Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / চূল়নিদ্দেস-অট্ঠকথা • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā

৪. মেত্তগূমাণৰসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা

4. Mettagūmāṇavasuttaniddesavaṇṇanā

১৮. চতুত্থে মেত্তগূসুত্তে – মঞ্ঞামি তং ৰেদগূ ভাৰিতত্তন্তি ‘‘অযং ৰেদগূ’’তি চ ‘‘ভাৰিতত্তো’’তি চ এৰং তং মঞ্ঞামি।

18. Catutthe mettagūsutte – maññāmi taṃ vedagū bhāvitattanti ‘‘ayaṃ vedagū’’ti ca ‘‘bhāvitatto’’ti ca evaṃ taṃ maññāmi.

অপরিত্তোতি ন অপ্পো। মহন্তোতি ন খুদ্দকো। গম্ভীরোতি ন উত্তানো। অপ্পমেয্যোতি মিনিতুং ন সক্কুণেয্যো। দুপ্পরিযোগাল়্হোতি অৰগাহিতুং ওতরিতুং দুক্খো। বহুরতনো সাগরূপমোতি বহূনং ধম্মরতনানং আকরত্তা অনেকৰিধরতনসম্পন্নো মহাসমুদ্দো ৰিয বহুরতনো সাগরসদিসো।

Aparittoti na appo. Mahantoti na khuddako. Gambhīroti na uttāno. Appameyyoti minituṃ na sakkuṇeyyo. Duppariyogāḷhoti avagāhituṃ otarituṃ dukkho. Bahuratano sāgarūpamoti bahūnaṃ dhammaratanānaṃ ākarattā anekavidharatanasampanno mahāsamuddo viya bahuratano sāgarasadiso.

ন মঙ্কু হোতীতি ন ৰিকুণিতমুখো হোতি। অপ্পতিট্ঠিতচিত্তোতি দোসৰসেন ন ঘনীভূতচিত্তো। অলীনমনসোতি ন সঙ্কুচিতচিত্তো। অব্যাপন্নচেতসোতি ন পূতিচিত্তো।

Na maṅku hotīti na vikuṇitamukho hoti. Appatiṭṭhitacittoti dosavasena na ghanībhūtacitto. Alīnamanasoti na saṅkucitacitto. Abyāpannacetasoti na pūticitto.

দিট্ঠে দিট্ঠমত্তোতি চক্খুৰিসযে রূপারম্মণে দিট্ঠমত্তোযেৰ তং আরম্মণং ভৰিস্সতি, কত্তা ৰা কারেতা ৰা নত্থি। যং চক্খুনা দিট্ঠং ৰণ্ণাযতনমেৰ। সুতাদীসুপি এসেৰ নযো। অপি চ দিট্ঠেতি দস্সনযোগেন ৰণ্ণাযতনং, সৰনযোগেন সদ্দাযতনং, মুতযোগেন ঘানজিৰ্হাকাযাযতনানি দস্সেতি। ঘানস্স গন্ধাযতনং, জিৰ্হায রসাযতনং, কাযস্স পথৰী তেজো ৰাযূতি ফোট্ঠব্বাযতনং, ৰিঞ্ঞাতযোগেন ধম্মাযতনং দস্সেতি। দিট্ঠে অনূপযোতি চক্খুৰিঞ্ঞাণেন দিট্ঠে রাগূপযৰিরহিতো। অনপাযোতি কোধৰিরহিতো অপ্পটিঘো । অনিস্সিতোতি তণ্হায অনল্লীনো। অপ্পটিবদ্ধোতি মানেন ন বদ্ধো। ৰিপ্পমুত্তোতি সব্বারম্মণতো মুত্তো। ৰিসঞ্ঞুত্তোতি কিলেসেহি ৰিযুত্তো হুত্ৰা ঠিতো।

Diṭṭhe diṭṭhamattoti cakkhuvisaye rūpārammaṇe diṭṭhamattoyeva taṃ ārammaṇaṃ bhavissati, kattā vā kāretā vā natthi. Yaṃ cakkhunā diṭṭhaṃ vaṇṇāyatanameva. Sutādīsupi eseva nayo. Api ca diṭṭheti dassanayogena vaṇṇāyatanaṃ, savanayogena saddāyatanaṃ, mutayogena ghānajivhākāyāyatanāni dasseti. Ghānassa gandhāyatanaṃ, jivhāya rasāyatanaṃ, kāyassa pathavī tejo vāyūti phoṭṭhabbāyatanaṃ, viññātayogena dhammāyatanaṃ dasseti. Diṭṭhe anūpayoti cakkhuviññāṇena diṭṭhe rāgūpayavirahito. Anapāyoti kodhavirahito appaṭigho . Anissitoti taṇhāya anallīno. Appaṭibaddhoti mānena na baddho. Vippamuttoti sabbārammaṇato mutto. Visaññuttoti kilesehi viyutto hutvā ṭhito.

সংৰিজ্জতি ভগৰতো চক্খূতি বুদ্ধস্স ভগৰতো পকতিমংসচক্খু উপলব্ভতি। পস্সতীতি দক্খতি ওলোকেতি। চক্খুনা রূপন্তি চক্খুৰিঞ্ঞাণেন রূপারম্মণং। ছন্দরাগোতি তণ্হাছন্দো।

Saṃvijjati bhagavato cakkhūti buddhassa bhagavato pakatimaṃsacakkhu upalabbhati. Passatīti dakkhati oloketi. Cakkhunā rūpanti cakkhuviññāṇena rūpārammaṇaṃ. Chandarāgoti taṇhāchando.

দন্তং নযন্তি সমিতিন্তি উয্যানকীল়ামণ্ডলাদীসু হি মহাজনমজ্ঝং গচ্ছন্তা দন্তমেৰ গোণং ৰা দন্তং অস্সাজানীযং ৰা যানে যোজেত্ৰা নযন্তি। রাজাতি তথারূপানেৰ ঠানানি গচ্ছন্তো রাজাপি দন্তমেৰ অভিরুহতি। মনুস্সেসূতি মনুস্সেসুপি চতূহি অরিযমগ্গেহি দন্তো নিব্বিসেৰনোৰ সেট্ঠো। যোতিৰাক্যন্তি এৰরূপং অতিক্কম্মৰচনং পুনপ্পুনং ৰুচ্চমানম্পি তিতিক্খতি নপ্পতিপ্ফরতি ন ৰিহঞ্ঞতি, এৰরূপো দন্তো সেট্ঠোতি অত্থো।

Dantaṃ nayanti samitinti uyyānakīḷāmaṇḍalādīsu hi mahājanamajjhaṃ gacchantā dantameva goṇaṃ vā dantaṃ assājānīyaṃ vā yāne yojetvā nayanti. Rājāti tathārūpāneva ṭhānāni gacchanto rājāpi dantameva abhiruhati. Manussesūti manussesupi catūhi ariyamaggehi danto nibbisevanova seṭṭho. Yotivākyanti evarūpaṃ atikkammavacanaṃ punappunaṃ vuccamānampi titikkhati nappatippharati na vihaññati, evarūpo danto seṭṭhoti attho.

অস্সতরাতি ৰল়ৰায গদ্রভেন জাতা। আজানীযাতি যং অস্সদম্মসারথি কারণং কারেতি, তস্স খিপ্পং জাননসমত্থা। সিন্ধৰাতি সিন্ধৰরট্ঠে জাতা অস্সা। মহানাগাতি কুঞ্জরসঙ্খাতা মহাহত্থিনো। অত্তদন্তোতি এতে অস্সতরা ৰা সিন্ধৰা ৰা কুঞ্জরা ৰা দন্তাৰ, ন অদন্তা। যো পন চতুমগ্গসঙ্খাতেন অত্তনো দন্ততায অত্তদন্তো নিব্বিসেৰনো, অযং ততোপি ৰরং, সব্বেহিপি এতেহি উত্তরিতরোতি অত্থো।

Assatarāti vaḷavāya gadrabhena jātā. Ājānīyāti yaṃ assadammasārathi kāraṇaṃ kāreti, tassa khippaṃ jānanasamatthā. Sindhavāti sindhavaraṭṭhe jātā assā. Mahānāgāti kuñjarasaṅkhātā mahāhatthino. Attadantoti ete assatarā vā sindhavā vā kuñjarā vā dantāva, na adantā. Yo pana catumaggasaṅkhātena attano dantatāya attadanto nibbisevano, ayaṃ tatopi varaṃ, sabbehipi etehi uttaritaroti attho.

ন হি এতেহি যানেহীতি যানি এতানি হত্থিযানাদীনি উত্তমযানানি, এতেহি যানেহি কোচি পুগ্গলো সুপিনন্তেনপি অগতপুব্বত্তা ‘‘অগত’’ন্তি সঙ্খাতং নিব্বানদিসং তথা ন গচ্ছেয্য। যথা পুব্বভাগে ইন্দ্রিযদমেন দন্তেন, অপরভাগে অরিযমগ্গভাৰনায সুদন্তেন দন্তো নিব্বিসেৰনো সপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো তং অগতপুব্বং দিসং গচ্ছতি, দন্তভূমিং পাপুণাতি, তস্মা অত্তদমনমেৰ ৰরতরন্তি অত্থো (ধ॰ প॰ অট্ঠ॰ ২.৩২২; মহানি॰ অট্ঠ॰ ৯০)।

Na hi etehi yānehīti yāni etāni hatthiyānādīni uttamayānāni, etehi yānehi koci puggalo supinantenapi agatapubbattā ‘‘agata’’nti saṅkhātaṃ nibbānadisaṃ tathā na gaccheyya. Yathā pubbabhāge indriyadamena dantena, aparabhāge ariyamaggabhāvanāya sudantena danto nibbisevano sappañño puggalo taṃ agatapubbaṃ disaṃ gacchati, dantabhūmiṃ pāpuṇāti, tasmā attadamanameva varataranti attho (dha. pa. aṭṭha. 2.322; mahāni. aṭṭha. 90).

ৰিধাসু ন ৰিকম্পন্তীতি নৰৰিধমানকোট্ঠাসেসু ন চলন্তি ন ৰেধেন্তি। ৰিপ্পমুত্তা পুনব্ভৰাতি কম্মকিলেসতো সমুচ্ছেদৰিমুত্তিযা সুট্ঠু মুত্তা। দন্তভূমিং অনুপ্পত্তাতি অরহত্তফলং পাপুণিত্ৰা ঠিতা। তে লোকে ৰিজিতাৰিনোতি তে ৰুত্তপ্পকারা খীণাসৰা সত্তলোকে ৰিজিতৰিজযা নাম (সং॰ নি॰ অট্ঠ॰ ২.৩.৭৬; মহানি॰ অট্ঠ॰ ৯০)।

Vidhāsu na vikampantīti navavidhamānakoṭṭhāsesu na calanti na vedhenti. Vippamuttā punabbhavāti kammakilesato samucchedavimuttiyā suṭṭhu muttā. Dantabhūmiṃ anuppattāti arahattaphalaṃ pāpuṇitvā ṭhitā. Te loke vijitāvinoti te vuttappakārā khīṇāsavā sattaloke vijitavijayā nāma (saṃ. ni. aṭṭha. 2.3.76; mahāni. aṭṭha. 90).

যস্সিন্দ্রিযানি ভাৰিতানীতি যস্স খীণাসৰস্স সদ্ধাদিপঞ্চিন্দ্রিযানি অরহত্তফলং পাপেত্ৰা ৰড্ঢিতানি। অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চাতি চক্খাদিঅজ্ঝত্তাযতনানি চ রূপাদিবহিদ্ধাযতনানি চ নিব্বিসেৰনানি কতানি। সব্বলোকেতি সকলতেধাতুকে লোকে চ। নিব্বিজ্ঝ ইমং পরঞ্চ লোকন্তি ইমঞ্চ অত্তভাৰং পরলোকে চ অত্তভাৰং অতিক্কমিত্ৰা ঠিতো খীণাসৰো । কালং কঙ্খতি ভাৰিতো স দন্তোতি সো খীণাসৰো চক্খাদিতো দন্তো ৰড্ঢিতচিত্তো মরণকালং পত্থেতি (সু॰ নি॰ অট্ঠ॰ ২.৫২২; মহানি॰ অট্ঠ॰ ৯০)।

Yassindriyāni bhāvitānīti yassa khīṇāsavassa saddhādipañcindriyāni arahattaphalaṃ pāpetvā vaḍḍhitāni. Ajjhattañca bahiddhā cāti cakkhādiajjhattāyatanāni ca rūpādibahiddhāyatanāni ca nibbisevanāni katāni. Sabbaloketi sakalatedhātuke loke ca. Nibbijjha imaṃ parañca lokanti imañca attabhāvaṃ paraloke ca attabhāvaṃ atikkamitvā ṭhito khīṇāsavo . Kālaṃ kaṅkhati bhāvito sa dantoti so khīṇāsavo cakkhādito danto vaḍḍhitacitto maraṇakālaṃ pattheti (su. ni. aṭṭha. 2.522; mahāni. aṭṭha. 90).

যেসং ধম্মানং আদিতো সমুদাগমনং পঞ্ঞাযতীতি যেসং খন্ধাদিধম্মানং উপ্পত্তি পঞ্ঞাযতি। অত্থঙ্গমতো নিরোধোতি অত্থঙ্গমনৰসেন তেসংযেৰ অভাৰো পঞ্ঞাযতি। কম্মসন্নিস্সিতো ৰিপাকোতি কুসলাকুসলকম্মনিস্সিতো ৰিপাকো কম্মং অমুঞ্চিত্ৰা পৰত্তনতো ৰিপাকোপি কম্মসন্নিস্সিতোৰ নাম। নামসন্নিস্সিতং রূপন্তি সব্বরূপং নামং গহেত্ৰা পৰত্তনতো নামসন্নিস্সিতং নাম জাতং। জাতিযা অনুগতন্তি সব্বং কম্মাদিকং জাতিযা অনুপৰিট্ঠং। জরায অনুসটন্তি জরায পত্থটং। ব্যাধিনা অভিভূতন্তি ব্যাধিদুক্খেন অভিমদ্দিতং। মরণেন অব্ভাহতন্তি মচ্চুনা অভিহটং পহটং। অতাণন্তি পুত্তাদীহিপি তাযনস্স অভাৰতো অতাযনং অনারক্খং অলব্ভণেয্যং খেমং ৰা। অলেণন্তি অল্লীযিতুং নিস্সযিতুং অনরহং, অল্লীনানম্পি ন লেণকিচ্চকরণং। অসরণন্তি নিস্সিতানং ন ভযহারকং, ন ভযৰিনাসকং। অসরণীভূতন্তি পুরে উপ্পত্তিযা অত্তনো অভাৰেনেৰ অসরণং, উপ্পত্তিসমকালমেৰ অসরণভূতন্তি অত্থো।

Yesaṃ dhammānaṃ ādito samudāgamanaṃ paññāyatīti yesaṃ khandhādidhammānaṃ uppatti paññāyati. Atthaṅgamato nirodhoti atthaṅgamanavasena tesaṃyeva abhāvo paññāyati. Kammasannissito vipākoti kusalākusalakammanissito vipāko kammaṃ amuñcitvā pavattanato vipākopi kammasannissitova nāma. Nāmasannissitaṃ rūpanti sabbarūpaṃ nāmaṃ gahetvā pavattanato nāmasannissitaṃ nāma jātaṃ. Jātiyā anugatanti sabbaṃ kammādikaṃ jātiyā anupaviṭṭhaṃ. Jarāya anusaṭanti jarāya patthaṭaṃ. Byādhinā abhibhūtanti byādhidukkhena abhimadditaṃ. Maraṇena abbhāhatanti maccunā abhihaṭaṃ pahaṭaṃ. Atāṇanti puttādīhipi tāyanassa abhāvato atāyanaṃ anārakkhaṃ alabbhaṇeyyaṃ khemaṃ vā. Aleṇanti allīyituṃ nissayituṃ anarahaṃ, allīnānampi na leṇakiccakaraṇaṃ. Asaraṇanti nissitānaṃ na bhayahārakaṃ, na bhayavināsakaṃ. Asaraṇībhūtanti pure uppattiyā attano abhāveneva asaraṇaṃ, uppattisamakālameva asaraṇabhūtanti attho.

১৯. অপুচ্ছসীতি এত্থ -ইতি পদপূরণমত্তে নিপাতো, পুচ্ছসিত্ৰেৰ অত্থো। পৰক্খামি যথা পজানন্তি যথা পজানন্তো আচিক্খতি, এৰং আচিক্খিস্সামি। উপধিনিদানা পভৰন্তি দুক্খাতি তণ্হাদিউপধিনিদানা জাতিআদিদুক্খৰিসেসা পভৰন্তি।

19.Apucchasīti ettha a-iti padapūraṇamatte nipāto, pucchasitveva attho. Pavakkhāmi yathā pajānanti yathā pajānanto ācikkhati, evaṃ ācikkhissāmi. Upadhinidānā pabhavanti dukkhāti taṇhādiupadhinidānā jātiādidukkhavisesā pabhavanti.

তণ্হূপধীতি তণ্হা এৰ তণ্হূপধি। সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠি এৰ দিট্ঠূপধি। রাগাদিকিলেসা এৰ কিলেসূপধি। পুঞ্ঞাদিকম্মানি এৰ কম্মূপধি। তিৰিধদুচ্চরিতানিযেৰ দুচ্চরিতূপধি। কবল়ীকারাদযো আহারা এৰ আহারূপধি। দোসপটিঘো এৰ পটিঘূপধি। কম্মসমুট্ঠানা কম্মেনেৰ গহিতা পথৰাদযো চতস্সো ধাতুযোৰ চতস্সো উপাদিন্নধাতুযো উপধী। চক্খাদিছঅজ্ঝত্তিকানি আযতনানি এৰ ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি উপধী। চক্খুৰিঞ্ঞাণাদিছৰিঞ্ঞাণকাযাৰ ছ ৰিঞ্ঞাণকাযা উপধী। সব্বম্পি দুক্খং দুক্খমনট্ঠেনাতি সব্বতেভূমকং দুক্খং দুস্সহনট্ঠেন উপধি।

Taṇhūpadhīti taṇhā eva taṇhūpadhi. Sassatucchedadiṭṭhi eva diṭṭhūpadhi. Rāgādikilesā eva kilesūpadhi. Puññādikammāni eva kammūpadhi. Tividhaduccaritāniyeva duccaritūpadhi. Kabaḷīkārādayo āhārā eva āhārūpadhi. Dosapaṭigho eva paṭighūpadhi. Kammasamuṭṭhānā kammeneva gahitā pathavādayo catasso dhātuyova catasso upādinnadhātuyo upadhī. Cakkhādichaajjhattikāni āyatanāni eva cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī. Cakkhuviññāṇādichaviññāṇakāyāva cha viññāṇakāyā upadhī. Sabbampi dukkhaṃ dukkhamanaṭṭhenāti sabbatebhūmakaṃ dukkhaṃ dussahanaṭṭhena upadhi.

২০. এৰং উপধিনিদানতো পভৰন্তেসু দুক্খেসু – যো ৰে অৰিদ্ৰাতি গাথা। তত্থ পজানন্তি সঙ্খারে অনিচ্চাদিৰসেন জানন্তো। দুক্খস্স জাতিপ্পভৰানুপস্সীতি ৰট্টদুক্খস্স জাতিকারণং ‘‘উপধী’’তি অনুপস্সন্তো। ইমিস্সা গাথায নিদ্দেসে ৰত্তব্বং নত্থি।

20. Evaṃ upadhinidānato pabhavantesu dukkhesu – yo ve avidvāti gāthā. Tattha pajānanti saṅkhāre aniccādivasena jānanto. Dukkhassa jātippabhavānupassīti vaṭṭadukkhassa jātikāraṇaṃ ‘‘upadhī’’ti anupassanto. Imissā gāthāya niddese vattabbaṃ natthi.

২১. সোকপরিদ্দৰঞ্চাতি সোকঞ্চ পরিদেৰঞ্চ। তথা হি তে ৰিদিতো এস ধম্মোতি যথা যথা সত্তা জানন্তি, তথা তথা ঞাপনৰসেন ৰিদিতো এস তযা ধম্মোতি।

21.Sokapariddavañcāti sokañca paridevañca. Tathā hi te vidito esa dhammoti yathā yathā sattā jānanti, tathā tathā ñāpanavasena vidito esa tayā dhammoti.

তত্থ তরন্তীতি পঠমমগ্গেন দিট্ঠোঘং তরন্তি। উত্তরন্তীতি দুতিযমগ্গেন কামোঘং তনুকরণৰসেন উগ্গন্ত্ৰা তরন্তি। পতরন্তীতি তমেৰ নিরৰসেসপ্পহানৰসেন ততিযমগ্গেন ৰিসেসেন তরন্তি। সমতিক্কমন্তীতি ভৰোঘঅৰিজ্জোঘপ্পহানৰসেন চতুত্থমগ্গেন সম্মা অতিক্কমন্তি। ৰীতিৰত্তন্তীতি ফলং পাপুণিত্ৰা তিট্ঠন্তি।

Tattha tarantīti paṭhamamaggena diṭṭhoghaṃ taranti. Uttarantīti dutiyamaggena kāmoghaṃ tanukaraṇavasena uggantvā taranti. Patarantīti tameva niravasesappahānavasena tatiyamaggena visesena taranti. Samatikkamantīti bhavoghaavijjoghappahānavasena catutthamaggena sammā atikkamanti. Vītivattantīti phalaṃ pāpuṇitvā tiṭṭhanti.

২২. কিত্তযিস্সামি তে ধম্মন্তি নিব্বানধম্মং নিব্বানগামিনিপটিপদাধম্মঞ্চ তে দেসযিস্সামি। দিট্ঠে ধম্মেতি দিট্ঠেৰ দুক্খাদিধম্মে, ইমস্মিংযেৰ ৰা অত্তভাৰে। অনীতিহন্তি অত্তপচ্চক্খং। যং ৰিদিত্ৰাতি যং ধম্মং ‘‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা’’তিআদিনা (ধ॰ প॰ ২৭৭; থেরগা॰ ৬৭৬; কথা॰ ৭৫৩) নযেন সম্মসন্তো ৰিদিত্ৰা।

22.Kittayissāmi te dhammanti nibbānadhammaṃ nibbānagāminipaṭipadādhammañca te desayissāmi. Diṭṭhe dhammeti diṭṭheva dukkhādidhamme, imasmiṃyeva vā attabhāve. Anītihanti attapaccakkhaṃ. Yaṃ viditvāti yaṃ dhammaṃ ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā’’tiādinā (dha. pa. 277; theragā. 676; kathā. 753) nayena sammasanto viditvā.

তত্থ আদিকল্যাণন্তি হিত্ৰাপি অনুত্তরং ৰিৰেকসুখং ধম্মং তৰ কিত্তযিস্সামি, তঞ্চ খো অপ্পং ৰা বহুং ৰা কিত্তযন্তো আদিকল্যাণাদিপ্পকারমেৰ কিত্তযিস্সামি। আদিম্হি কল্যাণং ভদ্দকং অনৰজ্জমেৰ কত্ৰা কিত্তযিস্সামি । মজ্ঝেপি। পরিযোসানেপি ভদ্দকং অনৰজ্জমেৰ কত্ৰা কিত্তযিস্সামীতি ৰুত্তং হোতি। যস্মিঞ্হি ভগৰা একগাথম্পি দেসেসি, সা সমন্তভদ্দকত্তা ধম্মস্স পঠমপাদেন আদিকল্যাণা, দুতিযততিযপাদেহি মজ্ঝেকল্যাণা, পচ্ছিমপাদেন পরিযোসানকল্যাণা। একানুসন্ধিকং সুত্তং নিদানেন আদিকল্যাণং, নিগমনেন পরিযোসানকল্যাণং, সেসেন মজ্ঝেকল্যাণং। নানানুসন্ধিকং সুত্তং পঠমানুসন্ধিনা আদিকল্যাণং, পচ্ছিমেন পরিযোসানকল্যাণং, সেসেহি মজ্ঝেকল্যাণং।

Tattha ādikalyāṇanti hitvāpi anuttaraṃ vivekasukhaṃ dhammaṃ tava kittayissāmi, tañca kho appaṃ vā bahuṃ vā kittayanto ādikalyāṇādippakārameva kittayissāmi. Ādimhi kalyāṇaṃ bhaddakaṃ anavajjameva katvā kittayissāmi . Majjhepi. Pariyosānepi bhaddakaṃ anavajjameva katvā kittayissāmīti vuttaṃ hoti. Yasmiñhi bhagavā ekagāthampi desesi, sā samantabhaddakattā dhammassa paṭhamapādena ādikalyāṇā, dutiyatatiyapādehi majjhekalyāṇā, pacchimapādena pariyosānakalyāṇā. Ekānusandhikaṃ suttaṃ nidānena ādikalyāṇaṃ, nigamanena pariyosānakalyāṇaṃ, sesena majjhekalyāṇaṃ. Nānānusandhikaṃ suttaṃ paṭhamānusandhinā ādikalyāṇaṃ, pacchimena pariyosānakalyāṇaṃ, sesehi majjhekalyāṇaṃ.

অপি চ সনিদানউপ্পত্তিত্তা আদিকল্যাণং, ৰেনেয্যানং অনুরূপতো অত্থস্স অৰিপরীততায চ হেতুদাহরণযুত্ততো চ মজ্ঝেকল্যাণং, সোতূনং সদ্ধাপটিলাভজননেন নিগমনেন চ পরিযোসানকল্যাণং।

Api ca sanidānauppattittā ādikalyāṇaṃ, veneyyānaṃ anurūpato atthassa aviparītatāya ca hetudāharaṇayuttato ca majjhekalyāṇaṃ, sotūnaṃ saddhāpaṭilābhajananena nigamanena ca pariyosānakalyāṇaṃ.

সকলো হি সাসনধম্মো অত্তনো অত্থভূতেন সীলেন আদিকল্যাণো, সমথৰিপস্সনামগ্গফলেহি মজ্ঝেকল্যাণো, নিব্বানেন পরিযোসানকল্যাণো। সীলসমাধীহি ৰা আদিকল্যাণো, ৰিপস্সনামগ্গেহি মজ্ঝেকল্যাণো, ফলনিব্বানেহি পরিযোসানকল্যাণো। বুদ্ধসুবোধিতায ৰা আদিকল্যাণো, ধম্মসুধম্মতায মজ্ঝেকল্যাণো, সঙ্ঘসুপ্পটিপত্তিযা পরিযোসানকল্যাণো । তং সুত্ৰা তথত্তায পটিপন্নেন অধিগন্তব্বায অভিসম্বোধিযা ৰা আদিকল্যাণো, পচ্চেকবোধিযা মজ্ঝেকল্যাণো, সাৰকবোধিযা পরিযোসানকল্যাণো।

Sakalo hi sāsanadhammo attano atthabhūtena sīlena ādikalyāṇo, samathavipassanāmaggaphalehi majjhekalyāṇo, nibbānena pariyosānakalyāṇo. Sīlasamādhīhi vā ādikalyāṇo, vipassanāmaggehi majjhekalyāṇo, phalanibbānehi pariyosānakalyāṇo. Buddhasubodhitāya vā ādikalyāṇo, dhammasudhammatāya majjhekalyāṇo, saṅghasuppaṭipattiyā pariyosānakalyāṇo . Taṃ sutvā tathattāya paṭipannena adhigantabbāya abhisambodhiyā vā ādikalyāṇo, paccekabodhiyā majjhekalyāṇo, sāvakabodhiyā pariyosānakalyāṇo.

সুয্যমানো চেস নীৰরণৰিক্খম্ভনতো ভৰনেনপি কল্যাণমেৰ আৰহতীতি আদিকল্যাণো, পটিপজ্জিযমানো সমথৰিপস্সনাসুখাৰহনতো পটিপত্তিযাপি কল্যাণমেৰ আৰহতীতি মজ্ঝেকল্যাণো, তথাপটিপন্নো (পারা॰ অট্ঠ॰ ১.১) চ পটিপত্তিফলে নিট্ঠিতে তাদিভাৰাৰহনতো পটিপত্তিফলেনপি কল্যাণমেৰ আৰহতীতি পরিযোসানকল্যাণোতি।

Suyyamāno cesa nīvaraṇavikkhambhanato bhavanenapi kalyāṇameva āvahatīti ādikalyāṇo, paṭipajjiyamāno samathavipassanāsukhāvahanato paṭipattiyāpi kalyāṇameva āvahatīti majjhekalyāṇo, tathāpaṭipanno (pārā. aṭṭha. 1.1) ca paṭipattiphale niṭṭhite tādibhāvāvahanato paṭipattiphalenapi kalyāṇameva āvahatīti pariyosānakalyāṇoti.

যং পনেস ভগৰা ধম্মং দেসেন্তো সাসনব্রহ্মচরিযং মগ্গব্রহ্মচরিযঞ্চ পকাসেতি, নানানযেহি দীপেতি। তং যথানুরূপং অত্থসম্পত্তিযা সাত্থং। ব্যঞ্জনসম্পত্তিযা সব্যঞ্জনং। সঙ্কাসনপকাসনৰিৰরণৰিভজনউত্তানীকরণপঞ্ঞত্তিঅত্থপদসমাযোগতো সাত্থং। অক্খরপদব্যঞ্জনাকারনিরুত্তিনিদ্দেসসম্পত্তিযা সব্যঞ্জনং। অত্থগম্ভীরতাপটিৰেধগম্ভীরতাহি সাত্থং । ধম্মগম্ভীরতাদেসনাগম্ভীরতাহি সব্যঞ্জনং। অত্থপটিভানপটিসম্ভিদাৰিসযতো সাত্থং। ধম্মনিরুত্তিপটিসম্ভিদাৰিসযতো সব্যঞ্জনং। পণ্ডিতৰেদনীযতো সরিক্খকজনপ্পসাদকন্তি সাত্থং। সদ্ধেয্যতো লোকিযজনপ্পসাদকন্তি সব্যঞ্জনং। গম্ভীরাধিপ্পাযতো সাত্থং। উত্তানপদতো সব্যঞ্জনং। উপনেতব্বস্স অভাৰতো সকলপরিপুণ্ণভাৰেন কেৰলপরিপুণ্ণং। অপনেতব্বস্স অভাৰতো নিদ্দোসভাৰেন পরিসুদ্ধং

Yaṃ panesa bhagavā dhammaṃ desento sāsanabrahmacariyaṃ maggabrahmacariyañca pakāseti, nānānayehi dīpeti. Taṃ yathānurūpaṃ atthasampattiyā sātthaṃ. Byañjanasampattiyā sabyañjanaṃ. Saṅkāsanapakāsanavivaraṇavibhajanauttānīkaraṇapaññattiatthapadasamāyogato sātthaṃ. Akkharapadabyañjanākāraniruttiniddesasampattiyā sabyañjanaṃ. Atthagambhīratāpaṭivedhagambhīratāhi sātthaṃ. Dhammagambhīratādesanāgambhīratāhi sabyañjanaṃ. Atthapaṭibhānapaṭisambhidāvisayato sātthaṃ. Dhammaniruttipaṭisambhidāvisayato sabyañjanaṃ. Paṇḍitavedanīyato sarikkhakajanappasādakanti sātthaṃ. Saddheyyato lokiyajanappasādakanti sabyañjanaṃ. Gambhīrādhippāyato sātthaṃ. Uttānapadato sabyañjanaṃ. Upanetabbassa abhāvato sakalaparipuṇṇabhāvena kevalaparipuṇṇaṃ. Apanetabbassa abhāvato niddosabhāvena parisuddhaṃ.

অপি চ – পটিপত্তিযা অধিগমব্যত্তিতো সাত্থং। পরিযত্তিযা আগমব্যত্তিতো সব্যঞ্জনং। সীলাদিপঞ্চধম্মক্খন্ধযুত্ততো কেৰলপরিপুণ্ণং। নিরুপক্কিলেসতো নিত্থরণত্থায পৰত্তিতো লোকামিসনিরপেক্খতো চ পরিসুদ্ধং। সিক্খত্তযপরিগ্গহিতত্তা ব্রহ্মভূতেহি সেট্ঠেহি চরিতব্বতো, তেসঞ্চ চরিযভাৰতো ব্রহ্মচরিযং (পারা॰ অট্ঠ॰ ১.১)।

Api ca – paṭipattiyā adhigamabyattito sātthaṃ. Pariyattiyā āgamabyattito sabyañjanaṃ. Sīlādipañcadhammakkhandhayuttato kevalaparipuṇṇaṃ. Nirupakkilesato nittharaṇatthāya pavattito lokāmisanirapekkhato ca parisuddhaṃ. Sikkhattayapariggahitattā brahmabhūtehi seṭṭhehi caritabbato, tesañca cariyabhāvato brahmacariyaṃ (pārā. aṭṭha. 1.1).

এৰং পরিযত্তিধম্মং দস্সেত্ৰা ইদানি লোকুত্তরধম্মং দস্সেতুং ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানে’’তি আহ। সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মে দস্সেত্ৰা নিব্বত্তিতলোকুত্তরং দস্সেতুং ‘‘নিব্বানঞ্চা’’তি আহ। নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদন্তি পুব্বভাগসীলসমাধিৰিপস্সনাধম্মঞ্চ কিত্তযিস্সামি।

Evaṃ pariyattidhammaṃ dassetvā idāni lokuttaradhammaṃ dassetuṃ ‘‘cattāro satipaṭṭhāne’’ti āha. Sattatiṃsabodhipakkhiyadhamme dassetvā nibbattitalokuttaraṃ dassetuṃ ‘‘nibbānañcā’’ti āha. Nibbānagāminiñca paṭipadanti pubbabhāgasīlasamādhivipassanādhammañca kittayissāmi.

দুক্খে দিট্ঠেতি দুক্খসচ্চে সরসলক্খণেন দিট্ঠে দুক্খসচ্চং পকাসেস্সামি। সমুদযাদীসুপি এসেৰ নযো।

Dukkhe diṭṭheti dukkhasacce sarasalakkhaṇena diṭṭhe dukkhasaccaṃ pakāsessāmi. Samudayādīsupi eseva nayo.

২৩. তঞ্চাহং অভিনন্দামীতি তং ৰুত্তপ্পকারধম্মজোতকং তৰ ৰচনং অহং পত্থযামি। ধম্মমুত্তমন্তি তঞ্চ ধম্মমুত্তমং অভিনন্দামি।

23.Tañcāhaṃabhinandāmīti taṃ vuttappakāradhammajotakaṃ tava vacanaṃ ahaṃ patthayāmi. Dhammamuttamanti tañca dhammamuttamaṃ abhinandāmi.

তত্থ মহতো তমোকাযস্স পদালনন্তি মহতো অৰিজ্জারাসিস্স ছেদনং। অনিচ্চলক্খণৰসেন এসী। দুক্খলক্খণৰসেন গৰেসী। অনত্তলক্খণৰসেন সমন্ততো পরিযেসী। মহতো ৰিপল্লাসস্স পভেদনন্তি মহন্তস্স অসুভে সুভন্তিআদিদ্ৰাদসৰিধস্স ৰিপল্লাসস্স ভেদনং। মহতো তণ্হাসল্লস্স অব্বহনন্তি মহন্তস্স অন্তোতুদনট্ঠেন তণ্হাকণ্টকস্স লুঞ্চনং। দিট্ঠিসঙ্ঘাটস্স ৰিনিৰেঠনন্তি দিট্ঠিযেৰ অব্বোচ্ছিন্নপ্পৰত্তিতো সঙ্ঘটিতট্ঠেন সঙ্ঘাটো, তস্স দিট্ঠিসঙ্ঘাটস্স নিৰত্তনং। মানধজস্স পাতনন্তি উস্সিতট্ঠেন উন্নতিলক্খণস্স মানদ্ধজস্স পাতনং। অভিসঙ্খারস্স ৰূপসমন্তি পুঞ্ঞাদিঅভিসঙ্খারস্স উপসমনং। ওঘস্স নিত্থরণন্তি ৰট্টে ওসীদাপনস্স কামোঘাদিওঘস্স নিত্থরণং নিক্খমনং। ভারস্স নিক্খেপনন্তি রূপাদিপঞ্চক্খন্ধভারস্স খিপনং ছড্ডনং। সংসারৰট্টস্স উপচ্ছেদন্তি খন্ধাদিপটিপাটিসংসারৰট্টস্স হেতুনস্সনেন উচ্ছিজ্জনং। সন্তাপস্স নিব্বাপনন্তি কিলেসসন্তাপস্স নিব্বুতিং। পরিল়াহস্স পটিপস্সদ্ধন্তি কিলেসপরিল়াহস্স ৰূপসমং পটিপস্সম্ভনং। ধম্মধজস্স উস্সাপনন্তি নৰৰিধলোকুত্তরধম্মস্স উস্সাপেত্ৰা ঠপনং। পরমত্থং অমতং নিব্বানন্তি উত্তমট্ঠেন পরমত্থং। নত্থি এতস্স মরণসঙ্খাতং মতন্তি অমতং। কিলেসৰিসপটিপক্খত্তা অগদন্তিপি অমতং। সংসারদুক্খপটিপক্খভূতত্তা নিব্বুতন্তি নিব্বানং। নত্থেত্থ তণ্হাসঙ্খাতং ৰানন্তিপি নিব্বানং

Tattha mahato tamokāyassa padālananti mahato avijjārāsissa chedanaṃ. Aniccalakkhaṇavasena esī. Dukkhalakkhaṇavasena gavesī. Anattalakkhaṇavasena samantato pariyesī. Mahato vipallāsassa pabhedananti mahantassa asubhe subhantiādidvādasavidhassa vipallāsassa bhedanaṃ. Mahato taṇhāsallassa abbahananti mahantassa antotudanaṭṭhena taṇhākaṇṭakassa luñcanaṃ. Diṭṭhisaṅghāṭassa viniveṭhananti diṭṭhiyeva abbocchinnappavattito saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭo, tassa diṭṭhisaṅghāṭassa nivattanaṃ. Mānadhajassa pātananti ussitaṭṭhena unnatilakkhaṇassa mānaddhajassa pātanaṃ. Abhisaṅkhārassa vūpasamanti puññādiabhisaṅkhārassa upasamanaṃ. Oghassa nittharaṇanti vaṭṭe osīdāpanassa kāmoghādioghassa nittharaṇaṃ nikkhamanaṃ. Bhārassa nikkhepananti rūpādipañcakkhandhabhārassa khipanaṃ chaḍḍanaṃ. Saṃsāravaṭṭassa upacchedanti khandhādipaṭipāṭisaṃsāravaṭṭassa hetunassanena ucchijjanaṃ. Santāpassa nibbāpananti kilesasantāpassa nibbutiṃ. Pariḷāhassa paṭipassaddhanti kilesapariḷāhassa vūpasamaṃ paṭipassambhanaṃ. Dhammadhajassa ussāpananti navavidhalokuttaradhammassa ussāpetvā ṭhapanaṃ. Paramatthaṃ amataṃ nibbānanti uttamaṭṭhena paramatthaṃ. Natthi etassa maraṇasaṅkhātaṃ matanti amataṃ. Kilesavisapaṭipakkhattā agadantipi amataṃ. Saṃsāradukkhapaṭipakkhabhūtattā nibbutanti nibbānaṃ. Natthettha taṇhāsaṅkhātaṃ vānantipi nibbānaṃ.

মহেসক্খেহি সত্তেহীতি মহানুভাৰেহি সক্কাদীহি সত্তেহি। পরিযেসিতোতি পরিযিট্ঠো। কহং দেৰদেৰোতি দেৰানং অতিদেৰো কুহিং। কহং নরাসভোতি উত্তমপুরিসো।

Mahesakkhehi sattehīti mahānubhāvehi sakkādīhi sattehi. Pariyesitoti pariyiṭṭho. Kahaṃ devadevoti devānaṃ atidevo kuhiṃ. Kahaṃ narāsabhoti uttamapuriso.

২৪. উদ্ধং অধো তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি এত্থ উদ্ধন্তি অনাগতদ্ধা ৰুচ্চতি। অধোতি অতীতদ্ধা। তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নদ্ধা। এতেসু নন্দিঞ্চ নিৰেসনঞ্চ, পনুজ্জ ৰিঞ্ঞাণন্তি এতেসু উদ্ধাদীসু তণ্হঞ্চ দিট্ঠিনিৰেসনঞ্চ অভিসঙ্খারৰিঞ্ঞাণঞ্চ পনুদেহি। পনুদিত্ৰা চ ভৰে ন তিট্ঠেতি এৰং সন্তে দুৰিধেপি ভৰে ন তিট্ঠেয্য। এৰং তাৰ পনুজ্জসদ্দস্স পনুদেহীতি ইমস্মিং অত্থৰিকপ্পে সম্বন্ধো। পনুদিত্ৰাতি এতস্মিং পন অত্থৰিকপ্পে ভৰে ন তিট্ঠেতি অযমেৰ সম্বন্ধো। এতানি নন্দীনিৰেসনৰিঞ্ঞাণানি পনুদিত্ৰা দুৰিধেপি ভৰে ন তিট্ঠেয্যাতি।

24.Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjheti ettha uddhanti anāgataddhā vuccati. Adhoti atītaddhā. Tiriyañcāpi majjheti paccuppannaddhā. Etesu nandiñca nivesanañca, panujja viññāṇanti etesu uddhādīsu taṇhañca diṭṭhinivesanañca abhisaṅkhāraviññāṇañca panudehi. Panuditvā ca bhave na tiṭṭheti evaṃ sante duvidhepi bhave na tiṭṭheyya. Evaṃ tāva panujjasaddassa panudehīti imasmiṃ atthavikappe sambandho. Panuditvāti etasmiṃ pana atthavikappe bhave na tiṭṭheti ayameva sambandho. Etāni nandīnivesanaviññāṇāni panuditvā duvidhepi bhave na tiṭṭheyyāti.

সহোকাসৰসেন দেৰলোকো উদ্ধং। অপাযলোকো অধো। মনুস্সলোকো মজ্ঝে। তত্থ কুসলা ধম্মাতি অপাযং মুঞ্চিত্ৰা উপরি পটিসন্ধিদানতো কুসলা ধম্মা উদ্ধন্তি ৰুচ্চন্তি। অকুসলা ধম্মা অপাযেসু পটিসন্ধিদানতো অধোতি। তদুভযৰিমুত্তত্তা অব্যাকতা ধম্মা তিরিযঞ্চাপি মজ্ঝেতি ৰুচ্চন্তি। সব্বোপরিৰসেন অরূপধাতু উদ্ধং। সব্বঅধোৰসেন কামধাতু অধো। তদুভযন্তরৰসেন রূপধাতু মজ্ঝে। কাযচিত্তাবাধখননৰসেন সুখা ৰেদনা উদ্ধং । দুক্খমনৰসেন দুক্খা ৰেদনা অধো। অদুক্খমসুখা ৰেদনা মজ্ঝে। অত্তভাৰৰসেন পরিচ্ছেদং দস্সেন্তো ‘‘উদ্ধন্তি উদ্ধং পাদতলা’’তিআদিমাহ। তত্থ উদ্ধং পাদতলাতি পাদতলতো উপরি। অধো কেসমত্থকাতি কেসমত্থকতো অধো। মজ্ঝেতি দ্ৰিন্নং অন্তরং।

Sahokāsavasena devaloko uddhaṃ. Apāyaloko adho. Manussaloko majjhe. Tattha kusalā dhammāti apāyaṃ muñcitvā upari paṭisandhidānato kusalā dhammā uddhanti vuccanti. Akusalādhammā apāyesu paṭisandhidānato adhoti. Tadubhayavimuttattā abyākatā dhammā tiriyañcāpi majjheti vuccanti. Sabboparivasena arūpadhātu uddhaṃ. Sabbaadhovasena kāmadhātu adho. Tadubhayantaravasena rūpadhātu majjhe. Kāyacittābādhakhananavasena sukhā vedanā uddhaṃ . Dukkhamanavasena dukkhā vedanā adho. Adukkhamasukhā vedanā majjhe. Attabhāvavasena paricchedaṃ dassento ‘‘uddhanti uddhaṃ pādatalā’’tiādimāha. Tattha uddhaṃ pādatalāti pādatalato upari. Adho kesamatthakāti kesamatthakato adho. Majjheti dvinnaṃ antaraṃ.

পুঞ্ঞাভিসঙ্খারসহগতং ৰিঞ্ঞাণন্তি তেরসৰিধপুঞ্ঞাভিসঙ্খারসম্পযুত্তং কম্মৰিঞ্ঞাণং। অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারসহগতং ৰিঞ্ঞাণন্তি দ্ৰাদসৰিধঅপুঞ্ঞাভিসঙ্খারসম্পযুত্তং কম্মৰিঞ্ঞাণং। আনেঞ্জাভিসঙ্খারসহগতং ৰিঞ্ঞাণন্তি চতুব্বিধং আনেঞ্জাভিসঙ্খারসহগতং কম্মৰিঞ্ঞাণং। নুজ্জাতি খিপ। পনুজ্জাতি অতীৰ খিপ। নুদাতি লুঞ্চ। পনুদাতি অতীৰ লুঞ্চ। পজহাতি ছড্ডেহি। ৰিনোদেহীতি দূরং করোহি।

Puññābhisaṅkhārasahagataṃviññāṇanti terasavidhapuññābhisaṅkhārasampayuttaṃ kammaviññāṇaṃ. Apuññābhisaṅkhārasahagataṃ viññāṇanti dvādasavidhaapuññābhisaṅkhārasampayuttaṃ kammaviññāṇaṃ. Āneñjābhisaṅkhārasahagataṃ viññāṇanti catubbidhaṃ āneñjābhisaṅkhārasahagataṃ kammaviññāṇaṃ. Nujjāti khipa. Panujjāti atīva khipa. Nudāti luñca. Panudāti atīva luñca. Pajahāti chaḍḍehi. Vinodehīti dūraṃ karohi.

কম্মভৰঞ্চাতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খারচেতনাৰ। পটিসন্ধিকঞ্চ পুনব্ভৰন্তি পটিসন্ধিযা রূপাদিপুনব্ভৰঞ্চ। পজহন্তো পঠমমগ্গেন, ৰিনোদেন্তো দুতিযমগ্গেন, ব্যন্তী করোন্তো ততিযমগ্গেন, অনভাৰং গমেন্তো চতুত্থমগ্গেন। কম্মভৰে ন তিট্ঠেয্যাতি পুঞ্ঞাদিঅভিসঙ্খারে ন তিট্ঠেয্য।

Kammabhavañcāti puññābhisaṅkhāracetanāva. Paṭisandhikañca punabbhavanti paṭisandhiyā rūpādipunabbhavañca. Pajahanto paṭhamamaggena, vinodento dutiyamaggena, byantī karonto tatiyamaggena, anabhāvaṃ gamento catutthamaggena. Kammabhave na tiṭṭheyyāti puññādiabhisaṅkhāre na tiṭṭheyya.

২৫. এতানি ৰিনোদেত্ৰা ভৰে অতিট্ঠন্তো এসো – এৰং ৰিহারীতি গাথা। তত্থ ইধেৰাতি ইমস্মিংযেৰ সাসনে, ইমস্মিংযেৰ ৰা অত্তভাৰে। ইমিস্সা গাথায নিদ্দেসো উত্তানত্থোৰ।

25. Etāni vinodetvā bhave atiṭṭhanto eso – evaṃ vihārīti gāthā. Tattha idhevāti imasmiṃyeva sāsane, imasmiṃyeva vā attabhāve. Imissā gāthāya niddeso uttānatthova.

২৬. সুকিত্তিতং গোতমনূপধীকন্তি এত্থ অনূপধীকন্তি নিব্বানং, তং সন্ধায ভগৰন্তং আলপন্তো আহ – ‘‘সুকিত্তিতং গোতমনূপধীক’’ন্তি।

26.Sukittitaṃ gotamanūpadhīkanti ettha anūpadhīkanti nibbānaṃ, taṃ sandhāya bhagavantaṃ ālapanto āha – ‘‘sukittitaṃ gotamanūpadhīka’’nti.

নিদ্দেসে কিলেসা চাতি উপতাপনট্ঠেন রাগাদযো কিলেসা চ রাসট্ঠেন ৰিপাকভূতা পঞ্চক্খন্ধা চ কুসলাদিঅভিসঙ্খারা চেতনা চ ‘‘উপধী’’তি ৰুচ্চন্তি কথীযন্তি। উপধিপ্পহানং তদঙ্গপ্পহানেন, উপধিৰূপসমং ৰিক্খম্ভনপ্পহানেন, উপধিপটিনিস্সগ্গং সমুচ্ছেদপ্পহানেন উপধিপটিপস্সদ্ধং ফলেনাতি।

Niddese kilesā cāti upatāpanaṭṭhena rāgādayo kilesā ca rāsaṭṭhena vipākabhūtā pañcakkhandhā ca kusalādiabhisaṅkhārā cetanā ca ‘‘upadhī’’ti vuccanti kathīyanti. Upadhippahānaṃ tadaṅgappahānena, upadhivūpasamaṃ vikkhambhanappahānena, upadhipaṭinissaggaṃ samucchedappahānena upadhipaṭipassaddhaṃ phalenāti.

২৭. ন কেৰলং দুক্খমেৰ পহাসি – তে চাপীতি গাথা। তত্থ অট্ঠিতন্তি সক্কচ্চং, সদা ৰা। তং তং নমস্সামীতি তস্মা তং নমস্সামি। সমেচ্চাতি উপগন্ত্ৰা। নাগাতি ভগৰন্তং আলপন্তো আহ।

27. Na kevalaṃ dukkhameva pahāsi – te cāpīti gāthā. Tattha aṭṭhitanti sakkaccaṃ, sadā vā. Taṃ taṃ namassāmīti tasmā taṃ namassāmi. Sameccāti upagantvā. Nāgāti bhagavantaṃ ālapanto āha.

নিদ্দেসে সমেচ্চাতি জানিত্ৰা, একতো হুত্ৰা ৰা। অভিসমেচ্চাতি পটিৰিজ্ঝিত্ৰা। সমাগন্ত্ৰাতি সম্মুখা হুত্ৰা। অভিসমাগন্ত্ৰাতি সমীপং গন্ত্ৰা। সম্মুখাতি সম্মুখে। আগুং ন করোতীতি পাপং ন করোতি।

Niddese sameccāti jānitvā, ekato hutvā vā. Abhisameccāti paṭivijjhitvā. Samāgantvāti sammukhā hutvā. Abhisamāgantvāti samīpaṃ gantvā. Sammukhāti sammukhe. Āguṃ na karotīti pāpaṃ na karoti.

২৮. ইদানি নং ভগৰা ‘‘অদ্ধা হি ভগৰা পহাসি দুক্খ’’ন্তি এৰং তেন ব্রাহ্মণেন ৰিদিতোপি অত্তানং অনুপনেত্ৰাৰ পহীনদুক্খেন পুগ্গলেন ওৰদন্তো ‘‘যং ব্রাহ্মণ’’ন্তি গাথমাহ। তস্সত্থো – যং তং অভিজানন্তো ‘‘অযং বাহিতপাপত্তা ব্রাহ্মণো, ৰেদেহি গতত্তা ৰেদগূ, কিঞ্চনাভাৰা অকিঞ্চনো, কামেসু চ ভৰেসু চ অসত্তত্তা কামভৰে অসত্তো’’তি জঞ্ঞা জানেয্যাসি। অদ্ধা হি সো ওঘমিমং অতারি, তিণ্ণো চ পারং অখিলো অকঙ্খো

28. Idāni naṃ bhagavā ‘‘addhā hi bhagavā pahāsi dukkha’’nti evaṃ tena brāhmaṇena viditopi attānaṃ anupanetvāva pahīnadukkhena puggalena ovadanto ‘‘yaṃ brāhmaṇa’’nti gāthamāha. Tassattho – yaṃ taṃ abhijānanto ‘‘ayaṃ bāhitapāpattā brāhmaṇo, vedehi gatattā vedagū, kiñcanābhāvā akiñcano, kāmesu ca bhavesu ca asattattā kāmabhave asatto’’ti jaññā jāneyyāsi. Addhā hi so oghamimaṃ atāri, tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho.

নিদ্দেসে রাগকিঞ্চনন্তি রাগপলিবোধং। দোসকিঞ্চনন্তিআদিপি এসেৰ নযো। কামোঘং তিণ্ণো অনাগামিমগ্গেন। ভৰোঘং তিণ্ণো অরহত্তমগ্গেন। দিট্ঠোঘং তিণ্ণো সোতাপত্তিমগ্গেন। অৰিজ্জোঘং তিণ্ণো অরহত্তমগ্গেন। সংসারপথং তিণ্ণো কুসলাকুসলকম্মপ্পভেদেনাতি। উত্তিণ্ণো পঠমমগ্গেন। নিত্তিণ্ণো দুতিযমগ্গেন। অতিক্কন্তো ততিযমগ্গেন। সমতিক্কন্তো চতুত্থমগ্গেন।ৰীতিৰত্তো ফলেন।

Niddese rāgakiñcananti rāgapalibodhaṃ. Dosakiñcanantiādipi eseva nayo. Kāmoghaṃ tiṇṇo anāgāmimaggena. Bhavoghaṃ tiṇṇo arahattamaggena. Diṭṭhoghaṃ tiṇṇo sotāpattimaggena. Avijjoghaṃ tiṇṇo arahattamaggena. Saṃsārapathaṃ tiṇṇo kusalākusalakammappabhedenāti. Uttiṇṇo paṭhamamaggena. Nittiṇṇo dutiyamaggena. Atikkanto tatiyamaggena. Samatikkanto catutthamaggena.Vītivatto phalena.

২৯. কিঞ্চ ভিয্যো – ৰিদ্ৰা চ যোতি গাথা। তত্থ ইধাতি ইমস্মিং সাসনে, অত্তভাৰে ৰা। ৰিসজ্জাতি ৰোসজ্জিত্ৰা।

29. Kiñca bhiyyo – vidvā ca yoti gāthā. Tattha idhāti imasmiṃ sāsane, attabhāve vā. Visajjāti vosajjitvā.

নিদ্দেসে সজ্জন্তি মুঞ্চনং। ৰিসজ্জন্তি ৰোসজ্জনং। সেসং সব্বত্থ পাকটমেৰ। এৰং ভগৰা ইদম্পি সুত্তং অরহত্তনিকূটেনেৰ দেসেসি। দেসনাপরিযোসানে চ ৰুত্তসদিসো এৰ ধম্মাভিসমযো অহোসীতি।

Niddese sajjanti muñcanaṃ. Visajjanti vosajjanaṃ. Sesaṃ sabbattha pākaṭameva. Evaṃ bhagavā idampi suttaṃ arahattanikūṭeneva desesi. Desanāpariyosāne ca vuttasadiso eva dhammābhisamayo ahosīti.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূল়নিদ্দেস-অট্ঠকথায

Saddhammappajjotikāya cūḷaniddesa-aṭṭhakathāya

মেত্তগূমাণৰসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।

Mettagūmāṇavasuttaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / চূল়নিদ্দেসপাল়ি • Cūḷaniddesapāḷi
৪. মেত্তগূমাণৰপুচ্ছা • 4. Mettagūmāṇavapucchā
৪. মেত্তগূমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো • 4. Mettagūmāṇavapucchāniddeso


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact