| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi |
১০. কোকালিকসুত্তং
10. Kokālikasuttaṃ
এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে। অথ খো কোকালিকো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো কোকালিকো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘পাপিচ্ছা, ভন্তে, সারিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতা’’তি।
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti.
এৰং ৰুত্তে, ভগৰা কোকালিকং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘মা হেৰং, কোকালিক, মা হেৰং, কোকালিক! পসাদেহি, কোকালিক, সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং। পেসলা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা’’তি।
Evaṃ vutte, bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
দুতিযম্পি খো…পে॰… ততিযম্পি খো কোকালিকো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিঞ্চাপি মে, ভন্তে, ভগৰা সদ্ধাযিকো পচ্চযিকো, অথ খো পাপিচ্ছাৰ সারিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতা’’তি। ততিযম্পি খো ভগৰা কোকালিকং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘মা হেৰং, কোকালিক , মা হেৰং, কোকালিক! পসাদেহি, কোকালিক, সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং। পেসলা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা’’তি।
Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika , mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
অথ খো কোকালিকো ভিক্খু উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি। অচিরপ্পক্কন্তস্স চ কোকালিকস্স ভিক্খুনো সাসপমত্তীহি পিল়কাহি সব্বো কাযো ফুটো 1 অহোসি; সাসপমত্তিযো হুত্ৰা মুগ্গমত্তিযো অহেসুং; মুগ্গমত্তিযো হুত্ৰা কল়াযমত্তিযো অহেসুং; কল়াযমত্তিযো হুত্ৰা কোলট্ঠিমত্তিযো অহেসুং; কোলট্ঠিমত্তিযো হুত্ৰা কোলমত্তিযো অহেসুং; কোলমত্তিযো হুত্ৰা আমলকমত্তিযো অহেসুং; আমলকমত্তিযো হুত্ৰা বেল়ুৰসলাটুকমত্তিযো অহেসুং; বেল়ুৰসলাটুকমত্তিযো হুত্ৰা বিল্লমত্তিযো অহেসুং; বিল্লমত্তিযো হুত্ৰা পভিজ্জিংসু; পুব্বঞ্চ লোহিতঞ্চ পগ্ঘরিংসু। অথ খো কোকালিকো ভিক্খু তেনেৰাবাধেন কালমকাসি। কালঙ্কতো চ কোকালিকো ভিক্খু পদুমং নিরযং উপপজ্জি সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং আঘাতেত্ৰা ।
Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirappakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi piḷakāhi sabbo kāyo phuṭo 2 ahosi; sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ; muggamattiyo hutvā kaḷāyamattiyo ahesuṃ; kaḷāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ; kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ; kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ; āmalakamattiyo hutvā beḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṃ; beḷuvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ; billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu; pubbañca lohitañca pagghariṃsu. Atha kho kokāliko bhikkhu tenevābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā .
অথ খো ব্রহ্মা সহম্পতি অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং জেতৰনং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি । একমন্তং, ঠিতো খো ব্রহ্মা সহম্পতি ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কোকালিকো, ভন্তে, ভিক্খু কালঙ্কতো; কালঙ্কতো চ, ভন্তে, কোকালিকো ভিক্খু পদুমং নিরযং উপপন্নো সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং আঘাতেত্ৰা’’তি। ইদমৰোচ ব্রহ্মা সহম্পতি; ইদং ৰত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযি।
Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ, ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato; kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
অথ খো ভগৰা তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইমং, ভিক্খৰে, রত্তিং ব্রহ্মা সহম্পতি অভিক্কন্তায রত্তিযা…পে॰… ইদমৰোচ, ভিক্খৰে, ব্রহ্মা সহম্পতি, ইদং ৰত্ৰা মং পদক্খিণং কত্ৰা তত্থেৰন্তরধাযী’’তি।
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā…pe… idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṃ vatvā maṃ padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
এৰং ৰুত্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কীৰদীঘং নু খো, ভন্তে, পদুমে নিরযে আযুপ্পমাণ’’ন্তি? ‘‘দীঘং খো, ভিক্খু, পদুমে নিরযে আযুপ্পমাণং; তং ন সুকরং সঙ্খাতুং এত্তকানি ৰস্সানি ইতি ৰা এত্তকানি ৰস্সসতানি ইতি ৰা এত্তকানি ৰস্সসহস্সানি ইতি ৰা এত্তকানি ৰস্সসতসহস্সানি ইতি ৰা’’তি। ‘‘সক্কা পন, ভন্তে, উপমা 3 কাতু’’ন্তি? ‘‘সক্কা, ভিক্খূ’’তি ভগৰা অৰোচ –
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīvadīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ; taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ ettakāni vassāni iti vā ettakāni vassasatāni iti vā ettakāni vassasahassāni iti vā ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. ‘‘Sakkā pana, bhante, upamā 4 kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū’’ti bhagavā avoca –
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতিখারিকো কোসলকো তিলৰাহো; ততো পুরিসো ৰস্সসতস্স ৰস্সসতস্স অচ্চযেন একমেকং তিলং উদ্ধরেয্য। খিপ্পতরং খো সো ভিক্খু ৰীসতিখারিকো কোসলকো তিলৰাহো ইমিনা উপক্কমেন পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছেয্য, নত্ৰেৰ একো অব্বুদো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অব্বুদা নিরযা এৰমেকো নিরব্বুদো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি নিরব্বুদা নিরযা এৰমেকো অববো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অববা নিরযা এৰমেকো অহহো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অহহা নিরযা এৰমেকো অটটো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি অটটা নিরযা এৰমেকো কুমুদো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি কুমুদা নিরযা এৰমেকো সোগন্ধিকো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি সোগন্ধিকা নিরযা এৰমেকো উপ্পলকো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি উপ্পলকা নিরযা এৰমেকো পুণ্ডরীকো নিরযো। সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰীসতি পুণ্ডরীকা নিরযা এৰমেকো পদুমো নিরযো। পদুমং খো পন ভিক্খু নিরযং কোকালিকো ভিক্খু উপপন্নো সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু চিত্তং আঘাতেত্ৰা’’তি। ইদমৰোচ ভগৰা, ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –
‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho; tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya. Khippataraṃ kho so bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, natveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā evameko nirabbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā evameko aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā evameko uppalako nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalakā nirayā evameko puṇḍarīko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarīkā nirayā evameko padumo nirayo. Padumaṃ kho pana bhikkhu nirayaṃ kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
৬৬২.
662.
যায ছিন্দতি অত্তানং, বালো দুব্ভাসিতং ভণং॥
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.
৬৬৩.
663.
‘‘যো নিন্দিযং পসংসতি, তং ৰা নিন্দতি যো পসংসিযো।
‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati, taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;
ৰিচিনাতি মুখেন সো কলিং, কলিনা তেন সুখং ন ৰিন্দতি॥
Vicināti mukhena so kaliṃ, kalinā tena sukhaṃ na vindati.
৬৬৪.
664.
‘‘অপ্পমত্তো অযং কলি, যো অক্খেসু ধনপরাজযো।
‘‘Appamatto ayaṃ kali, yo akkhesu dhanaparājayo;
যো সুগতেসু মনং পদোসযে॥
Yo sugatesu manaṃ padosaye.
৬৬৫.
665.
‘‘সতং সহস্সানং নিরব্বুদানং, ছত্তিংসতি পঞ্চ চ অব্বুদানি 9।
‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ, chattiṃsati pañca ca abbudāni 10;
যমরিযগরহী নিরযং উপেতি, ৰাচং মনঞ্চ পণিধায পাপকং॥
Yamariyagarahī nirayaṃ upeti, vācaṃ manañca paṇidhāya pāpakaṃ.
৬৬৬.
666.
‘‘অভূতৰাদী নিরযং উপেতি, যো ৰাপি কত্ৰা ন করোমিচাহ।
‘‘Abhūtavādī nirayaṃ upeti, yo vāpi katvā na karomicāha;
উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৰন্তি, নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থ॥
Ubhopi te pecca samā bhavanti, nihīnakammā manujā parattha.
৬৬৭.
667.
‘‘যো অপ্পদুট্ঠস্স নরস্স দুস্সতি, সুদ্ধস্স পোসস্স অনঙ্গণস্স।
‘‘Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa;
তমেৰ বালং পচ্চেতি পাপং, সুখুমো রজো পটিৰাতংৰ খিত্তো॥
Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto.
৬৬৮.
668.
‘‘যো লোভগুণে অনুযুত্তো, সো ৰচসা পরিভাসতি অঞ্ঞে।
‘‘Yo lobhaguṇe anuyutto, so vacasā paribhāsati aññe;
অসদ্ধো কদরিযো অৰদঞ্ঞূ, মচ্ছরি পেসুণিযং 11 অনুযুত্তো॥
Asaddho kadariyo avadaññū, macchari pesuṇiyaṃ 12 anuyutto.
৬৬৯.
669.
‘‘মুখদুগ্গ ৰিভূত অনরিয, ভূনহু 13 পাপক দুক্কটকারি।
‘‘Mukhadugga vibhūta anariya, bhūnahu 14 pāpaka dukkaṭakāri;
পুরিসন্ত কলী অৰজাত, মা বহুভাণিধ নেরযিকোসি॥
Purisanta kalī avajāta, mā bahubhāṇidha nerayikosi.
৬৭০.
670.
‘‘রজমাকিরসী অহিতায, সন্তে গরহসি কিব্বিসকারী।
‘‘Rajamākirasī ahitāya, sante garahasi kibbisakārī;
বহূনি দুচ্চরিতানি চরিত্ৰা, গচ্ছসি খো পপতং চিররত্তং॥
Bahūni duccaritāni caritvā, gacchasi kho papataṃ cirarattaṃ.
৬৭১.
671.
‘‘ন হি নস্সতি কস্সচি কম্মং, এতি হতং লভতেৰ সুৰামি।
‘‘Na hi nassati kassaci kammaṃ, eti hataṃ labhateva suvāmi;
দুক্খং মন্দো পরলোকে, অত্তনি পস্সতি কিব্বিসকারী॥
Dukkhaṃ mando paraloke, attani passati kibbisakārī.
৬৭২.
672.
‘‘অযোসঙ্কুসমাহতট্ঠানং , তিণ্হধারমযসূলমুপেতি।
‘‘Ayosaṅkusamāhataṭṭhānaṃ , tiṇhadhāramayasūlamupeti;
অথ তত্তঅযোগুল়সন্নিভং, ভোজনমত্থি তথা পতিরূপং॥
Atha tattaayoguḷasannibhaṃ, bhojanamatthi tathā patirūpaṃ.
৬৭৩.
673.
‘‘ন হি ৰগ্গু ৰদন্তি ৰদন্তা, নাভিজৰন্তি ন তাণমুপেন্তি।
‘‘Na hi vaggu vadanti vadantā, nābhijavanti na tāṇamupenti;
অঙ্গারে সন্থতে সযন্তি 15, গিনিসম্পজ্জলিতং পৰিসন্তি॥
Aṅgāre santhate sayanti 16, ginisampajjalitaṃ pavisanti.
৬৭৪.
674.
‘‘জালেন চ ওনহিযান, তত্থ হনন্তি অযোমযকুটেভি 17।
‘‘Jālena ca onahiyāna, tattha hananti ayomayakuṭebhi 18;
অন্ধংৰ তিমিসমাযন্তি, তং ৰিততঞ্হি যথা মহিকাযো॥
Andhaṃva timisamāyanti, taṃ vitatañhi yathā mahikāyo.
৬৭৫.
675.
‘‘অথ লোহমযং পন কুম্ভিং, গিনিসম্পজ্জলিতং পৰিসন্তি।
‘‘Atha lohamayaṃ pana kumbhiṃ, ginisampajjalitaṃ pavisanti;
পচ্চন্তি হি তাসু চিররত্তং, অগ্গিনিসমাসু 19 সমুপ্পিলৰাতে॥
Paccanti hi tāsu cirarattaṃ, agginisamāsu 20 samuppilavāte.
৬৭৬.
676.
‘‘অথ পুব্বলোহিতমিস্সে, তত্থ কিং পচ্চতি কিব্বিসকারী।
‘‘Atha pubbalohitamisse, tattha kiṃ paccati kibbisakārī;
যং যং দিসকং 21 অধিসেতি, তত্থ কিলিস্সতি সম্ফুসমানো॥
Yaṃ yaṃ disakaṃ 22 adhiseti, tattha kilissati samphusamāno.
৬৭৭.
677.
‘‘পুল়ৰাৰসথে সলিলস্মিং, তত্থ কিং পচ্চতি কিব্বিসকারী।
‘‘Puḷavāvasathe salilasmiṃ, tattha kiṃ paccati kibbisakārī;
গন্তুং ন হি তীরমপত্থি, সব্বসমা হি সমন্তকপল্লা॥
Gantuṃ na hi tīramapatthi, sabbasamā hi samantakapallā.
৬৭৮.
678.
‘‘অসিপত্তৰনং পন তিণ্হং, তং পৰিসন্তি সমুচ্ছিদগত্তা।
‘‘Asipattavanaṃ pana tiṇhaṃ, taṃ pavisanti samucchidagattā;
জিৰ্হং বলিসেন গহেত্ৰা, আরজযারজযা ৰিহনন্তি॥
Jivhaṃ balisena gahetvā, ārajayārajayā vihananti.
৬৭৯.
679.
‘‘অথ ৰেতরণিং পন দুগ্গং, তিণ্হধারখুরধারমুপেন্তি।
‘‘Atha vetaraṇiṃ pana duggaṃ, tiṇhadhārakhuradhāramupenti;
তত্থ মন্দা পপতন্তি, পাপকরা পাপানি করিত্ৰা॥
Tattha mandā papatanti, pāpakarā pāpāni karitvā.
৬৮০.
680.
‘‘খাদন্তি হি তত্থ রুদন্তে, সামা সবলা কাকোলগণা চ।
‘‘Khādanti hi tattha rudante, sāmā sabalā kākolagaṇā ca;
৬৮১.
681.
‘‘কিচ্ছা ৰতযং ইধ ৰুত্তি, যং জনো ফুসতি 29 কিব্বিসকারী।
‘‘Kicchā vatayaṃ idha vutti, yaṃ jano phusati 30 kibbisakārī;
তস্মা ইধ জীৰিতসেসে, কিচ্চকরো সিযা নরো ন চপ্পমজ্জে॥
Tasmā idha jīvitasese, kiccakaro siyā naro na cappamajje.
৬৮২.
682.
‘‘তে গণিতা ৰিদূহি তিলৰাহা, যে পদুমে নিরযে উপনীতা।
‘‘Te gaṇitā vidūhi tilavāhā, ye padume niraye upanītā;
নহুতানি হি কোটিযো পঞ্চ ভৰন্তি, দ্ৰাদস কোটিসতানি পুনঞ্ঞা 31॥
Nahutāni hi koṭiyo pañca bhavanti, dvādasa koṭisatāni punaññā 32.
৬৮৩.
683.
‘‘যাৰ দুখা 33 নিরযা ইধ ৰুত্তা, তত্থপি তাৰ চিরং ৰসিতব্বং।
‘‘Yāva dukhā 34 nirayā idha vuttā, tatthapi tāva ciraṃ vasitabbaṃ;
তস্মা সুচিপেসলসাধুগুণেসু, ৰাচং মনং সততং 35 পরিরক্খে’’তি॥
Tasmā sucipesalasādhuguṇesu, vācaṃ manaṃ satataṃ 36 parirakkhe’’ti.
কোকালিকসুত্তং দসমং নিট্ঠিতং।
Kokālikasuttaṃ dasamaṃ niṭṭhitaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ১০. কোকালিকসুত্তৰণ্ণনা • 10. Kokālikasuttavaṇṇanā
