| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
បទភាជនីយវណ្ណនា
Padabhājanīyavaṇṇanā
១៩៩. អនាគតេ ឧប្បជ្ជនករាគាទីនំ ការណត្តា រាគាទយោវ និមិត្តំ នាម។ តិស្សន្នញ្ច វិជ្ជានំ អញ្ញតរំ សន្ធាយ ‘‘វិជ្ជានំ លាភីម្ហី’’តិ ភណតិ, បារាជិកំ, ន វត្ថុវិជ្ជាទីនំ កិលេសនហានមេវ វុត្តំ, តំខណត្តា ឧត្តរិមនុស្សធម្មប្បវត្តិ ន ហោតីតិ ចេ? ន, មគ្គកិច្ចទីបនតោ។ តេនេវ ‘‘មគ្គេន វិនា នត្ថី’’តិអាទិ វុត្តំ។ ចិត្តន្តិ ចិត្តស្ស វិគតនីវរណតាតិ អត្ថោ។ ‘‘យាវញ្ច វិជ្ជា អនាគតា, តាវ វិបស្សនាញាណស្ស លាភីម្ហី’តិ វទន្តោ យទិ លោកុត្តរំ សន្ធាយ វទតិ, សោបិ ច តថា ជានាតិ, បារាជិកមេវ លោកុត្តរស្សបិ តំនាមត្តា’’តិ វទន្តិ។ ‘‘អវិសេសេនាបិ វទតោ បារាជិកំ វុត្តន្តិ លោកុត្តរំ សន្ធាយ វទតោ ‘បារាជិក’ន្តិ វត្តុំ យុជ្ជតិ។ យថា កិំ ‘វិជ្ជានំ លាភីម្ហី’តិ ភណន្តោបិ បារាជិកមេវា’តិ វុត្តដ្ឋានេ វត្ថុវិជ្ជាទីនំ សម្ភវេបិ តាសំ អនធិប្បេតត្តា បារាជិកំ ហោតិ, ឯវមិធាបិ។ ន សក្កា អញ្ញំ បមាណំ កាតុន្តិ អត្តនោ គុណមារោចេតុកាមោ លោកិយេន សម្មិស្សំ អត្ថបដិសម្ភិទំ វទតោ បារាជិកន្តិ បមាណំ កាតុំ ន សក្កា, ឥតរថា ហោតី’’តិ អបរេហិ វុត្តំ, ‘‘តំ បុព្ពាបរវិរុទ្ធំ, តស្មា វិជ្ជានិទស្សនំ ឥធ អនិទស្សនំ សាសនេ វត្ថុវិជ្ជាទីនំ វិជ្ជាវិធានាភាវា។ ភគវតា វិភត្តខេត្តបទេ វា តេសំ បរិយាយវចនានំ អនាមដ្ឋត្តា ន សក្កា អញ្ញំ បមាណំ កាតុ’’ន្តិ លិខិតំ។ ‘‘បដិសម្ភិទានំ លាភីម្ហី’តិ វុត្តេ បរិយាយេន វុត្តត្តា ថុល្លច្ចយំ យុត្ត’’ន្តិ វទន្តិ, វិចារេតព្ពំ។ វីមំសិត្វា គហេតព្ពន្តិ ‘‘យោ តេ វិហារេ វសតី’’តិអាទីហិ សំសន្ទនតោ បរិយាយវចនត្តា ថុល្លច្ចយំ វុត្តំ។ ‘‘និរោធសមាបត្តិំ សមាបជ្ជាមី’តិ វា ‘លាភីម្ហាហំ តស្សា’តិ វា វទតោបី’’តិ វុត្តវចនម្បិ ‘‘សចេ បនស្សេវំ ហោតី’’តិអាទិវចនម្បិ អត្ថតោ ឯកមេវ, សោបិ ហិ អត្តនោ វិសេសំ អារោចេតុមេវ វទតិ។ ‘‘យោ តេ វិហារេ វសតី’តិអាទីសុ អហំ-វចនាភាវា បរិយាយោ យុជ្ជតិ, ឥធ បន ‘លាភីម្ហាហំ តស្សា’តិ អត្តានំ និទ្ទិសតិ, តស្មា បារាជិកំ អាបជ្ជិតុំ យុត្តំ វិយា’’តិ វទន្តិ។ ‘‘មហាបច្ចរិយាទិវចនំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មេសុ ឯកោបិ ន ហោតិ, តស្មា បរិយាយេន វុត្តត្តា ន ហោតី’’តិ វទន្តិ, សុដ្ឋុ ឧបបរិក្ខិតព្ពំ។ ផលសច្ឆិកិរិយា-បទតោ បដ្ឋាយ ឯវ បាឋោ គហេតព្ពោ, ផលសច្ឆិកិរិយាយបិ ឯកេកម្បិ ឯកេកផលវសេន បារាជិកំ វេទិតព្ពំ។
199. Anāgate uppajjanakarāgādīnaṃ kāraṇattā rāgādayova nimittaṃ nāma. Tissannañca vijjānaṃ aññataraṃ sandhāya ‘‘vijjānaṃ lābhīmhī’’ti bhaṇati, pārājikaṃ, na vatthuvijjādīnaṃ kilesanahānameva vuttaṃ, taṃkhaṇattā uttarimanussadhammappavatti na hotīti ce? Na, maggakiccadīpanato. Teneva ‘‘maggena vinā natthī’’tiādi vuttaṃ. Cittanti cittassa vigatanīvaraṇatāti attho. ‘‘Yāvañca vijjā anāgatā, tāva vipassanāñāṇassa lābhīmhī’ti vadanto yadi lokuttaraṃ sandhāya vadati, sopi ca tathā jānāti, pārājikameva lokuttarassapi taṃnāmattā’’ti vadanti. ‘‘Avisesenāpi vadato pārājikaṃ vuttanti lokuttaraṃ sandhāya vadato ‘pārājika’nti vattuṃ yujjati. Yathā kiṃ ‘vijjānaṃ lābhīmhī’ti bhaṇantopi pārājikamevā’ti vuttaṭṭhāne vatthuvijjādīnaṃ sambhavepi tāsaṃ anadhippetattā pārājikaṃ hoti, evamidhāpi. Na sakkā aññaṃ pamāṇaṃ kātunti attano guṇamārocetukāmo lokiyena sammissaṃ atthapaṭisambhidaṃ vadato pārājikanti pamāṇaṃ kātuṃ na sakkā, itarathā hotī’’ti aparehi vuttaṃ, ‘‘taṃ pubbāparaviruddhaṃ, tasmā vijjānidassanaṃ idha anidassanaṃ sāsane vatthuvijjādīnaṃ vijjāvidhānābhāvā. Bhagavatā vibhattakhettapade vā tesaṃ pariyāyavacanānaṃ anāmaṭṭhattā na sakkā aññaṃ pamāṇaṃ kātu’’nti likhitaṃ. ‘‘Paṭisambhidānaṃ lābhīmhī’ti vutte pariyāyena vuttattā thullaccayaṃ yutta’’nti vadanti, vicāretabbaṃ. Vīmaṃsitvā gahetabbanti ‘‘yo te vihāre vasatī’’tiādīhi saṃsandanato pariyāyavacanattā thullaccayaṃ vuttaṃ. ‘‘Nirodhasamāpattiṃ samāpajjāmī’ti vā ‘lābhīmhāhaṃ tassā’ti vā vadatopī’’ti vuttavacanampi ‘‘sace panassevaṃ hotī’’tiādivacanampi atthato ekameva, sopi hi attano visesaṃ ārocetumeva vadati. ‘‘Yo te vihāre vasatī’tiādīsu ahaṃ-vacanābhāvā pariyāyo yujjati, idha pana ‘lābhīmhāhaṃ tassā’ti attānaṃ niddisati, tasmā pārājikaṃ āpajjituṃ yuttaṃ viyā’’ti vadanti. ‘‘Mahāpaccariyādivacanaṃ uttarimanussadhammesu ekopi na hoti, tasmā pariyāyena vuttattā na hotī’’ti vadanti, suṭṭhu upaparikkhitabbaṃ. Phalasacchikiriyā-padato paṭṭhāya eva pāṭho gahetabbo, phalasacchikiriyāyapi ekekampi ekekaphalavasena pārājikaṃ veditabbaṃ.
រាគស្ស បហានន្តិអាទិត្តិកេ កិលេសប្បហានមេវ វុត្តំ, តំ បន យស្មា មគ្គេន វិនា នត្ថិ។ តតិយមគ្គេន ហិ រាគទោសានំ បហានំ, ចតុត្ថេន មោហស្ស, តស្មា ‘‘រាគោ មេ បហីនោ’’តិអាទីនិ វទតោបិ បារាជិកំ។ រាគា ចិត្តំ វិនីវរណតាតិអាទិត្តិកេ លោកុត្តរមេវ វុត្តំ, តស្មា ‘‘រាគា មេ ចិត្តំ វិនីវរណ’’ន្តិអាទីនិ វទតោ បារាជិកមេវាតិ។ អកុប្បធម្មត្តាតិ កេចិ ឧត្តរវិហារវាសិនោ។ កស្មា ន ហោតីតិ ចេ? ‘‘ឥតិ ជានាមិ, ឥតិ បស្សាមី’’តិ វត្តមានវចនេនេវ មាតិកាយំ វុត្តត្តា។ យទិ ឯវំ បទភាជនេ ‘‘សមាបជ្ជិំ, សមាបន្នោ’’តិអាទិនា វុត្តត្តា ‘‘អតីតត្តភាវេ សោតាបន្នោម្ហី’’តិ វទតោបិ ហោតូតិ ចេ? ន, អញ្ញថា អត្ថសម្ភវតោ។ កថំ? អទ្ធាបច្ចុប្បន្នវសេន វត្តមានតា គហេតព្ពាតិ ញាបនត្ថំ វុត្តំ, ន អតីតត្តភាវំ។ អតីតត្តភាវោ ហិ បរិយាយេន វុត្តត្តា ‘‘ថុល្លច្ចយ’’ន្តិ វុត្តន្តិ អាចរិយា។
Rāgassa pahānantiādittike kilesappahānameva vuttaṃ, taṃ pana yasmā maggena vinā natthi. Tatiyamaggena hi rāgadosānaṃ pahānaṃ, catutthena mohassa, tasmā ‘‘rāgo me pahīno’’tiādīni vadatopi pārājikaṃ. Rāgā cittaṃ vinīvaraṇatātiādittike lokuttarameva vuttaṃ, tasmā ‘‘rāgā me cittaṃ vinīvaraṇa’’ntiādīni vadato pārājikamevāti. Akuppadhammattāti keci uttaravihāravāsino. Kasmā na hotīti ce? ‘‘Iti jānāmi, iti passāmī’’ti vattamānavacaneneva mātikāyaṃ vuttattā. Yadi evaṃ padabhājane ‘‘samāpajjiṃ, samāpanno’’tiādinā vuttattā ‘‘atītattabhāve sotāpannomhī’’ti vadatopi hotūti ce? Na, aññathā atthasambhavato. Kathaṃ? Addhāpaccuppannavasena vattamānatā gahetabbāti ñāpanatthaṃ vuttaṃ, na atītattabhāvaṃ. Atītattabhāvo hi pariyāyena vuttattā ‘‘thullaccaya’’nti vuttanti ācariyā.
២០០. ‘‘សចេបិ ន ហោតិ, បារាជិកមេវា’’តិ អដ្ឋានបរិកប្បវសេន វុត្តំ កិរ។ ‘‘ឥតិ វាចា តិវង្គិកា’’តិ វក្ខតិ។ នត្ថេតន្តិ បុរិមេ សតិ បច្ឆិមស្សាភាវា សមាបជ្ជិំ, សមាបន្នោតិ ឥមេសំ កិញ្ចាបិ អត្ថតោ កាលវិសេសោ នត្ថិ, វចនវិសេសោ បន អត្ថិ ឯវ។
200.‘‘Sacepi na hoti, pārājikamevā’’ti aṭṭhānaparikappavasena vuttaṃ kira. ‘‘Iti vācā tivaṅgikā’’ti vakkhati. Natthetanti purime sati pacchimassābhāvā samāpajjiṃ, samāpannoti imesaṃ kiñcāpi atthato kālaviseso natthi, vacanaviseso pana atthi eva.
២០៧. ឧក្ខេដិតោតិ ឧត្តាសិតោ។ ខិដ ឧត្រាសនេ។
207.Ukkheṭitoti uttāsito. Khiṭa utrāsane.
សុទ្ធិកវារកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Suddhikavārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā
បទភាជនីយវណ្ណនា • Padabhājanīyavaṇṇanā
សុទ្ធិកវារកថាវណ្ណនា • Suddhikavārakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បទភាជនីយវណ្ណនា • Padabhājanīyavaṇṇanā
