| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
៦. មិត្តាកាឡីថេរីគាថាវណ្ណនា
6. Mittākāḷītherīgāthāvaṇṇanā
សទ្ធាយ បព្ពជិត្វានាតិអាទិកា មិត្តាកាឡិយា ថេរិយា គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កុរុរដ្ឋេ កម្មាសធម្មនិគមេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តា មហាសតិបដ្ឋានទេសនាយ បដិលទ្ធសទ្ធា ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិត្វា សត្ត សំវច្ឆរានិ លាភសក្ការគិទ្ធិកា ហុត្វា សមណធម្មំ ករោន្តី តត្ថ តត្ថ វិចរិត្វា អបរភាគេ យោនិសោ ឧម្មុជ្ជន្តី សំវេគជាតា ហុត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា ន ចិរស្សេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា ឧទានវសេន –
Saddhāyapabbajitvānātiādikā mittākāḷiyā theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī imasmiṃ buddhuppāde kururaṭṭhe kammāsadhammanigame brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ pattā mahāsatipaṭṭhānadesanāya paṭiladdhasaddhā bhikkhunīsu pabbajitvā satta saṃvaccharāni lābhasakkāragiddhikā hutvā samaṇadhammaṃ karontī tattha tattha vicaritvā aparabhāge yoniso ummujjantī saṃvegajātā hutvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
៩២.
92.
‘‘សទ្ធាយ បព្ពជិត្វាន, អគារស្មានគារិយំ;
‘‘Saddhāya pabbajitvāna, agārasmānagāriyaṃ;
វិចរិំហំ តេន តេន, លាភសក្ការឧស្សុកា។
Vicariṃhaṃ tena tena, lābhasakkāraussukā.
៩៣.
93.
‘‘រិញ្ចិត្វា បរមំ អត្ថំ, ហីនមត្ថំ អសេវិហំ;
‘‘Riñcitvā paramaṃ atthaṃ, hīnamatthaṃ asevihaṃ;
កិលេសានំ វសំ គន្ត្វា, សាមញ្ញត្ថំ ន ពុជ្ឈិហំ។
Kilesānaṃ vasaṃ gantvā, sāmaññatthaṃ na bujjhihaṃ.
៩៤.
94.
‘‘តស្សា មេ អហុ សំវេគោ, និសិន្នាយ វិហារកេ;
‘‘Tassā me ahu saṃvego, nisinnāya vihārake;
ឧម្មគ្គបដិបន្នាម្ហិ, តណ្ហាយ វសមាគតា។
Ummaggapaṭipannāmhi, taṇhāya vasamāgatā.
៩៥.
95.
‘‘អប្បកំ ជីវិតំ មយ្ហំ, ជរា ព្យាធិ ច មទ្ទតិ;
‘‘Appakaṃ jīvitaṃ mayhaṃ, jarā byādhi ca maddati;
បុរាយំ ភិជ្ជតិ កាយោ, ន មេ កាលោ បមជ្ជិតុំ។
Purāyaṃ bhijjati kāyo, na me kālo pamajjituṃ.
៩៦.
96.
‘‘យថាភូតមវេក្ខន្តី, ខន្ធានំ ឧទយព្ពយំ;
‘‘Yathābhūtamavekkhantī, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
វិមុត្តចិត្តា ឧដ្ឋាសិំ, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។ – ឥមា គាថា អភាសិ;
Vimuttacittā uṭṭhāsiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. – imā gāthā abhāsi;
តត្ថ វិចរិំហំ តេន តេន, លាភសក្ការឧស្សុកាតិ លាភេ ច សក្ការេ ច ឧស្សុកា យុត្តប្បយុត្តា ហុត្វា តេន តេន ពាហុសច្ចធម្មកថាទិនា លាភុប្បាទហេតុនា វិចរិំ អហំ។
Tattha vicariṃhaṃ tena tena, lābhasakkāraussukāti lābhe ca sakkāre ca ussukā yuttappayuttā hutvā tena tena bāhusaccadhammakathādinā lābhuppādahetunā vicariṃ ahaṃ.
រិញ្ចិត្វា បរមំ អត្ថន្តិ ឈានវិបស្សនាមគ្គផលាទិំ ឧត្តមំ អត្ថំ ជហិត្វា ឆឌ្ឌេត្វា។ ហីនមត្ថំ អសេវិហន្តិ ចតុបច្ចយសង្ខាតអាមិសភាវតោ ហីនំ លាមកំ អត្ថំ អយោនិសោ បរិយេសនាយ បដិសេវិំ អហំ។ កិលេសានំ វសំ គន្ត្វាតិ មានមទតណ្ហាទីនំ កិលេសានំ វសំ ឧបគន្ត្វា សាមញ្ញត្ថំ សមណកិច្ចំ ន ពុជ្ឈិំ ន ជានិំ អហំ។
Riñcitvā paramaṃ atthanti jhānavipassanāmaggaphalādiṃ uttamaṃ atthaṃ jahitvā chaḍḍetvā. Hīnamatthaṃ asevihanti catupaccayasaṅkhātaāmisabhāvato hīnaṃ lāmakaṃ atthaṃ ayoniso pariyesanāya paṭiseviṃ ahaṃ. Kilesānaṃ vasaṃ gantvāti mānamadataṇhādīnaṃ kilesānaṃ vasaṃ upagantvā sāmaññatthaṃ samaṇakiccaṃ na bujjhiṃ na jāniṃ ahaṃ.
និសិន្នាយ វិហារកេតិ មម វសនកឱវរកេ និសិន្នាយ អហុ សំវេគោ។ កថន្តិ ចេ, អាហ ‘‘ឧម្មគ្គបដិបន្នាម្ហី’’តិ។ តត្ថ ឧម្មគ្គបដិបន្នាម្ហីតិ យាវទេវ អនុបាទាយ បរិនិព្ពានត្ថមិទំ សាសនំ, តត្ថ សាសនេ បព្ពជិត្វា កម្មដ្ឋានំ អមនសិករោន្តី តស្ស ឧម្មគ្គបដិបន្នា អម្ហីតិ។ តណ្ហាយ វសមាគតាតិ បច្ចយុប្បាទនតណ្ហាយ វសំ ឧបគតា។
Nisinnāyavihāraketi mama vasanakaovarake nisinnāya ahu saṃvego. Kathanti ce, āha ‘‘ummaggapaṭipannāmhī’’ti. Tattha ummaggapaṭipannāmhīti yāvadeva anupādāya parinibbānatthamidaṃ sāsanaṃ, tattha sāsane pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ amanasikarontī tassa ummaggapaṭipannā amhīti. Taṇhāya vasamāgatāti paccayuppādanataṇhāya vasaṃ upagatā.
អប្បកំ ជីវិតំ មយ្ហន្តិ បរិច្ឆិន្នកាលា វជ្ជិតតោ ពហូបទ្ទវតោ ច មម ជីវិតំ អប្បកំ បរិត្តំ លហុកំ។ ជរា ព្យាធិ ច មទ្ទតីតិ តញ្ច សមន្តតោ អាបតិត្វា និប្បោថេន្តា បព្ពតា វិយ ជរា ព្យាធិ ច មទ្ទតិ និម្មថតិ។ ‘‘មទ្ទរេ’’តិបិ បាឋោ។ បុរាយំ ភិជ្ជតិ កាយោតិ អយំ កាយោ ភិជ្ជតិ បុរា។ យស្មា តស្ស ឯកំសិកោ ភេទោ, តស្មា ន មេ កាលោ បមជ្ជិតុំ អយំ កាលោ អដ្ឋក្ខណវជ្ជិតោ នវមោ ខណោ, សោ បមជ្ជិតុំ ន យុត្តោតិ តស្សាហុំ សំវេគោតិ យោជនា។
Appakaṃ jīvitaṃ mayhanti paricchinnakālā vajjitato bahūpaddavato ca mama jīvitaṃ appakaṃ parittaṃ lahukaṃ. Jarā byādhi ca maddatīti tañca samantato āpatitvā nippothentā pabbatā viya jarā byādhi ca maddati nimmathati. ‘‘Maddare’’tipi pāṭho. Purāyaṃ bhijjati kāyoti ayaṃ kāyo bhijjati purā. Yasmā tassa ekaṃsiko bhedo, tasmā na me kālo pamajjituṃ ayaṃ kālo aṭṭhakkhaṇavajjito navamo khaṇo, so pamajjituṃ na yuttoti tassāhuṃ saṃvegoti yojanā.
យថាភូតមវេក្ខន្តីតិ ឯវំ ជាតសំវេគា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា អនិច្ចាទិមនសិការេន យថាភូតមវេក្ខន្តី។ កិំ អវេក្ខន្តីតិ អាហ ‘‘ខន្ធានំ ឧទយព្ពយ’’ន្តិ។ ‘‘អវិជ្ជាសមុទយា រូបសមុទយោ’’តិអាទិនា (បដិ. ម. ១.៥០) សមបញ្ញាសប្បភេទានំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ ឧប្បាទនិរោធញ្ច ឧទយព្ពយានុបស្សនាយ អវេក្ខន្តី វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា មគ្គបដិបាដិយា សព្ពសោ កិលេសេហិ ច ភវេហិ ច វិមុត្តចិត្តា ឧដ្ឋាសិំ, ឧភតោ ឧដ្ឋានេន មគ្គេន ភវត្តយតោ ចាតិ វុដ្ឋិតា អហោសិំ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
Yathābhūtamavekkhantīti evaṃ jātasaṃvegā vipassanaṃ paṭṭhapetvā aniccādimanasikārena yathābhūtamavekkhantī. Kiṃ avekkhantīti āha ‘‘khandhānaṃ udayabbaya’’nti. ‘‘Avijjāsamudayā rūpasamudayo’’tiādinā (paṭi. ma. 1.50) samapaññāsappabhedānaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ uppādanirodhañca udayabbayānupassanāya avekkhantī vipassanaṃ ussukkāpetvā maggapaṭipāṭiyā sabbaso kilesehi ca bhavehi ca vimuttacittā uṭṭhāsiṃ, ubhato uṭṭhānena maggena bhavattayato cāti vuṭṭhitā ahosiṃ. Sesaṃ vuttanayameva.
មិត្តាកាឡីថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mittākāḷītherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ៦. មិត្តាកាឡីថេរីគាថា • 6. Mittākāḷītherīgāthā
