| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៣. មោហនសិក្ខាបទំ
3. Mohanasikkhāpadaṃ
៤៤៤. តតិយេ អនុសទ្ទោ បដិបាដិអត្ថំ អន្តោកត្វា វិច្ឆត្ថវាចកោតិ អាហ ‘‘អនុបដិបាដិយា អទ្ធមាសេ អទ្ធមាសេ’’តិ។ សោតិ បាតិមោក្ខោ។ ឧបោសថេ ឧបោសថេ ឧទ្ទិសិតព្ពន្តិ អនុបោសថិកំ។ ឯត្ថាបិ ហិ អនុសទ្ទោ វិច្ឆត្ថវាចកោ។ សោតិ បាតិមោក្ខោ។ ឧទ្ទិសិយមានោ នាម ហោតីតិ យោជនា។ ‘‘តស្មិំ អនាចារេ’’តិ បទេន ‘‘តត្ថា’’តិ បទស្សត្ថំ ទស្សេតិ។ ‘‘យំ អាបត្តិ’’ន្តិ បទេន យំសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតិ។ យថាធម្មោតិ ឯត្ថ ធម្មសទ្ទេន ធម្មោ ច វិនយោ ច អធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘ធម្មោ ច វិនយោ ចា’’តិ។ យថាតិ យេនាការេន។ សាធុសទ្ទោ សុន្ទរត្ថោ, កសទ្ទោ បទបូរណោតិ អាហ ‘‘សុដ្ឋូ’’តិ។ អដ្ឋិន្តិ ច ‘‘កត្វា’’តិ ច ទ្វេ បទានិ ទដ្ឋព្ពានិ។ ‘‘អដ្ឋិកត្វា’’តិ វា ឯកំ បទំ។ តត្ថ បុព្ពនយេ អត្ថោ យស្សត្ថីតិ អដ្ឋិ ត្ថការស្ស ដ្ឋការំ កត្វា, តំ អដ្ឋិំ។ កត្វាតិ ត្វាបច្ចយន្តឧត្តរបទេន សមាសោ ន ហោតិ។ អដ្ឋិកភាវន្តិ ឯត្ថ ឥកសទ្ទេន ‘‘អដ្ឋី’’តិ ឯត្ថ ឦបច្ចយំ ទស្សេតិ។ ‘‘ភាវ’’ន្តិបទេន ភាវបច្ចយេន វិនា ភាវត្ថស្ស ញាបេតព្ពតំ ទស្សេតិ។ អត្ថោ បនេវំ ទដ្ឋព្ពោ – អដ្ឋិភាវំ កត្វាតិ។ បច្ឆិមនយេ អត្ថោ យស្សត្ថីតិ អដ្ឋិកោ បុរិមនយេនេវ ត្ថការស្ស ដ្ឋការំ កត្វា។ អត្ថយិតព្ពោ ឥច្ឆិតព្ពោតិ វា អដ្ឋិកោ, អដ្ឋិកឥតិ នាមសទ្ទតោ ត្វាបច្ចយោ កាតព្ពោ។ ‘‘អដ្ឋិកត្វា’’តិ ឥទំ បទំ កិរិយាវិសេសនំ។ កិរិយាវិសេសនេ វត្តមានេ ករធាតុ វា ភូធាតុ វា យោជេតព្ពាតិ ទស្សេភុំ វុត្តំ ‘‘កត្វា ហុត្វា’’តិ។ តំ សព្ពំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អដ្ឋិកត្វាតិ អដ្ឋិកភាវំ កត្វា, អដ្ឋិកោ ហុត្វា’’តិ។ តតិយំ។
444. Tatiye anusaddo paṭipāṭiatthaṃ antokatvā vicchatthavācakoti āha ‘‘anupaṭipāṭiyā addhamāse addhamāse’’ti. Soti pātimokkho. Uposathe uposathe uddisitabbanti anuposathikaṃ. Etthāpi hi anusaddo vicchatthavācako. Soti pātimokkho. Uddisiyamāno nāma hotīti yojanā. ‘‘Tasmiṃ anācāre’’ti padena ‘‘tatthā’’ti padassatthaṃ dasseti. ‘‘Yaṃ āpatti’’nti padena yaṃsaddassa visayaṃ dasseti. Yathādhammoti ettha dhammasaddena dhammo ca vinayo ca adhippetoti āha ‘‘dhammo ca vinayo cā’’ti. Yathāti yenākārena. Sādhusaddo sundarattho, kasaddo padapūraṇoti āha ‘‘suṭṭhū’’ti. Aṭṭhinti ca ‘‘katvā’’ti ca dve padāni daṭṭhabbāni. ‘‘Aṭṭhikatvā’’ti vā ekaṃ padaṃ. Tattha pubbanaye attho yassatthīti aṭṭhi tthakārassa ṭṭhakāraṃ katvā, taṃ aṭṭhiṃ. Katvāti tvāpaccayantauttarapadena samāso na hoti. Aṭṭhikabhāvanti ettha ikasaddena ‘‘aṭṭhī’’ti ettha īpaccayaṃ dasseti. ‘‘Bhāva’’ntipadena bhāvapaccayena vinā bhāvatthassa ñāpetabbataṃ dasseti. Attho panevaṃ daṭṭhabbo – aṭṭhibhāvaṃ katvāti. Pacchimanaye attho yassatthīti aṭṭhiko purimanayeneva tthakārassa ṭṭhakāraṃ katvā. Atthayitabbo icchitabboti vā aṭṭhiko, aṭṭhikaiti nāmasaddato tvāpaccayo kātabbo. ‘‘Aṭṭhikatvā’’ti idaṃ padaṃ kiriyāvisesanaṃ. Kiriyāvisesane vattamāne karadhātu vā bhūdhātu vā yojetabbāti dassebhuṃ vuttaṃ ‘‘katvā hutvā’’ti. Taṃ sabbaṃ dassento āha ‘‘aṭṭhikatvāti aṭṭhikabhāvaṃ katvā, aṭṭhiko hutvā’’ti. Tatiyaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៨. សហធម្មិកវគ្គោ • 8. Sahadhammikavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៣. មោហនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Mohanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៣. មោហនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Mohanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៣. មោហនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Mohanasikkhāpadavaṇṇanā
