| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
មារកថាវណ្ណនា
Mārakathāvaṇṇanā
៣២. ឥទានិ សរណគមនូបសម្បទំ ទស្សេតុំ ‘‘អថ ខោ ភគវា’’តិអាទិ អារទ្ធំ។ តត្រាយំ អនុបុព្ពបទវណ្ណនា (សំ. និ. អដ្ឋ. ១.១.១៤១) – មុត្តាហន្តិ មុត្តោ អហំ។ ចារិកន្តិ អនុបុព្ពគមនចារិកំ, គាមនិគមរាជធានីសុ អនុក្កមេន គមនសង្ខាតំ ចារិកន្តិ អត្ថោ។ ចរថាតិ ទិវសំ យោជនបរមំ គច្ឆន្តា ចរថ។ មា ឯកេន ទ្វេ អគមិត្ថាតិ ឯកេន មគ្គេន ទ្វីសុ គតេសុ ឯកស្មិំ ធម្មំ ទេសេន្តេ ឯកេន តុណ្ហីភូតេន ឋាតព្ពំ ហោតិ, តស្មា ឯវមាហ។ អាទិកល្យាណន្តិ អាទិម្ហិ កល្យាណំ សុន្ទរំ ភទ្ទកំ, តថា មជ្ឈបរិយោសានេសុ។ អាទិមជ្ឈបរិយោសានញ្ច នាមេតំ សាសនស្ស ច ទេសនាយ ច វសេន ទុព្ពិធំ។ តត្ថ សាសនស្ស សីលំ អាទិ, សមថវិបស្សនាមគ្គា មជ្ឈំ, ផលនិព្ពានានិ បរិយោសានំ។ សីលសមាធយោ វា អាទិ, វិបស្សនាមគ្គា មជ្ឈំ, ផលនិព្ពានានិ បរិយោសានំ។ សីលសមាធិវិបស្សនា វា អាទិ, មគ្គោ មជ្ឈំ, ផលនិព្ពានានិ បរិយោសានំ។ ទេសនាយ បន ចតុប្បទិកគាថាយ តាវ បឋមបាទោ អាទិ, ទុតិយតតិយា មជ្ឈំ, ចតុត្ថោ បរិយោសានំ។ បញ្ចបទឆប្បទានំ បឋមបាទោ អាទិ, អវសានបាទោ បរិយោសានំ, សេសា មជ្ឈំ។ ឯកានុសន្ធិកស្ស សុត្តស្ស និទានំ អាទិ, ឥទមវោចាតិ បរិយោសានំ, សេសំ មជ្ឈំ។ អនេកានុសន្ធិកស្ស សុត្តស្ស មជ្ឈេ ពហុកម្បិ អនុសន្ធិ មជ្ឈមេវ, និទានំ អាទិ, ឥទមវោចាតិ បរិយោសានំ។ សាត្ថន្តិ សាត្ថកំ កត្វា ទេសេថ។ សព្យញ្ជនន្តិ ព្យញ្ជនេហិ ចេវ បទេហិ ច បរិបូរំ កត្វា ទេសេថ។ កេវលបរិបុណ្ណន្តិ សកលបរិបុណ្ណំ។ បរិសុទ្ធន្តិ និរុបក្កិលេសំ។ ព្រហ្មចរិយន្តិ សិក្ខត្តយសង្គហំ សាសនព្រហ្មចរិយំ។ បកាសេថាតិ អាវិ ករោថ។
32. Idāni saraṇagamanūpasampadaṃ dassetuṃ ‘‘atha kho bhagavā’’tiādi āraddhaṃ. Tatrāyaṃ anupubbapadavaṇṇanā (saṃ. ni. aṭṭha. 1.1.141) – muttāhanti mutto ahaṃ. Cārikanti anupubbagamanacārikaṃ, gāmanigamarājadhānīsu anukkamena gamanasaṅkhātaṃ cārikanti attho. Carathāti divasaṃ yojanaparamaṃ gacchantā caratha. Mā ekena dve agamitthāti ekena maggena dvīsu gatesu ekasmiṃ dhammaṃ desente ekena tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ hoti, tasmā evamāha. Ādikalyāṇanti ādimhi kalyāṇaṃ sundaraṃ bhaddakaṃ, tathā majjhapariyosānesu. Ādimajjhapariyosānañca nāmetaṃ sāsanassa ca desanāya ca vasena dubbidhaṃ. Tattha sāsanassa sīlaṃ ādi, samathavipassanāmaggā majjhaṃ, phalanibbānāni pariyosānaṃ. Sīlasamādhayo vā ādi, vipassanāmaggā majjhaṃ, phalanibbānāni pariyosānaṃ. Sīlasamādhivipassanā vā ādi, maggo majjhaṃ, phalanibbānāni pariyosānaṃ. Desanāya pana catuppadikagāthāya tāva paṭhamapādo ādi, dutiyatatiyā majjhaṃ, catuttho pariyosānaṃ. Pañcapadachappadānaṃ paṭhamapādo ādi, avasānapādo pariyosānaṃ, sesā majjhaṃ. Ekānusandhikassa suttassa nidānaṃ ādi, idamavocāti pariyosānaṃ, sesaṃ majjhaṃ. Anekānusandhikassa suttassa majjhe bahukampi anusandhi majjhameva, nidānaṃ ādi, idamavocāti pariyosānaṃ. Sātthanti sātthakaṃ katvā desetha. Sabyañjananti byañjanehi ceva padehi ca paripūraṃ katvā desetha. Kevalaparipuṇṇanti sakalaparipuṇṇaṃ. Parisuddhanti nirupakkilesaṃ. Brahmacariyanti sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanabrahmacariyaṃ. Pakāsethāti āvi karotha.
អប្បរជក្ខជាតិកាតិ បញ្ញាចក្ខុម្ហិ អប្បកិលេសរជសភាវា, ទុកូលសាណិយា បដិច្ឆន្នា វិយ ចតុប្បទិកគាថាបរិយោសានេ អរហត្តំ បត្តុំ សមត្ថា សត្តា សន្តីតិ អត្ថោ។ បរិហាយន្តីតិ អលាភបរិហានិយា ធម្មតោ បរិហាយន្តិ។ តេនេវាហ ‘‘អនធិគតំ នាធិគច្ឆន្តា វិសេសាធិគមតោ បរិហាយន្តី’’តិ។ សេនានិគមោតិ សេនាយ និគមោ។ បឋមកប្បិកានំ កិរ តស្មិំ ឋានេ សេនានិវេសោ អហោសិ, តស្មា សោ បទេសោ ‘‘សេនានិគមោ’’តិ វុច្ចតិ។ ‘‘សេនានិគាមោ’’តិបិ បាឋោ, សេនានិ នាម សុជាតាយ បិតា, តស្ស គាមោតិ អត្ថោ។ តេនុបសង្កមិស្សាមីតិ នាហំ តុម្ហេ ឧយ្យោជេត្វា បរិវេណាទីនិ ការេត្វា ឧបដ្ឋាកាទីហិ បរិចរិយមានោ វិហរិស្សាមិ, តិណ្ណំ បន ជដិលានំ អឌ្ឍុឌ្ឍានិ បាដិហារិយសហស្សានិ ទស្សេត្វា ធម្មមេវ ទេសេតុំ ឧបសង្កមិស្សាមិ។
Apparajakkhajātikāti paññācakkhumhi appakilesarajasabhāvā, dukūlasāṇiyā paṭicchannā viya catuppadikagāthāpariyosāne arahattaṃ pattuṃ samatthā sattā santīti attho. Parihāyantīti alābhaparihāniyā dhammato parihāyanti. Tenevāha ‘‘anadhigataṃ nādhigacchantā visesādhigamato parihāyantī’’ti. Senānigamoti senāya nigamo. Paṭhamakappikānaṃ kira tasmiṃ ṭhāne senāniveso ahosi, tasmā so padeso ‘‘senānigamo’’ti vuccati. ‘‘Senānigāmo’’tipi pāṭho, senāni nāma sujātāya pitā, tassa gāmoti attho. Tenupasaṅkamissāmīti nāhaṃ tumhe uyyojetvā pariveṇādīni kāretvā upaṭṭhākādīhi paricariyamāno viharissāmi, tiṇṇaṃ pana jaṭilānaṃ aḍḍhuḍḍhāni pāṭihāriyasahassāni dassetvā dhammameva desetuṃ upasaṅkamissāmi.
៣៣. មារោ បាបិមាតិ អត្តនោ វិសយំ អតិក្កមិតុំ បដិបន្នេ សត្តេ មារេតីតិ មារោ, បរេ បាបេ និយោជេតិ, សយំ វា បាបេ និយុត្តោតិ បាបិមា។ អញ្ញានិបិស្ស កណ្ហោ អធិបតិ វសវត្តី អន្តកោ នមុចិ បមត្តពន្ធូតិអាទីនិ ពហូនិ នាមានិ, ឥធ បន នាមទ្វយមេវ គហិតំ។ ឧបសង្កមីតិ ‘‘អយំ សមណោ គោតមោ មហាយុទ្ធំ វិចារេន្តោ វិយ ‘មា ឯកេន ទ្វេ អគមិត្ថ, ធម្មំ ទេសេថា’តិ សដ្ឋិ ជនេ ឧយ្យោជេតិ, ឥមស្មិំ បន ឯកស្មិម្បិ ធម្មំ ទេសេន្តេ មយ្ហំ ចិត្តស្ស សាតំ នត្ថិ, ឯវំ ពហូសុ ទេសេន្តេសុ កុតោ ភវិស្សតិ, បដិពាហាមិ ន’’ន្តិ ចិន្តេត្វា ឧបសង្កមិ។
33.Māro pāpimāti attano visayaṃ atikkamituṃ paṭipanne satte māretīti māro, pare pāpe niyojeti, sayaṃ vā pāpe niyuttoti pāpimā. Aññānipissa kaṇho adhipati vasavattī antako namuci pamattabandhūtiādīni bahūni nāmāni, idha pana nāmadvayameva gahitaṃ. Upasaṅkamīti ‘‘ayaṃ samaṇo gotamo mahāyuddhaṃ vicārento viya ‘mā ekena dve agamittha, dhammaṃ desethā’ti saṭṭhi jane uyyojeti, imasmiṃ pana ekasmimpi dhammaṃ desente mayhaṃ cittassa sātaṃ natthi, evaṃ bahūsu desentesu kuto bhavissati, paṭibāhāmi na’’nti cintetvā upasaṅkami.
សព្ពបាសេហីតិ សព្ពេហិ កិលេសបាសេហិ។ យេ ទិព្ពា យេ ច មានុសាតិ យេ ទិព្ពកាមគុណសង្ខាតា មានុសកកាមគុណសង្ខាតា ច កិលេសបាសា នាម អត្ថិ, សព្ពេហិ តេហិ ត្វំ ពទ្ធោតិ វទតិ។ មហាពន្ធនពទ្ធោតិ មហតា កិលេសពន្ធនេន ពទ្ធោ, មហតិ វា ពន្ធនេ ពទ្ធោ, កិលេសពន្ធនស្ស ឋានភូតេ ភវចារកេ ពទ្ធោតិ អត្ថោ។ ន មេ សមណ មោក្ខសីតិ សមណ ត្វំ មម វិសយតោ ន មុច្ចិស្សសិ។ ‘‘ន មេ សមណ មោក្ខសី’’តិ ច ឥទំ មារោ ‘‘មុត្តាហំ, ភិក្ខវេ, សព្ពបាសេហី’’តិ ភគវតោ វចនំ អសទ្ទហន្តោ វទតិ, សទ្ទហន្តោបិ វា ‘‘ឯវមយំ បរេសំ សត្តានំ មោក្ខាយ ឧស្សាហំ ន ករេយ្យា’’តិ សន្តជ្ជេន្តោ កោហញ្ញេ ឋត្វា វទតិ។
Sabbapāsehīti sabbehi kilesapāsehi. Ye dibbā ye ca mānusāti ye dibbakāmaguṇasaṅkhātā mānusakakāmaguṇasaṅkhātā ca kilesapāsā nāma atthi, sabbehi tehi tvaṃ baddhoti vadati. Mahābandhanabaddhoti mahatā kilesabandhanena baddho, mahati vā bandhane baddho, kilesabandhanassa ṭhānabhūte bhavacārake baddhoti attho. Na me samaṇa mokkhasīti samaṇa tvaṃ mama visayato na muccissasi. ‘‘Na me samaṇa mokkhasī’’ti ca idaṃ māro ‘‘muttāhaṃ, bhikkhave, sabbapāsehī’’ti bhagavato vacanaṃ asaddahanto vadati, saddahantopi vā ‘‘evamayaṃ paresaṃ sattānaṃ mokkhāya ussāhaṃ na kareyyā’’ti santajjento kohaññe ṭhatvā vadati.
និហតោតិ ត្វំ មយា និហតោ, និព្ពិសេវនភាវំ គមិតោ បរាជិតោតិ អត្ថោ។ អន្តលិក្ខេ ចរន្តេ បញ្ចាភិញ្ញេបិ ពន្ធតីតិ អន្តលិក្ខចរោ។ រាគបាសោ ហិ អន្តលិក្ខចរេសុបិ កិច្ចសាធនតោ ‘‘អន្តលិក្ខចរោ’’តិ វុច្ចតិ, តេនេវ នំ មារោបិ អន្តលិក្ខចរោតិ មញ្ញតិ។ មនសិ ជាតោតិ មានសោ, មនសម្បយុត្តោតិ អត្ថោ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានត្ថមេវ។
Nihatoti tvaṃ mayā nihato, nibbisevanabhāvaṃ gamito parājitoti attho. Antalikkhe carante pañcābhiññepi bandhatīti antalikkhacaro. Rāgapāso hi antalikkhacaresupi kiccasādhanato ‘‘antalikkhacaro’’ti vuccati, teneva naṃ māropi antalikkhacaroti maññati. Manasi jātoti mānaso, manasampayuttoti attho. Sesamettha uttānatthameva.
មារកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៨. មារកថា • 8. Mārakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / បព្ពជ្ជាកថា • Pabbajjākathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បព្ពជ្ជាកថាវណ្ណនា • Pabbajjākathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៧. បព្ពជ្ជាកថា • 7. Pabbajjākathā
