| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi |
৫৪৫. মহানারদকস্সপজাতকং (৮)
545. Mahānāradakassapajātakaṃ (8)
১১৫৩.
1153.
পহূতযোগ্গো ধনিমা, অনন্তবলপোরিসো॥
Pahūtayoggo dhanimā, anantabalaporiso.
১১৫৪.
1154.
১১৫৫.
1155.
ৰিজযঞ্চ সুনামঞ্চ, সেনাপতিং অলাতকং॥
Vijayañca sunāmañca, senāpatiṃ alātakaṃ.
১১৫৬.
1156.
‘‘তমনুপুচ্ছি ৰেদেহো, ‘‘পচ্চেকং ব্রূথ সং রুচিং।
‘‘Tamanupucchi vedeho, ‘‘paccekaṃ brūtha saṃ ruciṃ;
কাযজ্জ রতিযা রত্তিং, ৰিহরেমু ইমং উতুং’’॥
Kāyajja ratiyā rattiṃ, viharemu imaṃ utuṃ’’.
১১৫৭.
1157.
‘‘ততো সেনাপতি রঞ্ঞো, অলাতো এতদব্রৰি।
‘‘Tato senāpati rañño, alāto etadabravi;
‘‘হট্ঠং যোগ্গং বলং সব্বং, সেনং সন্নাহযামসে॥
‘‘Haṭṭhaṃ yoggaṃ balaṃ sabbaṃ, senaṃ sannāhayāmase.
১১৫৮.
1158.
‘‘নিয্যাম দেৰ যুদ্ধায, অনন্তবলপোরিসা।
‘‘Niyyāma deva yuddhāya, anantabalaporisā;
এসা ময্হং সকা দিট্ঠি, অজিতং ওজিনামসে॥
Esā mayhaṃ sakā diṭṭhi, ajitaṃ ojināmase.
১১৫৯.
1159.
অলাতস্স ৰচো সুত্ৰা, সুনামো এতদব্রৰি।
Alātassa vaco sutvā, sunāmo etadabravi;
‘‘সব্বে তুয্হং মহারাজ, অমিত্তা ৰসমাগতা॥
‘‘Sabbe tuyhaṃ mahārāja, amittā vasamāgatā.
১১৬০.
1160.
‘‘নিক্খিত্তসত্থা পচ্চত্থা, নিৰাতমনুৰত্তরে।
‘‘Nikkhittasatthā paccatthā, nivātamanuvattare;
উত্তমো উস্সৰো অজ্জ, ন যুদ্ধং মম রুচ্চতি॥
Uttamo ussavo ajja, na yuddhaṃ mama ruccati.
১১৬১.
1161.
‘‘অন্নপানঞ্চ খজ্জঞ্চ, খিপ্পং অভিহরন্তু তে।
‘‘Annapānañca khajjañca, khippaṃ abhiharantu te;
রমস্সু দেৰ কামেহি, নচ্চগীতে সুৰাদিতে’’॥
Ramassu deva kāmehi, naccagīte suvādite’’.
১১৬২.
1162.
সুনামস্স ৰচো সুত্ৰা, ৰিজযো এতদব্রৰি।
Sunāmassa vaco sutvā, vijayo etadabravi;
‘‘সব্বে কামা মহারাজ, নিচ্চং তৰ মুপট্ঠিতা॥
‘‘Sabbe kāmā mahārāja, niccaṃ tava mupaṭṭhitā.
১১৬৩.
1163.
‘‘ন হেতে দুল্লভা দেৰ, তৰ কামেহি মোদিতুং।
‘‘Na hete dullabhā deva, tava kāmehi modituṃ;
১১৬৪.
1164.
‘‘সমণং ব্রাহ্মণং ৰাপি, উপাসেমু বহুস্সুতং।
‘‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;
যো নজ্জ ৰিনযে কঙ্খং, অত্থধম্মৰিদূ ইসে’’॥
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’’.
১১৬৫.
1165.
ৰিজযস্স ৰচো সুত্ৰা, রাজা অঙ্গতি মব্রৰি।
Vijayassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘‘যথা ৰিজযো ভণতি, ময্হম্পেতংৰ রুচ্চতি॥
‘‘Yathā vijayo bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
১১৬৬.
1166.
‘‘সমণং ব্রাহ্মণং ৰাপি, উপাসেমু বহুস্সুতং।
‘‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;
যো নজ্জ ৰিনযে কঙ্খং, অত্থধম্মৰিদূ ইসে॥
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise.
১১৬৭.
1167.
‘‘সব্বেৰ সন্তা করোথ মতিং, কং উপাসেমু পণ্ডিতং।
‘‘Sabbeva santā karotha matiṃ, kaṃ upāsemu paṇḍitaṃ;
১১৬৮.
1168.
‘‘ৰেদেহস্স ৰচো সুত্ৰা, অলাতো এতদব্রৰি।
‘‘Vedehassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘‘অত্থাযং মিগদাযস্মিং, অচেলো ধীরসম্মতো॥
‘‘Atthāyaṃ migadāyasmiṃ, acelo dhīrasammato.
১১৬৯.
1169.
‘‘গুণো কস্সপগোত্তাযং, সুতো চিত্রকথী গণী।
‘‘Guṇo kassapagottāyaṃ, suto citrakathī gaṇī;
১১৭০.
1170.
‘‘অলাতস্স ৰচো সুত্ৰা, রাজা চোদেসি সারথিং।
‘‘Alātassa vaco sutvā, rājā codesi sārathiṃ;
‘‘মিগদাযং গমিস্সাম, যুত্তং যানং ইধানয’’॥
‘‘Migadāyaṃ gamissāma, yuttaṃ yānaṃ idhānaya’’.
১১৭১.
1171.
সুক্কমট্ঠপরিৰারং, পণ্ডরং দোসিনামুখং॥
Sukkamaṭṭhaparivāraṃ, paṇḍaraṃ dosināmukhaṃ.
১১৭২.
1172.
‘‘তত্রাসুং কুমুদাযুত্তা, চত্তারো সিন্ধৰা হযা।
‘‘Tatrāsuṃ kumudāyuttā, cattāro sindhavā hayā;
১১৭৩.
1173.
‘‘সেতচ্ছত্তং সেতরথো, সেতস্সা সেতবীজনী।
‘‘Setacchattaṃ setaratho, setassā setabījanī;
ৰেদেহো সহমচ্চেহি, নিয্যং চন্দোৰ সোভতি॥
Vedeho sahamaccehi, niyyaṃ candova sobhati.
১১৭৪.
1174.
অস্সপিট্ঠিগতা ৰীরা, নরা নরৰরাধিপং॥
Assapiṭṭhigatā vīrā, narā naravarādhipaṃ.
১১৭৫.
1175.
সো মুহুত্তংৰ যাযিত্ৰা, যানা ওরুয্হ খত্তিযো।
So muhuttaṃva yāyitvā, yānā oruyha khattiyo;
ৰেদেহো সহমচ্চেহি, পত্তী গুণমুপাগমি॥
Vedeho sahamaccehi, pattī guṇamupāgami.
১১৭৬.
1176.
যেপি তত্থ তদা আসুং, ব্রাহ্মণিব্ভা সমাগতা।
Yepi tattha tadā āsuṃ, brāhmaṇibbhā samāgatā;
ন তে অপনযী রাজা, অকতং ভূমিমাগতে॥
Na te apanayī rājā, akataṃ bhūmimāgate.
১১৭৭.
1177.
মুদুপচ্চত্থতে রাজা, একমন্তং উপাৰিসি॥
Mudupaccatthate rājā, ekamantaṃ upāvisi.
১১৭৮.
1178.
‘‘নিসজ্জ রাজা সম্মোদি, কথং সারণিযং ততো।
‘‘Nisajja rājā sammodi, kathaṃ sāraṇiyaṃ tato;
১১৭৯.
1179.
অপাবাধো চসি কচ্চি, চক্খুং ন পরিহাযতি’’॥
Apābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyati’’.
১১৮০.
1180.
তং গুণো পটিসম্মোদি, ৰেদেহং ৰিনযে রতং।
Taṃ guṇo paṭisammodi, vedehaṃ vinaye rataṃ;
‘‘যাপনীযং মহারাজ, সব্বমেতং তদূভযং॥
‘‘Yāpanīyaṃ mahārāja, sabbametaṃ tadūbhayaṃ.
১১৮১.
1181.
‘‘কচ্চি তুয্হম্পি ৰেদেহ, পচ্চন্তা ন বলীযরে।
‘‘Kacci tuyhampi vedeha, paccantā na balīyare;
কচ্চি অরোগং যোগ্গং তে, কচ্চি ৰহতি ৰাহনং।
Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;
১১৮২.
1182.
পটিসম্মোদিতো রাজা, ততো পুচ্ছি অনন্তরা।
Paṭisammodito rājā, tato pucchi anantarā;
অত্থং ধম্মঞ্চ ঞাযঞ্চ, ধম্মকামো রথেসভো॥
Atthaṃ dhammañca ñāyañca, dhammakāmo rathesabho.
১১৮৩.
1183.
‘‘কথং ধম্মং চরে মচ্চো, মাতাপিতূসু কস্সপ।
‘‘Kathaṃ dhammaṃ care macco, mātāpitūsu kassapa;
কথং চরে আচরিযে, পুত্তদারে কথং চরে॥
Kathaṃ care ācariye, puttadāre kathaṃ care.
১১৮৪.
1184.
‘‘কথং চরেয্য ৰুড্ঢেসু, কথং সমণব্রাহ্মণে।
‘‘Kathaṃ careyya vuḍḍhesu, kathaṃ samaṇabrāhmaṇe;
কথঞ্চ বলকাযস্মিং, কথং জনপদে চরে॥
Kathañca balakāyasmiṃ, kathaṃ janapade care.
১১৮৫.
1185.
‘‘কথং ধম্মং চরিত্ৰান, মচ্চা গচ্ছন্তি 37 সুগ্গতিং।
‘‘Kathaṃ dhammaṃ caritvāna, maccā gacchanti 38 suggatiṃ;
কথঞ্চেকে অধম্মট্ঠা, পতন্তি নিরযং অথো’’॥
Kathañceke adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ atho’’.
১১৮৬.
1186.
‘‘ৰেদেহস্স ৰচো সুত্ৰা, কস্সপো এতদব্রৰি।
‘‘Vedehassa vaco sutvā, kassapo etadabravi;
‘‘‘সুণোহি মে মহারাজ, সচ্চং অৰিতথং পদং॥
‘‘‘Suṇohi me mahārāja, saccaṃ avitathaṃ padaṃ.
১১৮৭.
1187.
নত্থি দেৰ পরো লোকো, কো ততো হি ইধাগতো॥
Natthi deva paro loko, ko tato hi idhāgato.
১১৮৮.
1188.
‘‘‘নত্থি দেৰ পিতরো ৰা, কুতো মাতা কুতো পিতা।
‘‘‘Natthi deva pitaro vā, kuto mātā kuto pitā;
নত্থি আচরিযো নাম, অদন্তং কো দমেস্সতি॥
Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.
১১৮৯.
1189.
‘‘‘সমতুল্যানি ভূতানি, নত্থি জেট্ঠাপচাযিকা।
‘‘‘Samatulyāni bhūtāni, natthi jeṭṭhāpacāyikā;
নত্থি বলং ৰীরিযং ৰা, কুতো উট্ঠানপোরিসং।
Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ;
নিযতানি হি ভূতানি, যথা গোটৰিসো তথা॥
Niyatāni hi bhūtāni, yathā goṭaviso tathā.
১১৯০.
1190.
‘‘‘লদ্ধেয্যং লভতে মচ্চো, তত্থ দানফলং কুতো।
‘‘‘Laddheyyaṃ labhate macco, tattha dānaphalaṃ kuto;
নত্থি দানফলং দেৰ, অৰসো দেৰৰীরিযো॥
Natthi dānaphalaṃ deva, avaso devavīriyo.
১১৯১.
1191.
‘‘‘বালেহি দানং পঞ্ঞত্তং, পণ্ডিতেহি পটিচ্ছিতং।
‘‘‘Bālehi dānaṃ paññattaṃ, paṇḍitehi paṭicchitaṃ;
অৰসা দেন্তি ধীরানং, বালা পণ্ডিতমানিনো॥
Avasā denti dhīrānaṃ, bālā paṇḍitamānino.
১১৯২.
1192.
‘‘‘সত্তিমে সস্সতা কাযা, অচ্ছেজ্জা অৰিকোপিনো।
‘‘‘Sattime sassatā kāyā, acchejjā avikopino;
তেজো পথৰী আপো চ, ৰাযো সুখং দুখঞ্চিমে।
Tejo pathavī āpo ca, vāyo sukhaṃ dukhañcime;
জীৰে চ সত্তিমে কাযা, যেসং ছেত্তা ন ৰিজ্জতি॥
Jīve ca sattime kāyā, yesaṃ chettā na vijjati.
১১৯৩.
1193.
‘‘‘নত্থি হন্তা ৰ ছেত্তা ৰা, হঞ্ঞে যেৰাপি 41 কোচি নং।
‘‘‘Natthi hantā va chettā vā, haññe yevāpi 42 koci naṃ;
অন্তরেনেৰ কাযানং, সত্থানি ৰীতিৰত্তরে॥
Antareneva kāyānaṃ, satthāni vītivattare.
১১৯৪.
1194.
ন সো ছিন্দতি তে কাযে, তত্থ পাপফলং কুতো॥
Na so chindati te kāye, tattha pāpaphalaṃ kuto.
১১৯৫.
1195.
‘‘‘চুল্লাসীতিমহাকপ্পে, সব্বে সুজ্ঝন্তি সংসরং।
‘‘‘Cullāsītimahākappe, sabbe sujjhanti saṃsaraṃ;
অনাগতে তম্হি কালে, সঞ্ঞতোপি ন সুজ্ঝতি॥
Anāgate tamhi kāle, saññatopi na sujjhati.
১১৯৬.
1196.
‘‘‘চরিত্ৰাপি বহুং ভদ্রং, নেৰ সুজ্ঝন্তিনাগতে।
‘‘‘Caritvāpi bahuṃ bhadraṃ, neva sujjhantināgate;
পাপঞ্চেপি বহুং কত্ৰা, তং খণং নাতিৰত্তরে॥
Pāpañcepi bahuṃ katvā, taṃ khaṇaṃ nātivattare.
১১৯৭.
1197.
‘‘‘অনুপুব্বেন নো সুদ্ধি, কপ্পানং চুল্লসীতিযা।
‘‘‘Anupubbena no suddhi, kappānaṃ cullasītiyā;
নিযতিং নাতিৰত্তাম, ৰেলন্তমিৰ সাগরো’’’॥
Niyatiṃ nātivattāma, velantamiva sāgaro’’’.
১১৯৮.
1198.
কস্সপস্স ৰচো সুত্ৰা, অলাতো এতদব্রৰি।
Kassapassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘‘যথা ভদন্তো ভণতি, ময্হম্পেতংৰ রুচ্চতি॥
‘‘Yathā bhadanto bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
১১৯৯.
1199.
‘‘অহম্পি পুরিমং জাতিং, সরে সংসরিতত্তনো।
‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sare saṃsaritattano;
পিঙ্গলো নামহং আসিং, লুদ্দো গোঘাতকো পুরে॥
Piṅgalo nāmahaṃ āsiṃ, luddo goghātako pure.
১২০০.
1200.
‘‘বারাণসিযং ফীতাযং, বহুং পাপং কতং মযা।
‘‘Bārāṇasiyaṃ phītāyaṃ, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;
বহূ মযা হতা পাণা, মহিংসা সূকরা অজা॥
Bahū mayā hatā pāṇā, mahiṃsā sūkarā ajā.
১২০১.
1201.
‘‘ততো চুতো ইধ জাতো, ইদ্ধে সেনাপতীকুলে।
‘‘Tato cuto idha jāto, iddhe senāpatīkule;
১২০২.
1202.
উপোসথং উপৰসন্তো, গুণসন্তিকুপাগমি॥
Uposathaṃ upavasanto, guṇasantikupāgami.
১২০৩.
1203.
কস্সপস্স ৰচো সুত্ৰা, অলাতস্স চ ভাসিতং।
Kassapassa vaco sutvā, alātassa ca bhāsitaṃ;
পস্সসন্তো মুহুং উণ্হং, রুদং অস্সূনি ৰত্তযি॥
Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.
১২০৪.
1204.
তমনুপুচ্ছি ৰেদেহো, ‘‘কিমত্থং সম্ম রোদসি।
Tamanupucchi vedeho, ‘‘kimatthaṃ samma rodasi;
কিং তে সুতং ৰা দিট্ঠং ৰা, কিং মং ৰেদেসি ৰেদনং’’॥
Kiṃ te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, kiṃ maṃ vedesi vedanaṃ’’.
১২০৫.
1205.
ৰেদেহস্স ৰচো সুত্ৰা, বীজকো এতদব্রৰি।
Vedehassa vaco sutvā, bījako etadabravi;
‘‘নত্থি মে ৰেদনা দুক্খা, মহারাজ সুণোহি মে॥
‘‘Natthi me vedanā dukkhā, mahārāja suṇohi me.
১২০৬.
1206.
‘‘অহম্পি পুরিমং জাতিং, সরামি সুখমত্তনো।
‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sarāmi sukhamattano;
সাকেতাহং পুরে আসিং, ভাৰসেট্ঠি গুণে রতো॥
Sāketāhaṃ pure āsiṃ, bhāvaseṭṭhi guṇe rato.
১২০৭.
1207.
‘‘সম্মতো ব্রাহ্মণিব্ভানং, সংৰিভাগরতো সুচি।
‘‘Sammato brāhmaṇibbhānaṃ, saṃvibhāgarato suci;
ন চাপি পাপকং কম্মং, সরামি কতমত্তনো॥
Na cāpi pāpakaṃ kammaṃ, sarāmi katamattano.
১২০৮.
1208.
‘‘ততো চুতাহং ৰেদেহ, ইধ জাতো দুরিত্থিযা।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, idha jāto duritthiyā;
গব্ভম্হি কুম্ভদাসিযা, যতো জাতো সুদুগ্গতো॥
Gabbhamhi kumbhadāsiyā, yato jāto suduggato.
১২০৯.
1209.
‘‘এৰম্পি দুগ্গতো সন্তো, সমচরিযং অধিট্ঠিতো।
‘‘Evampi duggato santo, samacariyaṃ adhiṭṭhito;
উপড্ঢভাগং ভত্তস্স, দদামি যো মে ইচ্ছতি॥
Upaḍḍhabhāgaṃ bhattassa, dadāmi yo me icchati.
১২১০.
1210.
‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, সদা উপৰসামহং।
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, sadā upavasāmahaṃ;
১২১১.
1211.
‘‘সব্বমেৰ হি নূনেতং, সুচিণ্ণং ভৰতি নিপ্ফলং।
‘‘Sabbameva hi nūnetaṃ, suciṇṇaṃ bhavati nipphalaṃ;
নিরত্থং মঞ্ঞিদং সীলং, অলাতো ভাসতী যথা॥
Niratthaṃ maññidaṃ sīlaṃ, alāto bhāsatī yathā.
১২১২.
1212.
‘‘কলিমেৰ নূন গণ্হামি, অসিপ্পো ধুত্তকো যথা।
‘‘Kalimeva nūna gaṇhāmi, asippo dhuttako yathā;
কটং অলাতো গণ্হাতি, কিতৰোসিক্খিতো যথা॥
Kaṭaṃ alāto gaṇhāti, kitavosikkhito yathā.
১২১৩.
1213.
‘‘দ্ৰারং নপ্পটিপস্সামি, যেন গচ্ছামি সুগ্গতিং।
‘‘Dvāraṃ nappaṭipassāmi, yena gacchāmi suggatiṃ;
তস্মা রাজ পরোদামি, সুত্ৰা কস্সপভাসিতং’’॥
Tasmā rāja parodāmi, sutvā kassapabhāsitaṃ’’.
১২১৪.
1214.
বীজকস্স ৰচো সুত্ৰা, রাজা অঙ্গতি মব্রৰি।
Bījakassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
১২১৫.
1215.
‘‘সুখং ৰা যদি ৰা দুক্খং, নিযতিযা কির লব্ভতি।
‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, niyatiyā kira labbhati;
১২১৬.
1216.
‘‘অহম্পি পুব্বে কল্যাণো, ব্রাহ্মণিব্ভেসু ব্যাৰটো 55।
‘‘Ahampi pubbe kalyāṇo, brāhmaṇibbhesu byāvaṭo 56;
ৰোহারমনুসাসন্তো , রতিহীনো তদন্তরা’’॥
Vohāramanusāsanto , ratihīno tadantarā’’.
১২১৭.
1217.
‘‘পুনপি ভন্তে দক্খেমু, সঙ্গতি চে ভৰিস্সতি’’।
‘‘Punapi bhante dakkhemu, saṅgati ce bhavissati’’;
ইদং ৰত্ৰান ৰেদেহো, পচ্চগা সনিৰেসনং॥
Idaṃ vatvāna vedeho, paccagā sanivesanaṃ.
১২১৮.
1218.
ততো রত্যা ৰিৰসানে, উপট্ঠানম্হি অঙ্গতি।
Tato ratyā vivasāne, upaṭṭhānamhi aṅgati;
অমচ্চে সন্নিপাতেত্ৰা, ইদং ৰচনমব্রৰি॥
Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi.
১২১৯.
1219.
‘‘চন্দকে মে ৰিমানস্মিং, সদা কামে ৰিধেন্তু মে।
‘‘Candake me vimānasmiṃ, sadā kāme vidhentu me;
মা উপগচ্ছুং অত্থেসু, গুয্হপ্পকাসিযেসু চ॥
Mā upagacchuṃ atthesu, guyhappakāsiyesu ca.
১২২০.
1220.
‘‘ৰিজযো চ সুনামো চ, সেনাপতি অলাতকো।
‘‘Vijayo ca sunāmo ca, senāpati alātako;
এতে অত্থে নিসীদন্তু, ৰোহারকুসলা তযো’’॥
Ete atthe nisīdantu, vohārakusalā tayo’’.
১২২১.
1221.
ইদং ৰত্ৰান ৰেদেহো, কামেৰ বহুমঞ্ঞথ।
Idaṃ vatvāna vedeho, kāmeva bahumaññatha;
ন চাপি ব্রাহ্মণিব্ভেসু, অত্থে কিস্মিঞ্চি ব্যাৰটো॥
Na cāpi brāhmaṇibbhesu, atthe kismiñci byāvaṭo.
১২২২.
1222.
ততো দ্ৰেসত্তরত্তস্স, ৰেদেহস্সত্রজা পিযা।
Tato dvesattarattassa, vedehassatrajā piyā;
১২২৩.
1223.
‘অলঙ্করোথ মং খিপ্পং, সখিযো চালঙ্করোন্তু 59 মে।
‘Alaṅkarotha maṃ khippaṃ, sakhiyo cālaṅkarontu 60 me;
১২২৪.
1224.
তস্সা মাল্যং অভিহরিংসু, চন্দনঞ্চ মহারহং।
Tassā mālyaṃ abhihariṃsu, candanañca mahārahaṃ;
মণিসঙ্খমুত্তারতনং, নানারত্তে চ অম্বরে॥
Maṇisaṅkhamuttāratanaṃ, nānāratte ca ambare.
১২২৫.
1225.
১২২৬.
1226.
সা চ সখিমজ্ঝগতা, সব্বাভরণভূসিতা।
Sā ca sakhimajjhagatā, sabbābharaṇabhūsitā;
সতেরতা অব্ভমিৰ, চন্দকং পাৰিসী রুচা॥
Sateratā abbhamiva, candakaṃ pāvisī rucā.
১২২৭.
1227.
উপসঙ্কমিত্ৰা ৰেদেহং, ৰন্দিত্ৰা ৰিনযে রতং।
Upasaṅkamitvā vedehaṃ, vanditvā vinaye rataṃ;
১২২৮.
1228.
তঞ্চ দিস্ৰান ৰেদেহো, অচ্ছরানংৰ সঙ্গমং।
Tañca disvāna vedeho, accharānaṃva saṅgamaṃ;
রুচং সখিমজ্ঝগতং, ইদং ৰচনমব্রৰি॥
Rucaṃ sakhimajjhagataṃ, idaṃ vacanamabravi.
১২২৯.
1229.
‘‘কচ্চি রমসি পাসাদে, অন্তোপোক্খরণিং পতি।
‘‘Kacci ramasi pāsāde, antopokkharaṇiṃ pati;
কচ্চি বহুৰিধং খজ্জং, সদা অভিহরন্তি তে॥
Kacci bahuvidhaṃ khajjaṃ, sadā abhiharanti te.
১২৩০.
1230.
‘‘কচ্চি বহুৰিধং মাল্যং, ওচিনিত্ৰা কুমারিযো।
‘‘Kacci bahuvidhaṃ mālyaṃ, ocinitvā kumāriyo;
১২৩১.
1231.
‘‘কেন ৰা ৰিকলং তুয্হং, কিং খিপ্পং আহরন্তু তে।
‘‘Kena vā vikalaṃ tuyhaṃ, kiṃ khippaṃ āharantu te;
১২৩২.
1232.
ৰেদেহস্স ৰচো সুত্ৰা, রুচা পিতরমব্রৰি।
Vedehassa vaco sutvā, rucā pitaramabravi;
‘‘সব্বমেতং মহারাজ, লব্ভতিস্সরসন্তিকে॥
‘‘Sabbametaṃ mahārāja, labbhatissarasantike.
১২৩৩.
1233.
‘‘সুৰে পন্নরসো দিব্যো, সহস্সং আহরন্তু মে।
‘‘Suve pannaraso dibyo, sahassaṃ āharantu me;
১২৩৪.
1234.
রুচায ৰচনং সুত্ৰা, রাজা অঙ্গতি মব্রৰি।
Rucāya vacanaṃ sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘‘বহুং ৰিনাসিতং ৰিত্তং, নিরত্থং অফলং তযা॥
‘‘Bahuṃ vināsitaṃ vittaṃ, niratthaṃ aphalaṃ tayā.
১২৩৫.
1235.
‘‘উপোসথে ৰসং নিচ্চং, অন্নপানং ন ভুঞ্জসি।
‘‘Uposathe vasaṃ niccaṃ, annapānaṃ na bhuñjasi;
নিযতেতং অভুত্তব্বং, নত্থি পুঞ্ঞং অভুঞ্জতো’’॥
Niyatetaṃ abhuttabbaṃ, natthi puññaṃ abhuñjato’’.
১২৩৬.
1236.
‘‘বীজকোপি হি সুত্ৰান, তদা কস্সপভাসিতং।
‘‘Bījakopi hi sutvāna, tadā kassapabhāsitaṃ;
পস্সসন্তো মুহুং উণ্হং, রুদং অস্সূনি ৰত্তযি॥
Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.
১২৩৭.
1237.
নত্থি ভদ্দে পরো লোকো, কিং নিরত্থং ৰিহঞ্ঞসি’’॥
Natthi bhadde paro loko, kiṃ niratthaṃ vihaññasi’’.
১২৩৮.
1238.
ৰেদেহস্স ৰচো সুত্ৰা, রুচা রুচিরৰণ্ণিনী।
Vedehassa vaco sutvā, rucā ruciravaṇṇinī;
জানং পুব্বাপরং ধম্মং, পিতরং এতদব্রৰি॥
Jānaṃ pubbāparaṃ dhammaṃ, pitaraṃ etadabravi.
১২৩৯.
1239.
বালূপসেৰী যো হোতি, বালোৰ সমপজ্জথ॥
Bālūpasevī yo hoti, bālova samapajjatha.
১২৪০.
1240.
‘‘মূল়্হো হি মূল়্হমাগম্ম, ভিয্যো মোহং নিগচ্ছতি।
‘‘Mūḷho hi mūḷhamāgamma, bhiyyo mohaṃ nigacchati;
পতিরূপং অলাতেন, বীজকেন চ মুয্হিতুং॥
Patirūpaṃ alātena, bījakena ca muyhituṃ.
১২৪১.
1241.
‘‘ত্ৰঞ্চ দেৰাসি সপ্পঞ্ঞো, ধীরো অত্থস্স কোৰিদো।
‘‘Tvañca devāsi sappañño, dhīro atthassa kovido;
কথং বালেহি সদিসং, হীনদিট্ঠিং উপাগমি॥
Kathaṃ bālehi sadisaṃ, hīnadiṭṭhiṃ upāgami.
১২৪২.
1242.
‘‘সচেপি সংসারপথেন সুজ্ঝতি, নিরত্থিযা পব্বজ্জা গুণস্স।
‘‘Sacepi saṃsārapathena sujjhati, niratthiyā pabbajjā guṇassa;
কীটোৰ অগ্গিং জলিতং অপাপতং, উপপজ্জতি মোহমূল়্হো 81 নগ্গভাৰং॥
Kīṭova aggiṃ jalitaṃ apāpataṃ, upapajjati mohamūḷho 82 naggabhāvaṃ.
১২৪৩.
1243.
‘‘সংসারসুদ্ধীতি পুরে নিৰিট্ঠা, কম্মং ৰিদূসেন্তি বহূ অজানং 83।
‘‘Saṃsārasuddhīti pure niviṭṭhā, kammaṃ vidūsenti bahū ajānaṃ 84;
পুব্বে কলী দুগ্গহিতোৰঅত্থা 85, দুম্মো চ যা বলিসা অম্বুজোৰ॥
Pubbe kalī duggahitovaatthā 86, dummo ca yā balisā ambujova.
১২৪৪.
1244.
‘‘উপমং তে করিস্সামি, মহারাজ তৰত্থিযা।
‘‘Upamaṃ te karissāmi, mahārāja tavatthiyā;
উপমায মিধেকচ্চে, অত্থং জানন্তি পণ্ডিতা॥
Upamāya midhekacce, atthaṃ jānanti paṇḍitā.
১২৪৫.
1245.
অতিভারং সমাদায, অণ্ণৰে অৰসীদতি॥
Atibhāraṃ samādāya, aṇṇave avasīdati.
১২৪৬.
1246.
‘‘এৰমেৰ নরো পাপং, থোকং থোকম্পি আচিনং।
‘‘Evameva naro pāpaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
অতিভারং সমাদায, নিরযে অৰসীদতি॥
Atibhāraṃ samādāya, niraye avasīdati.
১২৪৭.
1247.
‘‘ন তাৰ ভারো পরিপূরো, অলাতস্স মহীপতি।
‘‘Na tāva bhāro paripūro, alātassa mahīpati;
আচিনাতি চ তং পাপং, যেন গচ্ছতি দুগ্গতিং॥
Ācināti ca taṃ pāpaṃ, yena gacchati duggatiṃ.
১২৪৮.
1248.
‘‘পুব্বেৰস্স কতং পুঞ্ঞং, অলাতস্স মহীপতি।
‘‘Pubbevassa kataṃ puññaṃ, alātassa mahīpati;
তস্সেৰ দেৰ নিস্সন্দো, যঞ্চেসো লভতে সুখং॥
Tasseva deva nissando, yañceso labhate sukhaṃ.
১২৪৯.
1249.
‘‘খীযতে চস্স তং পুঞ্ঞং, তথা হি অগুণে রতো।
‘‘Khīyate cassa taṃ puññaṃ, tathā hi aguṇe rato;
১২৫০.
1250.
‘‘তুলা যথা পগ্গহিতা, ওহিতে তুলমণ্ডলে।
‘‘Tulā yathā paggahitā, ohite tulamaṇḍale;
উন্নমেতি তুলাসীসং, ভারে ওরোপিতে সতি॥
Unnameti tulāsīsaṃ, bhāre oropite sati.
১২৫১.
1251.
‘‘এৰমেৰ নরো পুঞ্ঞং, থোকং থোকম্পি আচিনং।
‘‘Evameva naro puññaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
১২৫২.
1252.
‘‘যমজ্জ বীজকো দাসো, দুক্খং পস্সতি অত্তনি।
‘‘Yamajja bījako dāso, dukkhaṃ passati attani;
১২৫৩.
1253.
‘‘খীযতে চস্স তং পাপং, তথা হি ৰিনযে রতো।
‘‘Khīyate cassa taṃ pāpaṃ, tathā hi vinaye rato;
কস্সপঞ্চ সমাপজ্জ, মা হেৰুপ্পথমাগমা॥
Kassapañca samāpajja, mā hevuppathamāgamā.
১২৫৪.
1254.
‘‘যং যঞ্হি রাজ ভজতি, সন্তং ৰা যদি ৰা অসং।
‘‘Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ;
সীলৰন্তং ৰিসীলং ৰা, ৰসং তস্সেৰ গচ্ছতি॥
Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati.
১২৫৫.
1255.
‘‘যাদিসং কুরুতে মিত্তং, যাদিসং চূপসেৰতি।
‘‘Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati;
১২৫৬.
1256.
‘‘সেৰমানো সেৰমানং, সম্ফুট্ঠো সম্ফুসং পরং।
‘‘Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ;
সরো দিদ্ধো কলাপংৰ, অলিত্তমুপলিম্পতি।
Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati;
১২৫৭.
1257.
‘‘পূতিমচ্ছং কুসগ্গেন, যো নরো উপনয্হতি।
‘‘Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati;
কুসাপি পূতি ৰাযন্তি, এৰং বালূপসেৰনা॥
Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā.
১২৫৮.
1258.
‘‘তগরঞ্চ পলাসেন, যো নরো উপনয্হতি।
‘‘Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;
পত্তাপি সুরভি ৰাযন্তি, এৰং ধীরূপসেৰনা॥
Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.
১২৫৯.
1259.
অসন্তে নোপসেৰেয্য, সন্তে সেৰেয্য পণ্ডিতো।
Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito;
অসন্তো নিরযং নেন্তি, সন্তো পাপেন্তি সুগ্গতিং’’॥
Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatiṃ’’.
১২৬০.
1260.
অহম্পি জাতিযো সত্ত, সরে সংসরিতত্তনো।
Ahampi jātiyo satta, sare saṃsaritattano;
অনাগতাপি সত্তেৰ, যা গমিস্সং ইতো চুতা॥
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
১২৬১.
1261.
‘‘যা মে সা সত্তমী জাতি, অহু পুব্বে জনাধিপ।
‘‘Yā me sā sattamī jāti, ahu pubbe janādhipa;
কম্মারপুত্তো মগধেসু, অহুং রাজগহে পুরে॥
Kammāraputto magadhesu, ahuṃ rājagahe pure.
১২৬২.
1262.
‘‘পাপং সহাযমাগম্ম, বহুং পাপং কতং মযা।
‘‘Pāpaṃ sahāyamāgamma, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;
পরদারস্স হেঠেন্তো, চরিম্হা অমরা ৰিয॥
Paradārassa heṭhento, carimhā amarā viya.
১২৬৩.
1263.
‘‘তং কম্মং নিহিতং অট্ঠা, ভস্মচ্ছন্নোৰ পাৰকো।
‘‘Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, bhasmacchannova pāvako;
অথ অঞ্ঞেহি কম্মেহি, অজাযিং ৰংসভূমিযং॥
Atha aññehi kammehi, ajāyiṃ vaṃsabhūmiyaṃ.
১২৬৪.
1264.
‘‘কোসম্বিযং সেট্ঠিকুলে, ইদ্ধে ফীতে মহদ্ধনে।
‘‘Kosambiyaṃ seṭṭhikule, iddhe phīte mahaddhane;
একপুত্তো মহারাজ, নিচ্চং সক্কতপূজিতো॥
Ekaputto mahārāja, niccaṃ sakkatapūjito.
১২৬৫.
1265.
‘‘তত্থ মিত্তং অসেৰিস্সং, সহাযং সাতৰে রতং।
‘‘Tattha mittaṃ asevissaṃ, sahāyaṃ sātave rataṃ;
পণ্ডিতং সুতসম্পন্নং, সো মং অত্থে নিৰেসযি॥
Paṇḍitaṃ sutasampannaṃ, so maṃ atthe nivesayi.
১২৬৬.
1266.
‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, বহুং রত্তিং উপাৰসিং।
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, bahuṃ rattiṃ upāvasiṃ;
তং কম্মং নিহিতং অট্ঠা, নিধীৰ উদকন্তিকে॥
Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, nidhīva udakantike.
১২৬৭.
1267.
‘‘অথ পাপান কম্মানং, যমেতং মগধে কতং।
‘‘Atha pāpāna kammānaṃ, yametaṃ magadhe kataṃ;
ফলং পরিযাগ মং 101 পচ্ছা, ভুত্ৰা দুট্ঠৰিসং যথা॥
Phalaṃ pariyāga maṃ 102 pacchā, bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā.
১২৬৮.
1268.
‘‘ততো চুতাহং ৰেদেহ, রোরুৰে নিরযে চিরং।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, roruve niraye ciraṃ;
সকম্মুনা অপচ্চিস্সং, তং সরং ন সুখং লভে॥
Sakammunā apaccissaṃ, taṃ saraṃ na sukhaṃ labhe.
১২৬৯.
1269.
‘‘বহুৰস্সগণে তত্থ, খেপযিত্ৰা বহুং দুখং।
‘‘Bahuvassagaṇe tattha, khepayitvā bahuṃ dukhaṃ;
১২৭০.
1270.
‘‘সাতপুত্তা মযা ৰূল়্হা, পিট্ঠিযা চ রথেন চ।
‘‘Sātaputtā mayā vūḷhā, piṭṭhiyā ca rathena ca;
তস্স কম্মস্স নিস্সন্দো, পরদারগমনস্স মে॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
১২৭১.
1271.
‘‘ততো চুতাহং ৰেদেহ, কপি আসিং ব্রহাৰনে।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, kapi āsiṃ brahāvane;
তস্স কম্মস্স নিস্সন্দো, পরদারগমনস্স মে॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
১২৭২.
1272.
নিলুঞ্চিতো জৰো ভদ্রো, যোগ্গং ৰূল়্হং চিরং মযা।
Niluñcito javo bhadro, yoggaṃ vūḷhaṃ ciraṃ mayā;
তস্স কম্মস্স নিস্সন্দো, পরদারগমনস্স মে॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
১২৭৩.
1273.
‘‘ততো চুতাহং ৰেদেহ, ৰজ্জীসু কুলমাগমা।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, vajjīsu kulamāgamā;
নেৰিত্থী ন পুমা আসিং, মনুস্সত্তে সুদুল্লভে।
Nevitthī na pumā āsiṃ, manussatte sudullabhe;
তস্স কম্মস্স নিস্সন্দো, পরদারগমনস্স মে॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
১২৭৪.
1274.
‘‘ততো চুতাহং ৰেদেহ, অজাযিং নন্দনে ৰনে।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, ajāyiṃ nandane vane;
১২৭৫.
1275.
‘‘ৰিচিত্তৰত্থাভরণা, আমুত্তমণিকুণ্ডলা।
‘‘Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;
কুসলা নচ্চগীতস্স, সক্কস্স পরিচারিকা॥
Kusalā naccagītassa, sakkassa paricārikā.
১২৭৬.
1276.
‘‘তত্থ ঠিতাহং ৰেদেহ, সরামি জাতিযো ইমা।
‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi jātiyo imā;
অনাগতাপি সত্তেৰ, যা গমিস্সং ইতো চুতা॥
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
১২৭৭.
1277.
‘‘পরিযাগতং তং কুসলং, যং মে কোসম্বিযং কতং।
‘‘Pariyāgataṃ taṃ kusalaṃ, yaṃ me kosambiyaṃ kataṃ;
দেৰে চেৰ মনুস্সে চ, সন্ধাৰিস্সং ইতো চুতা॥
Deve ceva manusse ca, sandhāvissaṃ ito cutā.
১২৭৮.
1278.
১২৭৯.
1279.
‘‘সত্তমী চ গতি দেৰ, দেৰপুত্তো মহিদ্ধিকো।
‘‘Sattamī ca gati deva, devaputto mahiddhiko;
১২৮০.
1280.
‘‘অজ্জাপি সন্তানমযং, মালং গন্থেন্তি নন্দনে।
‘‘Ajjāpi santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane;
দেৰপুত্তো জৰো নাম, যো মে মালং পটিচ্ছতি॥
Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.
১২৮১.
1281.
‘‘মুহুত্তো ৰিয সো দিব্যো, ইধ ৰস্সানি সোল়স।
‘‘Muhutto viya so dibyo, idha vassāni soḷasa;
রত্তিন্দিৰো চ সো দিব্যো, মানুসিং সরদোসতং॥
Rattindivo ca so dibyo, mānusiṃ saradosataṃ.
১২৮২.
1282.
‘‘ইতি কম্মানি অন্ৰেন্তি, অসঙ্খেয্যাপি জাতিযো।
‘‘Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo;
১২৮৩.
1283.
‘‘যো ইচ্ছে পুরিসো হোতুং, জাতিং জাতিং 121 পুনপ্পুনং।
‘‘Yo icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ 122 punappunaṃ;
পরদারং ৰিৰজ্জেয্য, ধোতপাদোৰ কদ্দমং॥
Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.
১২৮৪.
1284.
‘‘যা ইচ্ছে পুরিসো হোতুং, জাতিং জাতিং পুনপ্পুনং।
‘‘Yā icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ;
সামিকং অপচাযেয্য, ইন্দংৰ পরিচারিকা॥
Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.
১২৮৫.
1285.
‘‘যো ইচ্ছে দিব্যভোগঞ্চ, দিব্বমাযুং যসং সুখং।
‘‘Yo icche dibyabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ;
১২৮৬.
1286.
‘‘কাযেন ৰাচা মনসা, অপ্পমত্তো ৰিচক্খণো।
‘‘Kāyena vācā manasā, appamatto vicakkhaṇo;
অত্তনো হোতি অত্থায, ইত্থী ৰা যদি ৰা পুমা॥
Attano hoti atthāya, itthī vā yadi vā pumā.
১২৮৭.
1287.
‘‘যে কেচিমে মানুজা জীৰলোকে, যসস্সিনো সব্বসমন্তভোগা।
‘‘Ye kecime mānujā jīvaloke, yasassino sabbasamantabhogā;
অসংসযং তেহি পুরে সুচিণ্ণং, কম্মস্সকাসে পুথু সব্বসত্তা॥
Asaṃsayaṃ tehi pure suciṇṇaṃ, kammassakāse puthu sabbasattā.
১২৮৮.
1288.
‘‘ইঙ্ঘানুচিন্তেসি সযম্পি দেৰ, কুতোনিদানা তে ইমা জনিন্দ।
‘‘Iṅghānucintesi sayampi deva, kutonidānā te imā janinda;
যা তে ইমা অচ্ছরাসন্নিকাসা, অলঙ্কতা কঞ্চনজালছন্না’’॥
Yā te imā accharāsannikāsā, alaṅkatā kañcanajālachannā’’.
১২৮৯.
1289.
ইচ্চেৰং পিতরং কঞ্ঞা, রুচা তোসেসি অঙ্গতিং।
Iccevaṃ pitaraṃ kaññā, rucā tosesi aṅgatiṃ;
মূল়্হস্স মগ্গমাচিক্খি, ধম্মমক্খাসি সুব্বতা॥
Mūḷhassa maggamācikkhi, dhammamakkhāsi subbatā.
১২৯০.
1290.
অথাগমা ব্রহ্মলোকা, নারদো মানুসিং পজং।
Athāgamā brahmalokā, nārado mānusiṃ pajaṃ;
জম্বুদীপং অৰেক্খন্তো, অদ্দা রাজানমঙ্গতিং॥
Jambudīpaṃ avekkhanto, addā rājānamaṅgatiṃ.
১২৯১.
1291.
তঞ্চ দিস্ৰানানুপ্পত্তং, রুচা ইসিমৰন্দথ॥
Tañca disvānānuppattaṃ, rucā isimavandatha.
১২৯২.
1292.
নারদং পরিপুচ্ছন্তো, ইদং ৰচনমব্রৰি॥
Nāradaṃ paripucchanto, idaṃ vacanamabravi.
১২৯৩.
1293.
‘‘কুতো নু আগচ্ছসি দেৰৰণ্ণি, ওভাসযং সব্বদিসা 129 চন্দিমাৰ।
‘‘Kuto nu āgacchasi devavaṇṇi, obhāsayaṃ sabbadisā 130 candimāva;
অক্খাহি মে পুচ্ছিতো নামগোত্তং, কথং তং জানন্তি মনুস্সলোকে’’॥
Akkhāhi me pucchito nāmagottaṃ, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’.
১২৯৪.
1294.
‘‘অহঞ্হি দেৰতো ইদানি এমি, ওভাসযং সব্বদিসা 131 চন্দিমাৰ।
‘‘Ahañhi devato idāni emi, obhāsayaṃ sabbadisā 132 candimāva;
অক্খামি তে পুচ্ছিতো নামগোত্তং, জানন্তি মং নারদো কস্সপো চ’’॥
Akkhāmi te pucchito nāmagottaṃ, jānanti maṃ nārado kassapo ca’’.
১২৯৫.
1295.
‘‘অচ্ছেররূপং তৰ 133 যাদিসঞ্চ, ৰেহাযসং গচ্ছসি তিট্ঠসী চ।
‘‘Accherarūpaṃ tava 134 yādisañca, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca;
পুচ্ছামি তং নারদ এতমত্থং, অথ কেন ৰণ্ণেন তৰাযমিদ্ধি’’॥
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, atha kena vaṇṇena tavāyamiddhi’’.
১২৯৬.
1296.
‘‘সচ্চঞ্চ ধম্মো চ দমো চ চাগো, গুণা মমেতে পকতা পুরাণা।
‘‘Saccañca dhammo ca damo ca cāgo, guṇā mamete pakatā purāṇā;
তেহেৰ ধম্মেহি সুসেৰিতেহি, মনোজৰো যেন কামং গতোস্মি’’॥
Teheva dhammehi susevitehi, manojavo yena kāmaṃ gatosmi’’.
১২৯৭.
1297.
‘‘অচ্ছেরমাচিক্খসি পুঞ্ঞসিদ্ধিং, সচে হি এতেহি 135 যথা ৰদেসি।
‘‘Accheramācikkhasi puññasiddhiṃ, sace hi etehi 136 yathā vadesi;
পুচ্ছামি তং নারদ এতমত্থং, পুট্ঠো চ মে সাধু ৰিযাকরোহি’’॥
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me sādhu viyākarohi’’.
১২৯৮.
1298.
‘‘পুচ্ছস্সু মং রাজ তৰেস অত্থো, যং সংসযং কুরুসে ভূমিপাল।
‘‘Pucchassu maṃ rāja tavesa attho, yaṃ saṃsayaṃ kuruse bhūmipāla;
অহং তং নিস্সংসযতং গমেমি, নযেহি ঞাযেহি চ হেতুভী চ’’॥
Ahaṃ taṃ nissaṃsayataṃ gamemi, nayehi ñāyehi ca hetubhī ca’’.
১২৯৯.
1299.
‘‘পুচ্ছামি তং নারদ এতমত্থং, পুট্ঠো চ মে নারদ মা মুসা ভণি।
‘‘Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me nārada mā musā bhaṇi;
অত্থি নু দেৰা পিতরো নু অত্থি, লোকো পরো অত্থি জনো যমাহু’’॥
Atthi nu devā pitaro nu atthi, loko paro atthi jano yamāhu’’.
১৩০০.
1300.
‘‘অত্থেৰ দেৰা পিতরো চ অত্থি, লোকো পরো অত্থি জনো যমাহু।
‘‘Attheva devā pitaro ca atthi, loko paro atthi jano yamāhu;
কামেসু গিদ্ধা চ নরা পমূল়্হা, লোকং পরং ন ৰিদূ মোহযুত্তা’’॥
Kāmesu giddhā ca narā pamūḷhā, lokaṃ paraṃ na vidū mohayuttā’’.
১৩০১.
1301.
‘‘অত্থীতি চে নারদ সদ্দহাসি, নিৰেসনং পরলোকে মতানং।
‘‘Atthīti ce nārada saddahāsi, nivesanaṃ paraloke matānaṃ;
ইধেৰ মে পঞ্চ সতানি দেহি, দস্সামি তে পরলোকে সহস্সং’’॥
Idheva me pañca satāni dehi, dassāmi te paraloke sahassaṃ’’.
১৩০২.
1302.
‘‘দজ্জেমু খো পঞ্চ সতানি ভোতো, জঞ্ঞামু চে সীলৰন্তং ৰদঞ্ঞুং 137।
‘‘Dajjemu kho pañca satāni bhoto, jaññāmu ce sīlavantaṃ vadaññuṃ 138;
লুদ্দং তং ভোন্তং নিরযে ৰসন্তং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Luddaṃ taṃ bhontaṃ niraye vasantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩০৩.
1303.
‘‘ইধেৰ যো হোতি অধম্মসীলো 139, পাপাচারো অলসো লুদ্দকম্মো।
‘‘Idheva yo hoti adhammasīlo 140, pāpācāro alaso luddakammo;
ন পণ্ডিতা তস্মিং ইণং দদন্তি, ন হি আগমো হোতি তথাৰিধম্হা॥
Na paṇḍitā tasmiṃ iṇaṃ dadanti, na hi āgamo hoti tathāvidhamhā.
১৩০৪.
1304.
‘‘দক্খঞ্চ পোসং মনুজা ৰিদিত্ৰা, উট্ঠানকং 141 সীলৰন্তং ৰদঞ্ঞুং।
‘‘Dakkhañca posaṃ manujā viditvā, uṭṭhānakaṃ 142 sīlavantaṃ vadaññuṃ;
সযমেৰ ভোগেহি নিমন্তযন্তি, কম্মং করিত্ৰা পুন মাহরেসি’’॥
Sayameva bhogehi nimantayanti, kammaṃ karitvā puna māharesi’’.
১৩০৫.
1305.
তং খজ্জমানং নিরযে ৰসন্তং, কাকেহি গিজ্ঝেহি চ সেনকেহি 147।
Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, kākehi gijjhehi ca senakehi 148;
সঞ্ছিন্নগত্তং রুহিরং সৰন্তং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩০৬.
1306.
‘‘অন্ধংতমং তত্থ ন চন্দসূরিযা, নিরযো সদা তুমুলো ঘোররূপো।
‘‘Andhaṃtamaṃ tattha na candasūriyā, nirayo sadā tumulo ghorarūpo;
সা নেৰ রত্তী ন দিৰা পঞ্ঞাযতি, তথাৰিধে কো ৰিচরে ধনত্থিকো॥
Sā neva rattī na divā paññāyati, tathāvidhe ko vicare dhanatthiko.
১৩০৭.
1307.
‘‘সবলো চ সামো চ দুৰে সুৰানা, পৰদ্ধকাযা বলিনো মহন্তা।
‘‘Sabalo ca sāmo ca duve suvānā, pavaddhakāyā balino mahantā;
খাদন্তি দন্তেহি অযোমযেহি, ইতো পণুন্নং পরলোকপত্তং 149॥
Khādanti dantehi ayomayehi, ito paṇunnaṃ paralokapattaṃ 150.
১৩০৮.
1308.
‘‘তং খজ্জমানং নিরযে ৰসন্তং, লুদ্দেহি ৰাল়েহি অঘম্মিগেহি চ।
‘‘Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, luddehi vāḷehi aghammigehi ca;
সঞ্ছিন্নগত্তং রুহিরং সৰন্তং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩০৯.
1309.
‘‘উসূহি সত্তীহি চ সুনিসিতাহি, হনন্তি ৰিজ্ঝন্তি চ পচ্চমিত্তা 151।
‘‘Usūhi sattīhi ca sunisitāhi, hananti vijjhanti ca paccamittā 152;
কাল়ূপকাল়া নিরযম্হি ঘোরে, পুব্বে নরং দুক্কটকম্মকারিং॥
Kāḷūpakāḷā nirayamhi ghore, pubbe naraṃ dukkaṭakammakāriṃ.
১৩১০.
1310.
‘‘তং হঞ্ঞমানং নিরযে ৰজন্তং, কুচ্ছিস্মিং পস্সস্মিং ৰিপ্ফালিতূদরং।
‘‘Taṃ haññamānaṃ niraye vajantaṃ, kucchismiṃ passasmiṃ vipphālitūdaraṃ;
সঞ্ছিন্নগত্তং রুহিরং সৰন্তং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩১১.
1311.
‘‘সত্তী উসূ তোমরভিণ্ডিৰালা, ৰিৰিধাৰুধা ৰস্সন্তি তত্থ দেৰা।
‘‘Sattī usū tomarabhiṇḍivālā, vividhāvudhā vassanti tattha devā;
পতন্তি অঙ্গারমিৰচ্চিমন্তো, সিলাসনী ৰস্সতি লুদ্দকম্মে॥
Patanti aṅgāramivaccimanto, silāsanī vassati luddakamme.
১৩১২.
1312.
‘‘উণ্হো চ ৰাতো নিরযম্হি দুস্সহো, ন তম্হি সুখং লব্ভতি 153 ইত্তরম্পি।
‘‘Uṇho ca vāto nirayamhi dussaho, na tamhi sukhaṃ labbhati 154 ittarampi;
তং তং ৰিধাৰন্তমলেনমাতুরং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Taṃ taṃ vidhāvantamalenamāturaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩১৩.
1313.
‘‘সন্ধাৰমানম্পি 155 রথেসু যুত্তং, সজোতিভূতং পথৰিং কমন্তং।
‘‘Sandhāvamānampi 156 rathesu yuttaṃ, sajotibhūtaṃ pathaviṃ kamantaṃ;
পতোদলট্ঠীহি সুচোদযন্তং 157, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Patodalaṭṭhīhi sucodayantaṃ 158, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩১৪.
1314.
‘‘তমারুহন্তং খুরসঞ্চিতং গিরিং, ৰিভিংসনং পজ্জলিতং ভযানকং।
‘‘Tamāruhantaṃ khurasañcitaṃ giriṃ, vibhiṃsanaṃ pajjalitaṃ bhayānakaṃ;
সঞ্ছিন্নগত্তং রুহিরং সৰন্তং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩১৫.
1315.
‘‘তমারুহন্তং পব্বতসন্নিকাসং, অঙ্গাররাসিং জলিতং ভযানকং।
‘‘Tamāruhantaṃ pabbatasannikāsaṃ, aṅgārarāsiṃ jalitaṃ bhayānakaṃ;
সুদড্ঢগত্তং কপণং রুদন্তং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Sudaḍḍhagattaṃ kapaṇaṃ rudantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩১৬.
1316.
অযোমযেহি তিক্খেহি, নরলোহিতপাযিভি॥
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.
১৩১৭.
1317.
‘‘তমারুহন্তি নারিযো, নরা চ পরদারগূ।
‘‘Tamāruhanti nāriyo, narā ca paradāragū;
চোদিতা সত্তিহত্থেহি, যমনিদ্দেসকারিভি॥
Coditā sattihatthehi, yamaniddesakāribhi.
১৩১৮.
1318.
‘‘তমারুহন্তং নিরযং, সিম্বলিং রুহরিমক্খিতং।
‘‘Tamāruhantaṃ nirayaṃ, simbaliṃ ruharimakkhitaṃ;
১৩১৯.
1319.
‘‘পস্সসন্তং মুহুং উণ্হং, পুব্বকম্মাপরাধিকং।
‘‘Passasantaṃ muhuṃ uṇhaṃ, pubbakammāparādhikaṃ;
দুমগ্গে ৰিতচং গত্তং 163, কো তং যাচেয্য তং ধনং॥
Dumagge vitacaṃ gattaṃ 164, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ.
১৩২০.
1320.
‘‘অব্ভকূটসমা উচ্চা, অসিপত্তাচিতা দুমা।
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, asipattācitā dumā;
অযোমযেহি তিক্খেহি, নরলোহিতপাযিভি॥
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.
১৩২১.
1321.
‘‘তমারুহন্তং অসিপত্তপাদপং, অসীহি তিক্খেহি চ ছিজ্জমানং 165।
‘‘Tamāruhantaṃ asipattapādapaṃ, asīhi tikkhehi ca chijjamānaṃ 166;
সঞ্ছিন্নগত্তং রুহিরং সৰন্তং, কো চোদযে পরলোকে সহস্সং॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
১৩২২.
1322.
সম্পতিতং ৰেতরণিং, কো তং যাচেয্য তং ধনং॥
Sampatitaṃ vetaraṇiṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ.
১৩২৩.
1323.
অযোপোক্খরসঞ্ছন্না, তিক্খা পত্তেহি সন্দতি॥
Ayopokkharasañchannā, tikkhā pattehi sandati.
১৩২৪.
1324.
‘‘তত্থ সঞ্ছিন্নগত্তং তং, ৰুয্হন্তং রুহিরমক্খিতং।
‘‘Tattha sañchinnagattaṃ taṃ, vuyhantaṃ ruhiramakkhitaṃ;
ৰেতরঞ্ঞে অনালম্বে, কো তং যাচেয্য তং ধনং’’॥
Vetaraññe anālambe, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ’’.
১৩২৫.
1325.
‘‘ৰেধামি রুক্খো ৰিয ছিজ্জমানো, দিসং ন জানামি পমূল়্হসঞ্ঞো।
‘‘Vedhāmi rukkho viya chijjamāno, disaṃ na jānāmi pamūḷhasañño;
ভযানুতপ্পামি মহা চ মে ভযা, সুত্ৰান কথা 171 তৰ ভাসিতা ইসে॥
Bhayānutappāmi mahā ca me bhayā, sutvāna kathā 172 tava bhāsitā ise.
১৩২৬.
1326.
‘‘আদিত্তে ৰারিমজ্ঝংৰ, দীপংৰোঘে মহণ্ণৰে।
‘‘Āditte vārimajjhaṃva, dīpaṃvoghe mahaṇṇave;
অন্ধকারেৰ পজ্জোতো, ত্ৰং নোসি সরণং ইসে॥
Andhakāreva pajjoto, tvaṃ nosi saraṇaṃ ise.
১৩২৭.
1327.
‘‘অত্থঞ্চ ধম্মং অনুসাস মং ইসে, অতীতমদ্ধা অপরাধিতং মযা।
‘‘Atthañca dhammaṃ anusāsa maṃ ise, atītamaddhā aparādhitaṃ mayā;
আচিক্খ মে নারদ সুদ্ধিমগ্গং, যথা অহং নো নিরযং পতেয্যং’’॥
Ācikkha me nārada suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ’’.
১৩২৮.
1328.
‘‘যথা অহু ধতরট্ঠো ( ) 173, ৰেস্সামিত্তো অট্ঠকো যামতগ্গি।
‘‘Yathā ahu dhataraṭṭho ( ) 174, vessāmitto aṭṭhako yāmataggi;
উসিন্দরো চাপি সিৰী চ রাজা, পরিচারকা সমণব্রাহ্মণানং॥
Usindaro cāpi sivī ca rājā, paricārakā samaṇabrāhmaṇānaṃ.
১৩২৯.
1329.
অধম্মং পরিৰজ্জেত্ৰা, ধম্মং চর মহীপতি॥
Adhammaṃ parivajjetvā, dhammaṃ cara mahīpati.
১৩৩০.
1330.
‘‘অন্নহত্থা চ তে ব্যম্হে, ঘোসযন্তু পুরে তৰ।
‘‘Annahatthā ca te byamhe, ghosayantu pure tava;
কো ছাতো কো চ তসিতো, কো মালং কো ৰিলেপনং।
Ko chāto ko ca tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;
নানারত্তানং ৰত্থানং, কো নগ্গো পরিদহিস্সতি॥
Nānārattānaṃ vatthānaṃ, ko naggo paridahissati.
১৩৩১.
1331.
ইতি সাযঞ্চ পাতো চ, ঘোসযন্তু পুরে তৰ॥
Iti sāyañca pāto ca, ghosayantu pure tava.
১৩৩২.
1332.
‘‘জিণ্ণং পোসং গৰস্সঞ্চ, মাস্সু যুঞ্জ যথা পুরে।
‘‘Jiṇṇaṃ posaṃ gavassañca, māssu yuñja yathā pure;
পরিহারঞ্চ দজ্জাসি, অধিকারকতো বলী॥
Parihārañca dajjāsi, adhikārakato balī.
১৩৩৩.
1333.
‘‘কাযো তে রথসঞ্ঞাতো, মনোসারথিকো লহু।
‘‘Kāyo te rathasaññāto, manosārathiko lahu;
অৰিহিংসাসারিতক্খো, সংৰিভাগপটিচ্ছদো॥
Avihiṃsāsāritakkho, saṃvibhāgapaṭicchado.
১৩৩৪.
1334.
‘‘পাদসঞ্ঞমনেমিযো, হত্থসঞ্ঞমপক্খরো।
‘‘Pādasaññamanemiyo, hatthasaññamapakkharo;
কুচ্ছিসঞ্ঞমনব্ভন্তো, ৰাচাসঞ্ঞমকূজনো॥
Kucchisaññamanabbhanto, vācāsaññamakūjano.
১৩৩৫.
1335.
‘‘সচ্চৰাক্যসমত্তঙ্গো, অপেসুঞ্ঞসুসঞ্ঞতো।
‘‘Saccavākyasamattaṅgo, apesuññasusaññato;
গিরাসখিলনেলঙ্গো, মিতভাণিসিলেসিতো॥
Girāsakhilanelaṅgo, mitabhāṇisilesito.
১৩৩৬.
1336.
‘‘সদ্ধালোভসুসঙ্খারো, নিৰাতঞ্জলিকুব্বরো।
‘‘Saddhālobhasusaṅkhāro, nivātañjalikubbaro;
১৩৩৭.
1337.
‘‘অক্কোধনমনুগ্ঘাতী, ধম্মপণ্ডরছত্তকো।
‘‘Akkodhanamanugghātī, dhammapaṇḍarachattako;
১৩৩৮.
1338.
‘‘কালঞ্ঞুতাচিত্তসারো, ৰেসারজ্জতিদণ্ডকো।
‘‘Kālaññutācittasāro, vesārajjatidaṇḍako;
১৩৩৯.
1339.
‘‘অলীনচিত্তসন্থারো , ৰুদ্ধিসেৰী রজোহতো।
‘‘Alīnacittasanthāro , vuddhisevī rajohato;
সতি পতোদো ধীরস্স, ধিতি যোগো চ রস্মিযো॥
Sati patodo dhīrassa, dhiti yogo ca rasmiyo.
১৩৪০.
1340.
ইচ্ছা লোভো চ কুম্মগ্গো, উজুমগ্গো চ সংযমো॥
Icchā lobho ca kummaggo, ujumaggo ca saṃyamo.
১৩৪১.
1341.
‘‘রূপে সদ্দে রসে গন্ধে, ৰাহনস্স পধাৰতো।
‘‘Rūpe sadde rase gandhe, vāhanassa padhāvato;
পঞ্ঞা আকোটনী রাজ, তত্থ অত্তাৰ সারথি॥
Paññā ākoṭanī rāja, tattha attāva sārathi.
১৩৪২.
1342.
‘‘সচে এতেন যানেন, সমচরিযা দল়্হা ধিতি।
‘‘Sace etena yānena, samacariyā daḷhā dhiti;
সব্বকামদুহো রাজ, ন জাতু নিরযং ৰজে’’॥
Sabbakāmaduho rāja, na jātu nirayaṃ vaje’’.
১৩৪৩.
1343.
‘‘অলাতো দেৰদত্তোসি, সুনামো আসি ভদ্দজি।
‘‘Alāto devadattosi, sunāmo āsi bhaddaji;
ৰিজযো সারিপুত্তোসি, মোগ্গল্লানোসি বীজকো॥
Vijayo sāriputtosi, moggallānosi bījako.
১৩৪৪.
1344.
‘‘সুনক্খত্তো লিচ্ছৰিপুত্তো, গুণো আসি অচেলকো।
‘‘Sunakkhatto licchaviputto, guṇo āsi acelako;
আনন্দো সা রুচা আসি, যা রাজানং পসাদযি॥
Ānando sā rucā āsi, yā rājānaṃ pasādayi.
১৩৪৫.
1345.
‘‘ঊরুৰেল়কস্সপো রাজা, পাপদিট্ঠি তদা অহু।
‘‘Ūruveḷakassapo rājā, pāpadiṭṭhi tadā ahu;
মহাব্রহ্মা বোধিসত্তো, এৰং ধারেথ জাতক’’ন্তি॥
Mahābrahmā bodhisatto, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.
মহানারদকস্সপজাতকং অট্ঠমং।
Mahānāradakassapajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫৪৫] ৮. মহানারদকস্সপজাতকৰণ্ণনা • [545] 8. Mahānāradakassapajātakavaṇṇanā
