Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

២. លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរគាថាវណ្ណនា

2. Lakuṇḍakabhaddiyattheragāthāvaṇṇanā

បរេ អម្ពាដការាមេតិអាទិកា អាយស្មតោ លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយំ កិរ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ហំសវតីនគរេ មហាភោគេ កុលេ និព្ពត្តិត្វា, វយប្បត្តោ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុណន្តោ និសិន្នោ តស្មិំ ខណេ សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ មញ្ជុស្សរានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា, សយម្បិ តំ ឋានំ បត្ថេន្តោ ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស មហាទានំ ទត្វា, ‘‘អហោ វតាហម្បិ អនាគតេ អយំ ភិក្ខុ វិយ ឯកស្ស ពុទ្ធស្ស សាសនេ មញ្ជុស្សរានំ អគ្គោ ភវេយ្យ’’ន្តិ បណិធានំ អកាសិ។ ភគវា ច តស្ស អនន្តរាយតំ ទិស្វា ព្យាករិត្វា បក្កាមិ។

Pare ambāṭakārāmetiādikā āyasmato lakuṇḍakabhaddiyattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare mahābhoge kule nibbattitvā, vayappatto satthu santike dhammaṃ suṇanto nisinno tasmiṃ khaṇe satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ mañjussarānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā, sayampi taṃ ṭhānaṃ patthento buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā, ‘‘aho vatāhampi anāgate ayaṃ bhikkhu viya ekassa buddhassa sāsane mañjussarānaṃ aggo bhaveyya’’nti paṇidhānaṃ akāsi. Bhagavā ca tassa anantarāyataṃ disvā byākaritvā pakkāmi.

សោ តត្ថ យាវជីវំ បុញ្ញានិ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ផុស្សស្ស ភគវតោ កាលេ ចិត្តបត្តកោកិលោ ហុត្វា រាជុយ្យានតោ មធុរំ អម្ពផលំ តុណ្ឌេនាទាយ គច្ឆន្តោ សត្ថារំ ទិស្វា បសន្នមានសោ ‘‘ទស្សាមី’’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេសិ។ សត្ថា តស្ស ចិត្តំ ញត្វា បត្តំ គហេត្វា និសីទិ។ កោកិលោ ទសពលស្ស បត្តេ អម្ពបក្កំ បតិដ្ឋាបេសិ។ សត្ថា តំ បរិភុញ្ជិ។ សោ កោកិលោ បសន្នមានសោ តេនេវ បីតិសុខេន សត្តាហំ វីតិនាមេសិ។ តេន ច បុញ្ញកម្មេន មញ្ជុស្សរោ អហោសិ។ កស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធកាលេ បន ចេតិយេ អារទ្ធេ កិំ បមាណំ ករោម? សត្តយោជនប្បមាណំ។ អតិមហន្តមេតំ។ ឆយោជនប្បមាណំ។ ឯតម្បិ អតិមហន្តំ។ បញ្ចយោជនំ, ចតុយោជនំ, តិយោជនំ, ទ្វិយោជនន្តិ វុត្តេ អយំ តទា ជេដ្ឋវឌ្ឍកី ហុត្វា ‘‘ឯថ, ភោ, អនាគតេ សុខបដិជគ្គិយំ កាតុំ វដ្ដតី’’តិ វត្វា រជ្ជុយា បរិក្ខិបន្តោ គាវុតមត្តកេ ឋត្វា ‘‘ឯកេកំ មុខំ គាវុតំ គាវុតំ ហោតុ, ចេតិយំ ឯកយោជនាវដ្ដំ យោជនុព្ពេធំ ភវិស្សតី’’តិ អាហ។ តេ តស្ស វចនេ អដ្ឋំសុ។ ឥតិ អប្បមាណស្ស ពុទ្ធស្ស បមាណំ អកាសីតិ។ តេន បន កម្មេន និព្ពត្តនិព្ពត្តដ្ឋានេ អញ្ញេហិ នីចតរប្បមាណោ ហោតិ។

So tattha yāvajīvaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto phussassa bhagavato kāle cittapattakokilo hutvā rājuyyānato madhuraṃ ambaphalaṃ tuṇḍenādāya gacchanto satthāraṃ disvā pasannamānaso ‘‘dassāmī’’ti cittaṃ uppādesi. Satthā tassa cittaṃ ñatvā pattaṃ gahetvā nisīdi. Kokilo dasabalassa patte ambapakkaṃ patiṭṭhāpesi. Satthā taṃ paribhuñji. So kokilo pasannamānaso teneva pītisukhena sattāhaṃ vītināmesi. Tena ca puññakammena mañjussaro ahosi. Kassapasammāsambuddhakāle pana cetiye āraddhe kiṃ pamāṇaṃ karoma? Sattayojanappamāṇaṃ. Atimahantametaṃ. Chayojanappamāṇaṃ. Etampi atimahantaṃ. Pañcayojanaṃ, catuyojanaṃ, tiyojanaṃ, dviyojananti vutte ayaṃ tadā jeṭṭhavaḍḍhakī hutvā ‘‘etha, bho, anāgate sukhapaṭijaggiyaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vatvā rajjuyā parikkhipanto gāvutamattake ṭhatvā ‘‘ekekaṃ mukhaṃ gāvutaṃ gāvutaṃ hotu, cetiyaṃ ekayojanāvaṭṭaṃ yojanubbedhaṃ bhavissatī’’ti āha. Te tassa vacane aṭṭhaṃsu. Iti appamāṇassa buddhassa pamāṇaṃ akāsīti. Tena pana kammena nibbattanibbattaṭṭhāne aññehi nīcatarappamāṇo hoti.

សោ អម្ហាកំ សត្ថុ កាលេ សាវត្ថិយំ មហាភោគកុលេ និព្ពត្តិ, ភទ្ទិយោតិស្ស នាមំ អហោសិ។ អតិរស្សតាយ បន លកុណ្ឌកភទ្ទិយោតិ បញ្ញាយិត្ថ។ សោ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា, បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា, ពហុស្សុតោ ធម្មកថិកោ ហុត្វា មធុរេន សរេន បរេសំ ធម្មំ កថេសិ។ អថេកស្មិំ ឧស្សវទិវសេ ឯកេន ព្រាហ្មណេន សទ្ធិំ រថេន គច្ឆន្តី អញ្ញតរា គណិកា ថេរំ ទិស្វា ទន្តវិទំសកំ ហសិ។ ថេរោ តស្សា ទន្តដ្ឋិកេ និមិត្តំ គហេត្វា ឈានំ ឧប្បាទេត្វា, តំ បាទកំ កត្វា, វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា, អនាគាមី អហោសិ។ សោ អភិណ្ហំ កាយគតាយ សតិយា វិហរន្តោ ឯកទិវសំ អាយស្មតា ធម្មសេនាបតិនា ឱវទិយមានោ អរហត្តេ បតិដ្ឋហិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥៥.១-៣៣) –

So amhākaṃ satthu kāle sāvatthiyaṃ mahābhogakule nibbatti, bhaddiyotissa nāmaṃ ahosi. Atirassatāya pana lakuṇḍakabhaddiyoti paññāyittha. So satthu santike dhammaṃ sutvā, paṭiladdhasaddho pabbajitvā, bahussuto dhammakathiko hutvā madhurena sarena paresaṃ dhammaṃ kathesi. Athekasmiṃ ussavadivase ekena brāhmaṇena saddhiṃ rathena gacchantī aññatarā gaṇikā theraṃ disvā dantavidaṃsakaṃ hasi. Thero tassā dantaṭṭhike nimittaṃ gahetvā jhānaṃ uppādetvā, taṃ pādakaṃ katvā, vipassanaṃ paṭṭhapetvā, anāgāmī ahosi. So abhiṇhaṃ kāyagatāya satiyā viharanto ekadivasaṃ āyasmatā dhammasenāpatinā ovadiyamāno arahatte patiṭṭhahi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.55.1-33) –

‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, សព្ពធម្មេសុ ចក្ខុមា;

‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;

ឥតោ សតសហស្សម្ហិ, កប្បេ ឧប្បជ្ជិ នាយកោ។

Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.

‘‘តទាហំ ហំសវតិយំ សេដ្ឋិបុត្តោ មហទ្ធនោ;

‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ seṭṭhiputto mahaddhano;

ជង្ឃាវិហារំ វិចរំ, សង្ឃារាមំ អគច្ឆហំ។

Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ, saṅghārāmaṃ agacchahaṃ.

‘‘តទា សោ លោកបជ្ជោតោ, ធម្មំ ទេសេសិ នាយកោ;

‘‘Tadā so lokapajjoto, dhammaṃ desesi nāyako;

មញ្ជុស្សរានំ បវរំ, សាវកំ អភិកិត្តយិ។

Mañjussarānaṃ pavaraṃ, sāvakaṃ abhikittayi.

‘‘តំ សុត្វា មុទិតោ ហុត្វា, ការំ កត្វា មហេសិនោ;

‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, kāraṃ katvā mahesino;

វន្ទិត្វា សត្ថុនោ បាទេ, តំ ឋានមភិបត្ថយិំ។

Vanditvā satthuno pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.

‘‘តទា ពុទ្ធោ វិយាកាសិ, សង្ឃមជ្ឈេ វិនាយកោ;

‘‘Tadā buddho viyākāsi, saṅghamajjhe vināyako;

អនាគតម្ហិ អទ្ធានេ, លច្ឆសេ តំ មនោរថំ។

Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.

‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ។

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

‘‘តស្ស ធម្មេសុ ទាយាទោ, ឱរសោ ធម្មនិម្មិតោ;

‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

ភទ្ទិយោ នាម នាមេន, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ។

Bhaddiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ។

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.

‘‘ទ្វេនវុតេ ឥតោ កប្បេ, ផុស្សោ ឧប្បជ្ជិ នាយកោ;

‘‘Dvenavute ito kappe, phusso uppajji nāyako;

ទុរាសទោ ទុប្បសហោ, សព្ពលោកុត្តមោ ជិនោ។

Durāsado duppasaho, sabbalokuttamo jino.

‘‘ចរណេន ច សម្បន្នោ, ព្រហា ឧជុ បតាបវា;

‘‘Caraṇena ca sampanno, brahā uju patāpavā;

ហិតេសី សព្ពសត្តានំ, ពហុំ មោចេសិ ពន្ធនា។

Hitesī sabbasattānaṃ, bahuṃ mocesi bandhanā.

‘‘នន្ទារាមវនេ តស្ស, អហោសិំ ផុស្សកោកិលោ;

‘‘Nandārāmavane tassa, ahosiṃ phussakokilo;

គន្ធកុដិសមាសន្នេ, អម្ពរុក្ខេ វសាមហំ។

Gandhakuṭisamāsanne, ambarukkhe vasāmahaṃ.

‘‘តទា បិណ្ឌាយ គច្ឆន្តំ, ទក្ខិណេយ្យំ ជិនុត្តមំ;

‘‘Tadā piṇḍāya gacchantaṃ, dakkhiṇeyyaṃ jinuttamaṃ;

ទិស្វា ចិត្តំ បសាទេត្វា, មញ្ជុនាភិនិកូជហំ។

Disvā cittaṃ pasādetvā, mañjunābhinikūjahaṃ.

‘‘រាជុយ្យានំ តទា គន្ត្វា, សុបក្កំ កនកត្តចំ;

‘‘Rājuyyānaṃ tadā gantvā, supakkaṃ kanakattacaṃ;

អម្ពបិណ្ឌំ គហេត្វាន, សម្ពុទ្ធស្សោបនាមយិំ។

Ambapiṇḍaṃ gahetvāna, sambuddhassopanāmayiṃ.

‘‘តទា មេ ចិត្តមញ្ញាយ, មហាការុណិកោ ជិនោ;

‘‘Tadā me cittamaññāya, mahākāruṇiko jino;

ឧបដ្ឋាកស្ស ហត្ថតោ, បត្តំ បគ្គណ្ហិ នាយកោ។

Upaṭṭhākassa hatthato, pattaṃ paggaṇhi nāyako.

‘‘អទាសិំ ហដ្ឋចិត្តោហំ, អម្ពបិណ្ឌំ មហាមុនេ;

‘‘Adāsiṃ haṭṭhacittohaṃ, ambapiṇḍaṃ mahāmune;

បត្តេ បក្ខិប្ប បក្ខេហិ, បញ្ជលិំ កត្វាន មញ្ជុនា។

Patte pakkhippa pakkhehi, pañjaliṃ katvāna mañjunā.

‘‘សរេន រជនីយេន, សវនីយេន វគ្គុនា;

‘‘Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;

វស្សន្តោ ពុទ្ធបូជត្ថំ, នីឡំ គន្ត្វា និបជ្ជហំ។

Vassanto buddhapūjatthaṃ, nīḷaṃ gantvā nipajjahaṃ.

‘‘តទា មុទិតចិត្តំ មំ, ពុទ្ធបេមគតាសយំ;

‘‘Tadā muditacittaṃ maṃ, buddhapemagatāsayaṃ;

សកុណគ្ឃិ ឧបាគន្ត្វា, ឃាតយី ទុដ្ឋមានសោ។

Sakuṇagghi upāgantvā, ghātayī duṭṭhamānaso.

‘‘តតោ ចុតោហំ តុសិតេ, អនុភោត្វា មហាសុខំ;

‘‘Tato cutohaṃ tusite, anubhotvā mahāsukhaṃ;

មនុស្សយោនិមាគច្ឆិំ, តស្ស កម្មស្ស វាហសា។

Manussayonimāgacchiṃ, tassa kammassa vāhasā.

‘‘ឥមម្ហិ ភទ្ទកេ កប្បេ, ព្រហ្មពន្ធុ មហាយសោ;

‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;

កស្សបោ នាម គោត្តេន, ឧប្បជ្ជិ វទតំ វរោ។

Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.

‘‘សាសនំ ជោតយិត្វា សោ, អភិភុយ្យ កុតិត្ថិយេ;

‘‘Sāsanaṃ jotayitvā so, abhibhuyya kutitthiye;

វិនយិត្វាន វេនេយ្យេ, និព្ពុតោ សោ សសាវកោ។

Vinayitvāna veneyye, nibbuto so sasāvako.

‘‘និព្ពុតេ តម្ហិ លោកគ្គេ, បសន្នា ជនតា ពហូ;

‘‘Nibbute tamhi lokagge, pasannā janatā bahū;

បូជនត្ថាយ ពុទ្ធស្ស, ថូបំ កុព្ពន្តិ សត្ថុនោ។

Pūjanatthāya buddhassa, thūpaṃ kubbanti satthuno.

‘‘សត្តយោជនិកំ ថូបំ, សត្តរតនភូសិតំ;

‘‘Sattayojanikaṃ thūpaṃ, sattaratanabhūsitaṃ;

ករិស្សាម មហេសិស្ស, ឥច្ចេវំ មន្តយន្តិ តេ។

Karissāma mahesissa, iccevaṃ mantayanti te.

‘‘កិកិនោ កាសិរាជស្ស, តទា សេនាយ នាយកោ;

‘‘Kikino kāsirājassa, tadā senāya nāyako;

ហុត្វាហំ អប្បមាណស្ស, បមាណំ ចេតិយេ វទិំ។

Hutvāhaṃ appamāṇassa, pamāṇaṃ cetiye vadiṃ.

‘‘តទា តេ មម វាក្យេន, ចេតិយំ យោជនុគ្គតំ;

‘‘Tadā te mama vākyena, cetiyaṃ yojanuggataṃ;

អកំសុ នរវីរស្ស, នានារតនភូសិតំ។

Akaṃsu naravīrassa, nānāratanabhūsitaṃ.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ។

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.

‘‘បច្ឆិមេ ច ភវេ ទានិ, ជាតោ សេដ្ឋិកុលេ អហំ;

‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto seṭṭhikule ahaṃ;

សាវត្ថិយំ បុរវរេ, ឥទ្ធេ ផីតេ មហទ្ធនេ។

Sāvatthiyaṃ puravare, iddhe phīte mahaddhane.

‘‘បុរប្បវេសេ សុគតំ, ទិស្វា វិម្ហិតមានសោ;

‘‘Purappavese sugataṃ, disvā vimhitamānaso;

បព្ពជិត្វាន ន ចិរំ, អរហត្តមបាបុណិំ។

Pabbajitvāna na ciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ.

‘‘ចេតិយស្ស បមាណំ យំ, អករិំ តេន កម្មុនា;

‘‘Cetiyassa pamāṇaṃ yaṃ, akariṃ tena kammunā;

លកុណ្ឌកសរីរោហំ, ជាតោ បរិភវារហោ។

Lakuṇḍakasarīrohaṃ, jāto paribhavāraho.

‘‘សរេន មធុរេនាហំ, បូជិត្វា ឥសិសត្តមំ;

‘‘Sarena madhurenāhaṃ, pūjitvā isisattamaṃ;

មញ្ជុស្សរានំ ភិក្ខូនំ, អគ្គត្តមនុបាបុណិំ។

Mañjussarānaṃ bhikkhūnaṃ, aggattamanupāpuṇiṃ.

‘‘ផលទានេន ពុទ្ធស្ស, គុណានុស្សរណេន ច;

‘‘Phaladānena buddhassa, guṇānussaraṇena ca;

សាមញ្ញផលសម្បន្នោ, វិហរាមិ អនាសវោ។

Sāmaññaphalasampanno, viharāmi anāsavo.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

អបរភាគេ អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ –

Aparabhāge aññaṃ byākaronto –

៤៦៦.

466.

‘‘បរេ អម្ពាដការាមេ, វនសណ្ឌម្ហិ ភទ្ទិយោ;

‘‘Pare ambāṭakārāme, vanasaṇḍamhi bhaddiyo;

សមូលំ តណ្ហមព្ពុយ្ហ, តត្ថ ភទ្ទោវ ឈាយតិ។

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, tattha bhaddova jhāyati.

៤៦៧.

467.

‘‘រមន្តេកេ មុទិង្គេហិ, វីណាហិ បណវេហិ ច;

‘‘Ramanteke mudiṅgehi, vīṇāhi paṇavehi ca;

អហញ្ច រុក្ខមូលស្មិំ, រតោ ពុទ្ធស្ស សាសនេ។

Ahañca rukkhamūlasmiṃ, rato buddhassa sāsane.

៤៦៨.

468.

‘‘ពុទ្ធោ ចេ មេ វរំ ទជ្ជា, សោ ច លព្ភេថ មេ វរោ;

‘‘Buddho ce me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo;

គណ្ហេហំ សព្ពលោកស្ស, និច្ចំ កាយគតំ សតិ’’ន្តិ។ –

Gaṇhehaṃ sabbalokassa, niccaṃ kāyagataṃ sati’’nti. –

ឥមា តិស្សោ គាថា អភាសិ។

Imā tisso gāthā abhāsi.

តត្ថ បរេតិ សេដ្ឋេ អធិកេ, វិសិដ្ឋេតិ អត្ថោ។ អធិកវាចី ហិ អយំ បរសទ្ទោ ‘‘បរំ វិយ មត្តាយា’’តិអាទីសុ វិយ។ អម្ពាដការាមេតិ ឯវំនាមកេ អារាមេ។ សោ កិរ ឆាយូទកសម្បន្នោ វនសណ្ឌមណ្ឌិតោ រមណីយោ ហោតិ តេន ‘‘បរេ’’តិ វិសេសេត្វា វុត្តោ។ ‘‘អម្ពាដកវនេ អម្ពាដកេហិ អភិលក្ខិតវនេ’’តិ ច វទន្តិ។ វនសណ្ឌម្ហីតិ វនគហនេ, ឃននិចិតរុក្ខគច្ឆលតាសមូហេ វនេតិ អត្ថោ។ ភទ្ទិយោតិ ឯវំនាមកោ, អត្តានមេវ ថេរោ អញ្ញំ វិយ វទតិ។ សមូលំ តណ្ហមព្ពុយ្ហាតិ តណ្ហាយ មូលំ នាម អវិជ្ជា។ តស្មា សាវិជ្ជំ តណ្ហំ អគ្គមគ្គេន សមុគ្ឃាដេត្វាតិ អត្ថោ។ តត្ថ ភទ្ទោវ ឈាយតីតិ លោកុត្តរេហិ សីលាទីហិ ភទ្ទោ សុន្ទរោ តស្មិំយេវ វនសណ្ឌេ កតកិច្ចតាយ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារវសេន អគ្គផលឈានេន ឈាយតិ។

Tattha pareti seṭṭhe adhike, visiṭṭheti attho. Adhikavācī hi ayaṃ parasaddo ‘‘paraṃ viya mattāyā’’tiādīsu viya. Ambāṭakārāmeti evaṃnāmake ārāme. So kira chāyūdakasampanno vanasaṇḍamaṇḍito ramaṇīyo hoti tena ‘‘pare’’ti visesetvā vutto. ‘‘Ambāṭakavane ambāṭakehi abhilakkhitavane’’ti ca vadanti. Vanasaṇḍamhīti vanagahane, ghananicitarukkhagacchalatāsamūhe vaneti attho. Bhaddiyoti evaṃnāmako, attānameva thero aññaṃ viya vadati. Samūlaṃ taṇhamabbuyhāti taṇhāya mūlaṃ nāma avijjā. Tasmā sāvijjaṃ taṇhaṃ aggamaggena samugghāṭetvāti attho. Tattha bhaddova jhāyatīti lokuttarehi sīlādīhi bhaddo sundaro tasmiṃyeva vanasaṇḍe katakiccatāya diṭṭhadhammasukhavihāravasena aggaphalajhānena jhāyati.

ផលសុខេន ច ឈានសមាបត្តីហិ ច វីតិនាមេតីតិ អត្តនោ វិវេករតិំ ទស្សេត្វា ‘‘រមន្តេកេ’’តិ គាថាយបិ ព្យតិរេកមុខេន តមេវត្ថំ ទស្សេតិ។ តត្ថ មុទិង្គេហីតិ អង្គិកាទីហិ មុរជេហិ។ វីណាហីតិ នន្ទិនីអាទីហិ វីណាហិ។ បណវេហីតិ តុរិយេហិ រមន្តិ ឯកេ កាមភោគិនោ, សា បន តេសំ រតិ អនរិយា អនត្ថសំហិតា។ អហញ្ចា តិ អហំ បន, ឯកកោ ពុទ្ធស្ស ភគវតោ សាសនេ រតោ, តតោ ឯវ រុក្ខមូលស្មិំ រតោ អភិរតោ វិហរាមីតិ អត្ថោ។

Phalasukhena ca jhānasamāpattīhi ca vītināmetīti attano vivekaratiṃ dassetvā ‘‘ramanteke’’ti gāthāyapi byatirekamukhena tamevatthaṃ dasseti. Tattha mudiṅgehīti aṅgikādīhi murajehi. Vīṇāhīti nandinīādīhi vīṇāhi. Paṇavehīti turiyehi ramanti eke kāmabhogino, sā pana tesaṃ rati anariyā anatthasaṃhitā. Ahañcā ti ahaṃ pana, ekako buddhassa bhagavato sāsane rato, tato eva rukkhamūlasmiṃ rato abhirato viharāmīti attho.

ឯវំ អត្តនោ វិវេកាភិរតិំ កិត្តេត្វា ឥទានិ យំ កាយគតាសតិកម្មដ្ឋានំ ភាវេត្វា អរហត្តំ បត្តោ, តស្ស បសំសនត្ថំ ‘‘ពុទ្ធោ ចេ មេ’’តិ គាថមាហ។ តស្សត្ថោ – សចេ ពុទ្ធោ ភគវា ‘‘ឯកាហំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ វរំ យាចាមី’’តិ មយា យាចិតោ ‘‘អតិក្កន្តវរា ខោ, ភិក្ខុ, តថាគតា’’តិ អបដិក្ខិបិត្វា មយ្ហំ យថាយាចិតំ វរំ ទទេយ្យ, សោ ច វរោ មមាធិប្បាយបូរកោ លព្ភេថ មយ្ហំ មនោរថំ មត្ថកំ បាបេយ្យាតិ ថេរោ បរិកប្បវសេន វទតិ។ ‘‘ភន្តេ, សព្ពោ លោកោ សព្ពកាលំ កាយគតាសតិកម្មដ្ឋានំ ភាវេតូ’’តិ ‘‘សព្ពលោកស្ស និច្ចំ កាយគតាសតិ ភាវេតព្ពា’’តិ កត្វា វរំ គណ្ហេ អហន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘គណ្ហេហំ សព្ពលោកស្ស, និច្ចំ កាយគតំ សតិ’’ន្តិ។ ឥទានិ អបរិក្ខណគរហាមុខេន បរិក្ខណំ បសំសន្តោ –

Evaṃ attano vivekābhiratiṃ kittetvā idāni yaṃ kāyagatāsatikammaṭṭhānaṃ bhāvetvā arahattaṃ patto, tassa pasaṃsanatthaṃ ‘‘buddho ce me’’ti gāthamāha. Tassattho – sace buddho bhagavā ‘‘ekāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ varaṃ yācāmī’’ti mayā yācito ‘‘atikkantavarā kho, bhikkhu, tathāgatā’’ti apaṭikkhipitvā mayhaṃ yathāyācitaṃ varaṃ dadeyya, so ca varo mamādhippāyapūrako labbhetha mayhaṃ manorathaṃ matthakaṃ pāpeyyāti thero parikappavasena vadati. ‘‘Bhante, sabbo loko sabbakālaṃ kāyagatāsatikammaṭṭhānaṃ bhāvetū’’ti ‘‘sabbalokassa niccaṃ kāyagatāsati bhāvetabbā’’ti katvā varaṃ gaṇhe ahanti dassento āha ‘‘gaṇhehaṃ sabbalokassa, niccaṃ kāyagataṃ sati’’nti. Idāni aparikkhaṇagarahāmukhena parikkhaṇaṃ pasaṃsanto –

៤៦៩.

469.

‘‘យេ មំ រូបេន បាមិំសុ, យេ ច ឃោសេន អន្វគូ;

‘‘Ye maṃ rūpena pāmiṃsu, ye ca ghosena anvagū;

ឆន្ទរាគវសូបេតា, ន មំ ជានន្តិ តេ ជនា។

Chandarāgavasūpetā, na maṃ jānanti te janā.

៤៧០.

470.

‘‘អជ្ឈត្តញ្ច ន ជានាតិ, ពហិទ្ធា ច ន បស្សតិ;

‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca na passati;

សមន្តាវរណោ ពាលោ, ស វេ ឃោសេន វុយ្ហតិ។

Samantāvaraṇo bālo, sa ve ghosena vuyhati.

៤៧១.

471.

‘‘អជ្ឈត្តញ្ច ន ជានាតិ, ពហិទ្ធា ច វិបស្សតិ;

‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca vipassati;

ពហិទ្ធា ផលទស្សាវី, សោបិ ឃោសេន វុយ្ហតិ។

Bahiddhā phaladassāvī, sopi ghosena vuyhati.

៤៧២.

472.

‘‘អជ្ឈត្តញ្ច បជានាតិ, ពហិទ្ធា ច វិបស្សតិ;

‘‘Ajjhattañca pajānāti, bahiddhā ca vipassati;

អនាវរណទស្សាវី, ន សោ ឃោសេន វុយ្ហតី’’តិ។ –

Anāvaraṇadassāvī, na so ghosena vuyhatī’’ti. –

ឥមា ចតស្សោ គាថា អភាសិ។

Imā catasso gāthā abhāsi.

តត្ថ យេ មំ រូបេន បាមិំសូតិ យេ ជនា អវិទ្ទសូ មម រូបេន អបសាទិកេន និហីនេន ‘‘អាការសទិសី បញ្ញា’’តិ, ធម្មសរីរេន ច មំ និហីនំ បាមិំសុ, ‘‘ឱរកោ អយ’’ន្តិ ហីឡេន្តា បរិច្ឆិន្ទនវសេន មញ្ញិំសូតិ អត្ថោ។ យេ ច ឃោសេន អន្វគូតិ យេ ច សត្តា ឃោសេន មញ្ជុនា មំ សម្ភាវនាវសេន អនុគតា ពហុ មញ្ញិំសុ, តំ តេសំ មិច្ឆា, ន ហិ អហំ រូបមត្តេន អវមន្តព្ពោ, ឃោសមត្តេន វា ន ពហុំ មន្តព្ពោ, តស្មា ឆន្ទរាគវសូបេតា, ន មំ ជានន្តិ តេ ជនាតិ តេ ទុវិធាបិ ជនា ឆន្ទរាគស្ស វសំ ឧបេតា អប្បហីនឆន្ទរាគា សព្ពសោ បហីនឆន្ទរាគំ មំ ន ជានន្តិ។

Tattha ye maṃ rūpena pāmiṃsūti ye janā aviddasū mama rūpena apasādikena nihīnena ‘‘ākārasadisī paññā’’ti, dhammasarīrena ca maṃ nihīnaṃ pāmiṃsu, ‘‘orako aya’’nti hīḷentā paricchindanavasena maññiṃsūti attho. Ye ca ghosena anvagūti ye ca sattā ghosena mañjunā maṃ sambhāvanāvasena anugatā bahu maññiṃsu, taṃ tesaṃ micchā, na hi ahaṃ rūpamattena avamantabbo, ghosamattena vā na bahuṃ mantabbo, tasmā chandarāgavasūpetā, na maṃ jānanti te janāti te duvidhāpi janā chandarāgassa vasaṃ upetā appahīnachandarāgā sabbaso pahīnachandarāgaṃ maṃ na jānanti.

អវិសយោ តេសំ មាទិសោ អជ្ឈត្តំ ពហិទ្ធា ច អបរិញ្ញាតវត្ថុតាយាតិ ទស្សេតុំ ‘‘អជ្ឈត្ត’’ន្តិអាទិ វុត្តំ។ អជ្ឈត្តន្តិ អត្តនោ សន្តានេ ខន្ធាយតនាទិធម្មំ។ ពហិទ្ធាតិ បរសន្តានេ។ អថ វា អជ្ឈត្តន្តិ, មម អព្ភន្តរេ អសេក្ខសីលក្ខន្ធាទិំ។ ពហិទ្ធាតិ, មមេវ អាកប្បសម្បត្តិយាទិយុត្តំ ពហិទ្ធា រូបធម្មប្បវត្តិំ ចក្ខុវិញ្ញាណាទិប្បវត្តិញ្ច។ សមន្តាវរណោតិ ឯវំ អជ្ឈត្តញ្ច ពហិទ្ធា ច អជាននេន សមន្តតោ អាវរណយុត្តោ អាវដញាណគតិកោ។ ស វេ ឃោសេន វុយ្ហតីតិ សោ បរនេយ្យពុទ្ធិកោ ពាលោ ឃោសេន បរេសំ វចនេន វុយ្ហតិ និយ្យតិ អាកឌ្ឍីយតិ។

Avisayo tesaṃ mādiso ajjhattaṃ bahiddhā ca apariññātavatthutāyāti dassetuṃ ‘‘ajjhatta’’ntiādi vuttaṃ. Ajjhattanti attano santāne khandhāyatanādidhammaṃ. Bahiddhāti parasantāne. Atha vā ajjhattanti, mama abbhantare asekkhasīlakkhandhādiṃ. Bahiddhāti, mameva ākappasampattiyādiyuttaṃ bahiddhā rūpadhammappavattiṃ cakkhuviññāṇādippavattiñca. Samantāvaraṇoti evaṃ ajjhattañca bahiddhā ca ajānanena samantato āvaraṇayutto āvaṭañāṇagatiko. Sa ve ghosena vuyhatīti so paraneyyabuddhiko bālo ghosena paresaṃ vacanena vuyhati niyyati ākaḍḍhīyati.

ពហិទ្ធា ច វិបស្សតីតិ យោ ច វុត្តនយេន អជ្ឈត្តំ ន ជានាតិ, ពហិទ្ធា បន សុតានុសារេន អាកប្បសម្បត្តិអាទិឧបធារណេន វា វិសេសតោ បស្សតិ។ ‘‘គុណវិសេសយុត្តោ សិយា’’តិ មញ្ញតិ, សោបិ ពហិទ្ធា ផលទស្សាវី នយគ្គាហេន ផលមត្តំ គណ្ហន្តោ វុត្តនយេន ឃោសេន វុយ្ហតិ, សោបិ មាទិសេ ន ជានាតីតិ អត្ថោ។

Bahiddhā ca vipassatīti yo ca vuttanayena ajjhattaṃ na jānāti, bahiddhā pana sutānusārena ākappasampattiādiupadhāraṇena vā visesato passati. ‘‘Guṇavisesayutto siyā’’ti maññati, sopi bahiddhā phaladassāvī nayaggāhena phalamattaṃ gaṇhanto vuttanayena ghosena vuyhati, sopi mādise na jānātīti attho.

យោ បន អជ្ឈត្តញ្ច ខីណាសវស្ស អព្ភន្តរេ អសេក្ខសីលក្ខន្ធាទិគុណំ ជានាតិ, ពហិទ្ធា ចស្ស បដិបត្តិសល្លក្ខណេន វិសេសតោ គុណវិសេសយោគំ បស្សតិ។ អនាវរណទស្សាវី កេនចិ អនាវដោ ហុត្វា អរិយានំ គុណេ ទដ្ឋុំ ញាតុំ សមត្ថោ, ន សោ ឃោសមត្តេន វុយ្ហតិ យាថាវតោ ទស្សនតោតិ។

Yo pana ajjhattañca khīṇāsavassa abbhantare asekkhasīlakkhandhādiguṇaṃ jānāti, bahiddhā cassa paṭipattisallakkhaṇena visesato guṇavisesayogaṃ passati. Anāvaraṇadassāvī kenaci anāvaṭo hutvā ariyānaṃ guṇe daṭṭhuṃ ñātuṃ samattho, na so ghosamattena vuyhati yāthāvato dassanatoti.

លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Lakuṇḍakabhaddiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ២. លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរគាថា • 2. Lakuṇḍakabhaddiyattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact