Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi

১১. নালকসুত্তং

11. Nālakasuttaṃ

৬৮৪.

684.

আনন্দজাতে তিদসগণে পতীতে, সক্কঞ্চ ইন্দং সুচিৰসনে চ দেৰে।

Ānandajāte tidasagaṇe patīte, sakkañca indaṃ sucivasane ca deve;

দুস্সং গহেত্ৰা অতিরিৰ থোমযন্তে, অসিতো ইসি অদ্দস দিৰাৰিহারে॥

Dussaṃ gahetvā atiriva thomayante, asito isi addasa divāvihāre.

৬৮৫.

685.

দিস্ৰান দেৰে মুদিতমনে উদগ্গে, চিত্তিং করিত্ৰান ইদমৰোচ 1 তত্থ।

Disvāna deve muditamane udagge, cittiṃ karitvāna idamavoca 2 tattha;

‘‘কিং দেৰসঙ্ঘো অতিরিৰ কল্যরূপো, দুস্সং গহেত্ৰা রমযথ 3 কিং পটিচ্চ॥

‘‘Kiṃ devasaṅgho atiriva kalyarūpo, dussaṃ gahetvā ramayatha 4 kiṃ paṭicca.

৬৮৬.

686.

‘‘যদাপি আসী অসুরেহি সঙ্গমো, জযো সুরানং অসুরা পরাজিতা॥

‘‘Yadāpi āsī asurehi saṅgamo, jayo surānaṃ asurā parājitā.

তদাপি নেতাদিসো লোমহংসনো, কিমব্ভুতং দট্ঠু মরূ পমোদিতা॥

Tadāpi netādiso lomahaṃsano, kimabbhutaṃ daṭṭhu marū pamoditā.

৬৮৭.

687.

‘‘সেল়েন্তি গাযন্তি চ ৰাদযন্তি চ, ভুজানি ফোটেন্তি 5 চ নচ্চযন্তি চ।

‘‘Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca, bhujāni phoṭenti 6 ca naccayanti ca;

পুচ্ছামি ৰোহং মেরুমুদ্ধৰাসিনে, ধুনাথ মে সংসযং খিপ্প মারিসা’’॥

Pucchāmi vohaṃ merumuddhavāsine, dhunātha me saṃsayaṃ khippa mārisā’’.

৬৮৮.

688.

‘‘সো বোধিসত্তো রতনৰরো অতুল্যো, মনুস্সলোকে হিতসুখত্থায 7 জাতো।

‘‘So bodhisatto ratanavaro atulyo, manussaloke hitasukhatthāya 8 jāto;

সক্যান গামে জনপদে লুম্বিনেয্যে, তেনম্হ তুট্ঠা অতিরিৰ কল্যরূপা॥

Sakyāna gāme janapade lumbineyye, tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā.

৬৮৯.

689.

‘‘সো সব্বসত্তুত্তমো অগ্গপুগ্গলো, নরাসভো সব্বপজানমুত্তমো।

‘‘So sabbasattuttamo aggapuggalo, narāsabho sabbapajānamuttamo;

ৰত্তেস্সতি চক্কমিসিৰ্হযে ৰনে, নদংৰ সীহো বলৰা মিগাভিভূ’’॥

Vattessati cakkamisivhaye vane, nadaṃva sīho balavā migābhibhū’’.

৬৯০.

690.

তং সদ্দং সুত্ৰা তুরিতমৰসরী সো, সুদ্ধোদনস্স তদ ভৰনং উপাৰিসি 9

Taṃ saddaṃ sutvā turitamavasarī so, suddhodanassa tada bhavanaṃ upāvisi 10;

নিসজ্জ তত্থ ইদমৰোচাসি সক্যে, ‘‘কুহিং কুমারো অহমপি দট্ঠুকামো’’॥

Nisajja tattha idamavocāsi sakye, ‘‘kuhiṃ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo’’.

৬৯১.

691.

ততো কুমারং জলিতমিৰ সুৰণ্ণং, উক্কামুখেৰ সুকুসলসম্পহট্ঠং 11

Tato kumāraṃ jalitamiva suvaṇṇaṃ, ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṃ 12;

দদ্দল্লমানং 13 সিরিযা অনোমৰণ্ণং, দস্সেসু পুত্তং অসিতৰ্হযস্স সক্যা॥

Daddallamānaṃ 14 siriyā anomavaṇṇaṃ, dassesu puttaṃ asitavhayassa sakyā.

৬৯২.

692.

দিস্ৰা কুমারং সিখিমিৰ পজ্জলন্তং, তারাসভংৰ নভসিগমং ৰিসুদ্ধং।

Disvā kumāraṃ sikhimiva pajjalantaṃ, tārāsabhaṃva nabhasigamaṃ visuddhaṃ;

সূরিযং তপন্তং সরদরিৰব্ভমুত্তং, আনন্দজাতো ৰিপুলমলত্থ পীতিং॥

Sūriyaṃ tapantaṃ saradarivabbhamuttaṃ, ānandajāto vipulamalattha pītiṃ.

৬৯৩.

693.

অনেকসাখঞ্চ সহস্সমণ্ডলং, ছত্তং মরূ ধারযুমন্তলিক্খে।

Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṃ, chattaṃ marū dhārayumantalikkhe;

সুৰণ্ণদণ্ডা ৰীতিপতন্তি চামরা, ন দিস্সরে চামরছত্তগাহকা॥

Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā, na dissare cāmarachattagāhakā.

৬৯৪.

694.

দিস্ৰা জটী কণ্হসিরিৰ্হযো ইসি, সুৰণ্ণনিক্খং ৰিয পণ্ডুকম্বলে।

Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi, suvaṇṇanikkhaṃ viya paṇḍukambale;

সেতঞ্চ ছত্তং ধরিযন্ত 15 মুদ্ধনি, উদগ্গচিত্তো সুমনো পটিগ্গহে॥

Setañca chattaṃ dhariyanta 16 muddhani, udaggacitto sumano paṭiggahe.

৬৯৫.

695.

পটিগ্গহেত্ৰা পন সক্যপুঙ্গৰং, জিগীসতো 17 লক্খণমন্তপারগূ।

Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṃ, jigīsato 18 lakkhaṇamantapāragū;

পসন্নচিত্তো গিরমব্ভুদীরযি, ‘‘অনুত্তরাযং দ্ৰিপদানমুত্তমো’’ 19

Pasannacitto giramabbhudīrayi, ‘‘anuttarāyaṃ dvipadānamuttamo’’ 20.

৬৯৬.

696.

অথত্তনো গমনমনুস্সরন্তো, অকল্যরূপো গল়যতি অস্সুকানি।

Athattano gamanamanussaranto, akalyarūpo gaḷayati assukāni;

দিস্ৰান সক্যা ইসিমৰোচুং রুদন্তং,

Disvāna sakyā isimavocuṃ rudantaṃ,

‘‘নো চে কুমারে ভৰিস্সতি অন্তরাযো’’॥

‘‘No ce kumāre bhavissati antarāyo’’.

৬৯৭.

697.

দিস্ৰান সক্যে ইসিমৰোচ অকল্যে, ‘‘নাহং কুমারে অহিতমনুস্সরামি।

Disvāna sakye isimavoca akalye, ‘‘nāhaṃ kumāre ahitamanussarāmi;

ন চাপিমস্স ভৰিস্সতি অন্তরাযো, ন ওরকাযং অধিমানসা 21 ভৰাথ॥

Na cāpimassa bhavissati antarāyo, na orakāyaṃ adhimānasā 22 bhavātha.

৬৯৮.

698.

‘‘সম্বোধিযগ্গং ফুসিস্সতাযং কুমারো, সো ধম্মচক্কং পরমৰিসুদ্ধদস্সী।

‘‘Sambodhiyaggaṃ phusissatāyaṃ kumāro, so dhammacakkaṃ paramavisuddhadassī;

ৰত্তেস্সতাযং বহুজনহিতানুকম্পী, ৰিত্থারিকস্স ভৰিস্সতি ব্রহ্মচরিযং॥

Vattessatāyaṃ bahujanahitānukampī, vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṃ.

৬৯৯.

699.

‘‘মমঞ্চ আযু ন চিরমিধাৰসেসো, অথন্তরা মে ভৰিস্সতি কালকিরিযা।

‘‘Mamañca āyu na ciramidhāvaseso, athantarā me bhavissati kālakiriyā;

সোহং ন সোস্সং 23 অসমধুরস্স ধম্মং, তেনম্হি অট্টো ব্যসনংগতো অঘাৰী’’॥

Sohaṃ na sossaṃ 24 asamadhurassa dhammaṃ, tenamhi aṭṭo byasanaṃgato aghāvī’’.

৭০০.

700.

সো সাকিযানং ৰিপুলং জনেত্ৰা পীতিং, অন্তেপুরম্হা নিগ্গমা 25 ব্রহ্মচারী।

So sākiyānaṃ vipulaṃ janetvā pītiṃ, antepuramhā niggamā 26 brahmacārī;

সো ভাগিনেয্যং সযং অনুকম্পমানো, সমাদপেসি অসমধুরস্স ধম্মে॥

So bhāgineyyaṃ sayaṃ anukampamāno, samādapesi asamadhurassa dhamme.

৭০১.

701.

‘‘বুদ্ধোতি ঘোসং যদ 27 পরতো সুণাসি, সম্বোধিপত্তো ৰিৰরতি ধম্মমগ্গং।

‘‘Buddhoti ghosaṃ yada 28 parato suṇāsi, sambodhipatto vivarati dhammamaggaṃ;

গন্ত্ৰান তত্থ সমযং পরিপুচ্ছমানো 29, চরস্সু তস্মিং ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং’’॥

Gantvāna tattha samayaṃ paripucchamāno 30, carassu tasmiṃ bhagavati brahmacariyaṃ’’.

৭০২.

702.

তেনানুসিট্ঠো হিতমনেন তাদিনা, অনাগতে পরমৰিসুদ্ধদস্সিনা।

Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā, anāgate paramavisuddhadassinā;

সো নালকো উপচিতপুঞ্ঞসঞ্চযো, জিনং পতিক্খং 31 পরিৰসি রক্খিতিন্দ্রিযো॥

So nālako upacitapuññasañcayo, jinaṃ patikkhaṃ 32 parivasi rakkhitindriyo.

৭০৩.

703.

সুত্ৰান ঘোসং জিনৰরচক্কৰত্তনে, গন্ত্ৰান দিস্ৰা ইসিনিসভং পসন্নো।

Sutvāna ghosaṃ jinavaracakkavattane, gantvāna disvā isinisabhaṃ pasanno;

মোনেয্যসেট্ঠং মুনিপৰরং অপুচ্ছি, সমাগতে অসিতাৰ্হযস্স সাসনেতি॥

Moneyyaseṭṭhaṃ munipavaraṃ apucchi, samāgate asitāvhayassa sāsaneti.

ৰত্থুগাথা নিট্ঠিতা।

Vatthugāthā niṭṭhitā.

৭০৪.

704.

‘‘অঞ্ঞাতমেতং ৰচনং, অসিতস্স যথাতথং।

‘‘Aññātametaṃ vacanaṃ, asitassa yathātathaṃ;

তং তং গোতম পুচ্ছামি, সব্বধম্মান পারগুং॥

Taṃ taṃ gotama pucchāmi, sabbadhammāna pāraguṃ.

৭০৫.

705.

‘‘অনগারিযুপেতস্স, ভিক্খাচরিযং জিগীসতো।

‘‘Anagāriyupetassa, bhikkhācariyaṃ jigīsato;

মুনি পব্রূহি মে পুট্ঠো, মোনেয্যং উত্তমং পদং’’॥

Muni pabrūhi me puṭṭho, moneyyaṃ uttamaṃ padaṃ’’.

৭০৬.

706.

‘‘মোনেয্যং তে উপঞ্ঞিস্সং, (ইতি ভগৰা) দুক্করং দুরভিসম্ভৰং।

‘‘Moneyyaṃ te upaññissaṃ, (iti bhagavā) dukkaraṃ durabhisambhavaṃ;

হন্দ তে নং পৰক্খামি, সন্থম্ভস্সু দল়্হো ভৰ॥

Handa te naṃ pavakkhāmi, santhambhassu daḷho bhava.

৭০৭.

707.

‘‘সমানভাগং কুব্বেথ, গামে অক্কুট্ঠৰন্দিতং।

‘‘Samānabhāgaṃ kubbetha, gāme akkuṭṭhavanditaṃ;

মনোপদোসং রক্খেয্য, সন্তো অনুণ্ণতো চরে॥

Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato care.

৭০৮.

708.

‘‘উচ্চাৰচা নিচ্ছরন্তি, দাযে অগ্গিসিখূপমা।

‘‘Uccāvacā niccharanti, dāye aggisikhūpamā;

নারিযো মুনিং পলোভেন্তি, তাসু তং মা পলোভযুং॥

Nāriyo muniṃ palobhenti, tāsu taṃ mā palobhayuṃ.

৭০৯.

709.

‘‘ৰিরতো মেথুনা ধম্মা, হিত্ৰা কামে পরোপরে 33

‘‘Virato methunā dhammā, hitvā kāme paropare 34;

অৰিরুদ্ধো অসারত্তো, পাণেসু তসথাৰরে॥

Aviruddho asāratto, pāṇesu tasathāvare.

৭১০.

710.

‘‘যথা অহং তথা এতে, যথা এতে তথা অহং।

‘‘Yathā ahaṃ tathā ete, yathā ete tathā ahaṃ;

অত্তানং উপমং কত্ৰা, ন হনেয্য ন ঘাতযে॥

Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye.

৭১১.

711.

‘‘হিত্ৰা ইচ্ছঞ্চ লোভঞ্চ, যত্থ সত্তো পুথুজ্জনো।

‘‘Hitvā icchañca lobhañca, yattha satto puthujjano;

চক্খুমা পটিপজ্জেয্য, তরেয্য নরকং ইমং॥

Cakkhumā paṭipajjeyya, tareyya narakaṃ imaṃ.

৭১২.

712.

‘‘ঊনূদরো মিতাহারো, অপ্পিচ্ছস্স অলোলুপো।

‘‘Ūnūdaro mitāhāro, appicchassa alolupo;

সদা 35 ইচ্ছায নিচ্ছাতো, অনিচ্ছো হোতি নিব্বুতো॥

Sadā 36 icchāya nicchāto, aniccho hoti nibbuto.

৭১৩.

713.

‘‘স পিণ্ডচারং চরিত্ৰা, ৰনন্তমভিহারযে।

‘‘Sa piṇḍacāraṃ caritvā, vanantamabhihāraye;

উপট্ঠিতো রুক্খমূলস্মিং, আসনূপগতো মুনি॥

Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṃ, āsanūpagato muni.

৭১৪.

714.

‘‘স ঝানপসুতো ধীরো, ৰনন্তে রমিতো সিযা।

‘‘Sa jhānapasuto dhīro, vanante ramito siyā;

ঝাযেথ রুক্খমূলস্মিং, অত্তানমভিতোসযং॥

Jhāyetha rukkhamūlasmiṃ, attānamabhitosayaṃ.

৭১৫.

715.

‘‘ততো রত্যা ৰিৰসানে 37, গামন্তমভিহারযে।

‘‘Tato ratyā vivasāne 38, gāmantamabhihāraye;

অৰ্হানং নাভিনন্দেয্য, অভিহারঞ্চ গামতো॥

Avhānaṃ nābhinandeyya, abhihārañca gāmato.

৭১৬.

716.

‘‘ন মুনী গামমাগম্ম, কুলেসু সহসা চরে।

‘‘Na munī gāmamāgamma, kulesu sahasā care;

ঘাসেসনং ছিন্নকথো, ন ৰাচং পযুতং ভণে॥

Ghāsesanaṃ chinnakatho, na vācaṃ payutaṃ bhaṇe.

৭১৭.

717.

‘‘অলত্থং যদিদং সাধু, নালত্থং কুসলং ইতি।

‘‘Alatthaṃ yadidaṃ sādhu, nālatthaṃ kusalaṃ iti;

উভযেনেৰ সো তাদী, রুক্খংৰুপনিৰত্ততি 39

Ubhayeneva so tādī, rukkhaṃvupanivattati 40.

৭১৮.

718.

‘‘স পত্তপাণি ৰিচরন্তো, অমূগো মূগসম্মতো।

‘‘Sa pattapāṇi vicaranto, amūgo mūgasammato;

অপ্পং দানং ন হীল়েয্য, দাতারং নাৰজানিযা॥

Appaṃ dānaṃ na hīḷeyya, dātāraṃ nāvajāniyā.

৭১৯.

719.

‘‘উচ্চাৰচা হি পটিপদা, সমণেন পকাসিতা।

‘‘Uccāvacā hi paṭipadā, samaṇena pakāsitā;

ন পারং দিগুণং যন্তি, নযিদং একগুণং মুতং॥

Na pāraṃ diguṇaṃ yanti, nayidaṃ ekaguṇaṃ mutaṃ.

৭২০.

720.

‘‘যস্স চ ৰিসতা নত্থি, ছিন্নসোতস্স ভিক্খুনো।

‘‘Yassa ca visatā natthi, chinnasotassa bhikkhuno;

কিচ্চাকিচ্চপ্পহীনস্স, পরিল়াহো ন ৰিজ্জতি॥

Kiccākiccappahīnassa, pariḷāho na vijjati.

৭২১.

721.

‘‘মোনেয্যং তে উপঞ্ঞিস্সং, খুরধারূপমো ভৰে।

‘‘Moneyyaṃ te upaññissaṃ, khuradhārūpamo bhave;

জিৰ্হায তালুমাহচ্চ, উদরে সঞ্ঞতো সিযা॥

Jivhāya tālumāhacca, udare saññato siyā.

৭২২.

722.

‘‘অলীনচিত্তো চ সিযা, ন চাপি বহু চিন্তযে।

‘‘Alīnacitto ca siyā, na cāpi bahu cintaye;

নিরামগন্ধো অসিতো, ব্রহ্মচরিযপরাযণো॥

Nirāmagandho asito, brahmacariyaparāyaṇo.

৭২৩.

723.

‘‘একাসনস্স সিক্খেথ, সমণূপাসনস্স চ।

‘‘Ekāsanassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;

একত্তং মোনমক্খাতং, একো চে অভিরমিস্সসি।

Ekattaṃ monamakkhātaṃ, eko ce abhiramissasi;

অথ ভাহিসি 41 দসদিসা॥

Atha bhāhisi 42 dasadisā.

৭২৪.

724.

‘‘সুত্ৰা ধীরানং নিগ্ঘোসং, ঝাযীনং কামচাগিনং।

‘‘Sutvā dhīrānaṃ nigghosaṃ, jhāyīnaṃ kāmacāginaṃ;

ততো হিরিঞ্চ সদ্ধঞ্চ, ভিয্যো কুব্বেথ মামকো॥

Tato hiriñca saddhañca, bhiyyo kubbetha māmako.

৭২৫.

725.

‘‘তং নদীহি ৰিজানাথ, সোব্ভেসু পদরেসু চ।

‘‘Taṃ nadīhi vijānātha, sobbhesu padaresu ca;

সণন্তা যন্তি কুসোব্ভা 43, তুণ্হীযন্তি মহোদধী॥

Saṇantā yanti kusobbhā 44, tuṇhīyanti mahodadhī.

৭২৬.

726.

‘‘যদূনকং তং সণতি, যং পূরং সন্তমেৰ তং।

‘‘Yadūnakaṃ taṃ saṇati, yaṃ pūraṃ santameva taṃ;

অড্ঢকুম্ভূপমো বালো, রহদো পূরোৰ পণ্ডিতো॥

Aḍḍhakumbhūpamo bālo, rahado pūrova paṇḍito.

৭২৭.

727.

‘‘যং সমণো বহুং ভাসতি, উপেতং অত্থসঞ্হিতং।

‘‘Yaṃ samaṇo bahuṃ bhāsati, upetaṃ atthasañhitaṃ;

জানং সো ধম্মং দেসেতি, জানং সো বহু ভাসতি॥

Jānaṃ so dhammaṃ deseti, jānaṃ so bahu bhāsati.

৭২৮.

728.

‘‘যো চ জানং সংযতত্তো, জানং ন বহু ভাসতি।

‘‘Yo ca jānaṃ saṃyatatto, jānaṃ na bahu bhāsati;

স মুনী মোনমরহতি, স মুনী মোনমজ্ঝগা’’তি॥

Sa munī monamarahati, sa munī monamajjhagā’’ti.

নালকসুত্তং একাদসমং নিট্ঠিতং।

Nālakasuttaṃ ekādasamaṃ niṭṭhitaṃ.







Footnotes:
1. করিত্ৰা ইদমৰোচাসি (সী॰)
2. karitvā idamavocāsi (sī.)
3. ভমযথ (সী॰)
4. bhamayatha (sī.)
5. পোঠেন্তি (সী॰ পী॰), পোথেন্তি (ক॰)
6. poṭhenti (sī. pī.), pothenti (ka.)
7. হিতসুখতায (সী॰ স্যা॰ পী॰)
8. hitasukhatāya (sī. syā. pī.)
9. উপাগমি (সী॰ পী॰)
10. upāgami (sī. pī.)
11. সুকুসলেন সম্পহট্ঠং (ক॰)
12. sukusalena sampahaṭṭhaṃ (ka.)
13. দদ্দল়্হমানং (ক॰)
14. daddaḷhamānaṃ (ka.)
15. ধারিযন্ত (স্যা॰), ধারযন্তং (সী॰ ক॰)
16. dhāriyanta (syā.), dhārayantaṃ (sī. ka.)
17. জিগিংসকো (সী॰ স্যা॰ পী॰)
18. jigiṃsako (sī. syā. pī.)
19. দিপদানমুত্তমো (সী॰ স্যা॰ পী॰)
20. dipadānamuttamo (sī. syā. pī.)
21. অধিমনসা (সী॰ স্যা॰)
22. adhimanasā (sī. syā.)
23. সুস্সং (সী॰ স্যা॰)
24. sussaṃ (sī. syā.)
25. নিরগমা (সী॰ স্যা॰), নিগমা (ক॰ সী॰), নিরগম (পী॰)
26. niragamā (sī. syā.), nigamā (ka. sī.), niragama (pī.)
27. যদি (স্যা॰ ক॰)
28. yadi (syā. ka.)
29. সযং পরিপুচ্ছিযানো (সী॰ স্যা॰)
30. sayaṃ paripucchiyāno (sī. syā.)
31. পতি + ইক্খং = পতিক্খং
32. pati + ikkhaṃ = patikkhaṃ
33. পরোৰরে (সী॰ পী॰), ৰরাৰরে (স্যা॰)
34. parovare (sī. pī.), varāvare (syā.)
35. স ৰে (পী॰)
36. sa ve (pī.)
37. ৰিৰসনে (সী॰ স্যা॰ পী॰)
38. vivasane (sī. syā. pī.)
39. রুক্খংৰু’পতিৰত্ততি (ক॰), রুক্খংৰ উপাতিৰত্ততি (স্যা॰)
40. rukkhaṃvu’pativattati (ka.), rukkhaṃva upātivattati (syā.)
41. ভাসিহি (সী॰ স্যা॰ পী॰)
42. bhāsihi (sī. syā. pī.)
43. কুস্সুব্ভা (সী॰)
44. kussubbhā (sī.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ১১. নালকসুত্তৰণ্ণনা • 11. Nālakasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact