| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
ទីឃាវុវត្ថុកថាវណ្ណនា
Dīghāvuvatthukathāvaṇṇanā
៤៥៨. អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសីតិអាទីសុ ភូតបុព្ពន្តិ ឥទំ ភគវា បថវីគតំ និធិំ ឧទ្ធរិត្វា បុរតោ រាសិំ ករោន្តោ វិយ ភវបដិច្ឆន្នំ បុរាវុត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ។ អឌ្ឍោតិ ឥស្សរោ។ យោ កោចិ អត្តនោ សន្តកេន វិភវេន អឌ្ឍោ ហោតិ, អយំ បន ន កេវលំ អឌ្ឍោយេវ, មហទ្ធនោ មហតា អបរិមាណសង្ខេន ធនេន សមន្នាគតោតិ អាហ ‘‘មហទ្ធនោ’’តិ។ ភុញ្ជិតព្ពតោ បរិភុញ្ជិតព្ពតោ វិសេសតោ កាមា ភោគា នាម, តស្មា បញ្ចកាមគុណវសេន មហន្តា ឧឡារា ភោគា អស្សាតិ មហាភោគោ។ មហន្តំ សេនាពលញ្ចេវ ថាមពលញ្ច ឯតស្សាតិ មហព្ពលោ។ មហន្តោ ហត្ថិអស្សាទិវាហនោ ឯតស្សាតិ មហាវាហនោ។ មហន្តំ វិជិតំ រដ្ឋំ ឯតស្សាតិ មហាវិជិតោ។ បរិបុណ្ណកោសកោដ្ឋាគារោតិ កោសោ វុច្ចតិ ភណ្ឌាគារសារគព្ភោ, កោដ្ឋំ វុច្ចតិ ធញ្ញស្ស អាឋបនដ្ឋានំ, កោដ្ឋភូតំ អគារំ កោដ្ឋាគារំ, និទហិត្វា ឋបិតេន ធនេន បរិបុណ្ណកោសោ ធញ្ញានញ្ច បរិបុណ្ណកោដ្ឋាគារោតិ អត្ថោ។
458.Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesītiādīsu bhūtapubbanti idaṃ bhagavā pathavīgataṃ nidhiṃ uddharitvā purato rāsiṃ karonto viya bhavapaṭicchannaṃ purāvutthaṃ dassento āha. Aḍḍhoti issaro. Yo koci attano santakena vibhavena aḍḍho hoti, ayaṃ pana na kevalaṃ aḍḍhoyeva, mahaddhano mahatā aparimāṇasaṅkhena dhanena samannāgatoti āha ‘‘mahaddhano’’ti. Bhuñjitabbato paribhuñjitabbato visesato kāmā bhogā nāma, tasmā pañcakāmaguṇavasena mahantā uḷārā bhogā assāti mahābhogo. Mahantaṃ senābalañceva thāmabalañca etassāti mahabbalo. Mahanto hatthiassādivāhano etassāti mahāvāhano. Mahantaṃ vijitaṃ raṭṭhaṃ etassāti mahāvijito. Paripuṇṇakosakoṭṭhāgāroti koso vuccati bhaṇḍāgārasāragabbho, koṭṭhaṃ vuccati dhaññassa āṭhapanaṭṭhānaṃ, koṭṭhabhūtaṃ agāraṃ koṭṭhāgāraṃ, nidahitvā ṭhapitena dhanena paripuṇṇakoso dhaññānañca paripuṇṇakoṭṭhāgāroti attho.
អថ វា ចតុព្ពិធោ កោសោ ហត្ថី អស្សា រថា បត្តីតិ។ យថា ហិ អសិនោ តិក្ខភាវបរិបាលកោ បរិច្ឆទោ ‘‘កោសោ’’តិ វុច្ចតិ, ឯវំ រញ្ញោ តិក្ខភាវបរិបាលកត្តា ចតុរង្គិនី សេនា ‘‘កោសោ’’តិ វុច្ចតិ។ តិវិធំ កោដ្ឋាគារំ ធនកោដ្ឋាគារំ ធញ្ញកោដ្ឋាគារំ វត្ថកោដ្ឋាគារន្តិ។ តំ សព្ពម្បិ បរិបុណ្ណមស្សាតិ បរិបុណ្ណកោសកោដ្ឋាគារោ។ ចតុរង្គិនិំ សេនន្តិ ហត្ថិអស្សរថបត្តិសង្ខាតេហិ ចតូហិ អង្គេហិ សមន្នាគតំ សេនំ។ សន្នយ្ហិត្វាតិ ចម្មបដិមុញ្ចនាទីហិ សន្នាហំ ការេត្វា។ អព្ភុយ្យាសីតិ អភិឧយ្យាសិ, អភិមុខោ ហុត្វា និក្ខមីតិ អត្ថោ។ ឯកសង្ឃាតម្បីតិ ឯកប្បហារម្បិ។ ធោវនន្តិ ធោវនុទកំ។ បរិនេត្វាតិ នីហរិត្វា។ ‘‘អនត្ថទោ’’តិ វត្តព្ពេ ទ-ការស្ស ត-ការំ កត្វា ‘‘អនត្ថតោ’’តិ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘អថ វា’’តិអាទិ។
Atha vā catubbidho koso hatthī assā rathā pattīti. Yathā hi asino tikkhabhāvaparipālako paricchado ‘‘koso’’ti vuccati, evaṃ rañño tikkhabhāvaparipālakattā caturaṅginī senā ‘‘koso’’ti vuccati. Tividhaṃ koṭṭhāgāraṃ dhanakoṭṭhāgāraṃ dhaññakoṭṭhāgāraṃ vatthakoṭṭhāgāranti. Taṃ sabbampi paripuṇṇamassāti paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Caturaṅginiṃ senanti hatthiassarathapattisaṅkhātehi catūhi aṅgehi samannāgataṃ senaṃ. Sannayhitvāti cammapaṭimuñcanādīhi sannāhaṃ kāretvā. Abbhuyyāsīti abhiuyyāsi, abhimukho hutvā nikkhamīti attho. Ekasaṅghātampīti ekappahārampi. Dhovananti dhovanudakaṃ. Parinetvāti nīharitvā. ‘‘Anatthado’’ti vattabbe da-kārassa ta-kāraṃ katvā ‘‘anatthato’’ti vuttanti āha ‘‘atha vā’’tiādi.
៤៦៤. វគ្គភាវេន វា បុថុ នានា សទ្ទោ អស្សាតិ បុថុសទ្ទោ។ សមជនោតិ ភណ្ឌនេ សមជ្ឈាសយោ ជនោ។ តត្ថាតិ តស្មិំ ជនកាយេ។ អហំ ពាលោតិ ន មញ្ញិត្ថាតិ ពាលលក្ខណេ ឋិតោបិ ‘‘អហំ ពាលោ’’តិ ន មញ្ញិ។ ភិយ្យោ ចាតិ អត្តនោ ពាលភាវស្ស អជាននតោ ភិយ្យោ ច ភណ្ឌនស្ស ឧបរិផោដោ វិយ សង្ឃភេទស្ស អត្តនោ ការណភាវម្បិ ឧប្បជ្ជមានំ ន មញ្ញិត្ថ នាញ្ញាសិ។
464. Vaggabhāvena vā puthu nānā saddo assāti puthusaddo. Samajanoti bhaṇḍane samajjhāsayo jano. Tatthāti tasmiṃ janakāye. Ahaṃ bāloti na maññitthāti bālalakkhaṇe ṭhitopi ‘‘ahaṃ bālo’’ti na maññi. Bhiyyo cāti attano bālabhāvassa ajānanato bhiyyo ca bhaṇḍanassa upariphoṭo viya saṅghabhedassa attano kāraṇabhāvampi uppajjamānaṃ na maññittha nāññāsi.
កលហវសេន បវត្តវាចាយេវ គោចរា ឯតេសន្តិ វាចាគោចរា។ មុខាយាមន្តិ វិវទនវសេន មុខំ អាយាមេត្វា ភាណិនោ។ ន តំ ជានន្តីតិ តំ កលហំ ន ជានន្តិ។ កលហំ ករោន្តោ ច តំ ន ជានន្តោ នាម នត្ថិ។ យថា បន ន ជានន្តិ, តំ ទស្សេតុំ អាហ ‘‘ឯវំ សាទីនវោ អយ’’ន្តិ, អយំ កលហោ នាម អត្តនោ បរេសញ្ច អត្ថហាបនតោ អនត្ថុប្បាទនតោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សម្បរាយេ ច សាទីនវោ សទោសោតិ អត្ថោ។ តំ ន ជានន្តីតិ តំ កលហំ ន ជានន្តិ។ កថំ ន ជានន្តីតិ អាហ ‘‘ឯវំ សាទីនវោ អយ’’ន្តិ, ‘‘ឯវំ សាទីនវោ អយំ កលហោ’’តិ ឯវំ តំ កលហំ ន ជានន្តីតិ អត្ថោ។
Kalahavasena pavattavācāyeva gocarā etesanti vācāgocarā. Mukhāyāmanti vivadanavasena mukhaṃ āyāmetvā bhāṇino. Na taṃ jānantīti taṃ kalahaṃ na jānanti. Kalahaṃ karonto ca taṃ na jānanto nāma natthi. Yathā pana na jānanti, taṃ dassetuṃ āha ‘‘evaṃ sādīnavo aya’’nti, ayaṃ kalaho nāma attano paresañca atthahāpanato anatthuppādanato diṭṭheva dhamme samparāye ca sādīnavo sadosoti attho. Taṃ na jānantīti taṃ kalahaṃ na jānanti. Kathaṃ na jānantīti āha ‘‘evaṃ sādīnavo aya’’nti, ‘‘evaṃ sādīnavo ayaṃ kalaho’’ti evaṃ taṃ kalahaṃ na jānantīti attho.
អក្កោច្ឆិ មន្តិអាទីសុ អក្កោច្ឆីតិ អក្កោសិ។ អវធីតិ បហរិ។ អជិនីតិ កូដសក្ខិឱតារណេន វា វាទបដិវាទេន វា ករណុត្តរិយករណេន វា អជេសិ។ អហាសីតិ មម សន្តកំ បត្តាទីសុ កិញ្ចិទេវ អវហរិ ។ យេ ច តន្តិ យេ កេចិ ទេវា វា មនុស្សា វា គហដ្ឋា វា បព្ពជិតា វា តំ ‘‘អក្កោច្ឆិ ម’’ន្តិអាទិវត្ថុកំ កោធំ សកដធុរំ វិយ នទ្ធិនា បូតិមច្ឆាទីនិ វិយ ច កុសាទីហិ បុនប្បុនំ វេឋេន្តា ឧបនយ្ហន្តិ ឧបនាហវសេន អនុពន្ធន្តិ, តេសំ សកិំ ឧប្បន្នំ វេរំ ន សម្មតីតិ អត្ថោ។
Akkocchi mantiādīsu akkocchīti akkosi. Avadhīti pahari. Ajinīti kūṭasakkhiotāraṇena vā vādapaṭivādena vā karaṇuttariyakaraṇena vā ajesi. Ahāsīti mama santakaṃ pattādīsu kiñcideva avahari . Ye ca tanti ye keci devā vā manussā vā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā taṃ ‘‘akkocchi ma’’ntiādivatthukaṃ kodhaṃ sakaṭadhuraṃ viya naddhinā pūtimacchādīni viya ca kusādīhi punappunaṃ veṭhentā upanayhanti upanāhavasena anubandhanti, tesaṃ sakiṃ uppannaṃ veraṃ na sammatīti attho.
យេ ច តំ នុបនយ្ហន្តីតិ អស្សតិយា អមនសិការវសេន វា កម្មបច្ចវេក្ខណាទិវសេន វា យេ តំ អក្កោសាទិវត្ថុកំ កោធំ ‘‘តយាបិ កោចិ និទ្ទោសោ បុរិមភវេ អក្កុដ្ឋោ ភវិស្សតិ, បហដោ ភវិស្សតិ, កូដសក្ខិំ ឱតារេត្វា ជិតោ ភវិស្សតិ, កស្សចិ តេ បសយ្ហ កិញ្ចិ អច្ឆិន្នំ ភវិស្សតិ, តស្មា និទ្ទោសោ ហុត្វាបិ អក្កោសាទីនិ បាបុណាសី’’តិ ឯវំ ន ឧបនយ្ហន្តិ , តេសុ បមាទេន ឧប្បន្នម្បិ វេរំ ឥមិនា អនុបនយ្ហនេន និរិន្ធនោ វិយ ជាតវេទោ ឧបសម្មតិ។
Ye ca taṃ nupanayhantīti assatiyā amanasikāravasena vā kammapaccavekkhaṇādivasena vā ye taṃ akkosādivatthukaṃ kodhaṃ ‘‘tayāpi koci niddoso purimabhave akkuṭṭho bhavissati, pahaṭo bhavissati, kūṭasakkhiṃ otāretvā jito bhavissati, kassaci te pasayha kiñci acchinnaṃ bhavissati, tasmā niddoso hutvāpi akkosādīni pāpuṇāsī’’ti evaṃ na upanayhanti , tesu pamādena uppannampi veraṃ iminā anupanayhanena nirindhano viya jātavedo upasammati.
ន ហិ វេរេន វេរានីតិ យថា ហិ ខេឡសិង្ឃាណិកាទិអសុចិមក្ខិតំ ឋានំ តេហេវ អសុចីហិ ធោវន្តោ សុទ្ធំ និគ្គន្ធំ កាតុំ ន សក្កោតិ, អថ ខោ តំ ឋានំ ភិយ្យោសោ មត្តាយ អសុទ្ធតរញ្ច ទុគ្គន្ធតរញ្ច ហោតិ, ឯវមេវ អក្កោសន្តំ បច្ចក្កោសន្តោ បហរន្តំ បដិបហរន្តោ វេរេន វេរំ វូបសមេតុំ ន សក្កោតិ, អថ ខោ ភិយ្យោ វេរមេវ ករោតិ។ ឥតិ វេរានិ នាម វេរេន កិស្មិញ្ចិបិ កាលេ ន សម្មន្តិ, អថ ខោ វឌ្ឍន្តិយេវ។ អវេរេន ច សម្មន្តីតិ យថា បន តានិ ខេឡាទីនិ អសុចីនិ វិប្បសន្នេន ឧទកេន ធោវិយមានានិ នស្សន្តិ, តំ ឋានំ សុទ្ធំ ហោតិ និគ្គន្ធំ, ឯវមេវ អវេរេន ខន្តិមេត្តោទកេន យោនិសោមនសិការេន បដិសង្ខានេន បច្ចវេក្ខណេន វេរានិ វូបសម្មន្តិ បដិប្បស្សម្ភន្តិ អភាវំ គច្ឆន្តិ។ ឯស ធម្មោ សនន្តនោតិ ឯស អវេរេន វេរូបសមនសង្ខាតោ បោរាណកោ ធម្មោ សព្ពេសំ ពុទ្ធបច្ចេកពុទ្ធខីណាសវានំ គតមគ្គោ។
Na hi verena verānīti yathā hi kheḷasiṅghāṇikādiasucimakkhitaṃ ṭhānaṃ teheva asucīhi dhovanto suddhaṃ niggandhaṃ kātuṃ na sakkoti, atha kho taṃ ṭhānaṃ bhiyyoso mattāya asuddhatarañca duggandhatarañca hoti, evameva akkosantaṃ paccakkosanto paharantaṃ paṭipaharanto verena veraṃ vūpasametuṃ na sakkoti, atha kho bhiyyo verameva karoti. Iti verāni nāma verena kismiñcipi kāle na sammanti, atha kho vaḍḍhantiyeva. Averena ca sammantīti yathā pana tāni kheḷādīni asucīni vippasannena udakena dhoviyamānāni nassanti, taṃ ṭhānaṃ suddhaṃ hoti niggandhaṃ, evameva averena khantimettodakena yonisomanasikārena paṭisaṅkhānena paccavekkhaṇena verāni vūpasammanti paṭippassambhanti abhāvaṃ gacchanti. Esa dhammo sanantanoti esa averena verūpasamanasaṅkhāto porāṇako dhammo sabbesaṃ buddhapaccekabuddhakhīṇāsavānaṃ gatamaggo.
ន ជានន្តីតិ អនិច្ចសញ្ញំ ន បច្ចុបដ្ឋាបេន្តីតិ អធិប្បាយោ។ តតោ សម្មន្តិ មេធគាតិ តតោ តស្មា ការណា មេធគា កលហា សម្មន្តិ វូបសមំ គច្ឆន្តិ។ កថំ តេ សម្មន្តីតិ អាហ ‘‘ឯវញ្ហី’’តិអាទិ។ តត្ថ ឯវញ្ហិ តេ ជានន្តាតិ តេ បណ្ឌិតា ‘‘មយំ មច្ចុសមីបំ គច្ឆាមា’’តិ ឯវំ ជានន្តា យោនិសោមនសិការំ ឧប្បាទេត្វា មេធគានំ កលហានំ វូបសមាយ បដិបជ្ជន្តិ, អថ នេសំ តាយ បដិបត្តិយា តេ មេធគា សម្មន្តីតិ អធិប្បាយោ។
Na jānantīti aniccasaññaṃ na paccupaṭṭhāpentīti adhippāyo. Tato sammanti medhagāti tato tasmā kāraṇā medhagā kalahā sammanti vūpasamaṃ gacchanti. Kathaṃ te sammantīti āha ‘‘evañhī’’tiādi. Tattha evañhi te jānantāti te paṇḍitā ‘‘mayaṃ maccusamīpaṃ gacchāmā’’ti evaṃ jānantā yonisomanasikāraṃ uppādetvā medhagānaṃ kalahānaṃ vūpasamāya paṭipajjanti, atha nesaṃ tāya paṭipattiyā te medhagā sammantīti adhippāyo.
តេសម្បិ ហោតិ សង្គតីតិ យេ មាតាបិតូនំ អដ្ឋីនិ ឆិន្ទន្តិ, បាណេ ហរន្តិ, គវាទីនិ ច បសយ្ហ គណ្ហន្តិ, ឯវំ រដ្ឋំ វិលុម្បមានានំ តេសម្បិ សង្គតិ ហោតិ, កិមង្គំ បន តុម្ហាកំ ន សិយាតិ អធិប្បាយោ។
Tesampi hoti saṅgatīti ye mātāpitūnaṃ aṭṭhīni chindanti, pāṇe haranti, gavādīni ca pasayha gaṇhanti, evaṃ raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ tesampi saṅgati hoti, kimaṅgaṃ pana tumhākaṃ na siyāti adhippāyo.
វណ្ណាវណ្ណទីបនត្ថំ វុត្តាតិ ‘‘ពាលសហាយតាយ ឥមេ ភិក្ខូ កលហបសុតា, បណ្ឌិតសហាយានំ បន ឥទំ ន សិយា’’តិ បណ្ឌិតសហាយស្ស ពាលសហាយស្ស ច វណ្ណាវណ្ណទីបនត្ថំ វុត្តា។ និបកន្តិ នេបក្កបញ្ញាយ សមន្នាគតំ។ សាធុវិហារិ ធីរន្តិ ភទ្ទកវិហារិំ បណ្ឌិតំ។ បាកដបរិស្សយេ ច បដិច្ឆន្នបរិស្សយេ ច អភិភវិត្វាតិ សីហព្យគ្ឃាទយោ បាកដបរិស្សយេ ច រាគភយទោសភយាទយោ បដិច្ឆន្នបរិស្សយេ ចាតិ សព្ពេវ បរិស្សយេ អភិភវិត្វា។
Vaṇṇāvaṇṇadīpanatthaṃ vuttāti ‘‘bālasahāyatāya ime bhikkhū kalahapasutā, paṇḍitasahāyānaṃ pana idaṃ na siyā’’ti paṇḍitasahāyassa bālasahāyassa ca vaṇṇāvaṇṇadīpanatthaṃ vuttā. Nipakanti nepakkapaññāya samannāgataṃ. Sādhuvihāri dhīranti bhaddakavihāriṃ paṇḍitaṃ. Pākaṭaparissaye ca paṭicchannaparissaye ca abhibhavitvāti sīhabyagghādayo pākaṭaparissaye ca rāgabhayadosabhayādayo paṭicchannaparissaye cāti sabbeva parissaye abhibhavitvā.
ឯកកា ចរិំសូតិ ‘‘ឥទំ រជ្ជំ នាម មហន្តំ បមាទដ្ឋានំ, កិំ អម្ហាកំ រជ្ជេន ការិតេនា’’តិ រដ្ឋំ បហាយ តតោ មហាអរញ្ញំ បវិសិត្វា តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា ចតូសុ ឥរិយាបថេសុ ឯកកា ចរិំសូតិ អត្ថោ។
Ekakācariṃsūti ‘‘idaṃ rajjaṃ nāma mahantaṃ pamādaṭṭhānaṃ, kiṃ amhākaṃ rajjena kāritenā’’ti raṭṭhaṃ pahāya tato mahāaraññaṃ pavisitvā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā catūsu iriyāpathesu ekakā cariṃsūti attho.
ឯកស្ស ចរិតំ សេយ្យោតិ បព្ពជិតស្ស បព្ពជិតកាលតោ បដ្ឋាយ ឯកីភាវាភិរតស្ស ឯកកស្សេវ ចរិតំ សេយ្យោតិ អត្ថោ។ នត្ថិ ពាលេ សហាយតាតិ ចូឡសីលំ មជ្ឈិមសីលំ មហាសីលំ ទស កថាវត្ថូនិ តេរស ធុតគុណា វិបស្សនាញាណំ ចត្តារោ មគ្គា ចត្តារិ ផលានិ តិស្សោ វិជ្ជា ឆ អភិញ្ញា អមតមហានិព្ពានន្តិ អយំ សហាយតា នាម, សា ពាលំ និស្សាយ អធិគន្តុំ ន សក្កាតិ នត្ថិ ពាលេ សហាយតា។ មាតង្គោ អរញ្ញេ មាតង្គរញ្ញេតិ សរលោបេន សន្ធិ។ ‘‘មាតង្គរញ្ញោ’’តិបិ បាឋោ, អរញ្ញកោ មាតង្គោ វិយាតិ អត្ថោ។ មាតង្គ-សទ្ទេនេវ ហត្ថិភាវស្ស វុត្តត្តា នាគវចនំ តស្ស មហត្តវិភាវនត្ថន្តិ អាហ ‘‘នាគោតិ មហន្តាធិវចនមេត’’ន្តិ។ មហន្តបរិយាយោ ហិ នាគ-សទ្ទោ ហោតិ ‘‘ឯតំ នាគស្ស នាគេន, ឦសាទន្តស្ស ហត្ថិនោ’’តិអាទីសុ (ឧទា. ៣៥)។
Ekassa caritaṃ seyyoti pabbajitassa pabbajitakālato paṭṭhāya ekībhāvābhiratassa ekakasseva caritaṃ seyyoti attho. Natthi bāle sahāyatāti cūḷasīlaṃ majjhimasīlaṃ mahāsīlaṃ dasa kathāvatthūni terasa dhutaguṇā vipassanāñāṇaṃ cattāro maggā cattāri phalāni tisso vijjā cha abhiññā amatamahānibbānanti ayaṃ sahāyatā nāma, sā bālaṃ nissāya adhigantuṃ na sakkāti natthi bāle sahāyatā. Mātaṅgo araññe mātaṅgaraññeti saralopena sandhi. ‘‘Mātaṅgarañño’’tipi pāṭho, araññako mātaṅgo viyāti attho. Mātaṅga-saddeneva hatthibhāvassa vuttattā nāgavacanaṃ tassa mahattavibhāvanatthanti āha ‘‘nāgoti mahantādhivacanameta’’nti. Mahantapariyāyo hi nāga-saddo hoti ‘‘etaṃ nāgassa nāgena, īsādantassa hatthino’’tiādīsu (udā. 35).
ទីឃាវុវត្ថុកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dīghāvuvatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២៧២. ទីឃាវុវត្ថុ • 272. Dīghāvuvatthu
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / កោសម្ពកវិវាទកថា • Kosambakavivādakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ទីឃាវុវត្ថុកថាវណ្ណនា • Dīghāvuvatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / កោសម្ពកវិវាទកថាវណ្ណនា • Kosambakavivādakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២៧១. កោសម្ពកវិវាទកថា • 271. Kosambakavivādakathā
