Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā)

১২. লোহিচ্চসুত্তৰণ্ণনা

12. Lohiccasuttavaṇṇanā

লোহিচ্চব্রাহ্মণৰত্থুৰণ্ণনা

Lohiccabrāhmaṇavatthuvaṇṇanā

৫০১. সালৰতিকাতি ইত্থিলিঙ্গৰসেন তস্স গামস্স নামং। গামণিকাভাৰেনাতি কেচি। লোহিতো নাম তস্স কুলে পুব্বপুরিসো, তস্স ৰসেন লোহিচ্চোতি তস্স ব্রাহ্মণস্স গোত্ততো আগতং নামং।

501.Sālavatikāti itthiliṅgavasena tassa gāmassa nāmaṃ. Gāmaṇikābhāvenāti keci. Lohito nāma tassa kule pubbapuriso, tassa vasena lohiccoti tassa brāhmaṇassa gottato āgataṃ nāmaṃ.

৫০২. ‘‘দিট্ঠিগত’’ন্তি লদ্ধিমত্তং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘ন পন উচ্ছেদসস্সতানং অঞ্ঞতর’’ন্তি। ন হি উচ্ছেদসস্সতগাহৰিনিমুত্তো কোচি দিট্ঠিগাহো অত্থি। ‘‘ভাসতি যেৰা’’তি তস্সা লদ্ধিযা লোকে পাকটভাৰং দস্সেতি। অত্ততো অঞ্ঞো পরোতি যথা অনুসাসকতো অনুসাসিতব্বো পরো, এৰং অনুসাসিতব্বতোপি অনুসাসকো পরোতি ৰুত্তং ‘‘পরো পরস্সাতি পরো যো’’তিআদি। কিং-সদ্দাপেক্খায চেত্থ ‘‘করিস্সতী’’তি অনাগতকালৰচনং, অনাগতেপি ৰা তেন তস্স কাতব্বং নত্থীতি দস্সনত্থং। কুসলং ধম্মন্তি অনৰজ্জধম্মং নিক্কিলেসধম্মং ৰিমোক্খধম্মন্তি অত্থো। ‘‘পরেসং ধম্মং কথেস্সামী’’তি তেহি অত্তানং পরিৰারাপেত্ৰা ৰিচরণং কিং অত্থিযং আসযবুদ্ধস্সাপি অনুরোধেন ৰিনা তং ন হোতীতি তস্মা অত্তনা পটিলদ্ধং…পে॰… ৰিহাতব্বন্তি ৰদতি। তেনাহ ‘‘এৰং সম্পদমিদং পাপকং লোভধম্মং ৰদামী’’তি।

502. ‘‘Diṭṭhigata’’nti laddhimattaṃ adhippetanti āha ‘‘na pana ucchedasassatānaṃ aññatara’’nti. Na hi ucchedasassatagāhavinimutto koci diṭṭhigāho atthi. ‘‘Bhāsati yevā’’ti tassā laddhiyā loke pākaṭabhāvaṃ dasseti. Attato añño paroti yathā anusāsakato anusāsitabbo paro, evaṃ anusāsitabbatopi anusāsako paroti vuttaṃ ‘‘paro parassāti paro yo’’tiādi. Kiṃ-saddāpekkhāya cettha ‘‘karissatī’’ti anāgatakālavacanaṃ, anāgatepi vā tena tassa kātabbaṃ natthīti dassanatthaṃ. Kusalaṃ dhammanti anavajjadhammaṃ nikkilesadhammaṃ vimokkhadhammanti attho. ‘‘Paresaṃ dhammaṃ kathessāmī’’ti tehi attānaṃ parivārāpetvā vicaraṇaṃ kiṃ atthiyaṃ āsayabuddhassāpi anurodhena vinā taṃ na hotīti tasmā attanā paṭiladdhaṃ…pe… vihātabbanti vadati. Tenāha ‘‘evaṃ sampadamidaṃ pāpakaṃ lobhadhammaṃ vadāmī’’ti.

৫০৪. সোতি লোহিচ্চো ব্রাহ্মণো।

504.Soti lohicco brāhmaṇo.

৫০৮. কথাফাসুকত্থন্তি কথাসুখত্থং, সুখেন কথং কথেতুঞ্চেৰ সোতুঞ্চাতি অত্থো। অপ্পেৰ নাম সিযাতি এত্থ পীতিৰসেন আমেডিতং দট্ঠব্বং। তথা হি তং ‘‘বুদ্ধগজ্জিত’’ন্তি ৰুচ্চতি । ভগৰা হি ঈদিসেসু ঠানেসু ৰিসেসতো পীতিসোমনস্সজাতো হোতি। তেনাহ ‘‘অযং কিরেত্থ অধিপ্পাযো’’তিআদি।

508.Kathāphāsukatthanti kathāsukhatthaṃ, sukhena kathaṃ kathetuñceva sotuñcāti attho. Appeva nāma siyāti ettha pītivasena āmeḍitaṃ daṭṭhabbaṃ. Tathā hi taṃ ‘‘buddhagajjita’’nti vuccati . Bhagavā hi īdisesu ṭhānesu visesato pītisomanassajāto hoti. Tenāha ‘‘ayaṃ kirettha adhippāyo’’tiādi.

লোহিচ্চব্রাহ্মণানুযোগৰণ্ণনা

Lohiccabrāhmaṇānuyogavaṇṇanā

৫০৯. সমুদযসঞ্জাতীতি আযুপ্পাদো। অনুপুব্বো কম্পী-সদ্দো আকঙ্খনত্থো হোতীতি ‘‘ইচ্ছতীতি অত্থো’’তি ৰুত্তং। সাতিসযেন ৰা হিতেন অনুকম্পকো অনুগ্গণ্হনকো হিতানুকম্পী। সম্পজ্জতীতি আসেৰনলাভেন নিপ্পজ্জতি বলৰতী হোতি, অৰগ্গহাতি অত্থো, তেনাহ ‘‘নিযতা হোতী’’তি। নিরযে নিব্বত্ততি মিচ্ছাদিট্ঠিকো।

509.Samudayasañjātīti āyuppādo. Anupubbo kampī-saddo ākaṅkhanattho hotīti ‘‘icchatīti attho’’ti vuttaṃ. Sātisayena vā hitena anukampako anuggaṇhanako hitānukampī. Sampajjatīti āsevanalābhena nippajjati balavatī hoti, avaggahāti attho, tenāha ‘‘niyatā hotī’’ti. Niraye nibbattati micchādiṭṭhiko.

৫১০-১১. দুতিযং উপপত্তিন্তি ‘‘ননু রাজা পসেনদী কোসলো’’তিআদিনা দুতিযং উপপত্তিং সাধনযুত্তিং। কারণঞ্হি ভগৰা উপমামুখেন দস্সেতি। যে চিমেতি যে চ ইমে কুলপুত্তা দিব্বা গব্ভা পরিপাচেন্তীতি যোজনা। অসক্কুণন্তা উপনিস্সযসম্পত্তিযা, ঞাণপরিপাকস্স ৰা অভাৰেন। যে পন ‘‘পরিপচ্চন্তী’’তি পঠন্তি, তেসং ‘‘দিব্বে গব্ভে’’তি ৰচনৰিপল্লাসেন পযোজনং নত্থি। অত্থো চ দুতিযৰিকপ্পে ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বো। অহিতানুকম্পিতা চ তংসমঙ্গিসত্তৰসেন। দিৰি ভৰাতি দিব্বা। গব্ভেন্তি পরিপচ্চনৰসেন সন্তানং পবন্ধেন্তীতি গব্ভা। ‘‘ছন্নং দেৰলোকান’’ন্তি নিদস্সনৰচনমেতং। ব্রহ্মলোকস্সাপি হি দিব্বগব্ভভাৰো লব্ভতেৰ দিব্বৰিহারহেতুকত্তা। এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘ভাৰনং ভাৰযমানা’’তি ইদম্পি ৰচনং সমত্থিতং হোতি। ভৰন্তি এত্থ যথারুচি সুখসমপ্পিতাতি ভৰা, ৰিমানানি। দেৰভাৰাৰহত্তা দিব্বা। ৰুত্তনযেনেৰ গব্ভা। দানাদযো দেৰলোকসংৰত্তনিযপুঞ্ঞৰিসেসা। দিব্বা ভৰাতি দেৰলোকপরিযাপন্না উপপত্তিভৰা। তদাৰহো হি কম্মভৰো পুব্বে গহিতো।

510-11.Dutiyaṃ upapattinti ‘‘nanu rājā pasenadī kosalo’’tiādinā dutiyaṃ upapattiṃ sādhanayuttiṃ. Kāraṇañhi bhagavā upamāmukhena dasseti. Ye cimeti ye ca ime kulaputtā dibbā gabbhā paripācentīti yojanā. Asakkuṇantā upanissayasampattiyā, ñāṇaparipākassa vā abhāvena. Ye pana ‘‘paripaccantī’’ti paṭhanti, tesaṃ ‘‘dibbe gabbhe’’ti vacanavipallāsena payojanaṃ natthi. Attho ca dutiyavikappe vuttanayena veditabbo. Ahitānukampitā ca taṃsamaṅgisattavasena. Divi bhavāti dibbā. Gabbhenti paripaccanavasena santānaṃ pabandhentīti gabbhā. ‘‘Channaṃ devalokāna’’nti nidassanavacanametaṃ. Brahmalokassāpi hi dibbagabbhabhāvo labbhateva dibbavihārahetukattā. Evañca katvā ‘‘bhāvanaṃ bhāvayamānā’’ti idampi vacanaṃ samatthitaṃ hoti. Bhavanti ettha yathāruci sukhasamappitāti bhavā, vimānāni. Devabhāvāvahattā dibbā. Vuttanayeneva gabbhā. Dānādayo devalokasaṃvattaniyapuññavisesā.Dibbā bhavāti devalokapariyāpannā upapattibhavā. Tadāvaho hi kammabhavo pubbe gahito.

তযোচোদনারহৰণ্ণনা

Tayocodanārahavaṇṇanā

৫১৩. অনিযমিতেনেৰাতি অনিযমেনেৰ ‘‘ত্ৰং এৰংদিট্ঠিকো এৰং সত্তানং অনত্থস্স কারকো’’তি এৰং অনুদ্দেসিকেনেৰ । মানন্তি ‘‘অহমেতং জানামি, অহমেতং পস্সামী’’তি এৰং পণ্ডিতমানং। ভিন্দিত্ৰাতি ৰিধমেত্ৰা, জহাপেত্ৰাতি অত্থো। তযো সত্থারেতি অসম্পাদিতঅত্তহিতো অনোৰাদকরসাৰকো, অসম্পাদিতঅত্তহিতো ওৰাদকরসাৰকো, সম্পাদিতঅত্তহিতো অনোৰাদকরসাৰকোতি ইমে তযো সত্থারে। চতুত্থো পন সম্মাসম্বুদ্ধো ন চোদনারহো হোতীতি ‘‘তেন পুচ্ছিতে এৰ কথেস্সামী’’তি চোদনারহে তযো সত্থারে পঠমং দস্সেসি , পচ্ছা চতুত্থংসত্থারং। কামঞ্চেত্থ চতুত্থো সত্থা একো অদুতিযো অনঞ্ঞসাধারণো, তথাপি সো যেসং উত্তরিমনুস্সধম্মানং ৰসেন ‘‘ধম্মমযো কাযো’’তি ৰুচ্চতি, তেসং সমুদাযভূতোপি তে গুণাৰযৰে সত্থুট্ঠানিযে কত্ৰা দস্সেন্তো ভগৰা ‘‘অযম্পি খো, লোহিচ্চ, সত্থা’’তি অভাসি।

513.Aniyamitenevāti aniyameneva ‘‘tvaṃ evaṃdiṭṭhiko evaṃ sattānaṃ anatthassa kārako’’ti evaṃ anuddesikeneva . Mānanti ‘‘ahametaṃ jānāmi, ahametaṃ passāmī’’ti evaṃ paṇḍitamānaṃ. Bhinditvāti vidhametvā, jahāpetvāti attho. Tayo satthāreti asampāditaattahito anovādakarasāvako, asampāditaattahito ovādakarasāvako, sampāditaattahito anovādakarasāvakoti ime tayo satthāre. Catuttho pana sammāsambuddho na codanāraho hotīti ‘‘tena pucchite eva kathessāmī’’ti codanārahe tayo satthāre paṭhamaṃ dassesi , pacchā catutthaṃsatthāraṃ. Kāmañcettha catuttho satthā eko adutiyo anaññasādhāraṇo, tathāpi so yesaṃ uttarimanussadhammānaṃ vasena ‘‘dhammamayo kāyo’’ti vuccati, tesaṃ samudāyabhūtopi te guṇāvayave satthuṭṭhāniye katvā dassento bhagavā ‘‘ayampi kho, lohicca, satthā’’ti abhāsi.

অঞ্ঞাতি য-কারলোপেন নিদ্দেসো ‘‘সযং অভিঞ্ঞা’’তি আদীসু (দী॰ নি॰ ১.২৮, ৩৭, ৫২; ম॰ নি॰ ১.২৮৪; ২.৩৪১; অ॰ নি॰ ২.৫; ১০.১১; মহাৰ॰ ১১; ধ॰ প॰ ৩৫৩; কথা॰ ৪০৫) ৰিয। অঞ্ঞাযাতি চ তদত্থিযে সম্পদানৰচনন্তি আহ ‘‘আজাননত্থাযা’’তি। সাৰকত্তং পটিজানিত্ৰা ঠিতত্তা একদেসেনস্স সাসনং করোন্তীতি আহ ‘‘নিরন্তরং তস্স সাসনং অকত্ৰা’’তি। উক্কমিত্ৰা ৰত্তন্তীতি যথিচ্ছিতং করোন্তীতি অত্থো। পটিক্কমন্তিযাতি অনভিরতিযা অগারৰেন অপগচ্ছন্তিযা, তেনাহ ‘‘অনিচ্ছন্তিযা’’তিআদি। একাযাতি একায ইত্থিযা। একো ইচ্ছেয্যাতি একো পুরিসো তায অনিচ্ছন্তিযা সম্পযোগং কামেয্য। ওসক্কনাদিমুখেন ইত্থিপুরিসসম্বন্ধনিদস্সনং গেহসিতঅপেক্খাৰসেন তস্স সত্থুনো সাৰকেসু পটিপত্তীতি দস্সেতি। অতিৰিয ৰিরত্তভাৰতো দট্ঠুম্পি অনিচ্ছমানং। লোভেনাতি পরিৰারৰসেন উপ্পজ্জনকলাভসক্কারলোভেন। তত্থ সম্পাদেহীতি তস্মিং পটিপত্তিধম্মে পতিট্ঠিতং কত্ৰা সম্পাদেহি। উজুং করোহি কাযৰঙ্কাদিৰিগমেন।

Aññāti ya-kāralopena niddeso ‘‘sayaṃ abhiññā’’ti ādīsu (dī. ni. 1.28, 37, 52; ma. ni. 1.284; 2.341; a. ni. 2.5; 10.11; mahāva. 11; dha. pa. 353; kathā. 405) viya. Aññāyāti ca tadatthiye sampadānavacananti āha ‘‘ājānanatthāyā’’ti. Sāvakattaṃ paṭijānitvā ṭhitattā ekadesenassa sāsanaṃ karontīti āha ‘‘nirantaraṃ tassa sāsanaṃ akatvā’’ti. Ukkamitvā vattantīti yathicchitaṃ karontīti attho. Paṭikkamantiyāti anabhiratiyā agāravena apagacchantiyā, tenāha ‘‘anicchantiyā’’tiādi. Ekāyāti ekāya itthiyā. Eko iccheyyāti eko puriso tāya anicchantiyā sampayogaṃ kāmeyya. Osakkanādimukhena itthipurisasambandhanidassanaṃ gehasitaapekkhāvasena tassa satthuno sāvakesu paṭipattīti dasseti. Ativiya virattabhāvato daṭṭhumpi anicchamānaṃ. Lobhenāti parivāravasena uppajjanakalābhasakkāralobhena. Tattha sampādehīti tasmiṃ paṭipattidhamme patiṭṭhitaṃ katvā sampādehi. Ujuṃ karohi kāyavaṅkādivigamena.

৫১৫. এৰং চোদনং অরহতীতি এৰং ৰুত্তনযেন সাৰকেসু অপ্পোস্সুক্কভাৰাপাদনে নিযোজনৰসেন চোদনং অরহতি, ন পঠমো ৰিয ‘‘এৰরূপো তৰ লোভধম্মো’’তিআদিনা, ন চ দুতিযো ৰিয ‘‘অত্তানমেৰ তাৰ তত্থ সম্পাদেহী’’তিআদিনা। কস্মা? সম্পাদিতঅত্তহিততায ততিযস্স।

515.Evaṃ codanaṃ arahatīti evaṃ vuttanayena sāvakesu appossukkabhāvāpādane niyojanavasena codanaṃ arahati, na paṭhamo viya ‘‘evarūpo tava lobhadhammo’’tiādinā, na ca dutiyo viya ‘‘attānameva tāva tattha sampādehī’’tiādinā. Kasmā? Sampāditaattahitatāya tatiyassa.

নচোদনারহসত্থুৰণ্ণনা

Nacodanārahasatthuvaṇṇanā

৫১৬. ‘‘ন চোদনারহো’’তি এত্থ যস্মা চোদনারহতা নাম সত্থুৰিপ্পটিপত্তিযা ৰা সাৰকৰিপ্পটিপত্তিযা ৰা উভযৰিপ্পটিপত্তিযা ৰা, তযিদং সব্বম্পি ইমস্মিং সত্থরি নত্থি, তস্মা ন চোদনারহোতি ইমমত্থং দস্সেতুং ‘‘অযঞ্হী’’তিআদি ৰুত্তং।

516. ‘‘Na codanāraho’’ti ettha yasmā codanārahatā nāma satthuvippaṭipattiyā vā sāvakavippaṭipattiyā vā ubhayavippaṭipattiyā vā, tayidaṃ sabbampi imasmiṃ satthari natthi, tasmā na codanārahoti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ayañhī’’tiādi vuttaṃ.

৫১৭. মযা গহিতায দিট্ঠিযাতি সব্বসো অনৰজ্জে সম্মাপটিপন্নে পরেসং সম্মদেৰ সম্মাপটিপত্তিং দেস্সেন্তে সত্থরি অভূতদোসারোপনৰসেন মিচ্ছাগহিতায নিরযগামিনিযা পাপদিট্ঠিযা । নরকপপাতন্তি নরকসঙ্খাতং মহাপপাতং। পপতন্তি তত্থাতি হি পপাতো। সগ্গমগ্গথলেতি সগ্গগামিমগ্গভূতে পুঞ্ঞধম্মথলে। সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ।

517.Mayāgahitāya diṭṭhiyāti sabbaso anavajje sammāpaṭipanne paresaṃ sammadeva sammāpaṭipattiṃ dessente satthari abhūtadosāropanavasena micchāgahitāya nirayagāminiyā pāpadiṭṭhiyā . Narakapapātanti narakasaṅkhātaṃ mahāpapātaṃ. Papatanti tatthāti hi papāto. Saggamaggathaleti saggagāmimaggabhūte puññadhammathale. Sesaṃ suviññeyyameva.

লোহিচ্চসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা।

Lohiccasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya / ১২. লোহিচ্চসুত্তং • 12. Lohiccasuttaṃ

অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ১২. লোহিচ্চসুত্তৰণ্ণনা • 12. Lohiccasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact