| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
៧. សេខិយកណ្ឌោ
7. Sekhiyakaṇḍo
១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា
1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
៥៧៦. ‘‘សិក្ខិតសិក្ខេនាតិ ចតូហិ មគ្គេហី’’តិ វុត្តំ។ យស្មា អដ្ឋង្គុលមត្តំ ឱតារេត្វា និវត្ថមេវ និសិន្នស្ស ចតុរង្គុលមត្តំ ហោតិ, តស្មា ឧភោបេតេ អដ្ឋកថាវាទា ឯកបរិច្ឆេទា, ‘‘អឌ្ឍតេយ្យហត្ថ’’ន្តិ សុខុមំ, ឯកបត្តំ វា សន្ធាយ វុត្តំ។ តញ្ហិ យថាឋានេន តិដ្ឋតិ។ ទុបដ្ដំ សន្ធាយ ‘‘ទ្វិហត្ថប្បមាណម្បី’’តិ វុត្តន្តិ ឧបតិស្សត្ថេរោ។ ឯកបដ្ដំ, ទ្វិបដ្ដំ វា ហេដ្ឋិមបរិច្ឆេទេន ‘‘ទ្វិហត្ថប្បមាណ’’ន្តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។ វុត្តញ្ហិ និស្សគ្គិយអដ្ឋកថាយំ ‘‘តិរិយំ ទ្វិហត្ថោបិ វដ្ដតី’’តិ, តញ្ច ខោ អលាភេ ឯវ ‘‘អលាភេ តិរិយំ ទ្វិហត្ថប្បមាណម្បិ វដ្ដតី’’តិ វុត្តត្តា។ ឥទំ សព្ពំ អធិដ្ឋានុបគំ សន្ធាយ វុត្តំ។ វិរុទ្ធំ ទិស្វា សជ្ជេតព្ពំ។ នោ ចេ សជ្ជេតិ, ទុក្កដំ។ សចិត្តកំ បណ្ណត្តិវិជាននចិត្តេនេវ ‘‘អនាទរិយំ បដិច្ចា’’តិ វុត្តត្តា, ន វត្ថុវិជាននចិត្តេន ‘‘ឥទមេវំ កត’’ន្តិ ជានតោបិ អាបត្តិយា អភាវតោ។ ផុស្សទេវត្ថេរវាទោបិ ឯកេន បរិយាយេន យុជ្ជតិ។ តថា ឧបតិស្សត្ថេរវាទោបិ។ បញ្ញត្តេបិ សិក្ខាបទេ អបញ្ញត្តេបិ យំ បកតិយា វជ្ជំ, តំ លោកវជ្ជំ។ ឥទំ បន បញ្ញត្តេយេវ វជ្ជំ, នាបញ្ញត្តេ, តស្មា ឥតរលោកវជ្ជេន អសទិសត្តា ន លោកវជ្ជំ។ បណ្ណត្តិតោ បដ្ឋាយ វជ្ជតោ បណ្ណត្តិវជ្ជំ។ អនាទរិយចិត្តេនេវ អាបជ្ជិតព្ពត្តា សចិត្តកំ, តស្ស ចិត្តស្ស តិវេទនត្តា តិវេទនំ។ យស្មា អនាទរិយចិត្តតា នាម កេវលំ អកុសលមេវ, តញ្ច បកតិយា វជ្ជំ, តស្មា ឥទំ លោកវជ្ជំ។ សញ្ចិច្ច វីតិក្កមនំ នាម ទោមនស្សិកស្សេវ ហោតីតិ ទុក្ខវេទនំ។ គណ្ឋិបទេ បន ‘‘បាណាតិបាតាទិ វិយ និវាសនាទិទោសោ លោកគរហិតោ ន ហោតីតិ បណ្ណត្តិវជ្ជន្តិ ផុស្សទេវត្ថេរោ’’តិ លិខិតំ។
576.‘‘Sikkhitasikkhenāti catūhi maggehī’’ti vuttaṃ. Yasmā aṭṭhaṅgulamattaṃ otāretvā nivatthameva nisinnassa caturaṅgulamattaṃ hoti, tasmā ubhopete aṭṭhakathāvādā ekaparicchedā, ‘‘aḍḍhateyyahattha’’nti sukhumaṃ, ekapattaṃ vā sandhāya vuttaṃ. Tañhi yathāṭhānena tiṭṭhati. Dupaṭṭaṃ sandhāya ‘‘dvihatthappamāṇampī’’ti vuttanti upatissatthero. Ekapaṭṭaṃ, dvipaṭṭaṃ vā heṭṭhimaparicchedena ‘‘dvihatthappamāṇa’’nti vuttanti veditabbaṃ. Vuttañhi nissaggiyaaṭṭhakathāyaṃ ‘‘tiriyaṃ dvihatthopi vaṭṭatī’’ti, tañca kho alābhe eva ‘‘alābhe tiriyaṃ dvihatthappamāṇampi vaṭṭatī’’ti vuttattā. Idaṃ sabbaṃ adhiṭṭhānupagaṃ sandhāya vuttaṃ. Viruddhaṃ disvā sajjetabbaṃ. No ce sajjeti, dukkaṭaṃ. Sacittakaṃ paṇṇattivijānanacitteneva ‘‘anādariyaṃ paṭiccā’’ti vuttattā, na vatthuvijānanacittena ‘‘idamevaṃ kata’’nti jānatopi āpattiyā abhāvato. Phussadevattheravādopi ekena pariyāyena yujjati. Tathā upatissattheravādopi. Paññattepi sikkhāpade apaññattepi yaṃ pakatiyā vajjaṃ, taṃ lokavajjaṃ. Idaṃ pana paññatteyeva vajjaṃ, nāpaññatte, tasmā itaralokavajjena asadisattā na lokavajjaṃ. Paṇṇattito paṭṭhāya vajjato paṇṇattivajjaṃ. Anādariyacitteneva āpajjitabbattā sacittakaṃ, tassa cittassa tivedanattā tivedanaṃ. Yasmā anādariyacittatā nāma kevalaṃ akusalameva, tañca pakatiyā vajjaṃ, tasmā idaṃ lokavajjaṃ. Sañcicca vītikkamanaṃ nāma domanassikasseva hotīti dukkhavedanaṃ. Gaṇṭhipade pana ‘‘pāṇātipātādi viya nivāsanādidoso lokagarahito na hotīti paṇṇattivajjanti phussadevatthero’’ti likhitaṃ.
៥៧៧. វិហារេបីតិ ពុទ្ធុបដ្ឋានាទិកាលេ, តស្មា ‘‘បារុបិតព្ព’’ន្តិ ឧត្តរាសង្គកិច្ចវសេន វុត្តំ។ បឋមទុតិយសិក្ខាបទេសុ បរិឡាហាទិបច្ចយា កប្បតិ, ន អន្តរឃរបដិសំយុត្តេសុ។
577.Vihārepīti buddhupaṭṭhānādikāle, tasmā ‘‘pārupitabba’’nti uttarāsaṅgakiccavasena vuttaṃ. Paṭhamadutiyasikkhāpadesu pariḷāhādipaccayā kappati, na antaragharapaṭisaṃyuttesu.
៥៨២. ‘‘ឯកស្មិំ បន ឋានេ ឋត្វា’’តិ ឯត្ថ ‘‘គច្ឆន្តោបិ បរិស្សយាភាវំ ឱលោកេតុំ លភតិយេវ។ តថា គាមេ បូជ’’ន្តិ លិខិតំ, តំ បន ‘‘ឯកស្មិំ ឋានេ ឋត្វា’’តិ វុត្តត្តា តាទិសំ អន្តរាយំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។
582.‘‘Ekasmiṃpana ṭhāne ṭhatvā’’ti ettha ‘‘gacchantopi parissayābhāvaṃ oloketuṃ labhatiyeva. Tathā gāme pūja’’nti likhitaṃ, taṃ pana ‘‘ekasmiṃ ṭhāne ṭhatvā’’ti vuttattā tādisaṃ antarāyaṃ sandhāya vuttanti veditabbaṃ.
បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គោ • 1. Parimaṇḍalavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា • 1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា • 1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា • 1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គ-អត្ថយោជនា • 1. Parimaṇḍalavagga-atthayojanā
