসহস্সানি মহাৰিদুগ্গা উদ্ধরিত্ৰা তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৰা সত্ততালং ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা অঞ্ঞং সত্ততালম্পি অচ্চিং 83 অভিনিম্মিনিত্ৰা পজ্জলিত্ৰা ধূমাযিত্ৰা 84 মহাৰনে কূটাগারসালাযং পচ্চুট্ঠাসিং।
34. ‘‘Atha khvāhaṃ, bhaggava, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassesiṃ samādapesiṃ samuttejesiṃ sampahaṃsesiṃ, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā mahābandhanā mokkhaṃ karitvā caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā tejodhātuṃ samāpajjitvā sattatālaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā aññaṃ sattatālampi acciṃ 85 abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā 86 mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ paccuṭṭhāsiṃ.
৩৫. ‘‘অথ খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো অহং, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তং লিচ্ছৰিপুত্তং এতদৰোচং – ‘তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, যথেৰ তে অহং অচেলং পাথিকপুত্তং আরব্ভ ব্যাকাসিং, তথেৰ তং ৰিপাকং অঞ্ঞথা ৰা’তি? ‘যথেৰ মে, ভন্তে, ভগৰা অচেলং পাথিকপুত্তং আরব্ভ ব্যাকাসি, তথেৰ তং ৰিপাকং, নো অঞ্ঞথা’তি।
35. ‘‘Atha kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ – ‘taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipākaṃ aññathā vā’ti? ‘Yatheva me, bhante, bhagavā acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipākaṃ, no aññathā’ti.
‘তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, যদি এৰং সন্তে কতং ৰা হোতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং, অকতং ৰা’তি? ‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে কতং হোতি উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং, নো অকত’ন্তি। ‘এৰম্পি খো মং ত্ৰং, মোঘপুরিস, উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করোন্তং এৰং ৰদেসি – ন হি পন মে, ভন্তে, ভগৰা উত্তরিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহারিযং করোতীতি। পস্স, মোঘপুরিস, যাৰঞ্চ তে ইদং অপরদ্ধং’তি।
‘Taṃ kiṃ maññasi, sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, akataṃ vā’ti? ‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no akata’nti. ‘Evampi kho maṃ tvaṃ, moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi – na hi pana me, bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotīti. Passa, moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhaṃ’ti.
‘‘এৰম্পি খো, ভগ্গৰ, সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো মযা ৰুচ্চমানো অপক্কমেৰ ইমস্মা ধম্মৰিনযা, যথা তং আপাযিকো নেরযিকো।
‘‘Evampi kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.
অগ্গঞ্ঞপঞ্ঞত্তিকথা
Aggaññapaññattikathā
৩৭. ‘‘সন্তি, ভগ্গৰ, একে সমণব্রাহ্মণা ইস্সরকুত্তং ব্রহ্মকুত্তং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি। ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদামি – ‘সচ্চং কির তুম্হে আযস্মন্তো ইস্সরকুত্তং ব্রহ্মকুত্তং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে চ মে এৰং পুট্ঠা, ‘আমো’তি 91 পটিজানন্তি। ত্যাহং এৰং ৰদামি – ‘কথংৰিহিতকং পন 92 তুম্হে আযস্মন্তো ইস্সরকুত্তং ব্রহ্মকুত্তং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে মযা পুট্ঠা ন সম্পাযন্তি, অসম্পাযন্তা মমঞ্ঞেৰ পটিপুচ্ছন্তি। তেসাহং পুট্ঠো ব্যাকরোমি –
37. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā, ‘āmo’ti 93 paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana 94 tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
৩৮. ‘হোতি খো সো, আৰুসো, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন অযং লোকো সংৰট্টতি। সংৰট্টমানে লোকে যেভুয্যেন সত্তা আভস্সরসংৰত্তনিকা হোন্তি। তে তত্থ হোন্তি মনোমযা পীতিভক্খা সযংপভা অন্তলিক্খচরা সুভট্ঠাযিনো চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি।
38. ‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
‘হোতি খো সো, আৰুসো, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন অযং লোকো ৰিৰট্টতি। ৰিৰট্টমানে লোকে সুঞ্ঞং ব্রহ্মৰিমানং পাতুভৰতি। অথ খো 95 অঞ্ঞতরো সত্তো আযুক্খযা ৰা পুঞ্ঞক্খযা ৰা আভস্সরকাযা চৰিত্ৰা সুঞ্ঞং ব্রহ্মৰিমানং উপপজ্জতি । সো তত্থ হোতি মনোমযো পীতিভক্খো সযংপভো অন্তলিক্খচরো সুভট্ঠাযী, চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠতি।
‘Hoti kho so, āvuso, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho 96 aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati . So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.
‘তস্স তত্থ এককস্স দীঘরত্তং নিৰুসিতত্তা অনভিরতি পরিতস্সনা উপ্পজ্জতি – অহো ৰত অঞ্ঞেপি সত্তা ইত্থত্তং আগচ্ছেয্যুন্তি। অথ অঞ্ঞেপি সত্তা আযুক্খযা ৰা পুঞ্ঞক্খযা ৰা আভস্সরকাযা চৰিত্ৰা ব্রহ্মৰিমানং উপপজ্জন্তি তস্স সত্তস্স সহব্যতং। তেপি তত্থ হোন্তি মনোমযা পীতিভক্খা সযংপভা অন্তলিক্খচরা সুভট্ঠাযিনো, চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি।
‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
৩৯. ‘তত্রাৰুসো, যো সো সত্তো পঠমং উপপন্নো, তস্স এৰং হোতি – অহমস্মি ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৰসৰত্তী ইস্সরো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা 97 ৰসী পিতা ভূতভব্যানং, মযা ইমে সত্তা নিম্মিতা। তং কিস্স হেতু? মমঞ্হি পুব্বে এতদহোসি – অহো ৰত অঞ্ঞেপি সত্তা ইত্থত্তং আগচ্ছেয্যুন্তি; ইতি মম চ মনোপণিধি। ইমে চ সত্তা ইত্থত্তং আগতাতি।
39. ‘Tatrāvuso, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, tassa evaṃ hoti – ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā 98 vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti; iti mama ca manopaṇidhi. Ime ca sattā itthattaṃ āgatāti.
‘যেপি তে সত্তা পচ্ছা উপপন্না, তেসম্পি এৰং হোতি – অযং খো ভৰং ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৰসৰত্তী ইস্সরো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা ৰসী পিতা ভূতভব্যানং; ইমিনা মযং ভোতা ব্রহ্মুনা নিম্মিতা। তং কিস্স হেতু? ইমঞ্হি মযং অদ্দসাম ইধ পঠমং উপপন্নং; মযং পনাম্হ পচ্ছা উপপন্নাতি।
‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ; iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ; mayaṃ panāmha pacchā upapannāti.
৪০. ‘তত্রাৰুসো , যো সো সত্তো পঠমং উপপন্নো, সো দীঘাযুকতরো চ হোতি ৰণ্ণৰন্ততরো চ মহেসক্খতরো চ। যে পন তে সত্তা পচ্ছা উপপন্না, তে অপ্পাযুকতরা চ হোন্তি দুব্বণ্ণতরা চ অপ্পেসক্খতরা চ।
40. ‘Tatrāvuso , yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
‘ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি, যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি। ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি। অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি; ততো পরং নানুস্সরতি।
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.
‘সো এৰমাহ – যো খো সো ভৰং ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৰসৰত্তী ইস্সরো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা ৰসী পিতা ভূতভব্যানং, যেন মযং ভোতা ব্রহ্মুনা নিম্মিতা। সো নিচ্চো ধুৰো 99 সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সতি। যে পন মযং অহুম্হা তেন ভোতা ব্রহ্মুনা নিম্মিতা, তে মযং অনিচ্চা অদ্ধুৰা 100 অপ্পাযুকা চৰনধম্মা ইত্থত্তং আগতা’তি। এৰংৰিহিতকং নো তুম্হে আযস্মন্তো ইস্সরকুত্তং ব্রহ্মকুত্তং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথাতি। ‘তে এৰমাহংসু – এৰং খো নো, আৰুসো গোতম, সুতং, যথেৰাযস্মা গোতমো আহা’তি। ‘‘অগ্গঞ্ঞঞ্চাহং, ভগ্গৰ, পজানামি। তঞ্চ পজানামি, ততো চ উত্তরিতরং পজানামি, তঞ্চ পজানং ন পরামসামি, অপরামসতো চ মে পচ্চত্তঞ্ঞেৰ নিব্বুতি ৰিদিতা। যদভিজানং তথাগতো নো অনযং আপজ্জতি।
‘So evamāha – yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. So nicco dhuvo 101 sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā 102 appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethāti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi. Tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
৪১. ‘‘সন্তি, ভগ্গৰ, একে সমণব্রাহ্মণা খিড্ডাপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি। ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদামি – ‘সচ্চং কির তুম্হে আযস্মন্তো খিড্ডাপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে চ মে এৰং পুট্ঠা ‘আমো’তি পটিজানন্তি। ত্যাহং এৰং ৰদামি – ‘কথংৰিহিতকং পন তুম্হে আযস্মন্তো খিড্ডাপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে মযা পুট্ঠা ন সম্পাযন্তি, অসম্পাযন্তা মমঞ্ঞেৰ পটিপুচ্ছন্তি, তেসাহং পুট্ঠো ব্যাকরোমি –
41. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti, tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
‘ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি, যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি, ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি, অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি; ততো পরং নানুস্সরতি।
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati, itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati; tato paraṃ nānussarati.
‘সো এৰমাহ – যে খো তে ভোন্তো দেৰা ন খিড্ডাপদোসিকা তে ন অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্না ৰিহরন্তি। তেসং নাতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্নানং ৰিহরতং সতি ন সম্মুস্সতি, সতিযা অসম্মোসা তে দেৰা তম্হা কাযা ন চৰন্তি, নিচ্চা ধুৰা সস্সতা অৰিপরিণামধম্মা সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সন্তি। যে পন মযং অহুম্হা খিড্ডাপদোসিকা তে মযং অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্না ৰিহরিম্হা, তেসং নো অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্নানং ৰিহরতং সতি সম্মুস্সতি, সতিযা সম্মোসা এৰং 107 মযং তম্হা কাযা চুতা, অনিচ্চা অদ্ধুৰা অপ্পাযুকা চৰনধম্মা ইত্থত্তং আগতাতি। এৰংৰিহিতকং নো তুম্হে আযস্মন্তো খিড্ডাপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি। ‘তে এৰমাহংসু – এৰং খো নো, আৰুসো গোতম, সুতং, যথেৰাযস্মা গোতমো আহা’তি। ‘‘অগ্গঞ্ঞঞ্চাহং, ভগ্গৰ, পজানামি…পে॰… যদভিজানং তথাগতো নো অনযং আপজ্জতি।
‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ nātivelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati, satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā, tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati, satiyā sammosā evaṃ 108 mayaṃ tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
৪৩. ‘‘সন্তি, ভগ্গৰ, একে সমণব্রাহ্মণা মনোপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি। ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদামি – ‘সচ্চং কির তুম্হে আযস্মন্তো মনোপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে চ মে এৰং পুট্ঠা ‘আমো’তি পটিজানন্তি। ত্যাহং এৰং ৰদামি – ‘কথংৰিহিতকং পন তুম্হে আযস্মন্তো মনোপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে মযা পুট্ঠা ন সম্পাযন্তি, অসম্পাযন্তা মমঞ্ঞেৰ পটিপুচ্ছন্তি। তেসাহং পুট্ঠো ব্যাকরোমি –
43. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
৪৪. ‘সন্তাৰুসো, মনোপদোসিকা নাম দেৰা। তে অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তি। তে অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি পদূসেন্তি। তে অঞ্ঞমঞ্ঞং পদুট্ঠচিত্তা কিলন্তকাযা কিলন্তচিত্তা। তে দেৰা তম্হা কাযা চৰন্তি।
44. ‘Santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Te devā tamhā kāyā cavanti.
‘ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি, যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি। ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি। অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, ততো পরং নানুস্সরতি।
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘সো এৰমাহ – যে খো তে ভোন্তো দেৰা ন মনোপদোসিকা তে নাতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তি। তে নাতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি নপ্পদূসেন্তি। তে অঞ্ঞমঞ্ঞং অপ্পদুট্ঠচিত্তা অকিলন্তকাযা অকিলন্তচিত্তা। তে দেৰা তম্হা 109 কাযা ন চৰন্তি, নিচ্চা ধুৰা সস্সতা অৰিপরিণামধম্মা সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সন্তি। যে পন মযং অহুম্হা মনোপদোসিকা, তে মযং অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযিম্হা। তে মযং অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি পদূসিম্হা 110। তে মযং অঞ্ঞমঞ্ঞং পদুট্ঠচিত্তা কিলন্তকাযা কিলন্তচিত্তা। এৰং মযং 111 তম্হা কাযা চুতা, অনিচ্চা অদ্ধুৰা অপ্পাযুকা চৰনধম্মা ইত্থত্তং আগতাতি। এৰংৰিহিতকং নো তুম্হে আযস্মন্তো মনোপদোসিকং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি। ‘তে এৰমাহংসু – এৰং খো নো, আৰুসো গোতম, সুতং, যথেৰাযস্মা গোতমো আহা’তি। ‘‘অগ্গঞ্ঞঞ্চাহং, ভগ্গৰ, পজানামি…পে॰… যদভিজানং তথাগতো নো অনযং আপজ্জতি।
‘So evamāha – ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā 112 kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā 113. Te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ 114 tamhā kāyā cutā, aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti. ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ, yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi…pe… yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
৪৫. ‘‘সন্তি, ভগ্গৰ, একে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি। ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদামি – ‘সচ্চং কির তুম্হে আযস্মন্তো অধিচ্চসমুপ্পন্নং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে চ মে এৰং পুট্ঠা ‘আমো’তি পটিজানন্তি। ত্যাহং এৰং ৰদামি – ‘কথংৰিহিতকং পন তুম্হে আযস্মন্তো অধিচ্চসমুপ্পন্নং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? তে মযা পুট্ঠা ন সম্পাযন্তি, অসম্পাযন্তা মমঞ্ঞেৰ পটিপুচ্ছন্তি। তেসাহং পুট্ঠো ব্যাকরোমি –
45. ‘‘Santi, bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmo’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? Te mayā puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
৪৬. ‘সন্তাৰুসো, অসঞ্ঞসত্তা নাম দেৰা। সঞ্ঞুপ্পাদা চ পন তে দেৰা তম্হা কাযা চৰন্তি।
46. ‘Santāvuso, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti.
‘ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি। যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি। ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি। অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং 115 সঞ্ঞুপ্পাদং অনুস্সরতি, ততো পরং নানুস্সরতি।
‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, āvuso, vijjati. Yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ 116 saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘সো এৰমাহ – অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চ। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি পুব্বে নাহোসিং, সোম্হি এতরহি অহুত্ৰা সন্ততায 117 পরিণতোতি। এৰংৰিহিতকং নো তুম্হে আযস্মন্তো অধিচ্চসমুপ্পন্নং আচরিযকং অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেথা’তি? ‘তে এৰমাহংসু – এৰং খো নো, আৰুসো গোতম, সুতং যথেৰাযস্মা গোতমো আহা’তি। ‘‘অগ্গঞ্ঞঞ্চাহং, ভগ্গৰ, পজানামি তঞ্চ পজানামি, ততো চ উত্তরিতরং পজানামি, তঞ্চ পজানং ন পরামসামি, অপরামসতো চ মে পচ্চত্তঞ্ঞেৰ নিব্বুতি ৰিদিতা। যদভিজানং তথাগতো নো অনযং আপজ্জতি।
‘So evamāha – adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya 118 pariṇatoti. Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā’ti? ‘Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no, āvuso gotama, sutaṃ yathevāyasmā gotamo āhā’ti. ‘‘Aggaññañcāhaṃ, bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā. Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.
৪৭. ‘‘এৰংৰাদিং খো মং, ভগ্গৰ, এৰমক্খাযিং একে সমণব্রাহ্মণা অসতা তুচ্ছা মুসা অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি – ‘ৰিপরীতো সমণো গোতমো ভিক্খৰো চ। সমণো গোতমো এৰমাহ – যস্মিং সমযে সুভং ৰিমোক্খং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, সব্বং তস্মিং সমযে অসুভন্ত্ৰেৰ 119 পজানাতী’তি 120। ন খো পনাহং, ভগ্গৰ, এৰং ৰদামি – ‘যস্মিং সমযে সুভং ৰিমোক্খং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, সব্বং তস্মিং সমযে অসুভন্ত্ৰেৰ পজানাতী’তি। এৰঞ্চ খ্ৰাহং, ভগ্গৰ, ৰদামি – ‘যস্মিং সমযে সুভং ৰিমোক্খং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, সুভন্ত্ৰেৰ তস্মিং সমযে পজানাতী’তি।
47. ‘‘Evaṃvādiṃ kho maṃ, bhaggava, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti – ‘viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca. Samaṇo gotamo evamāha – yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva 121 pajānātī’ti 122. Na kho panāhaṃ, bhaggava, evaṃ vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī’ti. Evañca khvāhaṃ, bhaggava, vadāmi – ‘yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati, subhantveva tasmiṃ samaye pajānātī’ti.
‘‘তে চ, ভন্তে, ৰিপরীতা, যে ভগৰন্তং ৰিপরীততো দহন্তি ভিক্খৰো চ। এৰংপসন্নো অহং, ভন্তে, ভগৰতি। পহোতি মে ভগৰা তথা ধম্মং দেসেতুং, যথা অহং সুভং ৰিমোক্খং উপসম্পজ্জ ৰিহরেয্য’’ন্তি।
‘‘Te ca, bhante, viparītā, ye bhagavantaṃ viparītato dahanti bhikkhavo ca. Evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṃ desetuṃ, yathā ahaṃ subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja vihareyya’’nti.
৪৮. ‘‘দুক্করং খো এতং, ভগ্গৰ, তযা অঞ্ঞদিট্ঠিকেন অঞ্ঞখন্তিকেন অঞ্ঞরুচিকেন অঞ্ঞত্রাযোগেন অঞ্ঞত্রাচরিযকেন সুভং ৰিমোক্খং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং। ইঙ্ঘ ত্ৰং, ভগ্গৰ, যো চ তে অযং মযি পসাদো, তমেৰ ত্ৰং সাধুকমনুরক্খা’’তি। ‘‘সচে তং, ভন্তে, মযা দুক্করং অঞ্ঞদিট্ঠিকেন অঞ্ঞখন্তিকেন অঞ্ঞরুচিকেন অঞ্ঞত্রাযোগেন অঞ্ঞত্রাচরিযকেন সুভং ৰিমোক্খং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং। যো চ মে অযং, ভন্তে, ভগৰতি পসাদো, তমেৰাহং সাধুকমনুরক্খিস্সামী’’তি। ইদমৰোচ ভগৰা। অত্তমনো ভগ্গৰগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দীতি।
48. ‘‘Dukkaraṃ kho etaṃ, bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Iṅgha tvaṃ, bhaggava, yo ca te ayaṃ mayi pasādo, tameva tvaṃ sādhukamanurakkhā’’ti. ‘‘Sace taṃ, bhante, mayā dukkaraṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Yo ca me ayaṃ, bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṃ sādhukamanurakkhissāmī’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ১. পাথিকসুত্তৰণ্ণনা • 1. Pāthikasuttavaṇṇanā
টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ১. পাথিকসুত্তৰণ্ণনা • 1. Pāthikasuttavaṇṇanā
