| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா² • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
1. பட²மஸுத்தந்தனித்³தே³ஸவண்ணனா
1. Paṭhamasuttantaniddesavaṇṇanā
தத²ட்டே²னாதி யதா²ஸபா⁴வட்டே²ன. பீளனட்டா²த³யோ ஞாணகதா²யங் வுத்தத்தா²யேவ.
Tathaṭṭhenāti yathāsabhāvaṭṭhena. Pīḷanaṭṭhādayo ñāṇakathāyaṃ vuttatthāyeva.
9. ஏகப்படிவேதா⁴னீதி ஏகேன மக்³க³ஞாணேன படிவேதோ⁴, ஏகதோ வா படிவேதோ⁴ ஏதேஸந்தி ஏகப்படிவேதா⁴னி. அனத்தட்டே²னாதி சதுன்னம்பி ஸச்சானங் அத்தவிரஹிதத்தா அனத்தட்டே²ன. வுத்தஞ்ஹேதங் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴॰ 2.567) – பரமத்த²தோ ஹி ஸப்³பா³னேவ ஸச்சானி வேத³ககாரகனிப்³பு³தக³மகாபா⁴வதோ ஸுஞ்ஞானீதி வேதி³தப்³பா³னி. தேனேதங் வுச்சதி –
9.Ekappaṭivedhānīti ekena maggañāṇena paṭivedho, ekato vā paṭivedho etesanti ekappaṭivedhāni. Anattaṭṭhenāti catunnampi saccānaṃ attavirahitattā anattaṭṭhena. Vuttañhetaṃ visuddhimagge (visuddhi. 2.567) – paramatthato hi sabbāneva saccāni vedakakārakanibbutagamakābhāvato suññānīti veditabbāni. Tenetaṃ vuccati –
‘‘து³க்க²மேவ ஹி, ந கோசி து³க்கி²தோ, காரகோ ந, கிரியாவ விஜ்ஜதி;
‘‘Dukkhameva hi, na koci dukkhito, kārako na, kiriyāva vijjati;
அத்தி² நிப்³பு³தி, ந நிப்³பு³தோ புமா, மக்³க³மத்தி², க³மகோ ந விஜ்ஜதீ’’தி. (விஸுத்³தி⁴॰ 2.567);
Atthi nibbuti, na nibbuto pumā, maggamatthi, gamako na vijjatī’’ti. (visuddhi. 2.567);
அத² வா –
Atha vā –
‘‘து⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தஸுஞ்ஞங், புரிமத்³வயமத்தஸுஞ்ஞமமதபத³ங்;
‘‘Dhuvasubhasukhattasuññaṃ, purimadvayamattasuññamamatapadaṃ;
து⁴வஸுக²அத்தவிரஹிதோ, மக்³கோ³ இதி ஸுஞ்ஞதா தேஸூ’’தி. (விஸுத்³தி⁴॰ 2.567);
Dhuvasukhaattavirahito, maggo iti suññatā tesū’’ti. (visuddhi. 2.567);
ஸச்சட்டே²னாதி அவிஸங்வாத³கட்டே²ன. படிவேத⁴ட்டே²னாதி மக்³க³க்க²ணே படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³ட்டே²ன. ஏகஸங்க³ஹிதானீதி தத²ட்டா²தி³னா ஏகேகேனேவ அத்தே²ன ஸங்க³ஹிதானி, ஏகக³ணனங் க³தானீதி அத்தோ². யங் ஏகஸங்க³ஹிதங், தங் ஏகத்தந்தி யஸ்மா ஏகேன ஸங்க³ஹிதங், தஸ்மா ஏகத்தந்தி அத்தோ². ஸச்சானங் ப³ஹுத்தேபி ஏகத்தமபெக்கி²த்வா ஏகவசனங் கதங். ஏகத்தங் ஏகேன ஞாணேன படிவிஜ்ஜ²தீதி புப்³ப³பா⁴கே³ சதுன்னங் ஸச்சானங் நானத்தேகத்தங் ஸ்வாவத்தி²தங் வவத்த²பெத்வா டி²தோ மக்³க³க்க²ணே ஏகேன மக்³க³ஞாணேன தத²ட்டா²தி³தங்தங்ஏகத்தங் படிவிஜ்ஜ²தி. கத²ங்? நிரோத⁴ஸச்சஸ்ஸ தத²ட்டா²தி³கே ஏகத்தே படிவித்³தே⁴ ஸேஸஸச்சானம்பி தத²ட்டா²தி³கங் ஏகத்தங் படிவித்³த⁴மேவ ஹோதி. யதா² புப்³ப³பா⁴கே³ பஞ்சன்னங் க²ந்தா⁴னங் நானத்தேகத்தங் ஸ்வாவத்தி²தங் வவத்த²பெத்வா டி²தஸ்ஸ மக்³க³வுட்டா²னகாலே அனிச்சதோ வா து³க்க²தோ வா அனத்ததோ வா வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ ஏகஸ்மிம்பி க²ந்தே⁴ அனிச்சாதி³தோ தி³ட்டே² ஸேஸக²ந்தா⁴பி அனிச்சாதி³தோ தி³ட்டா²வ ஹொந்தி, ஏவமித³ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ங். து³க்க²ஸ்ஸ து³க்க²ட்டோ² தத²ட்டோ²தி து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ பீளனட்டா²தி³கோ சதுப்³பி³தோ⁴ அத்தோ² ஸபா⁴வட்டே²ன தத²ட்டோ². ஸேஸஸச்சேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸோயேவ சதுப்³பி³தோ⁴ அத்தோ² அத்தாபா⁴வதோ அனத்தட்டோ². வுத்தஸபா⁴வே அவிஸங்வாத³கதோ ஸச்சட்டோ². மக்³க³க்க²ணே படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³தோ படிவேத⁴ட்டோ² வுத்தோதி வேதி³தப்³ப³ங்.
Saccaṭṭhenāti avisaṃvādakaṭṭhena. Paṭivedhaṭṭhenāti maggakkhaṇe paṭivijjhitabbaṭṭhena. Ekasaṅgahitānīti tathaṭṭhādinā ekekeneva atthena saṅgahitāni, ekagaṇanaṃ gatānīti attho. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ, taṃ ekattanti yasmā ekena saṅgahitaṃ, tasmā ekattanti attho. Saccānaṃ bahuttepi ekattamapekkhitvā ekavacanaṃ kataṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti pubbabhāge catunnaṃ saccānaṃ nānattekattaṃ svāvatthitaṃ vavatthapetvā ṭhito maggakkhaṇe ekena maggañāṇena tathaṭṭhāditaṃtaṃekattaṃ paṭivijjhati. Kathaṃ? Nirodhasaccassa tathaṭṭhādike ekatte paṭividdhe sesasaccānampi tathaṭṭhādikaṃ ekattaṃ paṭividdhameva hoti. Yathā pubbabhāge pañcannaṃ khandhānaṃ nānattekattaṃ svāvatthitaṃ vavatthapetvā ṭhitassa maggavuṭṭhānakāle aniccato vā dukkhato vā anattato vā vuṭṭhahantassa ekasmimpi khandhe aniccādito diṭṭhe sesakhandhāpi aniccādito diṭṭhāva honti, evamidanti daṭṭhabbaṃ. Dukkhassa dukkhaṭṭho tathaṭṭhoti dukkhasaccassa pīḷanaṭṭhādiko catubbidho attho sabhāvaṭṭhena tathaṭṭho. Sesasaccesupi eseva nayo. Soyeva catubbidho attho attābhāvato anattaṭṭho. Vuttasabhāve avisaṃvādakato saccaṭṭho. Maggakkhaṇe paṭivijjhitabbato paṭivedhaṭṭho vuttoti veditabbaṃ.
10. யங் அனிச்சந்திஆதி³ ஸாமஞ்ஞலக்க²ணபுப்³ப³ங்க³மங் கத்வா த³ஸ்ஸிதங். தத்த² யங் அனிச்சங், தங் து³க்க²ங். யங் து³க்க²ங், தங் அனிச்சந்தி து³க்க²ஸமுத³யமக்³கா³ க³ஹிதா. தானி ஹி தீணி ஸச்சானி அனிச்சானி சேவ அனிச்சத்தா து³க்கா²னி ச. யங் அனிச்சஞ்ச து³க்க²ஞ்ச, தங் அனத்தாதி தானியேவ தீணி க³ஹிதானி. யங் அனிச்சஞ்ச து³க்க²ஞ்ச அனத்தா சாதி தேஹி தீஹி ஸஹ நிரோத⁴ஸச்சஞ்ச ஸங்க³ஹிதங். சத்தாரிபி ஹி அனத்தாயேவ. தங் தத²ந்தி தங் ஸச்சசதுக்கங் ஸபா⁴வபூ⁴தங். தங் ஸச்சந்தி ததே³வ ஸச்சசதுக்கங் யதா²ஸபா⁴வே அவிஸங்வாத³கங். நவஹாகாரேஹீதிஆதீ³ஸு ‘‘ஸப்³ப³ங், பி⁴க்க²வே, அபி⁴ஞ்ஞெய்ய’’ந்தி (படி॰ ம॰ 1.3; ஸங்॰ நி॰ 4.46) வசனதோ அபி⁴ஞ்ஞட்டே²ன, து³க்க²ஸ்ஸ பரிஞ்ஞட்டே², ஸமுத³யஸ்ஸ பஹானட்டே², மக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனட்டே², நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியட்டே² ஆவேனிகேபி இத⁴ சதூஸுபி ஸச்சேஸு ஞாதபரிஞ்ஞாஸப்³பா⁴வதோ பரிஞ்ஞட்டே²ன, சதுஸச்சத³ஸ்ஸனேன பஹானஸப்³பா⁴வதோ பஹானட்டே²ன, சதுஸச்சபா⁴வனாஸப்³பா⁴வதோ பா⁴வனட்டே²ன, சதுன்னங் ஸச்சானங் ஸச்சி²கிரியஸப்³பா⁴வதோ ஸச்சி²கிரியட்டே²னாதி நித்³தி³ட்ட²ந்தி வேதி³தப்³ப³ங். நவஹாகாரேஹி தத²ட்டே²னாதிஆதீ³ஸு பட²மங் வுத்தனயேனேவ யோஜனா காதப்³பா³.
10.Yaṃ aniccantiādi sāmaññalakkhaṇapubbaṅgamaṃ katvā dassitaṃ. Tattha yaṃ aniccaṃ, taṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ, taṃ aniccanti dukkhasamudayamaggā gahitā. Tāni hi tīṇi saccāni aniccāni ceva aniccattā dukkhāni ca. Yaṃ aniccañca dukkhañca, taṃ anattāti tāniyeva tīṇi gahitāni. Yaṃ aniccañca dukkhañca anattā cāti tehi tīhi saha nirodhasaccañca saṅgahitaṃ. Cattāripi hi anattāyeva. Taṃ tathanti taṃ saccacatukkaṃ sabhāvabhūtaṃ. Taṃ saccanti tadeva saccacatukkaṃ yathāsabhāve avisaṃvādakaṃ. Navahākārehītiādīsu ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, abhiññeyya’’nti (paṭi. ma. 1.3; saṃ. ni. 4.46) vacanato abhiññaṭṭhena, dukkhassa pariññaṭṭhe, samudayassa pahānaṭṭhe, maggassa bhāvanaṭṭhe, nirodhassa sacchikiriyaṭṭhe āvenikepi idha catūsupi saccesu ñātapariññāsabbhāvato pariññaṭṭhena, catusaccadassanena pahānasabbhāvato pahānaṭṭhena, catusaccabhāvanāsabbhāvato bhāvanaṭṭhena, catunnaṃ saccānaṃ sacchikiriyasabbhāvato sacchikiriyaṭṭhenāti niddiṭṭhanti veditabbaṃ. Navahākārehi tathaṭṭhenātiādīsu paṭhamaṃ vuttanayeneva yojanā kātabbā.
11. த்³வாத³ஸஹி ஆகாரேஹீதிஆதீ³ஸு தத²ட்டா²த³யோ ஞாணகதா²யங் வுத்தத்தா². ஏதேஸங் நித்³தே³ஸேபி வுத்தனயேனேவ யோஜனா வேதி³தப்³பா³.
11.Dvādasahi ākārehītiādīsu tathaṭṭhādayo ñāṇakathāyaṃ vuttatthā. Etesaṃ niddesepi vuttanayeneva yojanā veditabbā.
12. ஸச்சானங் கதி லக்க²ணானீதிஆதீ³ஸு உபரி வத்தப்³பா³னி ச² லக்க²ணானி ஸங்க²தாஸங்க²தவஸேன த்³விதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா த்³வே லக்க²ணானீதி ஆஹ. தத்த² ஸங்க²தலக்க²ணஞ்ச அஸங்க²தலக்க²ணஞ்சாதி ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸங்க²தஸ்ஸ ஸங்க²தலக்க²ணானி உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, வயோ பஞ்ஞாயதி, டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தங் பஞ்ஞாயதி. தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, அஸங்க²தஸ்ஸ அஸங்க²தலக்க²ணானி ந உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, ந வயோ பஞ்ஞாயதி, ந டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தங் பஞ்ஞாயதீ’’தி (அ॰ நி॰ 3.47-48) ஏவங் வுத்தங் ஸங்க²தஸ்ஸ ஸங்க²தமிதி லக்க²ணஞ்ச அஸங்க²தஸ்ஸ அஸங்க²தமிதி லக்க²ணஞ்ச. ஸங்க²தங் பன ந லக்க²ணங், லக்க²ணங் ந ஸங்க²தங். ந ச ஸங்க²தங் வினா லக்க²ணங் பஞ்ஞாபேதுங் ஸக்கா, நபி லக்க²ணங் வினா ஸங்க²தங். லக்க²ணேன பன ஸங்க²தங் பாகடங் ஹோதி.
12.Saccānaṃ kati lakkhaṇānītiādīsu upari vattabbāni cha lakkhaṇāni saṅkhatāsaṅkhatavasena dvidhā bhinditvā dve lakkhaṇānīti āha. Tattha saṅkhatalakkhaṇañca asaṅkhatalakkhaṇañcāti ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇāni uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati. Tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇāni na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatī’’ti (a. ni. 3.47-48) evaṃ vuttaṃ saṅkhatassa saṅkhatamiti lakkhaṇañca asaṅkhatassa asaṅkhatamiti lakkhaṇañca. Saṅkhataṃ pana na lakkhaṇaṃ, lakkhaṇaṃ na saṅkhataṃ. Na ca saṅkhataṃ vinā lakkhaṇaṃ paññāpetuṃ sakkā, napi lakkhaṇaṃ vinā saṅkhataṃ. Lakkhaṇena pana saṅkhataṃ pākaṭaṃ hoti.
புன ததே³வ லக்க²ணத்³வயங் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸெந்தோ ச² லக்க²ணானீதி ஆஹ. ஸங்க²தானங் ஸச்சானந்தி து³க்க²ஸமுத³யமக்³க³ஸச்சானங். தானி ஹி பச்சயேஹி ஸங்க³ம்ம கதத்தா ஸங்க²தானி. உப்பாதோ³தி ஜாதி. பஞ்ஞாயதீதி ஜானீயதி. வயோதி ப⁴ங்கோ³. டி²தானங் அஞ்ஞத²த்தந்தி டி²திப்பத்தானங் அஞ்ஞதா²பா⁴வோ ஜரா. திண்ணங் ஸங்க²தஸச்சானங் நிப்ப²ன்னத்தா உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தங் வுத்தங், தேஸங்யேவ பன உப்பாத³ஸ்ஸ, ஜராய ப⁴ங்க³ஸ்ஸ ச அனிப்ப²ன்னத்தா உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தங் ந வத்தப்³ப³ங். ஸங்க²தனிஸ்ஸிதத்தா உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தங் ந பஞ்ஞாயதீதி ந வத்தப்³ப³ங். ஸங்க²தவிகாரத்தா பன ஸங்க²தந்தி வத்தப்³ப³ங். து³க்க²ஸமுத³யானங் உப்பாத³ஜராப⁴ங்கா³ ஸச்சபரியாபன்னா, மக்³க³ஸச்சஸ்ஸ உப்பாத³ஜராப⁴ங்கா³ ந ஸச்சபரியாபன்னாதி வத³ந்தி. தத்த² ‘‘ஸங்க²தானங் உப்பாத³க்க²ணே ஸங்க²தாபி உப்பாத³லக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதி, உப்பாதே³ வீதிவத்தே ஸங்க²தாபி ஜராலக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதி, ப⁴ங்க³க்க²ணே ஸங்க²தாபி ஜராபி ப⁴ங்க³லக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதீ’’தி க²ந்த⁴கவக்³க³ட்ட²கதா²யங் (ஸங்॰ நி॰ அட்ட²॰ 2.3.37-38) வுத்தங். அஸங்க²தஸ்ஸ ஸச்சஸ்ஸாதி நிரோத⁴ஸச்சஸ்ஸ. தஞ்ஹி பச்சயேஹி ஸமாக³ம்ம அகதத்தா ஸயமேவ நிப்ப²ன்னந்தி அஸங்க²தங். டி²தஸ்ஸாதி நிச்சத்தா டி²தஸ்ஸ, ந டா²னப்பத்தத்தா. புன ததே³வ லக்க²ணத்³வயங் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸெந்தோ த்³வாத³ஸ லக்க²ணானீதி ஆஹ.
Puna tadeva lakkhaṇadvayaṃ vitthārato dassento cha lakkhaṇānīti āha. Saṅkhatānaṃ saccānanti dukkhasamudayamaggasaccānaṃ. Tāni hi paccayehi saṅgamma katattā saṅkhatāni. Uppādoti jāti. Paññāyatīti jānīyati. Vayoti bhaṅgo. Ṭhitānaṃ aññathattanti ṭhitippattānaṃ aññathābhāvo jarā. Tiṇṇaṃ saṅkhatasaccānaṃ nipphannattā uppādavayaññathattaṃ vuttaṃ, tesaṃyeva pana uppādassa, jarāya bhaṅgassa ca anipphannattā uppādavayaññathattaṃ na vattabbaṃ. Saṅkhatanissitattā uppādavayaññathattaṃ na paññāyatīti na vattabbaṃ. Saṅkhatavikārattā pana saṅkhatanti vattabbaṃ. Dukkhasamudayānaṃ uppādajarābhaṅgā saccapariyāpannā, maggasaccassa uppādajarābhaṅgā na saccapariyāpannāti vadanti. Tattha ‘‘saṅkhatānaṃ uppādakkhaṇe saṅkhatāpi uppādalakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati, uppāde vītivatte saṅkhatāpi jarālakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati, bhaṅgakkhaṇe saṅkhatāpi jarāpi bhaṅgalakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyatī’’ti khandhakavaggaṭṭhakathāyaṃ (saṃ. ni. aṭṭha. 2.3.37-38) vuttaṃ. Asaṅkhatassa saccassāti nirodhasaccassa. Tañhi paccayehi samāgamma akatattā sayameva nipphannanti asaṅkhataṃ. Ṭhitassāti niccattā ṭhitassa, na ṭhānappattattā. Puna tadeva lakkhaṇadvayaṃ vitthārato dassento dvādasa lakkhaṇānīti āha.
சதுன்னங் ஸச்சானங் கதி குஸலாதிஆதீ³ஸு அப்³யாகதந்தி விபாகாப்³யாகதங் கிரியாப்³யாகதங் ரூபாப்³யாகதங் நிப்³பா³னாப்³யாகதந்தி சதூஸு அப்³யாகதேஸு நிப்³பா³னாப்³யாகதங். சத்தாரிபி ஹி குஸலாகுஸலலக்க²ணேன ந ப்³யாகதத்தா அப்³யாகதானி. ஸியா குஸலந்தி காமாவசரரூபாவசராரூபாவசரகுஸலானங் வஸேன குஸலம்பி ப⁴வெய்ய. ஸியா அகுஸலந்தி தண்ஹங் ட²பெத்வா ஸேஸாகுஸலவஸேன. ஸியா அப்³யாகதந்தி காமாவசரரூபாவசராரூபாவசரவிபாககிரியானங் ரூபானஞ்ச வஸேன. ஸியா தீணி ஸச்சானீதிஆதீ³ஸு ஸங்க³ஹிதானீதி க³ணிதானி. வத்து²வஸேனாதி அகுஸலகுஸலாப்³யாகதது³க்க²ஸமுத³யனிரோத⁴மக்³க³ஸங்கா²தவத்து²வஸேன. யங் து³க்க²ஸச்சங் அகுஸலந்தி ட²பெத்வா தண்ஹங் அவஸேஸங் அகுஸலங். அகுஸலட்டே²ன த்³வே ஸச்சானி ஏகஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானீதி இமானி த்³வே து³க்க²ஸமுத³யஸச்சானி அகுஸலட்டே²ன ஏகஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானி, அகுஸலஸச்சங் நாம ஹோதீதி அத்தோ². ஏகஸச்சங் த்³வீஹி ஸச்சேஹி ஸங்க³ஹிதந்தி ஏகங் அகுஸலஸச்சங் த்³வீஹி து³க்க²ஸமுத³யஸச்சேஹி ஸங்க³ஹிதங். யங் து³க்க²ஸச்சங் குஸலந்தி தேபூ⁴மகங் குஸலங். இமானி த்³வே து³க்க²மக்³க³ஸச்சானி குஸலட்டே²ன ஏகஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானி, குஸலஸச்சங் நாம ஹோதி. ஏகங் குஸலஸச்சங் த்³வீஹி து³க்க²மக்³க³ஸச்சேஹி ஸங்க³ஹிதங். யங் து³க்க²ஸச்சங் அப்³யாகதந்தி தேபூ⁴மகவிபாககிரியா ரூபஞ்ச. இமானி த்³வே து³க்க²னிரோத⁴ஸச்சானி அப்³யாகதட்டே²ன ஏகஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானி, ஏகங் அப்³யாகதஸச்சங் நாம ஹோதி. ஏகங் அப்³யாகதஸச்சங் த்³வீஹி து³க்க²னிரோத⁴ஸச்சேஹி ஸங்க³ஹிதங். தீணி ஸச்சானி ஏகஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானீதி ஸமுத³யமக்³க³னிரோத⁴ஸச்சானி ஏகேன அகுஸலகுஸலாப்³யாகதபூ⁴தேன து³க்க²ஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானி. ஏகங் ஸச்சங் தீஹி ஸச்சேஹி ஸங்க³ஹிதந்தி ஏகங் து³க்க²ஸச்சங் விஸுங் அகுஸலகுஸலஅப்³யாகதபூ⁴தேஹி ஸமுத³யமக்³க³னிரோத⁴ஸச்சேஹி ஸங்க³ஹிதங். கேசி பன ‘‘து³க்க²ஸமுத³யஸச்சானி அகுஸலட்டே²ன ஸமுத³யஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானி, து³க்க²மக்³க³ஸச்சானி குஸலட்டே²ன மக்³க³ஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானி, ந த³ஸ்ஸனட்டே²ன. து³க்க²னிரோத⁴ஸச்சானி அப்³யாகதட்டே²ன நிரோத⁴ஸச்சேன ஸங்க³ஹிதானி, ந அஸங்க²தட்டே²னா’’தி வண்ணயந்தி.
Catunnaṃsaccānaṃ kati kusalātiādīsu abyākatanti vipākābyākataṃ kiriyābyākataṃ rūpābyākataṃ nibbānābyākatanti catūsu abyākatesu nibbānābyākataṃ. Cattāripi hi kusalākusalalakkhaṇena na byākatattā abyākatāni. Siyā kusalanti kāmāvacararūpāvacarārūpāvacarakusalānaṃ vasena kusalampi bhaveyya. Siyā akusalanti taṇhaṃ ṭhapetvā sesākusalavasena. Siyā abyākatanti kāmāvacararūpāvacarārūpāvacaravipākakiriyānaṃ rūpānañca vasena. Siyā tīṇi saccānītiādīsu saṅgahitānīti gaṇitāni. Vatthuvasenāti akusalakusalābyākatadukkhasamudayanirodhamaggasaṅkhātavatthuvasena. Yaṃ dukkhasaccaṃ akusalanti ṭhapetvā taṇhaṃ avasesaṃ akusalaṃ. Akusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitānīti imāni dve dukkhasamudayasaccāni akusalaṭṭhena ekasaccena saṅgahitāni, akusalasaccaṃ nāma hotīti attho. Ekasaccaṃ dvīhi saccehi saṅgahitanti ekaṃ akusalasaccaṃ dvīhi dukkhasamudayasaccehi saṅgahitaṃ. Yaṃ dukkhasaccaṃ kusalanti tebhūmakaṃ kusalaṃ. Imāni dve dukkhamaggasaccāni kusalaṭṭhena ekasaccena saṅgahitāni, kusalasaccaṃ nāma hoti. Ekaṃ kusalasaccaṃ dvīhi dukkhamaggasaccehi saṅgahitaṃ. Yaṃ dukkhasaccaṃ abyākatanti tebhūmakavipākakiriyā rūpañca. Imāni dve dukkhanirodhasaccāni abyākataṭṭhena ekasaccena saṅgahitāni, ekaṃ abyākatasaccaṃ nāma hoti. Ekaṃ abyākatasaccaṃ dvīhi dukkhanirodhasaccehi saṅgahitaṃ. Tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitānīti samudayamagganirodhasaccāni ekena akusalakusalābyākatabhūtena dukkhasaccena saṅgahitāni. Ekaṃ saccaṃ tīhi saccehi saṅgahitanti ekaṃ dukkhasaccaṃ visuṃ akusalakusalaabyākatabhūtehi samudayamagganirodhasaccehi saṅgahitaṃ. Keci pana ‘‘dukkhasamudayasaccāni akusalaṭṭhena samudayasaccena saṅgahitāni, dukkhamaggasaccāni kusalaṭṭhena maggasaccena saṅgahitāni, na dassanaṭṭhena. Dukkhanirodhasaccāni abyākataṭṭhena nirodhasaccena saṅgahitāni, na asaṅkhataṭṭhenā’’ti vaṇṇayanti.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / ஸுத்தபிடக • Suttapiṭaka / கு²த்³த³கனிகாய • Khuddakanikāya / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி • Paṭisambhidāmaggapāḷi / 1. பட²மஸுத்தந்தனித்³தே³ஸோ • 1. Paṭhamasuttantaniddeso
