Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / চূল়নিদ্দেসপাল়ি • Cūḷaniddesapāḷi

১৭. পারাযনত্থুতিগাথানিদ্দেসো

17. Pārāyanatthutigāthāniddeso

৯৩. ইদমৰোচ ভগৰা মগধেসু ৰিহরন্তো পাসাণকে চেতিযে, পরিচারকসোল়সানং 1 ব্রাহ্মণানং অজ্ঝিট্ঠো পুট্ঠো পুট্ঠো পঞ্হং ব্যাকাসি।

93.Idamavocabhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṃ2brāhmaṇānaṃ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ byākāsi.

ইদমৰোচ ভগৰাতি ইদং পারাযনং অৰোচ। ভগৰাতি গারৰাধিৰচনমেতং…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি – ইদমৰোচ ভগৰা। মগধেসু ৰিহরন্তোতি মগধনামকে জনপদে ৰিহরন্তো ইরিযন্তো ৰত্তেন্তো পালেন্তো যপেন্তো যাপেন্তো। পাসাণকে চেতিযেতি পাসাণকচেতিযং ৰুচ্চতি বুদ্ধাসনন্তি – মগধেসু ৰিহরন্তো পাসাণকে চেতিযে। পরিচারকসোল়সানং ব্রাহ্মণানন্তি পিঙ্গিযো 3 ব্রাহ্মণো বাৰরিস্স ব্রাহ্মণস্স পদ্ধো পদ্ধচরো পরিচারকো 4 সিস্সো। পিঙ্গিযেন 5 তে সোল়সাতি – এৰম্পি পরিচারকসোল়সানং ব্রাহ্মণানং। অথ ৰা, তে সোল়স ব্রাহ্মণা বুদ্ধস্স ভগৰতো পদ্ধা পদ্ধচরা পরিচারকা সিস্সাতি – এৰম্পি পরিচারকসোল়সানং ব্রাহ্মণানং।

Idamavoca bhagavāti idaṃ pārāyanaṃ avoca. Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti – idamavoca bhagavā. Magadhesu viharantoti magadhanāmake janapade viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento. Pāsāṇake cetiyeti pāsāṇakacetiyaṃ vuccati buddhāsananti – magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye. Paricārakasoḷasānaṃ brāhmaṇānanti piṅgiyo 6 brāhmaṇo bāvarissa brāhmaṇassa paddho paddhacaro paricārako 7 sisso. Piṅgiyena 8 te soḷasāti – evampi paricārakasoḷasānaṃ brāhmaṇānaṃ. Atha vā, te soḷasa brāhmaṇā buddhassa bhagavato paddhā paddhacarā paricārakā sissāti – evampi paricārakasoḷasānaṃ brāhmaṇānaṃ.

অজ্ঝিট্ঠো পুট্ঠো পুট্ঠো পঞ্হং ব্যাকাসীতি। অজ্ঝিট্ঠোতি অজ্ঝিট্ঠো অজ্ঝেসিতো। পুট্ঠো পুট্ঠোতি পুট্ঠো পুট্ঠো পুচ্ছিতো পুচ্ছিতো যাচিতো যাচিতো অজ্ঝেসিতো অজ্ঝেসিতো পসাদিতো পসাদিতো। পঞ্হং ব্যাকাসীতি পঞ্হং ব্যাকাসি আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৰিৰরি ৰিভজি উত্তানীআকাসি পকাসেসীতি – অজ্ঝিট্ঠো পুট্ঠো পুট্ঠো পঞ্হং ব্যাকাসি। তেনেতং ৰুচ্চতি –

Ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ byākāsīti. Ajjhiṭṭhoti ajjhiṭṭho ajjhesito. Puṭṭho puṭṭhoti puṭṭho puṭṭho pucchito pucchito yācito yācito ajjhesito ajjhesito pasādito pasādito. Pañhaṃ byākāsīti pañhaṃ byākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīākāsi pakāsesīti – ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ byākāsi. Tenetaṃ vuccati –

‘‘ইদমৰোচ ভগৰা মগধেসু ৰিহরন্তো পাসাণকে চেতিযে, পরিচারকসোল়সানং ব্রাহ্মণানং অজ্ঝিট্ঠো পুট্ঠো পুট্ঠো পঞ্হং ব্যাকাসী’’তি।

‘‘Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṃ brāhmaṇānaṃ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ byākāsī’’ti.

৯৪. একমেকস্স চেপি পঞ্হস্স অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মং পটিপজ্জেয্য, গচ্ছেয্যেৰ জরামরণস্স পারং। পারঙ্গমনীযা ইমে ধম্মাতি। তস্মা ইমস্স ধম্মপরিযাযস্স ‘‘পারাযন’’ন্তেৰ অধিৰচনং।

94.Ekamekassacepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṃ. Pāraṅgamanīyā ime dhammāti. Tasmā imassa dhammapariyāyassa ‘‘pārāyana’’nteva adhivacanaṃ.

একমেকস্স চেপি পঞ্হস্সাতি একমেকস্স চেপি অজিতপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি তিস্সমেত্তেয্যপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি পুণ্ণকপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি মেত্তগূপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি ধোতকপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি উপসীৰপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি নন্দকপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি হেমকপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি তোদেয্যপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি কপ্পপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি জতুকণ্ণিপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি ভদ্রাৰুধপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি উদযপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি পোসালপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি মোঘরাজপঞ্হস্স, একমেকস্স চেপি পিঙ্গিযপঞ্হস্সাতি – একমেকস্স চেপি পঞ্হস্স।

Ekamekassa cepi pañhassāti ekamekassa cepi ajitapañhassa, ekamekassa cepi tissametteyyapañhassa, ekamekassa cepi puṇṇakapañhassa, ekamekassa cepi mettagūpañhassa, ekamekassa cepi dhotakapañhassa, ekamekassa cepi upasīvapañhassa, ekamekassa cepi nandakapañhassa, ekamekassa cepi hemakapañhassa, ekamekassa cepi todeyyapañhassa, ekamekassa cepi kappapañhassa, ekamekassa cepi jatukaṇṇipañhassa, ekamekassa cepi bhadrāvudhapañhassa, ekamekassa cepi udayapañhassa, ekamekassa cepi posālapañhassa, ekamekassa cepi mogharājapañhassa, ekamekassa cepi piṅgiyapañhassāti – ekamekassa cepi pañhassa.

অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞাযাতি স্ৰেৰ পঞ্হো ধম্মো, ৰিসজ্জনং 9 অত্থোতি অত্থং অঞ্ঞায জানিত্ৰা তুলযিত্ৰা তীরযিত্ৰা ৰিভাৰযিত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰাতি – অত্থমঞ্ঞায। ধম্মমঞ্ঞাযাতি ধম্মং অঞ্ঞায জানিত্ৰা তুলযিত্ৰা তীরযিত্ৰা ৰিভাৰযিত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰাতি – ধম্মমঞ্ঞাযাতি – অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায। ধম্মানুধম্মং পটিপজ্জেয্যাতি সম্মাপটিপদং অনুলোমপটিপদং অপচ্চনীকপটিপদং অন্ৰত্থপটিপদং ধম্মানুধম্মপটিপদং পটিপজ্জেয্যাতি – ধম্মানুধম্মং পটিপজ্জেয্য। গচ্ছেয্যেৰ জরামরণস্স পারন্তি জরামরণস্স পারং ৰুচ্চতি অমতং নিব্বানং। যো সো সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপ্পটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বানং। গচ্ছেয্যেৰ জরামরণস্স পারন্তি জরামরণস্স পারং গচ্ছেয্য, পারং অধিগচ্ছেয্য, পারং অধিফস্সেয্য, পারং সচ্ছিকরেয্যাতি – গচ্ছেয্যেৰ জরামরণস্স পারং। পারঙ্গমনীযা ইমে ধম্মাতি ইমে ধম্মা পারঙ্গমনীযা। পারং পাপেন্তি পারং সম্পাপেন্তি পারং সমনুপাপেন্তি, জরামণস্স তরণায 10 সংৰত্তন্তীতি – পারঙ্গমনীযা ইমে ধম্মাতি।

Atthamaññāya dhammamaññāyāti sveva pañho dhammo, visajjanaṃ 11 atthoti atthaṃ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – atthamaññāya. Dhammamaññāyāti dhammaṃ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – dhammamaññāyāti – atthamaññāya dhammamaññāya. Dhammānudhammaṃ paṭipajjeyyāti sammāpaṭipadaṃ anulomapaṭipadaṃ apaccanīkapaṭipadaṃ anvatthapaṭipadaṃ dhammānudhammapaṭipadaṃ paṭipajjeyyāti – dhammānudhammaṃ paṭipajjeyya. Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāranti jarāmaraṇassa pāraṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhippaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāranti jarāmaraṇassa pāraṃ gaccheyya, pāraṃ adhigaccheyya, pāraṃ adhiphasseyya, pāraṃ sacchikareyyāti – gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṃ. Pāraṅgamanīyā ime dhammāti ime dhammā pāraṅgamanīyā. Pāraṃ pāpenti pāraṃ sampāpenti pāraṃ samanupāpenti, jarāmaṇassa taraṇāya 12 saṃvattantīti – pāraṅgamanīyā ime dhammāti.

তস্মা ইমস্স ধম্মপরিযাযস্সাতি। তস্মাতি তস্মা তংকারণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানাতি – তস্মা। ইমস্স ধম্মপরিযাযস্সাতি ইমস্স পারাযনস্সাতি – তস্মা ইমস্স ধম্মপরিযাযস্স। পারাযনন্তেৰ অধিৰচনন্তি পারং ৰুচ্চতি অমতং নিব্বানং…পে॰… নিরোধো নিব্বানং। অযনং ৰুচ্চতি মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে॰… সম্মাসমাধি। অধিৰচনন্তি সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৰোহারো নামং নামকম্মং নামধেয্যং নিরুত্তি ব্যঞ্জনং অভিলাপোতি – পারাযনন্তেৰ অধিৰচনং। তেনেতং ৰুচ্চতি –

Tasmā imassa dhammapariyāyassāti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānāti – tasmā. Imassa dhammapariyāyassāti imassa pārāyanassāti – tasmā imassa dhammapariyāyassa. Pārāyananteva adhivacananti pāraṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ…pe… nirodho nibbānaṃ. Ayanaṃ vuccati maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Adhivacananti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpoti – pārāyananteva adhivacanaṃ. Tenetaṃ vuccati –

‘‘একমেকস্স চেপি পঞ্হস্স অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মং পটিপজ্জেয্য, গচ্ছেয্যেৰ জরামরণস্স পারং। পারঙ্গমনীযা ইমে ধম্মাতি। তস্মা ইমস্স ধম্মপরিযাযস্স ‘পারাযন’ন্তেৰ অধিৰচন’’ন্তি।

‘‘Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṃ. Pāraṅgamanīyā ime dhammāti. Tasmā imassa dhammapariyāyassa ‘pārāyana’nteva adhivacana’’nti.

৯৫.

95.

অজিতো তিস্সমেত্তেয্যো, পুণ্ণকো অথ মেত্তগূ।

Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū;

ধোতকো উপসীৰো চ, নন্দো চ অথ হেমকো॥

Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako.

৯৬.

96.

তোদেয্যকপ্পা দুভযো, জতুকণ্ণী চ পণ্ডিতো।

Todeyyakappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito;

ভদ্রাৰুধো উদযো চ, পোসালো চাপি ব্রাহ্মণো।

Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;

মোঘরাজা চ মেধাৰী, পিঙ্গিযো চ মহাইসি॥

Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.

৯৭.

97.

এতে বুদ্ধং উপাগচ্ছুং, সম্পন্নচরণং ইসিং।

Ete buddhaṃ upāgacchuṃ, sampannacaraṇaṃ isiṃ;

পুচ্ছন্তা নিপুণে পঞ্হে, বুদ্ধসেট্ঠং উপাগমুং॥

Pucchantā nipuṇe pañhe, buddhaseṭṭhaṃ upāgamuṃ.

এতে বুদ্ধং উপাগচ্ছুন্তি। এতেতি সোল়স পারাযনিযা ব্রাহ্মণা। বুদ্ধোতি যো সো ভগৰা সযম্ভূ অনাচরিযকো পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু সামং সচ্চানি অভিসম্বুজ্ঝি, তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতং পত্তো বলেসু চ ৰসীভাৰং। বুদ্ধোতি কেনট্ঠেন বুদ্ধো? বুজ্ঝিতা সচ্চানীতি বুদ্ধো, বোধেতা পজাযাতি বুদ্ধো, সব্বঞ্ঞুতায বুদ্ধো, সব্বদস্সাৰিতায বুদ্ধো, অভিঞ্ঞেয্যতায বুদ্ধো, ৰিসৰিতায বুদ্ধো, খীণাসৰসঙ্খাতেন বুদ্ধো, নিরুপলেপসঙ্খাতেন বুদ্ধো, একন্তৰীতরাগোতি বুদ্ধো, একন্তৰীতদোসোতি বুদ্ধো, একন্তৰীতমোহোতি বুদ্ধো, একন্তনিক্কিলেসোতি বুদ্ধো, একাযনমগ্গং গতোতি বুদ্ধো, একো অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি বুদ্ধো, অবুদ্ধিৰিহতত্তা বুদ্ধিপটিলাভাতি বুদ্ধো। বুদ্ধোতি নেতং নামং মাতরা কতং ন পিতরা কতং ন ভাতরা কতং ন ভগিনিযা কতং ন মিত্তামচ্চেহি কতং ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং ন সমণব্রাহ্মণেহি কতং ন দেৰতাহি কতং। ৰিমোক্খন্তিকমেতং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং বোধিযা মূলে সহ সব্বঞ্ঞুতঞাণস্স পটিলাভা সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি , যদিদং বুদ্ধোতি। এতে বুদ্ধং উপাগচ্ছুন্তি এতে বুদ্ধং উপাগমিংসু উপসঙ্কমিংসু পযিরুপাসিংসু পরিপুচ্ছিংসু পরিপঞ্হিংসূতি – এতে বুদ্ধং উপাগচ্ছুং।

Ete buddhaṃ upāgacchunti. Eteti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā. Buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṃ patto balesu ca vasībhāvaṃ. Buddhoti kenaṭṭhena buddho? Bujjhitā saccānīti buddho, bodhetā pajāyāti buddho, sabbaññutāya buddho, sabbadassāvitāya buddho, abhiññeyyatāya buddho, visavitāya buddho, khīṇāsavasaṅkhātena buddho, nirupalepasaṅkhātena buddho, ekantavītarāgoti buddho, ekantavītadosoti buddho, ekantavītamohoti buddho, ekantanikkilesoti buddho, ekāyanamaggaṃ gatoti buddho, eko anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti buddho, abuddhivihatattā buddhipaṭilābhāti buddho. Buddhoti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ na pitarā kataṃ na bhātarā kataṃ na bhaginiyā kataṃ na mittāmaccehi kataṃ na ñātisālohitehi kataṃ na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ na devatāhi kataṃ. Vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti , yadidaṃ buddhoti. Ete buddhaṃ upāgacchunti ete buddhaṃ upāgamiṃsu upasaṅkamiṃsu payirupāsiṃsu paripucchiṃsu paripañhiṃsūti – ete buddhaṃ upāgacchuṃ.

সম্পন্নচরণং ইসিন্তি চরণং ৰুচ্চতি সীলাচারনিব্বত্তি। সীলসংৰরোপি চরণং, ইন্দ্রিযসংৰরোপি চরণং, ভোজনে মত্তঞ্ঞুতাপি চরণং, জাগরিযানুযোগোপি চরণং, সত্তপি সদ্ধম্মা চরণং, চত্তারিপি ঝানানি চরণং। সম্পন্নচরণন্তি সম্পন্নচরণং সেট্ঠচরণং ৰিসেট্ঠচরণং 13 পামোক্খচরণং উত্তমচরণং পৰরচরণং। ইসীতি ইসি ভগৰা মহন্তং সীলক্খন্ধং এসী গৰেসী পরিযেসীতি ইসি…পে॰… মহেসক্খেহি ৰা সত্তেহি এসিতো গৰেসিতো পরিযেসিতো – ‘‘কহং বুদ্ধো, কহং ভগৰা, কহং দেৰদেৰো কহং নরাসভো’’তি – ইসীতি – সম্পন্নচরণং ইসিং।

Sampannacaraṇaṃisinti caraṇaṃ vuccati sīlācāranibbatti. Sīlasaṃvaropi caraṇaṃ, indriyasaṃvaropi caraṇaṃ, bhojane mattaññutāpi caraṇaṃ, jāgariyānuyogopi caraṇaṃ, sattapi saddhammā caraṇaṃ, cattāripi jhānāni caraṇaṃ. Sampannacaraṇanti sampannacaraṇaṃ seṭṭhacaraṇaṃ viseṭṭhacaraṇaṃ 14 pāmokkhacaraṇaṃ uttamacaraṇaṃ pavaracaraṇaṃ. Isīti isi bhagavā mahantaṃ sīlakkhandhaṃ esī gavesī pariyesīti isi…pe… mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito – ‘‘kahaṃ buddho, kahaṃ bhagavā, kahaṃ devadevo kahaṃ narāsabho’’ti – isīti – sampannacaraṇaṃ isiṃ.

পুচ্ছন্তা নিপুণে পঞ্হেতি। পুচ্ছন্তাতি পুচ্ছন্তা যাচন্তা অজ্ঝেসন্তা পসাদেন্তা। নিপুণে পঞ্হেতি গম্ভীরে দুদ্দসে দুরনুবোধে সন্তে পণীতে অতক্কাৰচরে নিপুণে পণ্ডিতৰেদনীযে পঞ্হেতি – পুচ্ছন্তা নিপুণে পঞ্হে।

Pucchantā nipuṇe pañheti. Pucchantāti pucchantā yācantā ajjhesantā pasādentā. Nipuṇe pañheti gambhīre duddase duranubodhe sante paṇīte atakkāvacare nipuṇe paṇḍitavedanīye pañheti – pucchantā nipuṇe pañhe.

বুদ্ধসেট্ঠং উপাগমুন্তি। বুদ্ধোতি যো সো ভগৰা…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং বুদ্ধোতি। সেট্ঠন্তি অগ্গং সেট্ঠং ৰিসেট্ঠং পামোক্খং উত্তমং পৰরং বুদ্ধং উপাগমুং উপাগমিংসু উপসঙ্কমিংসু পযিরুপাসিংসু পরিপুচ্ছিংসু পরিপঞ্হিংসূতি – বুদ্ধসেট্ঠং উপাগমুং। তেনেতং ৰুচ্চতি –

Buddhaseṭṭhaṃ upāgamunti. Buddhoti yo so bhagavā…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ buddhoti. Seṭṭhanti aggaṃ seṭṭhaṃ viseṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ buddhaṃ upāgamuṃ upāgamiṃsu upasaṅkamiṃsu payirupāsiṃsu paripucchiṃsu paripañhiṃsūti – buddhaseṭṭhaṃ upāgamuṃ. Tenetaṃ vuccati –

‘‘এতে বুদ্ধং উপাগচ্ছুং, সম্পন্নচরণং ইসিং।

‘‘Ete buddhaṃ upāgacchuṃ, sampannacaraṇaṃ isiṃ;

পুচ্ছন্তা নিপুণে পঞ্হে, বুদ্ধসেট্ঠং উপাগমু’’ন্তি॥

Pucchantā nipuṇe pañhe, buddhaseṭṭhaṃ upāgamu’’nti.

৯৮.

98.

তেসং বুদ্ধো পব্যাকাসি, পঞ্হং পুট্ঠো যথাতথং।

Tesaṃ buddho pabyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ;

পঞ্হানং ৰেয্যাকরণেন, তোসেসি ব্রাহ্মণে মুনি॥

Pañhānaṃ veyyākaraṇena, tosesi brāhmaṇe muni.

তেসং বুদ্ধো পব্যাকাসীতি। তেসন্তি সোল়সানং পারাযনিযানং ব্রাহ্মণানং। বুদ্ধোতি যো সো ভগৰা…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং বুদ্ধোতি। পব্যাকাসীতি তেসং বুদ্ধো পব্যাকাসি আচিক্খি দেসেসি পঞ্ঞপেসি পট্ঠপেসি ৰিৰরি ৰিভজি উত্তানীঅকাসি পকাসেসীতি – তেসং বুদ্ধো পব্যাকাসি।

Tesaṃ buddho pabyākāsīti. Tesanti soḷasānaṃ pārāyaniyānaṃ brāhmaṇānaṃ. Buddhoti yo so bhagavā…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ buddhoti. Pabyākāsīti tesaṃ buddho pabyākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti – tesaṃ buddho pabyākāsi.

পঞ্হং পুট্ঠো যথাতথন্তি। পঞ্হং পুট্ঠোতি পঞ্হং পুট্ঠো পুচ্ছিতো যাচিতো অজ্ঝেসিতো পসাদিতো। যথাতথন্তি যথা আচিক্খিতব্বং তথা আচিক্খি , যথা দেসিতব্বং তথা দেসেসি, যথা পঞ্ঞপেতব্বং তথা পঞ্ঞপেসি, যথা পট্ঠপেতব্বং তথা পট্ঠপেসি, যথা ৰিৰরিতব্বং তথা ৰিৰরি , যথা ৰিভজিতব্বং তথা ৰিভজি, যথা উত্তানীকাতব্বং তথা উত্তানীঅকাসি, যথা পকাসিতব্বং তথা পকাসেসীতি – পঞ্হং পুট্ঠো যথাতথং।

Pañhaṃ puṭṭho yathātathanti. Pañhaṃ puṭṭhoti pañhaṃ puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito. Yathātathanti yathā ācikkhitabbaṃ tathā ācikkhi , yathā desitabbaṃ tathā desesi, yathā paññapetabbaṃ tathā paññapesi, yathā paṭṭhapetabbaṃ tathā paṭṭhapesi, yathā vivaritabbaṃ tathā vivari , yathā vibhajitabbaṃ tathā vibhaji, yathā uttānīkātabbaṃ tathā uttānīakāsi, yathā pakāsitabbaṃ tathā pakāsesīti – pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ.

পঞ্হানং ৰেয্যাকরণেনাতি পঞ্হানং ৰেয্যাকরণেন আচিক্খনেন দেসনেন পঞ্ঞপনেন পট্ঠপনেন ৰিৰরণেন ৰিভজনেন উত্তানীকম্মেন পকাসনেনাতি – পঞ্হানং ৰেয্যাকরণেন।

Pañhānaṃ veyyākaraṇenāti pañhānaṃ veyyākaraṇena ācikkhanena desanena paññapanena paṭṭhapanena vivaraṇena vibhajanena uttānīkammena pakāsanenāti – pañhānaṃ veyyākaraṇena.

তোসেসি ব্রাহ্মণে মুনীতি। তোসেসীতি তোসেসি ৰিতোসেসি পসাদেসি আরাধেসি অত্তমনে অকাসি। ব্রাহ্মণেতি সোল়স পারাযনিযে ব্রাহ্মণে। মুনীতি মোনং ৰুচ্চতি ঞাণং…পে॰… সঙ্গজালমতিচ্চ সো মুনীতি – তোসেসি ব্রাহ্মণে মুনি। তেনেতং ৰুচ্চতি –

Tosesi brāhmaṇe munīti. Tosesīti tosesi vitosesi pasādesi ārādhesi attamane akāsi. Brāhmaṇeti soḷasa pārāyaniye brāhmaṇe. Munīti monaṃ vuccati ñāṇaṃ…pe… saṅgajālamaticca so munīti – tosesi brāhmaṇe muni. Tenetaṃ vuccati –

‘‘তেসং বুদ্ধো পব্যাকাসি, পঞ্হং পুট্ঠো যথাতথং।

‘‘Tesaṃ buddho pabyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ;

পঞ্হানং ৰেয্যাকরণেন, তোসেসি ব্রাহ্মণে মুনী’’তি॥

Pañhānaṃ veyyākaraṇena, tosesi brāhmaṇe munī’’ti.

৯৯.

99.

তে তোসিতা চক্খুমতা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা।

Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;

ব্রহ্মচরিযমচরিংসু, ৰরপঞ্ঞস্স সন্তিকে॥

Brahmacariyamacariṃsu, varapaññassa santike.

তে তোসিতা চক্খুমতাতি। তেতি সোল়স পারাযনিযা ব্রাহ্মণা। তোসিতাতি তোসিতা ৰিতোসিতা পসাদিতা আরাধিতা অত্তমনা কতাতি – তে তোসিতা। চক্খুমতাতি ভগৰা পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা – মংসচক্খুনাপি চক্খুমা, দিব্বচক্খুনাপি চক্খুমা, পঞ্ঞাচক্খুনাপি চক্খুমা, বুদ্ধচক্খুনাপি চক্খুমা, সমন্তচক্খুনাপি চক্খুমা। কথং ভগৰা মংসচক্খুনাপি চক্খুমা…পে॰… এৰং ভগৰা সমন্তচক্খুনাপি চক্খুমাতি – তে তোসিতা চক্খুমতা।

Te tositā cakkhumatāti. Teti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā. Tositāti tositā vitositā pasāditā ārādhitā attamanā katāti – te tositā. Cakkhumatāti bhagavā pañcahi cakkhūhi cakkhumā – maṃsacakkhunāpi cakkhumā, dibbacakkhunāpi cakkhumā, paññācakkhunāpi cakkhumā, buddhacakkhunāpi cakkhumā, samantacakkhunāpi cakkhumā. Kathaṃ bhagavā maṃsacakkhunāpi cakkhumā…pe… evaṃ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti – te tositā cakkhumatā.

বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনাতি। বুদ্ধোতি যো সো ভগৰা…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং বুদ্ধোতি। আদিচ্চবন্ধুনাতি আদিচ্চো ৰুচ্চতি সূরিযো। সো গোতমো গোত্তেন, ভগৰাপি গোতমো গোত্তেন, ভগৰা সূরিযস্স গোত্তঞাতকো গোত্তবন্ধু। তস্মা বুদ্ধো আদিচ্চবন্ধূতি – বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা।

Buddhenādiccabandhunāti. Buddhoti yo so bhagavā…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ buddhoti. Ādiccabandhunāti ādicco vuccati sūriyo. So gotamo gottena, bhagavāpi gotamo gottena, bhagavā sūriyassa gottañātako gottabandhu. Tasmā buddho ādiccabandhūti – buddhenādiccabandhunā.

ব্রহ্মচরিযমচরিংসূতি ব্রহ্মচরিযং ৰুচ্চতি অসদ্ধম্মসমাপত্তিযা আরতি ৰিরতি পটিৰিরতি ৰেরমণী ৰিরমণং অকিরিযা অকরণং অনজ্ঝাপত্তি ৰেলাঅনতিক্কমো সেতুঘাতো। অপি চ, নিপ্পরিযাযৰসেন ব্রহ্মচরিযং ৰুচ্চতি অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৰাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৰো, সম্মাৰাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি। ব্রহ্মচরিযমচরিংসূতি ব্রহ্মচরিযং চরিংসু অচরিংসু সমাদায ৰত্তিংসূতি – ব্রহ্মচরিযমচরিংসু।

Brahmacariyamacariṃsūti brahmacariyaṃ vuccati asaddhammasamāpattiyā ārati virati paṭivirati veramaṇī viramaṇaṃ akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto. Api ca, nippariyāyavasena brahmacariyaṃ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Brahmacariyamacariṃsūti brahmacariyaṃ cariṃsu acariṃsu samādāya vattiṃsūti – brahmacariyamacariṃsu.

ৰরপঞ্ঞস্স সন্তিকেতি ৰরপঞ্ঞস্স অগ্গপঞ্ঞস্স সেট্ঠপঞ্ঞস্স ৰিসেট্ঠপঞ্ঞস্স পামোক্খপঞ্ঞস্স উত্তমপঞ্ঞস্স পৰরপঞ্ঞস্স। সন্তিকেতি সন্তিকে সামন্তা আসন্নে অৰিদূরে উপকট্ঠেতি – ৰরপঞ্ঞস্স সন্তিকে। তেনেতং ৰুচ্চতি –

Varapaññassa santiketi varapaññassa aggapaññassa seṭṭhapaññassa viseṭṭhapaññassa pāmokkhapaññassa uttamapaññassa pavarapaññassa. Santiketi santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti – varapaññassa santike. Tenetaṃ vuccati –

‘‘তে তোসিতা চক্খুমতা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা।

‘‘Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;

ব্রহ্মচরিযমচরিংসু, ৰরপঞ্ঞস্স সন্তিকে’’তি॥

Brahmacariyamacariṃsu, varapaññassa santike’’ti.

১০০.

100.

একমেকস্স পঞ্হস্স, যথা বুদ্ধেন দেসিতং।

Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṃ;

তথা যো পটিপজ্জেয্য, গচ্ছে পারং অপারতো॥

Tathāyo paṭipajjeyya, gacche pāraṃ apārato.

একমেকস্স পঞ্হস্সাতি একমেকস্স অজিতপঞ্হস্স, একমেকস্স তিস্সমেত্তেয্যপঞ্হস্স…পে॰… একমেকস্স পিঙ্গিযপঞ্হস্সাতি – একমেকস্স পঞ্হস্স।

Ekamekassa pañhassāti ekamekassa ajitapañhassa, ekamekassa tissametteyyapañhassa…pe… ekamekassa piṅgiyapañhassāti – ekamekassa pañhassa.

যথা বুদ্ধেন দেসিতন্তি। বুদ্ধোতি যো সো ভগৰা সযম্ভূ…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং বুদ্ধোতি। যথা বুদ্ধেন দেসিতন্তি যথা বুদ্ধেন আচিক্খিতং দেসিতং পঞ্ঞপিতং পট্ঠপিতং ৰিৰরিতং ৰিভজিতং 15 উত্তানীকতং পকাসিতন্তি – যথা বুদ্ধেন দেসিতং।

Yathā buddhena desitanti. Buddhoti yo so bhagavā sayambhū…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ buddhoti. Yathā buddhena desitanti yathā buddhena ācikkhitaṃ desitaṃ paññapitaṃ paṭṭhapitaṃ vivaritaṃ vibhajitaṃ 16 uttānīkataṃ pakāsitanti – yathā buddhena desitaṃ.

তথা যো পটিপজ্জেয্যাতি সম্মাপটিপদং অনুলোমপটিপদং অপচ্চনীকপটিপদং অন্ৰত্থপটিপদং ধম্মানুধম্মপটিপদং পটিপজ্জেয্যাতি – তথা যো পটিপজ্জেয্য।

Tathā yo paṭipajjeyyāti sammāpaṭipadaṃ anulomapaṭipadaṃ apaccanīkapaṭipadaṃ anvatthapaṭipadaṃ dhammānudhammapaṭipadaṃ paṭipajjeyyāti – tathā yo paṭipajjeyya.

গচ্ছে পারং অপারতোতি পারং ৰুচ্চতি অমতং নিব্বানং…পে॰… নিরোধো নিব্বানং; অপারং ৰুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খারা চ। গচ্ছে পারং অপারতোতি অপারতো পারং গচ্ছেয্য, পারং অধিগচ্ছেয্য, পারং ফস্সেয্য, পারং সচ্ছিকরেয্যাতি – গচ্ছে পারং অপারতো। তেনেতং ৰুচ্চতি –

Gacche pāraṃ apāratoti pāraṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ…pe… nirodho nibbānaṃ; apāraṃ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca. Gacche pāraṃ apāratoti apārato pāraṃ gaccheyya, pāraṃ adhigaccheyya, pāraṃ phasseyya, pāraṃ sacchikareyyāti – gacche pāraṃ apārato. Tenetaṃ vuccati –

‘‘একমেকস্স পঞ্হস্স, যথা বুদ্ধেন দেসিতং।

‘‘Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṃ;

তথা যো পটিপজ্জেয্য, গচ্ছে পারং অপারতো’’তি॥

Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṃ apārato’’ti.

১০১.

101.

অপারা পারং গচ্ছেয্য, ভাৰেন্তো মগ্গমুত্তমং।

Apārā pāraṃ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṃ;

মগ্গো সো পারং গমনায, তস্মা পারাযনং ইতি॥

Maggoso pāraṃ gamanāya, tasmā pārāyanaṃ iti.

অপারা পারং গচ্ছেয্যাতি অপারং ৰুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খারা চ; পারং ৰুচ্চতি অমতং নিব্বানং…পে॰… তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বানং। অপারা পারং গচ্ছেয্যাতি অপারা পারং গচ্ছেয্য, পারং অধিগচ্ছেয্য, পারং ফস্সেয্য, পারং সচ্ছিকরেয্যাতি – অপারা পারং গচ্ছেয্য।

Apārā pāraṃ gaccheyyāti apāraṃ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca; pāraṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ…pe… taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Apārā pāraṃ gaccheyyāti apārā pāraṃ gaccheyya, pāraṃ adhigaccheyya, pāraṃ phasseyya, pāraṃ sacchikareyyāti – apārā pāraṃ gaccheyya.

ভাৰেন্তো মগ্গমুত্তমন্তি মগ্গমুত্তমং ৰুচ্চতি অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে॰… সম্মাসমাধি। মগ্গমুত্তমন্তি মগ্গং অগ্গং সেট্ঠং ৰিসেট্ঠং পামোক্খং উত্তমং পৰরং। ভাৰেন্তোতি ভাৰেন্তো আসেৰন্তো বহুলীকরোন্তোতি – ভাৰেন্তো মগ্গমুত্তমং।

Bhāvento maggamuttamanti maggamuttamaṃ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Maggamuttamanti maggaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ viseṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ. Bhāventoti bhāvento āsevanto bahulīkarontoti – bhāvento maggamuttamaṃ.

মগ্গো সো পারং গমনাযাতি –

Maggo so pāraṃ gamanāyāti –

মগ্গো পন্থো পথো পজ্জো 17, অঞ্জসং ৰটুমাযনং।

Maggo pantho patho pajjo 18, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ;

নাৰা উত্তরসেতু চ, কুল্লো চ ভিসি সঙ্কমো 19

Nāvā uttarasetu ca, kullo ca bhisi saṅkamo 20.

পারং গমনাযাতি পারং গমনায পারং সম্পাপনায পারং সমনুপাপনায জরামরণস্স তরণাযাতি – মগ্গো সো পারং গমনায।

Pāraṃ gamanāyāti pāraṃ gamanāya pāraṃ sampāpanāya pāraṃ samanupāpanāya jarāmaraṇassa taraṇāyāti – maggo so pāraṃ gamanāya.

তস্মা পারাযনং ইতীতি। তস্মাতি তস্মা তংকারণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা। পারং ৰুচ্চতি অমতং নিব্বানং…পে॰… নিরোধো নিব্বানং। অযনং ৰুচ্চতি মগ্গো। ইতীতি পদসন্ধি…পে॰… পদানুপুব্বতাপেতং ইতীতি – তস্মা পারাযনং ইতি। তেনেতং ৰুচ্চতি –

Tasmā pārāyanaṃ itīti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā. Pāraṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ…pe… nirodho nibbānaṃ. Ayanaṃ vuccati maggo. Itīti padasandhi…pe… padānupubbatāpetaṃ itīti – tasmā pārāyanaṃ iti. Tenetaṃ vuccati –

‘‘অপারা পারং গচ্ছেয্য, ভাৰেন্তো মগ্গমুত্তমং।

‘‘Apārā pāraṃ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṃ;

মগ্গো সো পারং গমনায, তস্মা পারাযনং ইতী’’তি॥

Maggo so pāraṃ gamanāya, tasmā pārāyanaṃ itī’’ti.

পারাযনত্থুতিগাথানিদ্দেসো সত্তরসমো।

Pārāyanatthutigāthāniddeso sattarasamo.







Footnotes:
1. পরিচারিতসোল়সন্নং (স্যা॰ ক॰)
2. paricāritasoḷasannaṃ (syā. ka.)
3. সিঙ্গিযো (ক॰)
4. পরিচারিকো (স্যা॰ ক॰)
5. তেন (ক॰)
6. siṅgiyo (ka.)
7. paricāriko (syā. ka.)
8. tena (ka.)
9. ৰিস্সজ্জনং (ক॰)
10. তারণায (স্যা॰)
11. vissajjanaṃ (ka.)
12. tāraṇāya (syā.)
13. ৰিসিট্ঠচরণং (ক॰)
14. visiṭṭhacaraṇaṃ (ka.)
15. ৰিভত্তং (স্যা॰)
16. vibhattaṃ (syā.)
17. অদ্ধো (ক॰)
18. addho (ka.)
19. সঙ্গমো (স্যা॰ ক॰) পস্স-ধাতুমালাযং মগ্গধাতুৰণ্ণনাযং
20. saṅgamo (syā. ka.) passa-dhātumālāyaṃ maggadhātuvaṇṇanāyaṃ



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / চূল়নিদ্দেস-অট্ঠকথা • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā / ১৭. পারাযনত্থুতিগাথানিদ্দেসৰণ্ণনা • 17. Pārāyanatthutigāthāniddesavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact