| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
੬. ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
6. Niddātandīsuttavaṇṇanā
੧੬. ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍વਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਪਾਠਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ‘‘ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਕਿਰਿਯਾਮਯਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਅવੋਮਿਸ੍ਸੋ ਭવਙ੍ਗਸੋਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨਿਦ੍ਦਾ। ਸਾ ਹਿ ਖੀਣਾਸવਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਪਰਭਾਗੇਸੁ…ਪੇ॰… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਨਿਦ੍ਦਾ, ਸਾ ਅਖੀਣਾਸવਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਨਿਯਤਕਾਲਾ, ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਨਿਯਤਸਬ੍ਭਾવਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਤਿਚ੍ਛਾਤ…ਪੇ॰… ਆਗਨ੍ਤੁਕਂ ਆਲਸਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ। ਕਾਯਾਲਸਿਯਪਚ੍ਚਯਾ વੀਰਿਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਕੁਸਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਤਨ੍ਦੀ ਨਾਮ। ਤਨ੍ਦੀਤਿ ਸਭਾવਨਿਦ੍ਦੇਸੋ। ਤਨ੍ਦਿਯਨਾਤਿ ਆਕਾਰਨਿਂਦ੍ਦੇਸੋ। ਤਨ੍ਦੀਮਨਤਾਤਿ ਤਨ੍ਦੀਭੂਤਚਿਤ੍ਤਤਾ। ਆਲਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਲਸਭਾવਾਹਰਣਂ। ਆਲਸ੍ਯਾਯਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਲਸਭਾવਪ੍ਪਤ੍ਤਿ। ਕਾਯવਿਜਮ੍ਭਨਾਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ વਿਨਾਮਨਾ। ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਤਾਤਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਯਾ ਅਨਭਿਰਤਿ। ਭਤ੍ਤਕਿਲਮਥੋਤਿ ਯਥਾવੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤવਤ੍ਥੁਕਸ੍ਸ ਆਹਾਰਸ੍ਸ વਸੇਨ ਸਰੀਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਖੇਦੋ। ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੇਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ। ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿવਾਰਿਤਪਾਤੁਭਾવੋ। ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਜੋਤਨਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਮੇવਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਜੋਤਤਿ , ਨ ਪਾਤੁਭવਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ। ਨ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਜੋਤਿਅਜੋਤਿਨਾਮੋ ਪવਤ੍ਤਤਿ।
16. Pacchime māse pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sato sampajānoti ettakaṃ pāṭhaṃ saṅkhipitvā ‘‘niddaṃ okkamitā’’ti vuttaṃ. Kiriyāmayacittehi avomisso bhavaṅgasoto abyākataniddā. Sā hi khīṇāsavānaṃ uppajjanārahā, tassā pubbabhāgāparabhāgesu…pe… uppannaṃ thinamiddhaṃ idhādhippetā niddā, sā akhīṇāsavānaṃ yebhuyyena aniyatakālā, tabbidhuraniyatasabbhāvaṃ dassento ‘‘aticchāta…pe… āgantukaṃ ālasiya’’nti āha. Kāyālasiyapaccayā vīriyassa paṭipakkhabhūtā cattāro akusalakkhandhā tandī nāma. Tandīti sabhāvaniddeso. Tandiyanāti ākāraniṃddeso. Tandīmanatāti tandībhūtacittatā. Ālasyanti alasabhāvāharaṇaṃ. Ālasyāyitattanti alasabhāvappatti. Kāyavijambhanāti kāyassa vināmanā. Akusalapakkhā ukkaṇṭhitatāti akusalapakkhiyā anabhirati. Bhattakilamathoti yathāvuttassa bhattavatthukassa āhārassa vasena sarīre uppajjanakakhedo. Upakkiliṭṭhoti paññāya dubbalīkaraṇena upakkiliṭṭhacitto. Cittassa asamāhitattā nivāritapātubhāvo. Ariyamaggassa jotanaṃ nāma uppajjanamevāti āha ‘‘na jotati, na pātubhavatīti attho’’ti. Na hi ariyamaggo jotiajotināmo pavattati.
ਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤવੀਰਿਯੇਨਾਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤવੀਰਿਯੇਨ। ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ। ਨੀਹਰਿਤ੍વਾਤਿ ਨੀਹਰਣਹੇਤੁ। ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਤ੍વਾ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍વਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ॰ ਨਿ॰ ੧.੨੭੧) વਿਯ। ਤੇਨ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ વਿਸੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ વਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ। ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ વਿਸੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਪਠਨ੍ਤਿ।
Maggasahajātavīriyenāti lokiyalokuttaramaggasahajātavīriyena. Missakamaggo hi idha adhippeto. Nīharitvāti nīharaṇahetu. Hetuattho hi ayaṃ tvā-saddo ‘‘paññāya cassa disvā’’tiādīsu (ma. ni. 1.271) viya. Tena ‘‘maggo visujjhatī’’ti vacanaṃ samatthitaṃ hoti. ‘‘Ariyamaggaṃ visujjhatī’’ti keci paṭhanti.
ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Niddātandīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya / ੬. ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤਂ • 6. Niddātandīsuttaṃ
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੬. ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 6. Niddātandīsuttavaṇṇanā
