| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៧. សេខិយកណ្ឌំ
7. Sekhiyakaṇḍaṃ
១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា
1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
សេខិយេសុ សិក្ខិតសិក្ខេនាតិ ចតូហិ មគ្គេហិ តិស្សោ សិក្ខា សិក្ខិត្វា ឋិតេន, សព្ពសោ បរិនិដ្ឋិតកិច្ចេនាតិ វុត្តំ ហោតិ។ តាទិនាតិ អដ្ឋហិ លោកធម្មេហិ អកម្បិយដ្ឋេន តាទិនា។
Sekhiyesu sikkhitasikkhenāti catūhi maggehi tisso sikkhā sikkhitvā ṭhitena, sabbaso pariniṭṭhitakiccenāti vuttaṃ hoti. Tādināti aṭṭhahi lokadhammehi akampiyaṭṭhena tādinā.
៥៧៦. សិក្ខា ករណីយាតិ ‘‘ឯវំ និវាសេស្សាមី’’តិ អារាមេបិ អន្តរឃរេបិ សព្ពត្ថ សិក្ខា កត្តព្ពា។ ឯត្ថ ច យស្មា វត្តក្ខន្ធកេ វុត្តវត្តានិបិ សិក្ខិតព្ពត្តា សេខិយានេវ ហោន្តិ, តស្មា បារាជិកាទីសុ វិយ បរិច្ឆេទោ ន កតោ, ចារិត្តនយទស្សនត្ថញ្ច ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱលម្ពេន្តោ និវាសេយ្យ, ទុក្កដ’’ន្តិ ឯវំ អាបត្តិនាមេន អវត្វា ‘‘សិក្ខា ករណីយា’’តិ ឯវំ សព្ពសិក្ខាបទេសុ បាឡិ អារោបិតា។ បទភាជនេ បន ‘‘អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វុត្តត្តា សព្ពត្ថ អនាទរិយករណេ ទុក្កដំ វេទិតព្ពំ។ វុត្តន្តិ មហាអដ្ឋកថាយំ វុត្តំ។ យស្មា អដ្ឋង្គុលមត្តំ ឱតារេត្វា និវត្ថមេវ និសិន្នស្ស ចតុរង្គុលមត្តំ ហោតិ, តស្មា ឧភោបេតេ អដ្ឋកថាវាទា ឯកបរិច្ឆេទា។ តេ សព្ពេតិ និវាសនទោសា។
576.Sikkhā karaṇīyāti ‘‘evaṃ nivāsessāmī’’ti ārāmepi antaragharepi sabbattha sikkhā kattabbā. Ettha ca yasmā vattakkhandhake vuttavattānipi sikkhitabbattā sekhiyāneva honti, tasmā pārājikādīsu viya paricchedo na kato, cārittanayadassanatthañca ‘‘yo pana bhikkhu olambento nivāseyya, dukkaṭa’’nti evaṃ āpattināmena avatvā ‘‘sikkhā karaṇīyā’’ti evaṃ sabbasikkhāpadesu pāḷi āropitā. Padabhājane pana ‘‘āpatti dukkaṭassā’’ti vuttattā sabbattha anādariyakaraṇe dukkaṭaṃ veditabbaṃ. Vuttanti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Yasmā aṭṭhaṅgulamattaṃ otāretvā nivatthameva nisinnassa caturaṅgulamattaṃ hoti, tasmā ubhopete aṭṭhakathāvādā ekaparicchedā. Te sabbeti nivāsanadosā.
តំ បនាតិ តំ អនាទរិយំ។ កិញ្ចាបិ កុរុន្ទិវាទំ បច្ឆា វទន្តេន ‘‘បរិមណ្ឌលំ និវាសេតុំ អជានន្តស្ស អនាបត្តី’’តិ អយមត្ថោ បតិដ្ឋាបិតោ, តថាបិ និវាសនវត្តំ សាធុកំ ឧគ្គហេតព្ពមេវ។ សញ្ចិច្ច អនុគ្គណ្ហន្តស្ស អនាទរិយំ សិយា។ តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. បរិមណ្ឌលសិក្ខាបទវណ្ណនា) វុត្តំ ‘‘អជានន្តស្សាតិ បរិមណ្ឌលំ និវាសេតុំ អជានន្តស្ស អនាបត្តិ, អបិច និវាសនវត្តំ ឧគ្គហេតព្ព’’ន្តិ។
Taṃ panāti taṃ anādariyaṃ. Kiñcāpi kurundivādaṃ pacchā vadantena ‘‘parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpattī’’ti ayamattho patiṭṭhāpito, tathāpi nivāsanavattaṃ sādhukaṃ uggahetabbameva. Sañcicca anuggaṇhantassa anādariyaṃ siyā. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. parimaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā) vuttaṃ ‘‘ajānantassāti parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpatti, apica nivāsanavattaṃ uggahetabba’’nti.
សចិត្តកន្តិ វត្ថុវិជាននចិត្តេន បណ្ណត្តិវិជាននចិត្តេន ច សចិត្តកំ ‘‘អនាទរិយំ បដិច្ចា’’តិ វុត្តត្តា។ ‘‘បាណាតិបាតាទិ វិយ និវាសនទោសោ លោកគរហិតោ ន ហោតីតិ បណ្ណត្តិវជ្ជ’’ន្តិ ផុស្សទេវត្ថេរោ អាហ។ ឧបតិស្សត្ថេរោ បន ‘‘យស្មា អនាទរិយវសេនេវ អាបជ្ជិតព្ពត្តា កេវលំ អកុសលមេវ, តញ្ច បកតិយា វជ្ជំ, សញ្ចិច្ច វីតិក្កមនញ្ច ទោមនស្សិតស្សេវ ហោតិ, តស្មា លោកវជ្ជំ អកុសលចិត្តំ ទុក្ខវេទន’’ន្តិ អាហ។ អនាទរិយំ, អនាបត្តិការណាភាវោ, អបរិមណ្ឌលនិវាសនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ យថា ចេត្ថ, ឯវំ សព្ពត្ថ បុរិមានិ ទ្វេ តត្ថ តត្ថ វុត្តបដិបក្ខករណញ្ចាតិ តីណិយេវ ហោន្តិ។
Sacittakanti vatthuvijānanacittena paṇṇattivijānanacittena ca sacittakaṃ ‘‘anādariyaṃ paṭiccā’’ti vuttattā. ‘‘Pāṇātipātādi viya nivāsanadoso lokagarahito na hotīti paṇṇattivajja’’nti phussadevatthero āha. Upatissatthero pana ‘‘yasmā anādariyavaseneva āpajjitabbattā kevalaṃ akusalameva, tañca pakatiyā vajjaṃ, sañcicca vītikkamanañca domanassitasseva hoti, tasmā lokavajjaṃ akusalacittaṃ dukkhavedana’’nti āha. Anādariyaṃ, anāpattikāraṇābhāvo, aparimaṇḍalanivāsananti imāni panettha tīṇi aṅgāni. Yathā cettha, evaṃ sabbattha purimāni dve tattha tattha vuttapaṭipakkhakaraṇañcāti tīṇiyeva honti.
៥៧៧. ទុតិយាទីសុ អនេកប្បការំ គិហិបារុតន្តិ សេតបដបារុតំ បរិព្ពាជកបារុតំ ឯកសាដកបារុតន្តិអាទិ អនេកប្បភេទំ គិហិបារុតំ។ តស្សត្ថោ ខន្ធកេយេវ អាវិ ភវិស្សតិ។ វិហារេបីតិ ពុទ្ធុបដ្ឋានាទិកាលំ សន្ធាយ វុត្តំ។
577. Dutiyādīsu anekappakāraṃ gihipārutanti setapaṭapārutaṃ paribbājakapārutaṃ ekasāṭakapārutantiādi anekappabhedaṃ gihipārutaṃ. Tassattho khandhakeyeva āvi bhavissati. Vihārepīti buddhupaṭṭhānādikālaṃ sandhāya vuttaṃ.
៥៧៨. ‘‘សុប្បដិច្ឆន្នោ’’តិ វុត្តត្តា ‘‘សសីសំ បារុតោ សព្ពថា សុប្បដិច្ឆន្នត្តា សុប្បដិច្ឆន្នោ នាម ហោតី’’តិ យស្ស សិយា, តំ សន្ធាយាហ ‘‘ន សសីសំ បារុតេនា’’តិអាទិ។
578. ‘‘Suppaṭicchanno’’ti vuttattā ‘‘sasīsaṃ pāruto sabbathā suppaṭicchannattā suppaṭicchanno nāma hotī’’ti yassa siyā, taṃ sandhāyāha ‘‘na sasīsaṃ pārutenā’’tiādi.
៥៨២. ឯកស្មិំ បន ឋានេ ឋត្វាតិ ឯត្ថ ‘‘គច្ឆន្តោបិ បរិស្សយាភាវំ ឱលោកេតុំ លភតិយេវ, តថា គាមេ បូជ’’ន្តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។
582.Ekasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvāti ettha ‘‘gacchantopi parissayābhāvaṃ oloketuṃ labhatiyeva, tathā gāme pūja’’nti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គោ • 1. Parimaṇḍalavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា • 1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា • 1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា • 1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១. បរិមណ្ឌលវគ្គ-អត្ថយោជនា • 1. Parimaṇḍalavagga-atthayojanā
