Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

១២. មុទិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា

12. Muditattheragāthāvaṇṇanā

បព្ពជិន្តិអាទិកា អាយស្មតោ មុទិតត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថារំ ទិស្វា បសន្នមានសោ ឯកំ មញ្ចមទាសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កោសលរដ្ឋេ គហបតិកុលេ និព្ពត្តិត្វា មុទិតោតិ លទ្ធនាមោ វិញ្ញុតំ បាបុណិ។ តេន ច សមយេន តំ កុលំ រញ្ញា កេនចិទេវ ករណីយេន បលិពុទ្ធំ អហោសិ។ មុទិតោ រាជភយាភីតោ បលាយិត្វា អរញ្ញំ បវិដ្ឋោ អញ្ញតរស្ស ខីណាសវត្ថេរស្ស វសនដ្ឋានំ ឧបគច្ឆិ។ ថេរោ តស្ស ភីតភាវំ ញត្វា ‘‘មា ភាយី’’តិ សមស្សាសេសិ។ សោ ‘‘កិត្តកេន នុ ខោ, ភន្តេ, កាលេន ឥទំ មេ ភយំ វូបសមេស្សតី’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘សត្តដ្ឋមាសេ អតិក្កមិត្វា’’តិ វុត្តេ – ‘‘ឯត្តកំ កាលំ អធិវាសេតុំ ន សក្កោមិ, បព្ពជិស្សាមហំ, ភន្តេ, បព្ពាជេថ ម’’ន្តិ ជីវិតរក្ខណត្ថំ បព្ពជ្ជំ យាចិ។ ថេរោ តំ បព្ពាជេសិ។ សោ បព្ពជិត្វា សាសនេ បដិលទ្ធសទ្ធោ ភយេ វូបសន្តេបិ សមណធម្មំយេវ រោចេន្តោ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ – ‘‘អរហត្តំ អប្បត្វា ឥមស្មា វសនគព្ភា ពហិ ន និក្ខមិស្សាមី’’តិអាទិនា បដិញ្ញំ កត្វា វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.៣៦.៣០-៣៣) –

Pabbajintiādikā āyasmato muditattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso ekaṃ mañcamadāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe gahapatikule nibbattitvā muditoti laddhanāmo viññutaṃ pāpuṇi. Tena ca samayena taṃ kulaṃ raññā kenacideva karaṇīyena palibuddhaṃ ahosi. Mudito rājabhayābhīto palāyitvā araññaṃ paviṭṭho aññatarassa khīṇāsavattherassa vasanaṭṭhānaṃ upagacchi. Thero tassa bhītabhāvaṃ ñatvā ‘‘mā bhāyī’’ti samassāsesi. So ‘‘kittakena nu kho, bhante, kālena idaṃ me bhayaṃ vūpasamessatī’’ti pucchitvā ‘‘sattaṭṭhamāse atikkamitvā’’ti vutte – ‘‘ettakaṃ kālaṃ adhivāsetuṃ na sakkomi, pabbajissāmahaṃ, bhante, pabbājetha ma’’nti jīvitarakkhaṇatthaṃ pabbajjaṃ yāci. Thero taṃ pabbājesi. So pabbajitvā sāsane paṭiladdhasaddho bhaye vūpasantepi samaṇadhammaṃyeva rocento kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanāya kammaṃ karonto – ‘‘arahattaṃ appatvā imasmā vasanagabbhā bahi na nikkhamissāmī’’tiādinā paṭiññaṃ katvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.36.30-33) –

‘‘វិបស្សិនោ ភគវតោ, លោកជេដ្ឋស្ស តាទិនោ;

‘‘Vipassino bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;

ឯកំ មញ្ចំ មយា ទិន្នំ, បសន្នេន សបាណិនា។

Ekaṃ mañcaṃ mayā dinnaṃ, pasannena sapāṇinā.

‘‘ហត្ថិយានំ អស្សយានំ, ទិព្ពយានំ សមជ្ឈគំ;

‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, dibbayānaṃ samajjhagaṃ;

តេន មញ្ចកទានេន, បត្តោម្ហិ អាសវក្ខយំ។

Tena mañcakadānena, pattomhi āsavakkhayaṃ.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ មញ្ចមទទិំ តទា;

‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ mañcamadadiṃ tadā;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, មញ្ចទានស្សិទំ ផលំ។

Duggatiṃ nābhijānāmi, mañcadānassidaṃ phalaṃ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

អរហត្តំ បន បត្វា វិមុត្តិសុខំ បដិសំវេទេន្តោ សហាយភិក្ខូហិ អធិគតំ បុច្ឆិតោ អត្តនោ បដិបន្នាការំ កថេន្តោ –

Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedento sahāyabhikkhūhi adhigataṃ pucchito attano paṭipannākāraṃ kathento –

៣១១.

311.

‘‘បព្ពជិំ ជីវិកត្ថោហំ, លទ្ធាន ឧបសម្បទំ;

‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;

តតោ សទ្ធំ បដិលភិំ, ទឡ្ហវីរិយោ បរក្កមិំ។

Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ.

៣១២.

312.

‘‘កាមំ ភិជ្ជតុយំ កាយោ, មំសបេសី វិសីយរុំ;

‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ;

ឧភោ ជណ្ណុកសន្ធីហិ, ជង្ឃាយោ បបតន្តុ មេ។

Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me.

៣១៣.

313.

‘‘នាសិស្សំ ន បិវិស្សាមិ, វិហារា ច ន និក្ខមេ;

‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame;

នបិ បស្សំ និបាតេស្សំ, តណ្ហាសល្លេ អនូហតេ។

Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.

៣១៤.

314.

‘‘តស្ស មេវំ វិហរតោ, បស្ស វីរិយបរក្កមំ;

‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។ –

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. –

ចតស្សោ គាថា អភាសិ។

Catasso gāthā abhāsi.

តត្ថ ជីវិកត្ថោតិ ជីវិកាយ អត្ថិកោ ជីវិកប្បយោជនោ។ ‘‘ឯត្ថ បព្ពជិត្វា និព្ភយោ សុខេន អកិលមន្តោ ជីវិស្សាមី’’តិ ឯវំ ជីវិកត្ថាយ បព្ពជិន្តិ អត្ថោ។ លទ្ធាន ឧបសម្បទន្តិ បឋមំ សាមណេរបព្ពជ្ជាយំ ឋិតោ ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន ឧបសម្បទំ លភិត្វា។ តតោ សទ្ធំ បដិលភិន្តិ តតោ ឧបសម្បន្នកាលតោ បដ្ឋាយ កល្យាណមិត្តេ សេវន្តោ ទ្វេ មាតិកា, តិស្សោ អនុមោទនា, ឯកច្ចំ សុត្តំ, សមថកម្មដ្ឋានំ, វិបស្សនាវិធិញ្ច ឧគ្គណ្ហន្តោ ពុទ្ធាទីនំ មហានុភាវតំ ទិស្វា – ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធោ ភគវា, ស្វាក្ខាតោ ធម្មោ, សុប្បដិបន្នោ សង្ឃោ’’តិ រតនត្តយេ សទ្ធំ បដិលភិំ។ ទឡ្ហវីរិយោ បរក្កមិន្តិ ឯវំ បដិលទ្ធសទ្ធោ ហុត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ សច្ចបដិវេធាយ ទឡ្ហវីរិយោ ថិរវីរិយោ ហុត្វា បរក្កមិំ, អកុសលានំ ធម្មានំ បហានាយ កុសលានំ ធម្មានំ ឧបសម្បទាយ សម្មទេវ បទហិំ។

Tattha jīvikatthoti jīvikāya atthiko jīvikappayojano. ‘‘Ettha pabbajitvā nibbhayo sukhena akilamanto jīvissāmī’’ti evaṃ jīvikatthāya pabbajinti attho. Laddhāna upasampadanti paṭhamaṃ sāmaṇerapabbajjāyaṃ ṭhito ñatticatutthena kammena upasampadaṃ labhitvā. Tato saddhaṃ paṭilabhinti tato upasampannakālato paṭṭhāya kalyāṇamitte sevanto dve mātikā, tisso anumodanā, ekaccaṃ suttaṃ, samathakammaṭṭhānaṃ, vipassanāvidhiñca uggaṇhanto buddhādīnaṃ mahānubhāvataṃ disvā – ‘‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’’ti ratanattaye saddhaṃ paṭilabhiṃ. Daḷhavīriyo parakkaminti evaṃ paṭiladdhasaddho hutvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva saccapaṭivedhāya daḷhavīriyo thiravīriyo hutvā parakkamiṃ, akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya sammadeva padahiṃ.

យថា បន បរក្កមិំ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘កាម’’ន្តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ កាមន្តិ យថាកាមំ ឯកំសតោ វា ភិជ្ជតុ។ អយំ កាយោតិ អយំ មម បូតិកាយោ, ឥមិនា វីរិយបតាបេន ភិជ្ជតិ ចេ, ភិជ្ជតុ ឆិន្នភិន្នំ ហោតុ។ មំសបេសី វិសីយរុន្តិ ឥមិនា ទឡ្ហបរក្កមេន ឥមស្មា កាយា មំសបេសិយោ វិសីយន្តិ ចេ, វិសីយន្តុ ឥតោ ចិតោ វិទ្ធំសន្តុ។ ឧភោ ជណ្ណុកសន្ធីហិ, ជង្ឃាយោ បបតន្តុ មេតិ ឧភោហិ ជណ្ណុកសន្ធីហិ សហ មម ឧភោ ជង្ឃាយោ សត្ថិយោ ឩរុពន្ធតោ ភិជ្ជិត្វា ភូមិយំ បបតន្តុ។ ‘‘ម’’ន្តិបិ បាឋោ, សោ ឯវត្ថោ។ សេសំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវ។

Yathā pana parakkamiṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘kāma’’ntiādi vuttaṃ. Tattha kāmanti yathākāmaṃ ekaṃsato vā bhijjatu. Ayaṃ kāyoti ayaṃ mama pūtikāyo, iminā vīriyapatāpena bhijjati ce, bhijjatu chinnabhinnaṃ hotu. Maṃsapesī visīyarunti iminā daḷhaparakkamena imasmā kāyā maṃsapesiyo visīyanti ce, visīyantu ito cito viddhaṃsantu. Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu meti ubhohi jaṇṇukasandhīhi saha mama ubho jaṅghāyo satthiyo ūrubandhato bhijjitvā bhūmiyaṃ papatantu. ‘‘Ma’’ntipi pāṭho, so evattho. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva.

មុទិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Muditattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ចតុក្កនិបាតវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Catukkanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ១២. មុទិតត្ថេរគាថា • 12. Muditattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact