| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಥೇರೀಗಾಥಾ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
೬. ಮಿತ್ತಾಕಾಳೀಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ
6. Mittākāḷītherīgāthāvaṇṇanā
ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನಾತಿಆದಿಕಾ ಮಿತ್ತಾಕಾಳಿಯಾ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಕಮ್ಮಾಸಧಮ್ಮನಿಗಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಾ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನದೇಸನಾಯ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗಿದ್ಧಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಯೋನಿಸೋ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನ್ತೀ ಸಂವೇಗಜಾತಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉದಾನವಸೇನ –
Saddhāyapabbajitvānātiādikā mittākāḷiyā theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī imasmiṃ buddhuppāde kururaṭṭhe kammāsadhammanigame brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ pattā mahāsatipaṭṭhānadesanāya paṭiladdhasaddhā bhikkhunīsu pabbajitvā satta saṃvaccharāni lābhasakkāragiddhikā hutvā samaṇadhammaṃ karontī tattha tattha vicaritvā aparabhāge yoniso ummujjantī saṃvegajātā hutvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
೯೨.
92.
‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯಂ।
‘‘Saddhāya pabbajitvāna, agārasmānagāriyaṃ;
ವಿಚರಿಂಹಂ ತೇನ ತೇನ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಉಸ್ಸುಕಾ॥
Vicariṃhaṃ tena tena, lābhasakkāraussukā.
೯೩.
93.
‘‘ರಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪರಮಂ ಅತ್ಥಂ, ಹೀನಮತ್ಥಂ ಅಸೇವಿಹಂ।
‘‘Riñcitvā paramaṃ atthaṃ, hīnamatthaṃ asevihaṃ;
ಕಿಲೇಸಾನಂ ವಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಂ ನ ಬುಜ್ಝಿಹಂ॥
Kilesānaṃ vasaṃ gantvā, sāmaññatthaṃ na bujjhihaṃ.
೯೪.
94.
‘‘ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಹು ಸಂವೇಗೋ, ನಿಸಿನ್ನಾಯ ವಿಹಾರಕೇ।
‘‘Tassā me ahu saṃvego, nisinnāya vihārake;
ಉಮ್ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾಮ್ಹಿ, ತಣ್ಹಾಯ ವಸಮಾಗತಾ॥
Ummaggapaṭipannāmhi, taṇhāya vasamāgatā.
೯೫.
95.
‘‘ಅಪ್ಪಕಂ ಜೀವಿತಂ ಮಯ್ಹಂ, ಜರಾ ಬ್ಯಾಧಿ ಚ ಮದ್ದತಿ।
‘‘Appakaṃ jīvitaṃ mayhaṃ, jarā byādhi ca maddati;
ಪುರಾಯಂ ಭಿಜ್ಜತಿ ಕಾಯೋ, ನ ಮೇ ಕಾಲೋ ಪಮಜ್ಜಿತುಂ॥
Purāyaṃ bhijjati kāyo, na me kālo pamajjituṃ.
೯೬.
96.
‘‘ಯಥಾಭೂತಮವೇಕ್ಖನ್ತೀ, ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಂ।
‘‘Yathābhūtamavekkhantī, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತಾ ಉಟ್ಠಾಸಿಂ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ॥ – ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।
Vimuttacittā uṭṭhāsiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. – imā gāthā abhāsi;
ತತ್ಥ ವಿಚರಿಂಹಂ ತೇನ ತೇನ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಉಸ್ಸುಕಾತಿ ಲಾಭೇ ಚ ಸಕ್ಕಾರೇ ಚ ಉಸ್ಸುಕಾ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ತೇನ ತೇನ ಬಾಹುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಕಥಾದಿನಾ ಲಾಭುಪ್ಪಾದಹೇತುನಾ ವಿಚರಿಂ ಅಹಂ।
Tattha vicariṃhaṃ tena tena, lābhasakkāraussukāti lābhe ca sakkāre ca ussukā yuttappayuttā hutvā tena tena bāhusaccadhammakathādinā lābhuppādahetunā vicariṃ ahaṃ.
ರಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪರಮಂ ಅತ್ಥನ್ತಿ ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲಾದಿಂ ಉತ್ತಮಂ ಅತ್ಥಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ। ಹೀನಮತ್ಥಂ ಅಸೇವಿಹನ್ತಿ ಚತುಪಚ್ಚಯಸಙ್ಖಾತಆಮಿಸಭಾವತೋ ಹೀನಂ ಲಾಮಕಂ ಅತ್ಥಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಪರಿಯೇಸನಾಯ ಪಟಿಸೇವಿಂ ಅಹಂ। ಕಿಲೇಸಾನಂ ವಸಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಮಾನಮದತಣ್ಹಾದೀನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ವಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಂ ಸಮಣಕಿಚ್ಚಂ ನ ಬುಜ್ಝಿಂ ನ ಜಾನಿಂ ಅಹಂ।
Riñcitvā paramaṃ atthanti jhānavipassanāmaggaphalādiṃ uttamaṃ atthaṃ jahitvā chaḍḍetvā. Hīnamatthaṃ asevihanti catupaccayasaṅkhātaāmisabhāvato hīnaṃ lāmakaṃ atthaṃ ayoniso pariyesanāya paṭiseviṃ ahaṃ. Kilesānaṃ vasaṃ gantvāti mānamadataṇhādīnaṃ kilesānaṃ vasaṃ upagantvā sāmaññatthaṃ samaṇakiccaṃ na bujjhiṃ na jāniṃ ahaṃ.
ನಿಸಿನ್ನಾಯ ವಿಹಾರಕೇತಿ ಮಮ ವಸನಕಓವರಕೇ ನಿಸಿನ್ನಾಯ ಅಹು ಸಂವೇಗೋ। ಕಥನ್ತಿ ಚೇ, ಆಹ ‘‘ಉಮ್ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾಮ್ಹೀ’’ತಿ। ತತ್ಥ ಉಮ್ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾಮ್ಹೀತಿ ಯಾವದೇವ ಅನುಪಾದಾಯ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನತ್ಥಮಿದಂ ಸಾಸನಂ, ತತ್ಥ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅಮನಸಿಕರೋನ್ತೀ ತಸ್ಸ ಉಮ್ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾ ಅಮ್ಹೀತಿ। ತಣ್ಹಾಯ ವಸಮಾಗತಾತಿ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪಾದನತಣ್ಹಾಯ ವಸಂ ಉಪಗತಾ।
Nisinnāyavihāraketi mama vasanakaovarake nisinnāya ahu saṃvego. Kathanti ce, āha ‘‘ummaggapaṭipannāmhī’’ti. Tattha ummaggapaṭipannāmhīti yāvadeva anupādāya parinibbānatthamidaṃ sāsanaṃ, tattha sāsane pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ amanasikarontī tassa ummaggapaṭipannā amhīti. Taṇhāya vasamāgatāti paccayuppādanataṇhāya vasaṃ upagatā.
ಅಪ್ಪಕಂ ಜೀವಿತಂ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲಾ ವಜ್ಜಿತತೋ ಬಹೂಪದ್ದವತೋ ಚ ಮಮ ಜೀವಿತಂ ಅಪ್ಪಕಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ। ಜರಾ ಬ್ಯಾಧಿ ಚ ಮದ್ದತೀತಿ ತಞ್ಚ ಸಮನ್ತತೋ ಆಪತಿತ್ವಾ ನಿಪ್ಪೋಥೇನ್ತಾ ಪಬ್ಬತಾ ವಿಯ ಜರಾ ಬ್ಯಾಧಿ ಚ ಮದ್ದತಿ ನಿಮ್ಮಥತಿ। ‘‘ಮದ್ದರೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ। ಪುರಾಯಂ ಭಿಜ್ಜತಿ ಕಾಯೋತಿ ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಭಿಜ್ಜತಿ ಪುರಾ। ಯಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಏಕಂಸಿಕೋ ಭೇದೋ, ತಸ್ಮಾ ನ ಮೇ ಕಾಲೋ ಪಮಜ್ಜಿತುಂ ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಅಟ್ಠಕ್ಖಣವಜ್ಜಿತೋ ನವಮೋ ಖಣೋ, ಸೋ ಪಮಜ್ಜಿತುಂ ನ ಯುತ್ತೋತಿ ತಸ್ಸಾಹುಂ ಸಂವೇಗೋತಿ ಯೋಜನಾ।
Appakaṃ jīvitaṃ mayhanti paricchinnakālā vajjitato bahūpaddavato ca mama jīvitaṃ appakaṃ parittaṃ lahukaṃ. Jarā byādhi ca maddatīti tañca samantato āpatitvā nippothentā pabbatā viya jarā byādhi ca maddati nimmathati. ‘‘Maddare’’tipi pāṭho. Purāyaṃ bhijjati kāyoti ayaṃ kāyo bhijjati purā. Yasmā tassa ekaṃsiko bhedo, tasmā na me kālo pamajjituṃ ayaṃ kālo aṭṭhakkhaṇavajjito navamo khaṇo, so pamajjituṃ na yuttoti tassāhuṃ saṃvegoti yojanā.
ಯಥಾಭೂತಮವೇಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಜಾತಸಂವೇಗಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಮನಸಿಕಾರೇನ ಯಥಾಭೂತಮವೇಕ್ಖನ್ತೀ। ಕಿಂ ಅವೇಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಸಮುದಯಾ ರೂಪಸಮುದಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೧.೫೦) ಸಮಪಞ್ಞಾಸಪ್ಪಭೇದಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಉಪ್ಪಾದನಿರೋಧಞ್ಚ ಉದಯಬ್ಬಯಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಅವೇಕ್ಖನ್ತೀ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಭವೇಹಿ ಚ ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತಾ ಉಟ್ಠಾಸಿಂ, ಉಭತೋ ಉಟ್ಠಾನೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಭವತ್ತಯತೋ ಚಾತಿ ವುಟ್ಠಿತಾ ಅಹೋಸಿಂ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
Yathābhūtamavekkhantīti evaṃ jātasaṃvegā vipassanaṃ paṭṭhapetvā aniccādimanasikārena yathābhūtamavekkhantī. Kiṃ avekkhantīti āha ‘‘khandhānaṃ udayabbaya’’nti. ‘‘Avijjāsamudayā rūpasamudayo’’tiādinā (paṭi. ma. 1.50) samapaññāsappabhedānaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ uppādanirodhañca udayabbayānupassanāya avekkhantī vipassanaṃ ussukkāpetvā maggapaṭipāṭiyā sabbaso kilesehi ca bhavehi ca vimuttacittā uṭṭhāsiṃ, ubhato uṭṭhānena maggena bhavattayato cāti vuṭṭhitā ahosiṃ. Sesaṃ vuttanayameva.
ಮಿತ್ತಾಕಾಳೀಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Mittākāḷītherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಥೇರೀಗಾಥಾಪಾಳಿ • Therīgāthāpāḷi / ೬. ಮಿತ್ತಾಕಾಳೀಥೇರೀಗಾಥಾ • 6. Mittākāḷītherīgāthā
