| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
១០. កោសម្ពកក្ខន្ធកំ
10. Kosambakakkhandhakaṃ
កោសម្ពកវិវាទកថាវណ្ណនា
Kosambakavivādakathāvaṇṇanā
៤៥១. កោសម្ពកក្ខន្ធកេ សចេ ហោតិ, ទេសេស្សាមីតិ សុព្ពចតាយ សិក្ខាកាមតាយ ច អាបត្តិំ បស្សិ។ នត្ថិ អាបត្តីតិ អនាបត្តិបក្ខោបិ ឯត្ថ សម្ភវតីតិ អធិប្បាយេនាហ។ សា បនាបត្តិ ឯវ។ តេនាហ ‘‘សោ តស្សា អាបត្តិយា អនាបត្តិទិដ្ឋិ អហោសី’’តិ។
451. Kosambakakkhandhake sace hoti, desessāmīti subbacatāya sikkhākāmatāya ca āpattiṃ passi. Natthi āpattīti anāpattipakkhopi ettha sambhavatīti adhippāyenāha. Sā panāpatti eva. Tenāha ‘‘so tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi ahosī’’ti.
៤៥៣-៤៥៤. សម្ភមអត្ថវសេនាតិ តុរិតត្ថវសេន។ ‘‘អការណេ តុម្ហេហិ សោ ភិក្ខុ ឧក្ខិត្តោ’’តិ វទេយ្យាតិ យស្មា បុព្ពេ វិនយធរស្ស វចនេន ‘‘សចេ អាបត្តិ ហោតិ, ទេសេស្សាមី’’តិ អនេន បដិញ្ញាតំ, ឥទានិបិ តស្សេវ វចនេន ‘‘អសញ្ចិច្ច អស្សតិយា កតត្តា នត្ថេត្ថ អាបត្តី’’តិ អនាបត្តិសញ្ញី, តស្មា ‘‘អការណេ តុម្ហេហិ សោ ភិក្ខុ ឧក្ខិត្តោ’’តិ ឧក្ខេបកេ ភិក្ខូ យទិ វទេយ្យាតិ អធិប្បាយោ។ ឧក្ខិត្តានុវត្តកេ វា ‘‘តុម្ហេ អាបត្តិំ អាបន្នា’’តិ វទេយ្យាតិ យស្មា វត្ថុជាននចិត្តេនាយំ សចិត្តកា អាបត្តិ, អយញ្ច ឧទកាវសេសេ ឧទកាវសេសសញ្ញី, តស្មា សាបត្តិកស្សេវ ‘‘តុម្ហេ ឆន្ទាគតិំ គច្ឆថា’’តិ អធិប្បាយេន ‘‘តុម្ហេ អាបត្តិំ អាបន្នា’’តិ ឧក្ខិត្តានុវត្តកេ វទេយ្យ។
453-454.Sambhamaatthavasenāti turitatthavasena. ‘‘Akāraṇe tumhehi so bhikkhu ukkhitto’’ti vadeyyāti yasmā pubbe vinayadharassa vacanena ‘‘sace āpatti hoti, desessāmī’’ti anena paṭiññātaṃ, idānipi tasseva vacanena ‘‘asañcicca assatiyā katattā natthettha āpattī’’ti anāpattisaññī, tasmā ‘‘akāraṇe tumhehi so bhikkhu ukkhitto’’ti ukkhepake bhikkhū yadi vadeyyāti adhippāyo. Ukkhittānuvattake vā ‘‘tumhe āpattiṃ āpannā’’ti vadeyyāti yasmā vatthujānanacittenāyaṃ sacittakā āpatti, ayañca udakāvasese udakāvasesasaññī, tasmā sāpattikasseva ‘‘tumhe chandāgatiṃ gacchathā’’ti adhippāyena ‘‘tumhe āpattiṃ āpannā’’ti ukkhittānuvattake vadeyya.
៤៥៥-៤៥៦. កម្មំ កោបេតីតិ ‘‘នានាសំវាសកចតុត្ថោ ចេ, ភិក្ខវេ, កម្មំ ករេយ្យ, អកម្មំ ន ច ករណីយ’’ន្តិអាទិវចនតោ (មហាវ. ៣៨៩) សចេ សង្ឃោ តំ គណបូរកំ កត្វា កម្មំ ករេយ្យ, អយំ តត្ថ និសិន្នោបិ តំ កម្មំ កោបេតីតិ អធិប្បាយោ។ ឧបចារំ មុញ្ចិត្វាតិ ឯត្ថ ឧបចារោ នាម អញ្ញមញ្ញំ ហត្ថេន បាបុណនដ្ឋានំ។
455-456.Kammaṃ kopetīti ‘‘nānāsaṃvāsakacatuttho ce, bhikkhave, kammaṃ kareyya, akammaṃ na ca karaṇīya’’ntiādivacanato (mahāva. 389) sace saṅgho taṃ gaṇapūrakaṃ katvā kammaṃ kareyya, ayaṃ tattha nisinnopi taṃ kammaṃ kopetīti adhippāyo. Upacāraṃ muñcitvāti ettha upacāro nāma aññamaññaṃ hatthena pāpuṇanaṭṭhānaṃ.
៤៥៧. ភណ្ឌនជាតាតិអាទីសុ កលហស្ស បុព្ពភាគោ ភណ្ឌនំ នាម, តំ ជាតំ ឯតេសន្តិ ភណ្ឌនជាតា, ហត្ថបរាមាសាទិវសេន មត្ថកំ បត្តោ កលហោ ជាតោ ឯតេសន្តិ កលហជាតា, វិរុទ្ធវាទភូតំ វាទំ អាបន្នាតិ វិវាទាបន្នា។ មុខសត្តីហីតិ វាចាសត្តីហិ។ វិតុទន្តាតិ វិជ្ឈន្តា ។ ភគវន្តំ ឯតទវោចាតិ ‘‘ឥធ, ភន្តេ, កោសម្ពិយំ ភិក្ខូ ភណ្ឌនជាតា’’តិអាទិវចនំ អវោច, តញ្ច ខោ នេវ បិយកម្យតាយ, ន ភេទាធិប្បាយេន, អថ ខោ អត្ថកាមតាយ ហិតកាមតាយ។ សាមគ្គីការកោ កិរេស ភិក្ខុ, តស្មាស្ស ឯតទហោសិ ‘‘យថា ឥមេ ភិក្ខូ វិវាទំ អារទ្ធា, ន សក្កា មយា, នាបិ អញ្ញេន ភិក្ខុនា សមគ្គេ កាតុំ, អប្បេវ នាម សទេវកេ លោកេ អគ្គបុគ្គលោ ភគវា សយំ វា គន្ត្វា អត្តនោ វា សន្តិកំ បក្កោសាបេត្វា ឯតេសំ ភិក្ខូនំ ខន្តិមេត្តាបដិសំយុត្តំ សារណីយធម្មទេសនំ កថេត្វា សាមគ្គិំ ករេយ្យា’’តិ អត្ថកាមតាយ ហិតកាមតាយ គន្ត្វា អវោច។ តស្មា ឯវមាហាតិ អត្ថកាមត្តា ឯវមាហ, ន ភគវតោ វចនំ អនាទិយន្តោ។ យេ បន តទា សត្ថុ វចនំ ន គណ្ហិំសុ, តេ កិញ្ចិ អវត្វា តុណ្ហីភូតា មង្កុភូតា អដ្ឋំសុ, តស្មា ឧភយេសម្បិ សត្ថរិ អគារវបដិបត្តិ នាហោសិ។
457.Bhaṇḍanajātātiādīsu kalahassa pubbabhāgo bhaṇḍanaṃ nāma, taṃ jātaṃ etesanti bhaṇḍanajātā, hatthaparāmāsādivasena matthakaṃ patto kalaho jāto etesanti kalahajātā, viruddhavādabhūtaṃ vādaṃ āpannāti vivādāpannā. Mukhasattīhīti vācāsattīhi. Vitudantāti vijjhantā . Bhagavantaṃ etadavocāti ‘‘idha, bhante, kosambiyaṃ bhikkhū bhaṇḍanajātā’’tiādivacanaṃ avoca, tañca kho neva piyakamyatāya, na bhedādhippāyena, atha kho atthakāmatāya hitakāmatāya. Sāmaggīkārako kiresa bhikkhu, tasmāssa etadahosi ‘‘yathā ime bhikkhū vivādaṃ āraddhā, na sakkā mayā, nāpi aññena bhikkhunā samagge kātuṃ, appeva nāma sadevake loke aggapuggalo bhagavā sayaṃ vā gantvā attano vā santikaṃ pakkosāpetvā etesaṃ bhikkhūnaṃ khantimettāpaṭisaṃyuttaṃ sāraṇīyadhammadesanaṃ kathetvā sāmaggiṃ kareyyā’’ti atthakāmatāya hitakāmatāya gantvā avoca. Tasmā evamāhāti atthakāmattā evamāha, na bhagavato vacanaṃ anādiyanto. Ye pana tadā satthu vacanaṃ na gaṇhiṃsu, te kiñci avatvā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā aṭṭhaṃsu, tasmā ubhayesampi satthari agāravapaṭipatti nāhosi.
កោសម្ពកវិវាទកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kosambakavivādakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២៧១. កោសម្ពកវិវាទកថា • 271. Kosambakavivādakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / កោសម្ពកវិវាទកថា • Kosambakavivādakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / កោសម្ពកវិវាទកថាវណ្ណនា • Kosambakavivādakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / កោសម្ពកវិវាទកថាវណ្ណនា • Kosambakavivādakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២៧១. កោសម្ពកវិវាទកថា • 271. Kosambakavivādakathā
