| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
សុទ្ធិកវារកថាវណ្ណនា
Suddhikavārakathāvaṇṇanā
២០០. ឧល្លបនាការន្តិ សមាបជ្ជិន្តិអាទិឧល្លបនាការំ។ អាបត្តិភេទន្តិ ‘‘ន បដិវិជានន្តស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិអាទិអាបត្តិភេទំ។ បុន អានេត្វា បឋមជ្ឈានាទីហិ ន យោជិតន្តិ ឯត្ថ ‘‘បឋមជ្ឈានេនា’’តិ បាឋោតិ គណ្ឋិបទេ វុត្តំ, តទេវ យុត្តំ។
200.Ullapanākāranti samāpajjintiādiullapanākāraṃ. Āpattibhedanti ‘‘na paṭivijānantassa āpatti thullaccayassā’’tiādiāpattibhedaṃ. Puna ānetvā paṭhamajjhānādīhi na yojitanti ettha ‘‘paṭhamajjhānenā’’ti pāṭhoti gaṇṭhipade vuttaṃ, tadeva yuttaṃ.
កត្តុសាធនោបិ ភណិត-សទ្ទោ ហោតីតិ អាហ ‘‘អថ វា’’តិអាទិ។ យេន ចិត្តេន មុសា ភណតិ, តេនេវ ចិត្តេន ន សក្កា ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ ជានិតុំ, អន្តរន្តរា បន អញ្ញេន ចិត្តេន ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ ជានាតីតិ វុត្តំ ‘‘ភណន្តស្ស ហោតិ មុសា ភណាមី’’តិ។ អយមេត្ថ អត្ថោ ទស្សិតោតិ តីហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ មុសាវាទោតិ អយមេត្ថ អត្ថោ ទស្សិតោ។ ន សក្កា ន ភវិតុន្តិ បុព្ពភាគតោ បដ្ឋាយ អាភោគំ កត្វា ភណិតត្តា ន សក្កា ន ភវិតុំ។ អាបត្តិយា ន ការេតព្ពោតិ បុព្ពភាគក្ខណេ ‘‘មុសា ភណិស្សាមី’’តិ អាភោគំ វិនា សហសា ភណន្តស្ស វចនក្ខណេ ‘‘មុសា ឯត’’ន្តិ ឧបដ្ឋិតេបិ និវត្តេតុមសក្កុណេយ្យតាយ អវិសយភាវតោ អាបត្តិយា ន ការេតព្ពោ។ ទវាតិ សហសា។ រវាតិ អញ្ញំ វត្តុកាមស្ស ខលិត្វា អញ្ញភណនំ។
Kattusādhanopi bhaṇita-saddo hotīti āha ‘‘atha vā’’tiādi. Yena cittena musā bhaṇati, teneva cittena na sakkā ‘‘musā bhaṇāmī’’ti jānituṃ, antarantarā pana aññena cittena ‘‘musā bhaṇāmī’’ti jānātīti vuttaṃ ‘‘bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmī’’ti. Ayamettha attho dassitoti tīhi aṅgehi samannāgato musāvādoti ayamettha attho dassito. Na sakkā na bhavitunti pubbabhāgato paṭṭhāya ābhogaṃ katvā bhaṇitattā na sakkā na bhavituṃ. Āpattiyā na kāretabboti pubbabhāgakkhaṇe ‘‘musā bhaṇissāmī’’ti ābhogaṃ vinā sahasā bhaṇantassa vacanakkhaṇe ‘‘musā eta’’nti upaṭṭhitepi nivattetumasakkuṇeyyatāya avisayabhāvato āpattiyā na kāretabbo. Davāti sahasā. Ravāti aññaṃ vattukāmassa khalitvā aññabhaṇanaṃ.
តំ ជានាតីតិ តំញាណំ, តស្ស ភាវោ តំញាណតា, ញាណស្ស អត្ថសំវេទនន្តិ អត្ថោ។ ញាណសមោធានន្តិ ញាណស្ស ពហុភាវោ, ឯកចិត្តុប្បាទេ អនេកញាណតាតិ អត្ថោ។ ន ហិ សក្កា…បេ.… ជានិតុន្តិ អារម្មណករណស្ស អភាវតោ វុត្តំ។ អសម្មោហាវពោធោ ច ឦទិសស្ស ញាណស្ស នត្ថិ, ‘‘ភណិស្សាមី’’តិ បវត្តចិត្តំ ‘‘ភណាមី’’តិ បវត្តចិត្តស្ស បច្ចយោ ហុត្វា និរុជ្ឈតិ, តញ្ច ‘‘ភណិត’’ន្តិ បវត្តចិត្តស្ស បច្ចយោ ហុត្វាតិ អាហ – ‘‘បុរិមំ បុរិមំ បន…បេ.… និរុជ្ឈតី’’តិ។ តស្មិំ បុព្ពភាគេ សតិ ‘‘សេសទ្វយំ ន ហេស្សតី’’តិ ឯតំ នត្ថិ, អវស្សំ ហោតិយេវាតិ វុត្តំ ហោតិ, ភណិស្សាមីតិ បុព្ពភាគេ សតិ ‘‘ភណាមិ ភណិត’’ន្តិ ឯតំ ទ្វយំ ន ន ហោតិ, ហោតិយេវាតិ អធិប្បាយោ។ ឯកំ វិយ បកាសតីតិ អនេកក្ខណេ ឧប្បន្នម្បិ ចិត្តំ ឯកក្ខណេ ឧប្បន្នសទិសំ ហុត្វា បកាសតិ។ សមាបជ្ជិន្តិអាទីនីតិ អាទិ-សទ្ទេន សមាបជ្ជាមិ, សមាបន្នោតិ ឥមានិ ទ្វេ សង្គណ្ហាតិ។ តត្ថ សមាបជ្ជិំ, សមាបន្នោតិ ឥមេសំ អសតិបិ កាលនានត្តេ វចនវិសេសំ សន្ធាយ វិសុំ គហណំ។
Taṃ jānātīti taṃñāṇaṃ, tassa bhāvo taṃñāṇatā, ñāṇassa atthasaṃvedananti attho. Ñāṇasamodhānanti ñāṇassa bahubhāvo, ekacittuppāde anekañāṇatāti attho. Na hi sakkā…pe… jānitunti ārammaṇakaraṇassa abhāvato vuttaṃ. Asammohāvabodho ca īdisassa ñāṇassa natthi, ‘‘bhaṇissāmī’’ti pavattacittaṃ ‘‘bhaṇāmī’’ti pavattacittassa paccayo hutvā nirujjhati, tañca ‘‘bhaṇita’’nti pavattacittassa paccayo hutvāti āha – ‘‘purimaṃ purimaṃ pana…pe… nirujjhatī’’ti. Tasmiṃ pubbabhāge sati ‘‘sesadvayaṃ na hessatī’’ti etaṃ natthi, avassaṃ hotiyevāti vuttaṃ hoti, bhaṇissāmīti pubbabhāge sati ‘‘bhaṇāmi bhaṇita’’nti etaṃ dvayaṃ na na hoti, hotiyevāti adhippāyo. Ekaṃ viya pakāsatīti anekakkhaṇe uppannampi cittaṃ ekakkhaṇe uppannasadisaṃ hutvā pakāsati. Samāpajjintiādīnīti ādi-saddena samāpajjāmi, samāpannoti imāni dve saṅgaṇhāti. Tattha samāpajjiṃ, samāpannoti imesaṃ asatipi kālanānatte vacanavisesaṃ sandhāya visuṃ gahaṇaṃ.
២០៧. សកភាវបរិច្ចជនវសេនាតិ អត្តនោ សន្តកភាវស្ស បរិច្ចជនវសេន។ មគ្គុប្បត្តិតោ បុព្ពេ វិយ ‘‘សរាគោ សទោសោ’’តិ វត្តព្ពតាភាវតោ ចត្តម្បិ កេចិ គណ្ហន្តិ, នយិទមេវន្តិ ទស្សនត្ថំ ‘‘វន្តោ’’តិ វុត្តំ។ ន ហិ យំ យេន វន្តំ, សោ បុន តំ អាទិយតិ។ តេនាហ ‘‘អនាទិយនភាវទស្សនវសេនា’’តិ។ វន្តម្បិ កិញ្ចិ សន្តតិលគ្គំ សិយា, នយិទមេវន្តិ ទស្សនត្ថំ ‘‘មុត្តោ’’តិ វុត្តំ។ តេនាហ ‘‘សន្តតិតោ វិមោចនវសេនា’’តិ។ មុត្តម្បិ កិញ្ចិ មុត្តពន្ធនំ វិយ ផលំ កុហិញ្ចិ តិដ្ឋតិ, ន ឯវមិទន្តិ ទស្សនត្ថំ ‘‘បហីនោ’’តិ វុត្តំ។ តេនាហ ‘‘ក្វចិ អនវដ្ឋានទស្សនវសេនា’’តិ។ យថា កិញ្ចិ ទុន្និស្សដ្ឋំ បុន អាទាយ សម្មទេវ និស្សដ្ឋំ បដិនិស្សដ្ឋន្តិ វុច្ចតិ, ឯវំ វិបស្សនាយ និស្សដ្ឋំ អាទិន្នសទិសំ មគ្គេន បហីនំ បដិនិស្សដ្ឋំ នាម ហោតីតិ ទស្សនត្ថំ ‘‘បដិនិស្សដ្ឋោ’’តិ វុត្តំ។ តេនាហ ‘‘អាទិន្នបុព្ពស្ស បដិនិស្សគ្គទស្សនវសេនា’’តិ។ ឧក្ខេដិតោតិ ឧត្តាសិតោ, ឧត្តាសេត្វា បលាបិតោតិ វុត្តំ ហោតិ។ យោ ច ឧត្តាសេត្វា បលាបិតោ, ន បុន សោ តំ ឋានំ អាគច្ឆតីតិ អាហ ‘‘បុន អនល្លីយនភាវទស្សនវសេនា’’តិ, បុន អាគន្ត្វា សន្តានេ អនុប្បត្តិភាវទស្សនវសេនាតិ អត្ថោ។ ខិដ-សទ្ទំ សទ្ទសត្ថវិទូ ឧត្តាសត្ថេ បឋន្តីតិ អាហ – ‘‘ស្វាយមត្ថោ សទ្ទសត្ថតោ បរិយេសិតព្ពោ’’តិ។ អណុយេវ អណុសហគតំ, អតិខុទ្ទកន្តិ វុត្តំ ហោតិ។
207.Sakabhāvapariccajanavasenāti attano santakabhāvassa pariccajanavasena. Magguppattito pubbe viya ‘‘sarāgo sadoso’’ti vattabbatābhāvato cattampi keci gaṇhanti, nayidamevanti dassanatthaṃ ‘‘vanto’’ti vuttaṃ. Na hi yaṃ yena vantaṃ, so puna taṃ ādiyati. Tenāha ‘‘anādiyanabhāvadassanavasenā’’ti. Vantampi kiñci santatilaggaṃ siyā, nayidamevanti dassanatthaṃ ‘‘mutto’’ti vuttaṃ. Tenāha ‘‘santatito vimocanavasenā’’ti. Muttampi kiñci muttabandhanaṃ viya phalaṃ kuhiñci tiṭṭhati, na evamidanti dassanatthaṃ ‘‘pahīno’’ti vuttaṃ. Tenāha ‘‘kvaci anavaṭṭhānadassanavasenā’’ti. Yathā kiñci dunnissaṭṭhaṃ puna ādāya sammadeva nissaṭṭhaṃ paṭinissaṭṭhanti vuccati, evaṃ vipassanāya nissaṭṭhaṃ ādinnasadisaṃ maggena pahīnaṃ paṭinissaṭṭhaṃ nāma hotīti dassanatthaṃ ‘‘paṭinissaṭṭho’’ti vuttaṃ. Tenāha ‘‘ādinnapubbassa paṭinissaggadassanavasenā’’ti. Ukkheṭitoti uttāsito, uttāsetvā palāpitoti vuttaṃ hoti. Yo ca uttāsetvā palāpito, na puna so taṃ ṭhānaṃ āgacchatīti āha ‘‘puna anallīyanabhāvadassanavasenā’’ti, puna āgantvā santāne anuppattibhāvadassanavasenāti attho. Khiṭa-saddaṃ saddasatthavidū uttāsatthe paṭhantīti āha – ‘‘svāyamattho saddasatthato pariyesitabbo’’ti. Aṇuyeva aṇusahagataṃ, atikhuddakanti vuttaṃ hoti.
សុទ្ធិកវារកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Suddhikavārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / បទភាជនីយវណ្ណនា • Padabhājanīyavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បទភាជនីយវណ្ណនា • Padabhājanīyavaṇṇanā
