Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[১৫৯] ৯. মোরজাতকৰণ্ণনা

[159] 9. Morajātakavaṇṇanā

উদেতযং চক্খুমা একরাজাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং উক্কণ্ঠিতভিক্খুং আরব্ভ কথেসি। সো হি ভিক্খু ভিক্খূহি সত্থু সন্তিকং নীতো ‘‘সচ্চং কির, ত্ৰং ভিক্খু, উক্কণ্ঠিতো’’তি ৰুত্তে ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৰত্ৰা ‘‘কিং দিস্ৰা’’তি ৰুত্তে ‘‘একং অলঙ্কতপটিযত্তসরীরং মাতুগামং ওলোকেত্ৰা’’তি আহ। অথ নং সত্থা ‘‘ভিক্খু মাতুগামো নাম কস্মা তুম্হাদিসানং চিত্তং নালুল়েস্সতি, পোরাণকপণ্ডিতানম্পি হি মাতুগামস্স সদ্দং সুত্ৰা সত্ত ৰস্সসতানি অসমুদাচিণ্ণকিলেসা ওকাসং লভিত্ৰা খণেনেৰ সমুদাচরিংসু। ৰিসুদ্ধাপি সত্তা সংকিলিস্সন্তি, উত্তমযসসমঙ্গিনোপি আযসক্যং পাপুণন্তি, পগেৰ অপরিসুদ্ধা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।

Udetayaṃcakkhumā ekarājāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi. So hi bhikkhu bhikkhūhi satthu santikaṃ nīto ‘‘saccaṃ kira, tvaṃ bhikkhu, ukkaṇṭhito’’ti vutte ‘‘saccaṃ, bhante’’ti vatvā ‘‘kiṃ disvā’’ti vutte ‘‘ekaṃ alaṅkatapaṭiyattasarīraṃ mātugāmaṃ oloketvā’’ti āha. Atha naṃ satthā ‘‘bhikkhu mātugāmo nāma kasmā tumhādisānaṃ cittaṃ nāluḷessati, porāṇakapaṇḍitānampi hi mātugāmassa saddaṃ sutvā satta vassasatāni asamudāciṇṇakilesā okāsaṃ labhitvā khaṇeneva samudācariṃsu. Visuddhāpi sattā saṃkilissanti, uttamayasasamaṅginopi āyasakyaṃ pāpuṇanti, pageva aparisuddhā’’ti vatvā atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো মোরযোনিযং পটিসন্ধিং গহেত্ৰা অণ্ডকালেপি কণিকারমকুল়ৰণ্ণঅণ্ডকোসো হুত্ৰা অণ্ডং ভিন্দিত্ৰা নিক্খন্তো সুৰণ্ণৰণ্ণো অহোসি দস্সনীযো পাসাদিকো পক্খানং অন্তরে সুরত্তরাজিৰিরাজিতো, সো অত্তনো জীৰিতং রক্খন্তো তিস্সো পব্বতরাজিযো অতিক্কম্ম চতুত্থায পব্বতরাজিযা একস্মিং দণ্ডকহিরঞ্ঞপব্বততলে ৰাসং কপ্পেসি। সো পভাতায রত্তিযা পব্বতমত্থকে নিসিন্নো সূরিযং উগ্গচ্ছন্তং ওলোকেত্ৰা অত্তনো গোচরভূমিযং রক্খাৰরণত্থায ব্রহ্মমন্তং বন্ধন্তো ‘‘উদেতয’’ন্তিআদিমাহ।

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto morayoniyaṃ paṭisandhiṃ gahetvā aṇḍakālepi kaṇikāramakuḷavaṇṇaaṇḍakoso hutvā aṇḍaṃ bhinditvā nikkhanto suvaṇṇavaṇṇo ahosi dassanīyo pāsādiko pakkhānaṃ antare surattarājivirājito, so attano jīvitaṃ rakkhanto tisso pabbatarājiyo atikkamma catutthāya pabbatarājiyā ekasmiṃ daṇḍakahiraññapabbatatale vāsaṃ kappesi. So pabhātāya rattiyā pabbatamatthake nisinno sūriyaṃ uggacchantaṃ oloketvā attano gocarabhūmiyaṃ rakkhāvaraṇatthāya brahmamantaṃ bandhanto ‘‘udetaya’’ntiādimāha.

১৭.

17.

‘‘উদেতযং চক্খুমা একরাজা,

‘‘Udetayaṃ cakkhumā ekarājā,

হরিস্সৰণ্ণো পথৰিপ্পভাসো।

Harissavaṇṇo pathavippabhāso;

তং তং নমস্সামি হরিস্সৰণ্ণং পথৰিপ্পভাসং,

Taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ,

তযাজ্জ গুত্তা ৰিহরেমু দিৰস’’ন্তি॥

Tayājja guttā viharemu divasa’’nti.

তত্থ উদেতীতি পাচীনলোকধাতুতো উগ্গচ্ছতি। চক্খুমাতি সকলচক্কৰাল়ৰাসীনং অন্ধকারং ৰিধমিত্ৰা চক্খুপটিলাভকরণেন যং তেন তেসং দিন্নং চক্খু, তেন চক্খুনা চক্খুমা। একরাজাতি সকলচক্কৰাল়ে আলোককরানং অন্তরে সেট্ঠৰিসিট্ঠট্ঠেন একরাজা। হরিস্সৰণ্ণোতি হরিসমানৰণ্ণো, সুৰণ্ণৰণ্ণোতি অত্থো। পথৰিপ্পভাসোতি পথৰিযা পভাসো। তং তং নমস্সামীতি তস্মা তং এৰরূপং ভৰন্তং নমস্সামি ৰন্দামি। তযাজ্জ গুত্তা ৰিহরেমু দিৰসন্তি তযা অজ্জ রক্খিতা গোপিতা হুত্ৰা ইমং দিৰসং চতুইরিযাপথৰিহারেন সুখং ৰিহরেয্যাম।

Tattha udetīti pācīnalokadhātuto uggacchati. Cakkhumāti sakalacakkavāḷavāsīnaṃ andhakāraṃ vidhamitvā cakkhupaṭilābhakaraṇena yaṃ tena tesaṃ dinnaṃ cakkhu, tena cakkhunā cakkhumā. Ekarājāti sakalacakkavāḷe ālokakarānaṃ antare seṭṭhavisiṭṭhaṭṭhena ekarājā. Harissavaṇṇoti harisamānavaṇṇo, suvaṇṇavaṇṇoti attho. Pathavippabhāsoti pathaviyā pabhāso. Taṃ taṃ namassāmīti tasmā taṃ evarūpaṃ bhavantaṃ namassāmi vandāmi. Tayājja guttā viharemu divasanti tayā ajja rakkhitā gopitā hutvā imaṃ divasaṃ catuiriyāpathavihārena sukhaṃ vihareyyāma.

এৰং বোধিসত্তো ইমায গাথায সূরিযং নমস্সিত্ৰা দুতিযগাথায অতীতে পরিনিব্বুতে বুদ্ধে চেৰ বুদ্ধগুণে চ নমস্সতি।

Evaṃ bodhisatto imāya gāthāya sūriyaṃ namassitvā dutiyagāthāya atīte parinibbute buddhe ceva buddhaguṇe ca namassati.

‘‘যে ব্রাহ্মণা ৰেদগূ সব্বধম্মে, তে মে নমো তে চ মং পালযন্তু।

‘‘Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme, te me namo te ca maṃ pālayantu;

নমত্থু বুদ্ধানং নমত্থু বোধিযা, নমো ৰিমুত্তানং নমো ৰিমুত্তিযা।

Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā, namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā;

ইমং সো পরিত্তং কত্ৰা, মোরো চরতি এসনা’’তি॥

Imaṃ so parittaṃ katvā, moro carati esanā’’ti.

তত্থ যে ব্রাহ্মণাতি যে বাহিতপাপা ৰিসুদ্ধিব্রাহ্মণা। ৰেদগূতি ৰেদানং পারং গতাতিপি ৰেদগূ, ৰেদেহি পারং গতাতিপি ৰেদগূ। ইধ পন সব্বে সঙ্খতাসঙ্খতধম্মে ৰিদিতে পাকটে কত্ৰা গতাতি ৰেদগূ। তেনেৰাহ ‘‘সব্বধম্মে’’তি। সব্বে খন্ধাযতনধাতুধম্মে সলক্খণসামঞ্ঞলক্খণৰসেন অত্তনো ঞাণস্স ৰিদিতে পাকটে কত্ৰা গতা, তিণ্ণং মারানং মত্থকং মদ্দিত্ৰা দসসহস্সিলোকধাতুং উন্নাদেত্ৰা বোধিতলে সম্মাসম্বোধিং পত্ৰা সংসারং ৰা অতিক্কন্তাতি অত্থো। তে মে নমোতি তে মম ইমং নমক্কারং পটিচ্ছন্তু। তে চ মং পালযন্তূতি এৰং মযা নমস্সিতা চ তে ভগৰন্তো মং পালেন্তু রক্খন্তু গোপেন্তু। নমত্থু বুদ্ধানং নমত্থু বোধিযা, নমো ৰিমুত্তানং নমো ৰিমুত্তিযাতি অযং মম নমক্কারো অতীতানং পরিনিব্বুতানং বুদ্ধানং অত্থু, তেসঞ্ঞেৰ চতূসু চ মগ্গেসু চতূসু ফলেসু ঞাণসঙ্খাতায বোধিযা অত্থু, তথা তেসঞ্ঞেৰ অরহত্তফলৰিমুত্তিযা ৰিমুত্তানং অত্থু, যা চ নেসং তদঙ্গৰিমুত্তি ৰিক্খম্ভনৰিমুত্তি সমুচ্ছেদৰিমুত্তি পটিপ্পস্সদ্ধিৰিমুত্তি নিস্সরণৰিমুত্তীতি পঞ্চৰিধা ৰিমুত্তি, তস্সা নেসং ৰিমুত্তিযাপি অযং ময্হং নমক্কারো অত্থূতি। ‘‘ইমং সো পরিত্তং কত্ৰা, মোরো চরতি এসনা’’তি ইদং পন পদদ্ৰযং সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা আহ। তস্সত্থো – ভিক্খৰে, সো মোরো ইমং পরিত্তং ইমং রক্খং কত্ৰা অত্তনো গোচরভূমিযং পুপ্ফফলাদীনং অত্থায নানপ্পকারায এসনায চরতি।

Tattha ye brāhmaṇāti ye bāhitapāpā visuddhibrāhmaṇā. Vedagūti vedānaṃ pāraṃ gatātipi vedagū, vedehi pāraṃ gatātipi vedagū. Idha pana sabbe saṅkhatāsaṅkhatadhamme vidite pākaṭe katvā gatāti vedagū. Tenevāha ‘‘sabbadhamme’’ti. Sabbe khandhāyatanadhātudhamme salakkhaṇasāmaññalakkhaṇavasena attano ñāṇassa vidite pākaṭe katvā gatā, tiṇṇaṃ mārānaṃ matthakaṃ madditvā dasasahassilokadhātuṃ unnādetvā bodhitale sammāsambodhiṃ patvā saṃsāraṃ vā atikkantāti attho. Te me namoti te mama imaṃ namakkāraṃ paṭicchantu. Te ca maṃ pālayantūti evaṃ mayā namassitā ca te bhagavanto maṃ pālentu rakkhantu gopentu. Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā, namo vimuttānaṃ namo vimuttiyāti ayaṃ mama namakkāro atītānaṃ parinibbutānaṃ buddhānaṃ atthu, tesaññeva catūsu ca maggesu catūsu phalesu ñāṇasaṅkhātāya bodhiyā atthu, tathā tesaññeva arahattaphalavimuttiyā vimuttānaṃ atthu, yā ca nesaṃ tadaṅgavimutti vikkhambhanavimutti samucchedavimutti paṭippassaddhivimutti nissaraṇavimuttīti pañcavidhā vimutti, tassā nesaṃ vimuttiyāpi ayaṃ mayhaṃ namakkāro atthūti. ‘‘Imaṃ so parittaṃ katvā, moro carati esanā’’ti idaṃ pana padadvayaṃ satthā abhisambuddho hutvā āha. Tassattho – bhikkhave, so moro imaṃ parittaṃ imaṃ rakkhaṃ katvā attano gocarabhūmiyaṃ pupphaphalādīnaṃ atthāya nānappakārāya esanāya carati.

এৰং দিৰসং চরিত্ৰা সাযং পব্বতমত্থকে নিসীদিত্ৰা অত্থঙ্গতং সূরিযং ওলোকেন্তো বুদ্ধগুণে আৰজ্জেত্ৰা নিৰাসট্ঠানে রক্খাৰরণত্থায পুন ব্রহ্মমন্তং বন্ধন্তো ‘‘অপেতয’’ন্তিআদিমাহ।

Evaṃ divasaṃ caritvā sāyaṃ pabbatamatthake nisīditvā atthaṅgataṃ sūriyaṃ olokento buddhaguṇe āvajjetvā nivāsaṭṭhāne rakkhāvaraṇatthāya puna brahmamantaṃ bandhanto ‘‘apetaya’’ntiādimāha.

১৮.

18.

‘‘অপেতযং চক্খুমা একরাজা, হরিস্সৰণ্ণো পথৰিপ্পভাসো।

‘‘Apetayaṃ cakkhumā ekarājā, harissavaṇṇo pathavippabhāso;

তং তং নমস্সামি হরিস্সৰণ্ণং পথৰিপ্পভাসং, তযাজ্জ গুত্তা ৰিহরেমু রত্তিং॥

Taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ, tayājja guttā viharemu rattiṃ.

‘‘যে ব্রাহ্মণা ৰেদগূ সব্বধম্মে, তে মে নমো তে চ মং পালযন্তু।

‘‘Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme, te me namo te ca maṃ pālayantu;

নমত্থু বুদ্ধানং নমত্থু বোধিযা, নমো ৰিমুত্তানং নমো ৰিমুত্তিযা।

Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā, namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā;

ইমং সো পরিত্তং কত্ৰা, মোরো ৰাসমকপ্পযী’’তি॥

Imaṃ so parittaṃ katvā, moro vāsamakappayī’’ti.

তত্থ অপেতীতি অপযাতি অত্থং গচ্ছতি। ইমং সো পরিত্তং কত্ৰা, মোরো ৰাসমকপ্পযীতি ইদম্পি অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা আহ। তস্সত্থো – ভিক্খৰে , সো মোরো ইমং পরিত্তং ইমং রক্খং কত্ৰা অত্তনো নিৰাসট্ঠানে ৰাসং কপ্পযিত্থ, তস্স রত্তিং ৰা দিৰা ৰা ইমস্স পরিত্তস্সানুভাৰেন নেৰ ভযং, ন লোমহংসো অহোসি।

Tattha apetīti apayāti atthaṃ gacchati. Imaṃ so parittaṃ katvā, moro vāsamakappayīti idampi abhisambuddho hutvā āha. Tassattho – bhikkhave , so moro imaṃ parittaṃ imaṃ rakkhaṃ katvā attano nivāsaṭṭhāne vāsaṃ kappayittha, tassa rattiṃ vā divā vā imassa parittassānubhāvena neva bhayaṃ, na lomahaṃso ahosi.

অথেকো বারাণসিযা অৰিদূরে নেসাদগামৰাসী নেসাদো হিমৰন্তপদেসে ৰিচরন্তো তস্মিং দণ্ডকহিরঞ্ঞপব্বতমত্থকে নিসিন্নং বোধিসত্তং দিস্ৰা আগন্ত্ৰা পুত্তস্স আরোচেসি। অথেকদিৰসং খেমা নাম বারাণসিরঞ্ঞো দেৰী সুপিনেন সুৰণ্ণৰণ্ণং মোরং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৰা পবুদ্ধকালে রঞ্ঞো আরোচেসি – ‘‘অহং, দেৰ, সুৰণ্ণৰণ্ণস্স মোরস্স ধম্মং সোতুকামা’’তি। রাজা অমচ্চে পুচ্ছি। অমচ্চা ‘‘ব্রাহ্মণা জানিস্সন্তী’’তি আহংসু। ব্রাহ্মণা তং সুত্ৰা ‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণা মোরা নাম হোন্তী’’তি ৰত্ৰা ‘‘কত্থ হোন্তী’’তি ৰুত্তে ‘‘নেসাদা জানিস্সন্তী’’তি আহংসু। রাজা নেসাদে সন্নিপাতেত্ৰা পুচ্ছি। অথ সো নেসাদপুত্তো ‘‘আম, মহারাজ, দণ্ডকহিরঞ্ঞপব্বতো নাম অত্থি, তত্থ সুৰণ্ণৰণ্ণো মোরো ৰসতী’’তি আহ। ‘‘তেন হি তং মোরং অমারেত্ৰা বন্ধিত্ৰাৰ আনেহী’’তি। নেসাদো গন্ত্ৰা তস্স গোচরভূমিযং পাসে ওড্ডেসি। মোরেন অক্কন্তট্ঠানেপি পাসো ন সঞ্চরতি। নেসাদো গণ্হিতুং অসক্কোন্তো সত্ত ৰস্সানি ৰিচরিত্ৰা তত্থেৰ কালমকাসি। খেমাপি দেৰী পত্থিতং অলভমানা কালমকাসি।

Atheko bārāṇasiyā avidūre nesādagāmavāsī nesādo himavantapadese vicaranto tasmiṃ daṇḍakahiraññapabbatamatthake nisinnaṃ bodhisattaṃ disvā āgantvā puttassa ārocesi. Athekadivasaṃ khemā nāma bārāṇasirañño devī supinena suvaṇṇavaṇṇaṃ moraṃ dhammaṃ desentaṃ disvā pabuddhakāle rañño ārocesi – ‘‘ahaṃ, deva, suvaṇṇavaṇṇassa morassa dhammaṃ sotukāmā’’ti. Rājā amacce pucchi. Amaccā ‘‘brāhmaṇā jānissantī’’ti āhaṃsu. Brāhmaṇā taṃ sutvā ‘‘suvaṇṇavaṇṇā morā nāma hontī’’ti vatvā ‘‘kattha hontī’’ti vutte ‘‘nesādā jānissantī’’ti āhaṃsu. Rājā nesāde sannipātetvā pucchi. Atha so nesādaputto ‘‘āma, mahārāja, daṇḍakahiraññapabbato nāma atthi, tattha suvaṇṇavaṇṇo moro vasatī’’ti āha. ‘‘Tena hi taṃ moraṃ amāretvā bandhitvāva ānehī’’ti. Nesādo gantvā tassa gocarabhūmiyaṃ pāse oḍḍesi. Morena akkantaṭṭhānepi pāso na sañcarati. Nesādo gaṇhituṃ asakkonto satta vassāni vicaritvā tattheva kālamakāsi. Khemāpi devī patthitaṃ alabhamānā kālamakāsi.

রাজা ‘‘মোরং মে নিস্সায দেৰী কালকতা’’তি কুজ্ঝিত্ৰা ‘‘হিমৰন্তপদেসে দণ্ডকহিরঞ্ঞপব্বতো নাম অত্থি, তত্থ সুৰণ্ণৰণ্ণো মোরো ৰসতি, যে তস্স মংসং খাদন্তি, তে অজরা অমরা হোন্তী’’তি অক্খরং সুৰণ্ণপট্টে লিখাপেত্ৰা সুৰণ্ণপট্টং মঞ্জূসায নিক্খিপাপেসি। তস্মিং কালকতে অঞ্ঞো রাজা রজ্জং পত্ৰা সুৰণ্ণপট্টং ৰাচেত্ৰা ‘‘অজরো অমরো ভৰিস্সামী’’তি অঞ্ঞং নেসাদং পেসেসি। সোপি গন্ত্ৰা বোধিসত্তং গহেতুং অসক্কোন্তো তত্থেৰ কালমকাসি। এতেনেৰ নিযামেন ছ রাজপরিৰট্টা গতা। অথ সত্তমো রাজা রজ্জং পত্ৰা একং নেসাদং পহিণি। সো গন্ত্ৰা বোধিসত্তেন অক্কন্তট্ঠানেপি পাসস্স অসঞ্চরণভাৰং, অত্তনো পরিত্তং কত্ৰা গোচরভূমিগমনভাৰঞ্চস্স ঞত্ৰা পচ্চন্তং ওতরিত্ৰা একং মোরিং গহেত্ৰা যথা হত্থতাল়সদ্দেন নচ্চতি, অচ্ছরাসদ্দেন চ ৰস্সতি, এৰং সিক্খাপেত্ৰা তং আদায গন্ত্ৰা মোরেন পরিত্তে অকতে পাতোযেৰ পাসযট্ঠিযো রোপেত্ৰা পাসে ওড্ডেত্ৰা মোরিং ৰস্সাপেসি। মোরো ৰিসভাগং মাতুগামসদ্দং সুত্ৰা কিলেসাতুরো হুত্ৰা পরিত্তং কাতুং অসক্কুণিত্ৰা গন্ত্ৰা পাসে বজ্ঝি। অথ নং নেসাদো গহেত্ৰা গন্ত্ৰা বারাণসিরঞ্ঞো অদাসি।

Rājā ‘‘moraṃ me nissāya devī kālakatā’’ti kujjhitvā ‘‘himavantapadese daṇḍakahiraññapabbato nāma atthi, tattha suvaṇṇavaṇṇo moro vasati, ye tassa maṃsaṃ khādanti, te ajarā amarā hontī’’ti akkharaṃ suvaṇṇapaṭṭe likhāpetvā suvaṇṇapaṭṭaṃ mañjūsāya nikkhipāpesi. Tasmiṃ kālakate añño rājā rajjaṃ patvā suvaṇṇapaṭṭaṃ vācetvā ‘‘ajaro amaro bhavissāmī’’ti aññaṃ nesādaṃ pesesi. Sopi gantvā bodhisattaṃ gahetuṃ asakkonto tattheva kālamakāsi. Eteneva niyāmena cha rājaparivaṭṭā gatā. Atha sattamo rājā rajjaṃ patvā ekaṃ nesādaṃ pahiṇi. So gantvā bodhisattena akkantaṭṭhānepi pāsassa asañcaraṇabhāvaṃ, attano parittaṃ katvā gocarabhūmigamanabhāvañcassa ñatvā paccantaṃ otaritvā ekaṃ moriṃ gahetvā yathā hatthatāḷasaddena naccati, accharāsaddena ca vassati, evaṃ sikkhāpetvā taṃ ādāya gantvā morena paritte akate pātoyeva pāsayaṭṭhiyo ropetvā pāse oḍḍetvā moriṃ vassāpesi. Moro visabhāgaṃ mātugāmasaddaṃ sutvā kilesāturo hutvā parittaṃ kātuṃ asakkuṇitvā gantvā pāse bajjhi. Atha naṃ nesādo gahetvā gantvā bārāṇasirañño adāsi.

রাজা তস্স রূপসম্পত্তিং দিস্ৰা তুট্ঠমানসো আসনং দাপেসি। বোধিসত্তো পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদিত্ৰা ‘‘মহারাজ, কস্মা মং গণ্হাপেসী’’তি পুচ্ছি। ‘‘যে কির তৰ মংসং খাদন্তি, তে অজরা অমরা হোন্তি, স্ৰাহং তৰ মংসং খাদিত্ৰা অজরো অমরো হোতুকামো তং গণ্হাপেসি’’ন্তি। ‘‘মহারাজ, মম তাৰ মংসং খাদন্তা অজরা অমরা হোন্তু, অহং পন মরিস্সামী’’তি ? ‘‘আম, মরিস্সসী’’তি। ‘‘মযি মরন্তে পন মম মংসমেৰ খাদিত্ৰা কিন্তি কত্ৰা ন মরিস্সন্তী’’তি? ‘‘ত্ৰং সুৰণ্ণৰণ্ণো, তস্মা কির তৰ মংসং খাদকা অজরা অমরা ভৰিস্সন্তী’’তি। ‘‘মহারাজ, অহং পন ন অকারণা সুৰণ্ণৰণ্ণো জাতো, পুব্বে পনাহং ইমস্মিংযেৰ নগরে চক্কৰত্তী রাজা হুত্ৰা সযম্পি পঞ্চ সীলানি রক্খিং, সকলচক্কৰাল়ৰাসিনোপি রক্খাপেসিং, স্ৰাহং কালং করিত্ৰা তাৰতিংসভৰনে নিব্বত্তো, তত্থ যাৰতাযুকং ঠত্ৰা ততো চুতো অঞ্ঞস্স অকুসলস্স নিস্সন্দেন মোরযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰাপি পোরাণসীলানুভাৰেন সুৰণ্ণৰণ্ণো জাতো’’তি। ‘‘‘ত্ৰং চক্কৰত্তী রাজা হুত্ৰা সীলং রক্খিত্ৰা সীলফলেন সুৰণ্ণৰণ্ণো জাতো’তি কথমিদং অম্হেহি সদ্ধাতব্বং। অত্থি নো কোচি সক্খী’’তি ? ‘‘অত্থি, মহারাজা’’তি। ‘‘কো নামা’’তি? ‘‘মহারাজ, অহং চক্কৰত্তিকালে রতনমযে রথে নিসীদিত্ৰা আকাসে ৰিচরিং, সো মে রথো মঙ্গলপোক্খরণিযা অন্তোভূমিযং নিদহাপিতো, তং মঙ্গলপোক্খরণিতো উক্খিপাপেহি, সো মে সক্খি ভৰিস্সতী’’তি।

Rājā tassa rūpasampattiṃ disvā tuṭṭhamānaso āsanaṃ dāpesi. Bodhisatto paññattāsane nisīditvā ‘‘mahārāja, kasmā maṃ gaṇhāpesī’’ti pucchi. ‘‘Ye kira tava maṃsaṃ khādanti, te ajarā amarā honti, svāhaṃ tava maṃsaṃ khāditvā ajaro amaro hotukāmo taṃ gaṇhāpesi’’nti. ‘‘Mahārāja, mama tāva maṃsaṃ khādantā ajarā amarā hontu, ahaṃ pana marissāmī’’ti ? ‘‘Āma, marissasī’’ti. ‘‘Mayi marante pana mama maṃsameva khāditvā kinti katvā na marissantī’’ti? ‘‘Tvaṃ suvaṇṇavaṇṇo, tasmā kira tava maṃsaṃ khādakā ajarā amarā bhavissantī’’ti. ‘‘Mahārāja, ahaṃ pana na akāraṇā suvaṇṇavaṇṇo jāto, pubbe panāhaṃ imasmiṃyeva nagare cakkavattī rājā hutvā sayampi pañca sīlāni rakkhiṃ, sakalacakkavāḷavāsinopi rakkhāpesiṃ, svāhaṃ kālaṃ karitvā tāvatiṃsabhavane nibbatto, tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto aññassa akusalassa nissandena morayoniyaṃ nibbattitvāpi porāṇasīlānubhāvena suvaṇṇavaṇṇo jāto’’ti. ‘‘‘Tvaṃ cakkavattī rājā hutvā sīlaṃ rakkhitvā sīlaphalena suvaṇṇavaṇṇo jāto’ti kathamidaṃ amhehi saddhātabbaṃ. Atthi no koci sakkhī’’ti ? ‘‘Atthi, mahārājā’’ti. ‘‘Ko nāmā’’ti? ‘‘Mahārāja, ahaṃ cakkavattikāle ratanamaye rathe nisīditvā ākāse vicariṃ, so me ratho maṅgalapokkharaṇiyā antobhūmiyaṃ nidahāpito, taṃ maṅgalapokkharaṇito ukkhipāpehi, so me sakkhi bhavissatī’’ti.

রাজা ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৰা পোক্খরণিতো উদকং হরাপেত্ৰা রথং নীহরাপেত্ৰা বোধিসত্তস্স সদ্দহি। বোধিসত্তো ‘‘মহারাজ, ঠপেত্ৰা অমতমহানিব্বানং অৰসেসা সব্বে সঙ্খতধম্মা হুত্ৰা অভাৰিনো অনিচ্চা খযৰযধম্মাযেৰা’’তি রঞ্ঞো ধম্মং দেসেত্ৰা রাজানং পঞ্চসু সীলেসু পতিট্ঠাপেসি। রাজা পসন্নো বোধিসত্তং রজ্জেন পূজেত্ৰা মহন্তং সক্কারং অকাসি। সো রজ্জং তস্সেৰ পটিনিয্যাদেত্ৰা কতিপাহং ৰসিত্ৰা ‘‘অপ্পমত্তো হোহি, মহারাজা’’তি ওৰদিত্ৰা আকাসে উপ্পতিত্ৰা দণ্ডকহিরঞ্ঞপব্বতমেৰ অগমাসি। রাজাপি বোধিসত্তস্স ওৰাদে ঠত্ৰা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৰা যথাকম্মং গতো।

Rājā ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā pokkharaṇito udakaṃ harāpetvā rathaṃ nīharāpetvā bodhisattassa saddahi. Bodhisatto ‘‘mahārāja, ṭhapetvā amatamahānibbānaṃ avasesā sabbe saṅkhatadhammā hutvā abhāvino aniccā khayavayadhammāyevā’’ti rañño dhammaṃ desetvā rājānaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpesi. Rājā pasanno bodhisattaṃ rajjena pūjetvā mahantaṃ sakkāraṃ akāsi. So rajjaṃ tasseva paṭiniyyādetvā katipāhaṃ vasitvā ‘‘appamatto hohi, mahārājā’’ti ovaditvā ākāse uppatitvā daṇḍakahiraññapabbatameva agamāsi. Rājāpi bodhisattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু অরহত্তে পতিট্ঠহি। ‘‘তদা রাজা আনন্দো অহোসি, সুৰণ্ণমোরো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu arahatte patiṭṭhahi. ‘‘Tadā rājā ānando ahosi, suvaṇṇamoro pana ahameva ahosi’’nti.

মোরজাতকৰণ্ণনা নৰমা।

Morajātakavaṇṇanā navamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ১৫৯. মোরজাতকং • 159. Morajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact