| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
បទភាជនីយវណ្ណនា
Padabhājanīyavaṇṇanā
២៨៥. វុត្តនយមេវាតិ ‘‘កាយសំសគ្គេ ឥត្ថិលក្ខណេនា’’តិ លិខិតំ។ ‘‘ឥត្ថិលក្ខណេនា’’តិ កិរ មហាអដ្ឋកថាបាឋោ។ សីសំ ន ឯតីតិ អក្កោសនំ ន ហោតិ, ឃដិតេ បន ហោតិ។ តត្រាយំ វិសេសោ – ឥមេហិ តីហិ ឃដិតេ ឯវ សង្ឃាទិសេសោ វច្ចមគ្គបស្សាវមគ្គានំ និយតវចនត្តា, អច្ចោឡារិកត្តា វា, ន អញ្ញេហិ អនិមិត្តាសីតិអាទីហិ អដ្ឋហិ។ តត្ថ អលោហិតាសិ, ធុវលោហិតាសិ, ធុវចោឡាសិ, បគ្ឃរណីសិ, ឥត្ថិបណ្ឌកាសិ, វេបុរិសិកាសីតិ ឯតានិ ឆ មគ្គានំ អនិយតវចនានិ, អនិមិត្តាសិ, និមិត្តមត្តាសីតិ ទ្វេ បទានិ អនច្ចោឡារិកានិ ច, យតោ អដ្ឋបទានិ ‘‘សង្ឃាទិសេសំ ន ជនេន្តី’’តិ វុត្តានិ, តស្មា តានិ ថុល្លច្ចយវត្ថូនិ។ បរិព្ពាជកវត្ថុម្ហិ វិយ អក្កោសមត្តត្តា ទុក្កដវត្ថូនីតិ ឯកេ។ ឥត្ថិបណ្ឌកាសិ, វេបុរិសិកាសីតិ ឯតានេវ បទានិ សកលសរីរសណ្ឋានភេទទីបកានិ សុទ្ធានិ សង្ឃាទិសេសំ ន ជនេន្តិ សកលសរីរសាមញ្ញត្តា, ឥតរានិ ជនេន្តិ អសាមញ្ញត្តា។ តានិ ហិ បស្សាវមគ្គមេវ ទីបេន្តិ សិខរណី-បទំ វិយ។ ឧភតោព្យញ្ជនាសីតិ វចនំ បន បុរិសនិមិត្តេន អសង្ឃាទិសេសវត្ថុនា មិស្សវចនំ។ បុរិសឧភតោព្យញ្ជនកស្ស ច ឥត្ថិនិមិត្តំ បដិច្ឆន្នំ, បុរិសនិមិត្តំ បាកដំ ហោតិ។ យទិ តម្បិ ជនេតិ, កថំ អនិមិត្តាសីតិអាទិបទានិ ន សង្ឃាទិសេសំ ជនេន្តីតិ ឯកេ, តំ ន យុត្តំ។ បុរិសស្សបិ និមិត្តាធិវចនតោ, ‘‘មេថុនុបសំហិតាហិ សង្ឃាទិសេសោ’’តិ មាតិកាយ លក្ខណស្ស វុត្តត្តា ច មេថុនុបសំហិតាហិបិ ឱភាសនេ បដិវិជានន្តិយា សង្ឃាទិសេសោ, អប្បដិវិជានន្តិយា ថុល្លច្ចយំ, ឥតរេហិ ឱភាសនេ បដិវិជានន្តិយា ថុល្លច្ចយំ, អប្បដិវិជានន្តិយា ទុក្កដន្តិ ឯកេ, សព្ពំ សុដ្ឋុ វិចារេត្វា គហេតព្ពំ។
285.Vuttanayamevāti ‘‘kāyasaṃsagge itthilakkhaṇenā’’ti likhitaṃ. ‘‘Itthilakkhaṇenā’’ti kira mahāaṭṭhakathāpāṭho. Sīsaṃ na etīti akkosanaṃ na hoti, ghaṭite pana hoti. Tatrāyaṃ viseso – imehi tīhi ghaṭite eva saṅghādiseso vaccamaggapassāvamaggānaṃ niyatavacanattā, accoḷārikattā vā, na aññehi animittāsītiādīhi aṭṭhahi. Tattha alohitāsi, dhuvalohitāsi, dhuvacoḷāsi, paggharaṇīsi, itthipaṇḍakāsi, vepurisikāsīti etāni cha maggānaṃ aniyatavacanāni, animittāsi, nimittamattāsīti dve padāni anaccoḷārikāni ca, yato aṭṭhapadāni ‘‘saṅghādisesaṃ na janentī’’ti vuttāni, tasmā tāni thullaccayavatthūni. Paribbājakavatthumhi viya akkosamattattā dukkaṭavatthūnīti eke. Itthipaṇḍakāsi, vepurisikāsīti etāneva padāni sakalasarīrasaṇṭhānabhedadīpakāni suddhāni saṅghādisesaṃ na janenti sakalasarīrasāmaññattā, itarāni janenti asāmaññattā. Tāni hi passāvamaggameva dīpenti sikharaṇī-padaṃ viya. Ubhatobyañjanāsīti vacanaṃ pana purisanimittena asaṅghādisesavatthunā missavacanaṃ. Purisaubhatobyañjanakassa ca itthinimittaṃ paṭicchannaṃ, purisanimittaṃ pākaṭaṃ hoti. Yadi tampi janeti, kathaṃ animittāsītiādipadāni na saṅghādisesaṃ janentīti eke, taṃ na yuttaṃ. Purisassapi nimittādhivacanato, ‘‘methunupasaṃhitāhi saṅghādiseso’’ti mātikāya lakkhaṇassa vuttattā ca methunupasaṃhitāhipi obhāsane paṭivijānantiyā saṅghādiseso, appaṭivijānantiyā thullaccayaṃ, itarehi obhāsane paṭivijānantiyā thullaccayaṃ, appaṭivijānantiyā dukkaṭanti eke, sabbaṃ suṭṭhu vicāretvā gahetabbaṃ.
២៨៧. ហសន្តោតិ យំ ឧទ្ទិស្ស ភណតិ, សា ចេ បដិវិជានាតិ, សង្ឃាទិសេសោ។
287.Hasantoti yaṃ uddissa bhaṇati, sā ce paṭivijānāti, saṅghādiseso.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៣. ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទំ • 3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៣. ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៣. ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៣. ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā
