| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
੨. ਉਪਾਸਕવਗ੍ਗੋ
2. Upāsakavaggo
੧. ਕਸਿਭਾਰਦ੍વਾਜਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
1. Kasibhāradvājasuttavaṇṇanā
੧੯੭. ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਜਨਪਦੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਜਨਪਦੇ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿવਿਹਾਰੇ। ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਠਪੇਤ੍વਾ ਯੁਗੇ ਯੋਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਯੋਤ੍ਤਰਜ੍ਜੂਹਿ ਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਯੋਜਿਤਾਨਿ ਇਚ੍ਚੇવ ਅਤ੍ਥੋ।
197.Dakkhiṇāgirisminti dakkhiṇāgirijanapade, tasmiṃ dakkhiṇāgirijanapade dakkhiṇāgirivihāre. Khandhesu ṭhapetvā yuge yottehīti yottarajjūhi yuttāni payojitāni icceva attho.
ਪਠਮਦਿવਸੇਤਿ વਪਨਦਿવਸੇਸੁ ਪਠਮਦਿવਸੇ ਆਰਦ੍ਧਦਿવਸੇ। ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿਪਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨਿ, ਪਗੇવ ਇਤਰਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਞ੍ਚਙ੍ਗਾ’’ਇਚ੍ਚੇવ વੁਤ੍ਤਂ। ਹਰਿਤਾਲਮਨੋਸਿਲਾਅਞ੍ਜਨੇਹਿ ਉਰਤ੍ਥਨਾਦੀਸੁ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਆਭਾਯ ਉਜ੍ਜਲਗਤ੍ਤਾ। ਅવਸੇਸਾ ਬਲੀਬਦ੍ਦਾ। ਕਿਲਨ੍ਤਗੋਣਂ ਮੋਚੇਤ੍વਾ ਅਕਿਲਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋਜਨਂ ਕਿਲਨ੍ਤਪਰਿવਤ੍ਤਨਂ।
Paṭhamadivaseti vapanadivasesu paṭhamadivase āraddhadivase. Pañcaṅgānipi paripuṇṇāni, pageva itaraṅgānīti dassetuṃ ‘‘paripuṇṇapañcaṅgā’’icceva vuttaṃ. Haritālamanosilāañjanehi uratthanādīsu ṭhapitattā ābhāya ujjalagattā. Avasesā balībaddā. Kilantagoṇaṃ mocetvā akilantassa yojanaṃ kilantaparivattanaṃ.
ਸੀਹਕੁਣ੍ਡਲਾਨੀਤਿ ਸੀਹਮੁਖਕੁਣ੍ਡਲਾਨਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮવੇਠਨਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ વੇਠਨਸਦਿਸਂ, ਅਸ੍ਸਨਖવੇਠਨਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ।
Sīhakuṇḍalānīti sīhamukhakuṇḍalāni. Brahmaveṭhananti brahmuno veṭhanasadisaṃ, assanakhaveṭhanasadisanti attho.
ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਾਲવਸੇਨ વਿਭਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਭવਨ੍ਤਿ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਭਤ੍ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ। વੀਤਿਨਾਮੇਤ੍વਾਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਂ વੀਤਿਨਾਮੇਤ੍વਾ। ਕਦਾਚਿ ਏਕੋਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ વਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ વਿਨਯਨਾਨੁਰੂਪਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਂ। ਪਕਤਿਯਾਤਿ ਪਕਤਿਬੁਦ੍ਧવੇਸੇਨ। ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਹਿ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਅਸੀਤਿਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤ-ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸ- ਲਕ੍ਖਣ-ਕਾਯਪ੍ਪਭਾ-ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾ-ਕੇਤੁਮਾਲਾવਿਚਿਤ੍ਤਤਾ ਬੁਦ੍ਧવੇਸੋ। ਕਦਾਚਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਹਿ વਤ੍ਤਮਾਨੇਹੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਰਮੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭੂਤਾਨਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ ਰੁਚਿવਸੇਨੇવ ਪਕਾਸਨਕਾਨਿ ਭવਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਏવਞ੍ਚ ਕਤ੍વਾ ‘‘ਇਨ੍ਦਖੀਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਠਪਿਤਮਤ੍ਤੇ ਦਕ੍ਖਿਣਪਾਦੇ’’ਤਿਆਦਿવਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ। ਭਗવਤੋ ਕਾਯੇ ਪੀਤਰਸ੍ਮੀਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾਯ ‘‘ਸੁવਣ੍ਣਰਸਸਿਞ੍ਚਨਾਨਿ વਿਯਾ’’ਤਿ વਤ੍વਾ ਕਾਯਮ੍ਹਿ ਨੀਲਾਦਿਰਸ੍ਮੀਹਿ ਤਹਂ ਤਹਂ ਪੀਤਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘વਿਚਿਤ੍ਰਪਟਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ વਿਯ ਚਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਮਧੁਰੇਨਾਕਾਰੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਰવਰવਨਤੋ।
Buddhānaṃ kiccāni kālavasena vibhattāni pañca kiccāni bhavanti. Purebhattakiccanti bhattato pubbe buddhena kātabbakiccaṃ. Vītināmetvāti phalasamāpattiyā kālaṃ vītināmetvā. Kadāci ekotiādi tesaṃ tesaṃ vineyyānaṃ vinayanānurūpapaṭipattidassanaṃ. Pakatiyāti pakatibuddhavesena. Buddhānaṃ hi rūpakāyassa asītianubyañjanapaṭimaṇḍita-bāttiṃsamahāpurisa- lakkhaṇa-kāyappabhā-byāmappabhā-ketumālāvicittatā buddhaveso. Kadāci anekehi pāṭihāriyehi vattamānehīti iminā pāramīnaṃ nissandabhūtāni pāṭihāriyāni rucivaseneva pakāsanakāni bhavanti, na sabbadāti dasseti. Evañca katvā ‘‘indakhīlassa anto ṭhapitamatte dakkhiṇapāde’’tiādivacanaṃ samatthitaṃ hoti. Bhagavato kāye pītarasmīnaṃ yebhuyyatāya ‘‘suvaṇṇarasasiñcanāni viyā’’ti vatvā kāyamhi nīlādirasmīhi tahaṃ tahaṃ pītamissitaṃ sandhāya ‘‘vicitrapaṭaparikkhittāni viya cā’’ti vuttaṃ. Madhurenākārena saddaṃ karonti tuṭṭharavaravanato.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ વਿਹਾਰੇ। ਗਨ੍ਧਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ੇਤਿ ਹਤ੍ਥੇਨ ਕਤਪਰਿਭਣ੍ਡੇ ਸਮੋਸਰਿਤਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਦਾਮੇ ਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ੇ।
Tatthāti vihāre. Gandhamaṇḍalamāḷeti hatthena kataparibhaṇḍe samosaritagandhapupphadāme maṇḍalamāḷe.
ਉਪਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਪਮੁਖੇ। ‘‘ਓવਦਤੀ’’ਤਿ વਤ੍વਾ ਤਤ੍ਥੋવਾਦਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖવੇ’’ਤਿਆਦਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਾਰਿਪੂਰਿ ਚੇવ ਹਤ੍ਥਾਦਿਸਮ੍ਪਦਾ ਚ। ਸਮਸ੍ਸਾਸਿਤਕਾਯੋ ਕਿਲਮਥવਿਨੋਦਨੇਨ। ‘‘ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਦੁਤਿਯਭਾਗੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਪਰਭਾਗਂ ਤਯੋ ਭਾਗੇ ਕਤ੍વਾ ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਭਾਗਂ ਸੇਯ੍ਯਨਿਸਜ੍ਜਾવਸੇਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਹਿ વੀਤਿਨਾਮੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਰਾਜਗਹਾਦੀਸੁ ਯਂ ਤਦਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ વਿਹਰਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ વਾ ਬੁਜ੍ਝਨਕਂ વਿਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਲੋਕਂ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ વੋਲੋਕੇਤਿ। ਕਾਲਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰਿਪਾਕਕਾਲਾਨੁਰੂਪਂ। ਸਮਯਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇવ વੇવਚਨਂ। ਸਮਯਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ વਾ ਤੇਹਿ ਆਜਾਨਿਤਬ੍ਬવਿਸੇਸਪਟਿਲਾਭਾਨੁਰੂਪਂ।
Upaṭṭhāneti pamukhe. ‘‘Ovadatī’’ti vatvā tatthovādaṃ sāmaññato dassetuṃ, ‘‘bhikkhave’’tiādi vuttaṃ. Sampattīti cakkhādiindriyapāripūri ceva hatthādisampadā ca. Samassāsitakāyo kilamathavinodanena. ‘‘Tañca kho samāpajjanenā’’ti vadanti. Dutiyabhāgeti iminā aparabhāgaṃ tayo bhāge katvā tattha purimabhāgaṃ seyyanisajjāvasena samāpattīhi vītināmetīti dasseti. Lokanti rājagahādīsu yaṃ tadā upanissāya viharati, tattha aññattha vā bujjhanakaṃ vineyyasattalokaṃ buddhacakkhunā voloketi. Kālayuttanti tesaṃ indriyaparipākakālānurūpaṃ. Samayayuttanti tasseva vevacanaṃ. Samayayuttanti vā tehi ājānitabbavisesapaṭilābhānurūpaṃ.
ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨੋਤਿ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍વਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ। ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਅવਿਰਾਧੇਨ੍ਤੋ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ।
Paṭisallīnoti kālaparicchedaṃ katvā samāpattiṃ samāpanno. Adhippāyaṃ sampādento taṃ avirādhento, ajjhāsayānurūpanti attho.
ਸਕਲ…ਪੇ॰… ਦੇવਤਾਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲੋਕਧਾਤੁਸਾਕਲ੍ਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਦੇવਤਾਸਾਕਲ੍ਯਂ। ਨ ਹਿ ਮਹਾਸਮਯੇ વਿਯ ਸਬ੍ਬਦਾ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕવਾਲ਼ੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾ ਦੇવਤਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮੀਪਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ। ਕਿਲਾਸੁਭਾવੋ ਕਿਲਮਥੋ।
Sakala…pe… devatāyoti ettha lokadhātusākalyaṃ daṭṭhabbaṃ, na devatāsākalyaṃ. Na hi mahāsamaye viya sabbadā majjhimayāme dasasahassacakkavāḷe sabbattha sabbā devatā satthu samīpaṃ upagacchanti. Kilāsubhāvo kilamatho.
વਿਹਾਰਚੀવਰਪਰਿવਤ੍ਤਨવਸੇਨਾਤਿ વਿਹਾਰੇ ਨਿવਤ੍ਥਨਿવਾਸਨਪਰਿવਤ੍ਤਨવਸੇਨ। ਆਦਿਯਿਤ੍વਾਤਿ ਪਾਰੁਪਨવਸੇਨ ਗਹੇਤ੍વਾ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਧਾਰੇਤ੍વਾ’’ਤਿ। ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਤ੍ਥਂ ਚਰਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ।
Vihāracīvaraparivattanavasenāti vihāre nivatthanivāsanaparivattanavasena. Ādiyitvāti pārupanavasena gahetvā. Tenāha ‘‘dhāretvā’’ti. Bhikkhācāranti bhikkhatthaṃ caritabbaṭṭhānaṃ.
ਅਤਿਰੋਚਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍વਾ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ વਿਰੋਚਮਾਨਂ। ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਂ। ਜਙ੍ਗਮਂ વਿਯ ਪਦੁਮਸਰਨ੍ਤਿ ਰਤਨਮਯਕਿਞ੍ਜਕ੍ਖਂ ਰਜਤਮਯਕਣ੍ਣਿਕਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸਮ੍ਫੁਲ੍ਲਿਤਕਞ੍ਚਨਪਦੁਮਂ ਸਞ੍ਚਾਰਿਮਸਰਂ વਿਯ। ਗਗਨਤਲਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭਮਹਿਕਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸવਿਗਮੇਨ ਸੁવਿਸੁਦ੍ਧਆਕਾਸਤਲਂ વਿਯ। ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਾਰਾਗਣਕਿਰਣਜਾਲਸਮੁਜ੍ਜਲਤਾਯ ਸਮਨ੍ਤਤੋ વਿਰੋਚਤਿ। ਕਨਕਸਿਖਰਨ੍ਤਿ ਕਨਕਗਿਰਿਸਿਖਰਂ। ਸਿਰਿਯਾ ਜਲਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨવਜ੍ਜਾਯ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਾਯਤਾਯ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਾਯ ਰੂਪਕਾਯਸਿਰਿਯਾ ਸਮੁਜ੍ਜਲਂ, ਯਸ੍ਸਾ ਰੁਚਿਰਭਾવੋ વਿਦ੍ਧੇ વਿਗਤવਲਾਹਕੇ ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਿਯਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਲਮਨੋਮਮਣ੍ਡਲਂ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਂ ਅਤਿਰੋਚਤਿ, ਪਭਸ੍ਸਰਭਾવੋ ਸਹਸ੍ਸਰਂਸਿਕਿਰਣਤੇਜੋਜਾਲਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਸੂਰਿਯਮਣ੍ਡਲਂ ਅਭਿਭવਤਿ, ਹੇਮਸਮੁਜ੍ਜਲਭਾવੋ ਤਦੁਭਯੇ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਪવਤ੍ਤਮਾਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁવਿਜ੍ਜੋਤਨਸਮਤ੍ਥ-ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪਭਾਸਮੁਦਯਂ ਅਭਿવਿਹਚ੍ਚ ਭਾਸਤਿ ਤਪਤਿ વਿਰੋਚਤਿ।
Atirocamānanti taṃ taṃ atikkamitvā samantato sabbadisāsu virocamānaṃ. Sarīrappabhanti attano sarīrappabhaṃ. Jaṅgamaṃ viya padumasaranti ratanamayakiñjakkhaṃ rajatamayakaṇṇikaṃ samantato samphullitakañcanapadumaṃ sañcārimasaraṃ viya. Gaganatalanti abbhamahikādiupakkilesavigamena suvisuddhaākāsatalaṃ viya. Tampi hi tārāgaṇakiraṇajālasamujjalatāya samantato virocati. Kanakasikharanti kanakagirisikharaṃ. Siriyā jalamānanti sabbaso anavajjāya sabbākārena paripuṇṇakāyatāya anaññasādhāraṇāya rūpakāyasiriyā samujjalaṃ, yassā rucirabhāvo viddhe vigatavalāhake puṇṇamāsiyaṃ paripuṇṇakalamanomamaṇḍalaṃ candamaṇḍalaṃ atirocati, pabhassarabhāvo sahassaraṃsikiraṇatejojālasamujjalaṃ sūriyamaṇḍalaṃ abhibhavati, hemasamujjalabhāvo tadubhaye abhibhuyya pavattamānaṃ ekakkhaṇe dasasahassilokadhātuvijjotanasamattha-mahābrahmuno pabhāsamudayaṃ abhivihacca bhāsati tapati virocati.
ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕੇਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਸਾਦਾવਹੇ। ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਸਾਦਨੀਯੇ’’ਤਿ। ਉਤ੍ਤਮਦਮਥਸਮਥਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇਤਿ ਕਾਯવਾਚਾਹਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਦਨ੍ਤਭਾવਞ੍ਚੇવ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤવੂਪਸਮਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ। ਅਪ੍ਪਸਾਦੇਨਾਤਿ ਪਸਾਦਾਭਾવੇਨ, ਪਸਾਦਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ વਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਨ। ਉਭਯਥਾਪਿ ਨੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸਾਦੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ ਉਭਯਥਾਪਿ ਨੋ ਏવ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾਯ ਉਪਾਰਮ੍ਭਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ, ਭਗવਤੋ ਮੁਖਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੇਸੇਤੁਕਾਮੋ વਾ ਏવਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਗવਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਅਤਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਿਤ੍ਤਿਂ ਅਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ। ਕਮ੍ਮਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਹਾਨਿਂ।
Samantapāsādiketi samantato pasādāvahe. Tañca kho sabbaso saritabbatāyāti āha ‘‘pasādanīye’’ti. Uttamadamathasamathamanuppatteti kāyavācāhi anuttaraṃ dantabhāvañceva anuttaraṃ cittavūpasamañca sampatte. Appasādenāti pasādābhāvena, pasādapaṭikkhepena vā assaddhiyena. Ubhayathāpi noti appasādo macchariyanti ubhayathāpi no eva, atha kho anattamanatāya upārambhādhippāyena apasādento, bhagavato mukhato kiñci desetukāmo vā evamāha. Tattha kāraṇaṃ dassento ‘‘bhagavato panā’’tiādimāha. Atittanti tittiṃ agacchantaṃ. Kammabhaṅganti kammahāniṃ.
ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਏਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਤਥਾ ਹਿ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇવ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਸ੍ਸਤਿ। ਕਥਾਪવਤ੍ਤਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਏવਮਾਹ – ‘‘ਏવਂ ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਕਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ। વੇਨੇਯ੍ਯવਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਸਨਕਾਰਿਭਾવਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ વਿਨੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲવਸੇਨ।
Tikkhapañño esa brāhmaṇo, tathā hi na cirasseva arahattaṃ sacchikarissati. Kathāpavattanatthampi evamāha – ‘‘evaṃ ahaṃ imassa kañci dhammaṃ sotuṃ labhissāmī’’ti. Veneyyavasenāti attano kasanakāribhāvakittanamukhena vinetabbapuggalavasena.
ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨੀਤਿ ਪਾਕਤਿਕਾਨਿ। ‘‘ਏਸ ਉਤ੍ਤਮਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਬਹੁਮਾਨੋ। ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਯੁਗਂ વਾ ਨਙ੍ਗਲਂ વਾ’’ਤਿ વਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅવੁਤ੍ਤવਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ। ਤੇਨ ਬੀਜਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੀਜਂ વਾ ਈਸਂ વਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਯੋਤ੍ਤਾਨਿ વਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ। ਤਥਾ ਹਿ ਭਗવਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿવਚਨਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਪੁਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸਭਾਗਤਾਯਾਤਿ ਪਠਮਂ ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਸਭਾਗਤਾਯ। ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ વਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਰੁਲ਼੍ਹਮੇવ ਗਹੇਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਤੋ વਾ ਇਧ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ। ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਆਨੁਭਾવੋ ਅਯਂ, ਯਦਿਦਂ ਪਸਙ੍ਗਾਗਤਧਮ੍ਮਮੁਖੇਨ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍વਾ વੇਨੇਯ੍ਯવਿਨਯਨਂ।
Oḷārikānīti pākatikāni. ‘‘Esa uttamadakkhiṇeyyo’’ti sañjātabahumāno. Pāḷiyaṃ ‘‘yugaṃ vā naṅgalaṃ vā’’ti vā-saddo avuttavikappattho. Tena bījādiṃ saṅgaṇhāti, tasmā bījaṃ vā īsaṃ vā pariggahayottāni vāti ayamattho dassito hoti. Tathā hi bhagavā brāhmaṇassa paṭivacanaṃ dento ‘‘saddhā bīja’’ntiādimāha. Pubbadhammasabhāgatāyāti paṭhamaṃ gahitadhammasabhāgatāya. Yaṃ panettha vattabbaṃ, taṃ aṭṭhakathāruḷhameva gahetabbañca saddato atthāpattito vā idha daṭṭhabbaṃ. Buddhānaṃ ānubhāvo ayaṃ, yadidaṃ pasaṅgāgatadhammamukhena desanaṃ ārabhitvā veneyyavinayanaṃ.
ਅਨਨੁਸਨ੍ਧਿਕਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿવਸੇਨ ਅਨਨੁਸਨ੍ਧਿਕਾ। ਏવਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ વੁਚ੍ਚਮਾਨਾਕਾਰੇਨ। ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ। ਸੋਤਿ ਭਗવਾ। ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ। ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯਾਤਿ ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਹਿ ਸਤਿਪਿ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਤੇ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਅਨਨੁਕਮ੍ਪਕੋ, ਭਗવਾ ਪਨ ਉਭਯਧਮ੍ਮਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ‘‘ਇਦਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਹਾਪੇਤ੍વਾ ਕਥੇਤਿ। ਸਮੂਲਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ વੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ વਿવਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਬੀਜਸ੍ਸ ਕਸਿਯਾ ਮੂਲਭਾવੋ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਤੋ ਤਪ੍ਪਮਾਣવਿਧਾਨਤੋ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ॰… ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ। ਤੇਨ ਅਨ੍વਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਬੀਜਸ੍ਸ ਕਸਿਯਾ ਮੂਲਭਾવਂ વਿਭਾવੇਤਿ। ਕੁਸਲਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਕੁਸਲਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ।
Ananusandhikāti pucchānusandhivasena ananusandhikā. Evanti idāni vuccamānākārena. Etthāti etissā desanāya. Soti bhagavā. Tassāti brāhmaṇassa. Anukampāyāti asabbaññū hi satipi anukampāya pucchitamatte tiṭṭheyya, tathā jānantopi ananukampako, bhagavā pana ubhayadhammapāripūriyā ‘‘idaṃ apucchita’’nti aparihāpetvā katheti. Samūlantiādinā saṅkhepena vuttamatthaṃ vivaranto ‘‘tatthā’’tiādimāha. Tattha bījassa kasiyā mūlabhāvo nānantariyato tappamāṇavidhānato cāti āha ‘‘tasmiṃ…pe… kattabbato’’ti. Tena anvayato byatirekato ca bījassa kasiyā mūlabhāvaṃ vibhāveti. Kusalāti iminā akusalā tato aññathāpi karonti, taṃ pana appamāṇanti dasseti.
ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬੀਜਟ੍ਠਾਨਿਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਉਪਕਾਰਭਾવਤੋ। ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸਮਤ੍ਥਭਾવਤੋਤਿ ਤਥਾ વੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਯੋਜੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਭਾવਤੋ। ਤਪੋ વੁਟ੍ਠੀਤਿ વੁਤ੍ਤવਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ વੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਕਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਸ੍ਸ ਬੀਜਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ વੁਟ੍ਠਿ વੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਟ੍ਠਾਨੇ વੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ। ਕਸ੍ਮਾ? ਬੀਜਸ੍ਸ વਪ੍ਪਕਾਲੇ ਅਨੁਰੂਪਾਯ વੁਟ੍ਠਿਯਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅવਸਾਨੇ ਮਜ੍ਝੇ વਾ વੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸਮਤ੍ਥਤਾ ਤਸ੍ਸਾ વਿਭਾવਿਤਾ ਨ ਸਿਯਾ। ਅਤ੍ਤਨੋ ਅવਿਸਯੇਤਿ ਝਾਨਾਦਿਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇ। ਪਚ੍ਛਾਪੀਤਿ ਕਸਿਸਮ੍ਭਾਰਕਥਨਤੋ ਪਚ੍ਛਾਪਿ। વਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ વਤ੍ਤਬ੍ਬੋ। ਤਦਨਨ੍ਤਰਂਯੇવਾਤਿ ਬੀਜਾਨਨ੍ਤਰਂਯੇવ। વੁਚ੍ਚਮਾਨਾ વੁਟ੍ਠਿ ਸਮਤ੍ਥਾ ਹੋਤਿ , ਬੀਜਸ੍ਸ ਫਲੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੇ ਸਮਤ੍ਥਾਤਿ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰવਚਨੇਨੇવ ਤਸ੍ਸਾ ਆਸਨ੍ਨਉਪਕਾਰਤ੍ਤਦੀਪਨਤੋ।
Tassāti brāhmaṇassa bījaṭṭhāniyassa dhammassa ca upakārabhāvato. Dhammasambandhasamatthabhāvatoti tathā vuttadhammassa phalena sambandhituṃ yojetuṃ samatthabhāvato. Tapo vuṭṭhīti vuttavacanaṃ sandhāya vuttaṃ. Saṅkhepato vuttamatthaṃ pākaṭaṃ kātuṃ ‘‘ayaṃ hī’’tiādi vuttaṃ. Kassakassa upakārassa bījassa anantaraṃ vuṭṭhi vuccamānā aṭṭhāne vuttā nāma na hoti. Kasmā? Bījassa vappakāle anurūpāya vuṭṭhiyā icchitabbato, tasmā avasāne majjhe vā vuccamānāya dhammasambandhasamatthatā tassā vibhāvitā na siyā. Attano avisayeti jhānādiuttarimanussadhamme. Pacchāpīti kasisambhārakathanato pacchāpi. Vattabboti ekantena vattabbo. Tadanantaraṃyevāti bījānantaraṃyeva. Vuccamānā vuṭṭhi samatthā hoti, bījassa phalena sambandhane samatthāti dīpitā hoti anantaravacaneneva tassā āsannaupakārattadīpanato.
ਸਮ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਪਸੀਦਿਤਬ੍ਬੇ વਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਮਦੇવ ਪਸੀਦਨਲਕ੍ਖਣਾ। ਓਕਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯવਤ੍ਥੁਨੋ ਏવਮੇਤਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਾ। ਮੂਲਬੀਜਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਮੂਲਮੇવ ਬੀਜਂ ਮੂਲਬੀਜਂ। ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਬੀਜਗਾਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ। ਭੂਤਗਾਮੋ ਪਨ ਮੂਲਂ ਬੀਜਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮੂਲਬੀਜਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਬੀਜਬੀਜਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਮਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮવਾਯੇ ਸਦਿਸਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ વਿਸੇਸਕਾਰਣਭਾવਤੋ વਿਰੂਹਨਸਮਤ੍ਥੇ ਸਾਰਫਲੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਬੀਜਸਦ੍ਦੋ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਮੂਲਾਦੀਸੁਪਿ ਕੇਸੁਚਿ ਪવਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤਤੋ ਨਿવਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਏਕੇਨ ਬੀਜ-ਸਦ੍ਦੇਨ વਿਸੇਸੇਤ੍વਾ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੀਜਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਂ ਰੂਪਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਯਥਾ। ਏવਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੋવ ਬੀਜਭਾવੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ…ਪੇ॰… ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ।
Sampasādalakkhaṇāti pasīditabbe vatthusmiṃ sammadeva pasīdanalakkhaṇā. Okappanalakkhaṇāti saddheyyavatthuno evametanti pakkhandanalakkhaṇā. Mūlabījantiādīsu mūlameva bījaṃ mūlabījaṃ. Esa nayo sesesupi bījagāmassa adhippetattā. Bhūtagāmo pana mūlaṃ bījaṃ etassāti mūlabījantiādinā veditabbo. Bījabījanti pañcamaṃ pana paccayantarasamavāye sadisaphaluppattiyā visesakāraṇabhāvato virūhanasamatthe sāraphale niruḷho bījasaddo tadatthasiddhiyā mūlādīsupi kesuci pavattatīti tato nivattanatthaṃ ekena bīja-saddena visesetvā vuttaṃ ‘‘bījabīja’’nti ‘‘dukkhadukkhaṃ rūparūpa’’nti ca yathā. Evampi iminā atthena imassapi nippariyāyova bījabhāvoti dassento āha ‘‘taṃ sabbampi…pe… gacchatī’’ti.
ਇਦਾਨਿ ਕਥਞ੍ਚਿ વਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਸਦ੍ਧਾਯ ਓਪਮ੍ਮਤ੍ਤੇ ਬੀਜੇ ਸਦ੍ਧਾਯ ਬੀਜਭਾવਂ વਿਭਾવੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ। ਕਾਮਂ ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਸਂ ਸੀਲਂ, ਤਥਾਪਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ વਿਯ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਨવਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਿਮੂਲਭਾવਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯਪਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਸੀਲਮੂਲੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ। ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇવ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾવਸੇਨ ਸਮਥવਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਭੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ‘‘ਉਪਰਿ ਸਮਥવਿਪਸ੍ਸਨਙ੍ਕੁਰਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਾ। ਤਨ੍ਤਿ ਧਞ੍ਞਬੀਜਂ। ਪਥવਿਰਸਂ ਆਪੋਰਸਨ੍ਤਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥવੀਆਪੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਰਸਂ। ਗਹੇਤ੍વਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਗਹੇਤ੍વਾ। ਧਞ੍ਞਪਰਿਪਾਕਗਹਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਧਞ੍ਞਪਰਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂ। ਰਸਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਸੀਲਮੂਲਹੇਤੁਸਮਥવਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾવਨਾਰਸਂ ਆਦਿਯਿਤ੍વਾ। ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਨਾਲ਼ੇਨਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸੋਤੇਨ ਅਰਿਯਫਲਧਞ੍ਞਪਰਿਪਾਕਗਹਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਫਲਮੇવ ਧਨਾਯਿਤਬ੍ਬਤੋ ਧਞ੍ਞਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂ। ਧਞ੍ਞਨਾਲ਼ਂ ਨਾਮ ਕਣ੍ਡਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਦੇਸੋ, ਕਣ੍ਡੋ ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰੋ ਤਂਨਿਸ੍ਸਯੋਯੇવ ਦਣ੍ਡੋ। ਪਸવੋ ਨਾਮ ਪੁਪ੍ਫਂ। વੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅવਯવਪਾਰਿਪੂਰਿવਸੇਨ વੁਦ੍ਧਿਂ। વਿਰੂਲ਼੍ਹਿਨ੍ਤਿ ਮੂਲਸਨ੍ਤਾਨਦਲ਼੍ਹਤਾਯ વਿਰੁਲ਼੍ਹਤਂ। વੇਪੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਨਾਲ਼ਾਦੀਹਿ વਿਪੁਲਭਾવਂ। ਖੀਰਂ ਜਨੇਤ੍વਾਤਿ ਤਰੁਣਸਲਾਟੁਕਭਾવਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਣ੍ਡੁਲਸ੍ਸ ਬੀਜਸ੍ਸ ਬੀਜਭੂਤਂ ਖੀਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍વਾ। ਏਸਾਤਿ ਸਦ੍ਧਾ। ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍વਾਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥਾਕਮ੍ਮਪਥਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਿਤੇਨ ਆਦਿਤੋ ਪવਤ੍ਤਸੀਲਮਤ੍ਤੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍વਾ। વੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਹਿ ਸੀਲਚਿਤ੍ਤવਿਸੁਦ੍ਧੀਹਿ વੁਦ੍ਧਿਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਕਙ੍ਖਾવਿਤਰਣવਿਸੁਦ੍ਧੀਹਿ વਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ। ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨવਿਸੁਦ੍ਧੀਹਿ વੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਤ੍વਾ। ਞਾਣਦਸ੍ਸਨવਿਸੁਦ੍ਧਿਖੀਰਨ੍ਤਿ ਸਾਦੁਰਸਸੁવਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾવਤੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨવਿਸੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਖੀਰਂ ਜਨੇਤ੍વਾ। ਅਨੇਕ…ਪੇ॰… ਫਲਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ-ਅਨੇਕਾਭਿਞ੍ਞਾਣਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸੀਸਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ।
Idāni kathañci vattabbe saddhāya opammatte bīje saddhāya bījabhāvaṃ vibhāvetuṃ ‘‘tattha yathā’’tiādi āraddhaṃ. Kāmaṃ saddhūpanisaṃ sīlaṃ, tathāpi samādhissa viya sabbesampi anavajjadhammānaṃ ādimūlabhāvato saddhāyapi patiṭṭhā hotīti āha ‘‘heṭṭhā sīlamūlena patiṭṭhātī’’ti. Yasmā sabbasseva puggalassa saddhāvasena samathavipassanārambho, tasmā sā ‘‘upari samathavipassanaṅkuraṃ uṭṭhāpetī’’ti vuttā. Tanti dhaññabījaṃ. Pathavirasaṃ āporasanti sasambhārapathavīāpesu labbhamānaṃ rasaṃ. Gahetvāti paccayaparamparāya gahetvā. Dhaññaparipākagahaṇatthanti dhaññaparipākanibbattiatthaṃ. Rasanti saddhāsīlamūlahetusamathavipassanābhāvanārasaṃ ādiyitvā. Ariyamagganāḷenāti ariyamaggasotena ariyaphaladhaññaparipākagahaṇatthanti ariyaphalameva dhanāyitabbato dhaññaṃ tassa nibbattiatthaṃ. Dhaññanāḷaṃ nāma kaṇḍassa nissayabhūto pacchimadeso, kaṇḍo tabbhantaro taṃnissayoyeva daṇḍo. Pasavo nāma pupphaṃ. Vuddhinti avayavapāripūrivasena vuddhiṃ. Virūḷhinti mūlasantānadaḷhatāya viruḷhataṃ. Vepullanti pattanāḷādīhi vipulabhāvaṃ. Khīraṃ janetvāti taruṇasalāṭukabhāvappattiyā taṇḍulassa bījassa bījabhūtaṃ khīraṃ uppādetvā. Esāti saddhā. Patiṭṭhahitvāti kammapathākammapathasammādiṭṭhisahitena ādito pavattasīlamattena patiṭṭhahitvā. Vuddhintiādīsu suparisuddhāhi sīlacittavisuddhīhi vuddhiṃ, diṭṭhikaṅkhāvitaraṇavisuddhīhi virūḷhiṃ. Maggāmaggapaṭipadāñāṇadassanavisuddhīhi vepullaṃ patvā. Ñāṇadassanavisuddhikhīranti sādurasasuvisuddhibhāvato ñāṇadassanavisuddhisaṅkhātaṃ khīraṃ janetvā. Aneka…pe… phalanti anekapaṭisambhidā-anekābhiññāṇaparipuṇṇaṃ arahattaphalasīsaṃ nipphādeti.
ਬੀਜਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋਤਿ ਬੀਜਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਰਣਤੋ। ਯਞ੍ਹਿ ਤਂਸਦਿਸਸ੍ਸ વਿਸਦਿਸਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਬੀਜਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਏવਂ ਸਦ੍ਧਾ ਬੀਜਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਇਮਿਨਾ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬੀਜਭਾવਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਸਾ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇવਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ। ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਆਗਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਜਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤੇਨ ਯਥਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸવਨਸ੍ਸ ਚ, ਏવਂ ਅਨવਸੇਸਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾ ਮੂਲਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ।
Bījakiccakaraṇatoti bījakiccassa karaṇato. Yañhi taṃsadisassa visadisassa ca attano phalassa patiṭṭhāpanasambandhananipphādanasaṅkhātaṃ bījassa kiccaṃ, tassa karaṇato nibbattanato ‘‘evaṃ saddhā bījakicca’’nti vuttaṃ. Iminā anaññasādhāraṇaṃ saddhāya kusaladhammānaṃ bījabhāvaṃ dasseti. Sā cātiādinā tamevatthaṃ samattheti. Idāni tattha āgamaṃ dassento ‘‘saddhājāto’’tiādimāha. Tena yathā sappurisūpanissayassa saddhammassavanassa ca, evaṃ anavasesāya sammāpaṭipattiyā saddhā mūlakāraṇanti dasseti.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂવਰੋ વੀਰਿਯਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ, ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ ਧੁਤਙ੍ਗਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਚੇવ ਕਾਯਞ੍ਚ ਤਪਤਿ વਿਬਾਧਤੀਤਿ ਤਪੋਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂવਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ વੀਰਿਯਸ੍ਸ ਧੋਰਯ੍ਹਭਾવੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਇਤਰੇਸਂ વੁਟ੍ਠਿਭਾવਸ੍ਸ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ। ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਲਲਙ੍ਗਾਰવੁਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ। ਸਮਨੁਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਉਪਗਤਂ। વਿਰੁਹਨਾਮਿਲਾਯਨਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿવਚਨੇਹਿ ਧਞ੍ਞਬੀਜਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ વਿਯ ਤੇਸਂ વੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾਬੀਜਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਤਪੋવੁਟ੍ਠਿਯਾ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ ਉਪਕਾਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ।
Indriyasaṃvaro vīriyañca akusaladhamme, dukkarakārikā dhutaṅgañca akusaladhamme ceva kāyañca tapati vibādhatīti tapoti vuccati. Indriyasaṃvaro adhippeto vīriyassa dhorayhabhāvena gayhamānattā, itaresaṃ vuṭṭhibhāvassa anuyuñjamānattā. Ādi-saddena kalalaṅgāravuṭṭhiādīnaṃ saṅgaho. Samanuggahitanti upagataṃ. Viruhanāmilāyananipphattivacanehi dhaññabījasantānassa viya tesaṃ vuddhiyā saddhābījasantānassa tapovuṭṭhiyā ādimajjhapariyosānesu upakārataṃ dasseti.
ਪੁਰਿਮਪਦੇਸੁਪੀਤਿ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਪਦੇਸੁਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ‘‘ਹਿਰੀ ਮੇ ਈਸਾ, ਮਨੋ ਮੇ ਯੋਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਸਤਿ ਮੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਨੇਤ੍વਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ। ਉਦਕਮ੍ਪਿ ਤਾવ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ ਨਦੀਤਲ਼ਾਕਾਦਿਤੋ ਆਨੇਤ੍વਾ। વੀਰਿਯਬਲੀਬਦ੍ਦੇ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇ ਯੋਜੇਤ੍વਾ। ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ વਚਨਸੇਸੋ।
Purimapadesupīti api-saddena parapadesupīti attho daṭṭhabbo ‘‘hirī me īsā, mano me yotta’’nti icchitattā, ‘‘sati me’’ti ettha me-saddo ānetvā yojetabbo. Udakampi tāva dātabbaṃ hoti nadītaḷākādito ānetvā. Vīriyabalībadde catubbidhe yojetvā. Niccakālaṃ atthīti vacanaseso.
ਸਹ વਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਅਮਤਪ੍ਫਲਾਯ ਕਸਿਯਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ। વਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਚਾਤਿ ਦੁવਿਧਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਤਿ વਿਸਿਟ੍ਠਭਾવਤੋ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ। ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾ। ਪਞ੍ਞવਤਂ ਪਞ੍ਞਾ ਪੁਰਤੋ ਹੋਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ વਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾવਤੋ, ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤੀਸੁ ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਭਾવਤੋ। ਸਿਰੀਤਿ ਸੋਭਗ੍ਗਂ। ਸਤਂ ਧਮ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ, ਅਨ੍વਾਯਿਕਾਤਿ ਅਨੁਗਾਮਿਨੋ। ਈਸਾਬਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਹਿਰਿਸਙ੍ਖਾਤਈਸਾਯ ਬਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ , ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਦਾਚਿ ਅਪ੍ਪਯੋਗਤੋ ਮਨੋਸੀਸੇਨ ਸਮਾਧਿ ਇਧ વੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨੋਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਯੋਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ। ਸਮਂ ਉਪਨੇਤ੍વਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍વਾ ਬਦ੍ਧਰਜ੍ਜੁਕਤ੍ਤਾ ਸਮਾਧਿਯੋਤ੍ਤਂ। ਏਕਤੋ ਗਮਨਨ੍ਤਿ ਲੀਨਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਏਕਪਸ੍ਸਤੋ ਗਮਨਂ વਾਰੇਤਿ। ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ વਿਪਸ੍ਸਨਾવੀਥਿਯਾ ਪਟਿਪਾਦਨਤੋ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਸੁਖਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਭਾવવਿਗਮਨੇ ਪਞ੍ਞਾਯ વਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਤਿਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸਤਿવਿਪ੍ਪਯੋਗਾਸਬ੍ਭਾવਤੋ। ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਾਦੀਨਂ ਅਯਂ વਿਸੇਸੋ – ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਤਾਯ ਏਕੀਭੂਤਾਨਂ વਿਯ ਪવਤ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਤਾ, ਏਕਸਮੂਹવਸੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿવ ਪવਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਘਨਤਾ, ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਕਿਚ੍ਚਭੇਦવਸੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿવ ਪવਤ੍ਤਿ। ਕਿਚ੍ਚਘਨਤਾ, ਏਕਾਰਮ੍ਮਣવਸੇਨ ਏਕੀਭੂਤਾਨਮਿવ ਪવਤ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਘਨਤਾ। ਸਬ੍ਬੇਸਂ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ વਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮੂਲਸਨ੍ਤਾਨਕਾਨਿ ਸਬ੍ਬ…ਪੇ॰… ਸਨ੍ਤਾਨਕਾਨਿ। ਅਨੁਪ੍ਪਯੋਗੋ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ। ਸਾ ਚ ਖੋ ‘‘ਪਦਾਲੇਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾવ ਪਞ੍ਞਾ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ। ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਾਦਿਭੇਦਨਾ ਪਨ ਲੋਕਿਯਾਪਿ ਹੋਤਿ વਿਪਸ੍ਸਨਾવਸੇਨ ਘਨવਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਰਾ ਪਨ ਲੋਕਿਕਾਪਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ।
Saha vipassanāya maggapaññā adhippetā amatapphalāya kasiyā adhippetattā. Vipassanā paññācāti duvidhāpi paññā upanissayā hoti visiṭṭhabhāvato. Tenāha ‘‘yathā hī’’tiādi. Paññāti pakārehi jānātīti paññā. Paññavataṃ paññā purato hoti yonisomanasikārassa visesapaccayabhāvato, sahajātādhipatīsu ca ukkaṭṭhabhāvato. Sirīti sobhaggaṃ. Sataṃ dhammā saddhādayo, anvāyikāti anugāmino. Īsābaddhā hotīti hirisaṅkhātaīsāya baddhā hoti , paññāya kadāci appayogato manosīsena samādhi idha vuttoti āha ‘‘manosaṅkhātassa samādhiyottassā’’ti. Samaṃ upanetvā bandhitvā baddharajjukattā samādhiyottaṃ. Ekato gamananti līnaccāraddhasaṅkhātaṃ ekapassato gamanaṃ vāreti. Majjhimāya vipassanāvīthiyā paṭipādanato kāyādīsu subhasukhaniccattabhāvavigamane paññāya visesapaccayā satīti vuttaṃ – ‘‘satiyuttā paññā’’ti tassā sativippayogāsabbhāvato. Santatighanādīnaṃ ayaṃ viseso – purimapacchimānaṃ dhammānaṃ nirantaratāya ekībhūtānaṃ viya pavatti santatighanatā, ekasamūhavasena ekībhūtānamiva pavatti samūhaghanatā, dubbiññeyyakiccabhedavasena ekībhūtānamiva pavatti. Kiccaghanatā, ekārammaṇavasena ekībhūtānamiva pavatti ārammaṇaghanatā. Sabbesaṃ, sabbāni vā kilesānaṃ mūlasantānakāni sabba…pe… santānakāni. Anuppayogo hi attho. Padāletīti bhindati samucchindati. Sā ca kho ‘‘padāletī’’ti vuttā lokuttarāva paññā anusayappahānassa adhippetattā. Santatighanādibhedanā pana lokiyāpi hoti vipassanāvasena ghanavinibbhogassa nipphādanato. Tenāha ‘‘itarā pana lokikāpi siyā’’ti.
ਹਿਰੀਯਤੀਤਿ ਲਜ੍ਜਤਿ, ਜਿਗੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਪਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕવਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ વਾ ਕਰਣવਚਨਂ। ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਮੇવ, ਨ ਹਿ ਲਜ੍ਜਨਂ ਨਿਬ੍ਭਯਂ ਪਾਪਭਯਂ વਾ ਅਲਜ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ। ਰੁਕ੍ਖਲਟ੍ਠੀਤਿ ਰੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡੋ। ਤੇਨ ਪਦੇਸੇਨ ਕਸਨਤੋ વਿਸੇਸਤੋ ਨਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਈਸਾ ਯੁਗਨਙ੍ਗਲਂ ਧਾਰੇਤੀ’’ਤਿ। ਕਾਮਂ ਪਞ੍ਞਾਰਹਿਤਾ ਹਿਰੀ ਅਤ੍ਥਿ, ਹਿਰਿਰਹਿਤਾ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾ ਨਤ੍ਥੇવਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਿਰਿ…ਪੇ॰… ਅਭਾવਤੋ’’ਤਿ। ਸਨ੍ਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਕਮ੍ਪਨਾਭਾવਤੋ ਅਚਲਂ। ਥਿਰਭਾવੇਨ ਅਸਿਥਿਲਂ। ਹਿਰਿਪਟਿਬਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖવਸੇਨ ਚ ਅਸਿਥਿਲਭਾવੇਨ ਚ ਅਚਲਾ ਅਸਿਥਿਲਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਾ ਅਹਿਰਿਕੇਨਾ’’ਤਿ। ਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਨਮਾਨਪੁਰਿਸੋ વਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਮੁਨਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਮਨੋ। ਮਨੋਸੀਸੇਨਾਤਿ ਮਨਸੋ ਅਪਦੇਸੇਨ। ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕੁਨ੍ਤਸਹਚਰਣਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕੁਨ੍ਤੋ વਿਯ ਮਨਸਹਚਰਣਸਮਾਧਿ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਸਾਰਥਿਨਾਤਿ ਕਸ੍ਸਕੇਨ। ਸੋ ਹਿ ਇਧ ਬਲੀਬਦ੍ਦਾਨਂ ਸਾਰਣਤੋ ਪਾਚਨਤੋ ‘‘ਸਾਰਥੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ। ਏਕਾਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਏਕਾਬਦ੍ਧਕਰਣਂ। ਸਕਕਿਚ੍ਚੇਤਿ ਸਕਕਿਚ੍ਚੇਨ ਯੁਤ੍ਤੇ। ਤੇਨ ਹਿ ਈਸਾਦੀਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍વਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤੇਸੁ ਨਙ੍ਗਲੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਂ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਤਂ ‘‘ਸਕਕਿਚ੍ਚੇ ਪਟਿਪਾਦੇਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਅવਿਕ੍ਖੇਪਸਭਾવੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅવਿਕ੍ਖੇਪਸਭਾવੇਨ । ਬਨ੍ਧਿਤ੍વਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾવੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍વਾ। ਸਕਕਿਚ੍ਚੇਤਿ ਹਿਰੀਆਦੀਹਿ ਯਥਾਸਕਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਕਿਚ੍ਚੇ।
Hirīyatīti lajjati, jigucchatīti attho. Tasmā ‘‘pāpakehi dhammehī’’ti nissakkavacanaṃ daṭṭhabbaṃ, hetumhi vā karaṇavacanaṃ. Ottappampi gahitameva, na hi lajjanaṃ nibbhayaṃ pāpabhayaṃ vā alajjanaṃ atthīti. Rukkhalaṭṭhīti rukkhadaṇḍo. Tena padesena kasanato visesato naṅgalanti vuccatīti āha ‘‘īsā yuganaṅgalaṃ dhāretī’’ti. Kāmaṃ paññārahitā hirī atthi, hirirahitā pana paññā natthevāti āha ‘‘hiri…pe… abhāvato’’ti. Sandhiṭṭhāne kampanābhāvato acalaṃ. Thirabhāvena asithilaṃ. Hiripaṭibaddhapaññā paṭipakkhavasena ca asithilabhāvena ca acalā asithilāti āha ‘‘abbokiṇṇā ahirikenā’’ti. Nāḷiyā minamānapuriso viya ārammaṇaṃ munāti paricchedato jānātīti mano. Manosīsenāti manaso apadesena. Taṃsampayuttoti iminā kuntasahacaraṇato puriso kunto viya manasahacaraṇasamādhi ‘‘mano’’ti vuttoti dasseti. Sārathināti kassakena. So hi idha balībaddānaṃ sāraṇato pācanato ‘‘sārathī’’ti adhippeto. Ekābandhananti ekābaddhakaraṇaṃ. Sakakicceti sakakiccena yutte. Tena hi īsādīsu yathārahaṃ bandhitvā ekābaddhesu katesu naṅgalesu kiccaṃ ijjhati, no aññathāti taṃ ‘‘sakakicce paṭipādetī’’ti vuttaṃ. Avikkhepasabhāvenāti attano avikkhepasabhāvena . Bandhitvāti sahajātādipaccayabhāvena attanā sambandhitvā. Sakakicceti hirīādīhi yathāsakaṃ kattabbe kicce.
ਚਿਰਕਤਾਦਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚਿਰਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਂ। ਸਰਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਕਾਯਾਦਿਂ ਅਸੁਭਾਦਿਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ। ਫਾਲੇਤੀਤਿ ਪਦਾਲੇਤਿ। ਪਾਜੇਨ੍ਤਿ ਗਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਪਾਜਨਂ। ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪਾਚਨ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਜ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਚ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍વਾ। ਫਾਲਪਾਚਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ…ਪੇ॰… ਸਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਨਙ੍ਗਲਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ ਭਿਜ੍ਜਨਫਾਲਨਤੋ। ਪੁਰਤੋ ਚਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸ ਨਙ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਨੇ ਭੂਮਿਯਾ વਿਲਿਖਨੇ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਹੋਤਿ। ਗਤਿਯੋਤਿ ਪવਤ੍ਤਿਯੋ। ਸਮਨ੍વੇਸਮਾਨਾਤਿ ਸਰਣવਸੇਨ ਗવੇਸਮਾਨਾ। ਆਰਮ੍ਮਣੇ વਾ ਕਾਯਾਦਿਕੇ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਮਾਨਾ ਅਸੁਭਾਦਿવਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਨਙ੍ਗਲਂ ਰਕ੍ਖਤਿ। ਸਭਾવਾਸਭਾવੂਪਗਮੇ ਫਾਲੋ વਿਯ ਨਙ੍ਗਲਸ੍ਸ ‘‘ਆਰਕ੍ਖਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਤੋ ਸਤਿ ਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍વਾ। ਤਥਾ ਹੇਸਾ ਆਰਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ। ਚਿਰਕਤਚਿਰਭਾਸਿਤਾਨਂ ਅਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਨવਸੇਨ ਸਤਿ ਪਞ੍ਞਾਨਙ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਹੋਤੀਤਿ વਤ੍વਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋਭਾવਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਤਿ…ਪੇ॰… ਨੋ ਪਮੁਟ੍ਠੇ’’ਤਿ ਆਹ। ਸਤਿਪਰਿਚਿਤੇਤਿ ਸਤਿਯਾ ਪਟ੍ਠਾਪਿਤੇ। ‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤੇ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਅਯਮੇવਤ੍ਥੋ। ਸਂਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤੀਤਿ ਸਕਿਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਸੀਦਨਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ। ਕੋਸਜ੍ਜਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਂਸੀਦਨਂ ਕੋਸਜ੍ਜਸਂਸੀਦਨਂ।
Cirakatādimatthanti cirabhāsitampi atthaṃ. Sarati anussarati kāyādiṃ asubhādito nijjhāyati. Phāletīti padāleti. Pājenti gamentīti taṃ pājanaṃ. Idha imasmiṃ sutte ‘‘pācana’’nti vuttaṃ ja-kārassa ca-kāraṃ katvā. Phālapācananti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘yathā hi brāhmaṇa…pe… satī’’ti vuttaṃ. Idāni tamatthaṃ vitthārato dassento ‘‘tattha yathā’’tiādimāha. Naṅgalaṃ anurakkhati bhijjanaphālanato. Purato cassa gacchatīti assa naṅgalassa kassane bhūmiyā vilikhane purato gacchati pubbaṅgamā hoti. Gatiyoti pavattiyo. Samanvesamānāti saraṇavasena gavesamānā. Ārammaṇe vā kāyādike upaṭṭhāpayamānā asubhādivasena paññānaṅgalaṃ rakkhati. Sabhāvāsabhāvūpagame phālo viya naṅgalassa ‘‘ārakkhā’’ti vuttā ‘‘sabbānatthato sati rakkhatī’’ti katvā. Tathā hesā ārakkhapaccupaṭṭhānā. Cirakatacirabhāsitānaṃ asammussanavasena sati paññānaṅgalassa purato hotīti vatvā tassa puratobhāvaṃ dassetuṃ ‘‘sati…pe… no pamuṭṭhe’’ti āha. Satipariciteti satiyā paṭṭhāpite. ‘‘Upaṭṭhāpite’’tipi pāṭho, ayamevattho. Saṃsīdituṃ na detīti sakiccakiriyāya saṃsīdanaṃ kātuṃ na deti. Kosajjasaṅkhātaṃ saṃsīdanaṃ kosajjasaṃsīdanaṃ.
ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂવਰਸੀਲਂ વੁਤ੍ਤਂ ਕਾਯਿਕવਾਚਸਿਕਸਂਯਮਸ੍ਸ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ। ਆਹਾਰੇ ਉਦਰੇ ਯਤੋਤਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਆਹਾਰੇ ਸਂਯਤਭਾવਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚਤੂਸੁਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਸਂਯਤਭਾવੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਹਾਰਮੁਖੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ। ਸਂਯਤਭਾવੋ ਚੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯਹੇਤੁ ਅਨੇਸਨਾਭਾવੋਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ। ਭੋਜਨਸਦ੍ਦੋ ਆਹਾਰਪਰਿਭੋਗੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਕਤ੍વਾ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਮੁਖੇਨਾ’’ਤਿ। ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਪਨ ਭੋਜਨਸਦ੍ਦਮੁਖੇਨਾਤਿ વੁਤ੍ਤੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੇવ। ਤੇਨਾਤਿ ਕਾਯਗੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿવਚਨੇਨ। ਨ વਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍વਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ।
Pātimokkhasaṃvarasīlaṃ vuttaṃ kāyikavācasikasaṃyamassa kathitattā. Āhāre udare yatoti paribhuñjitabbaāhāre saṃyatabhāvadassanena paribhuñjitabbatāya catūsupi paccayesu saṃyatabhāvo dīpitoti āha ‘‘āhāramukhenā’’tiādi. Saṃyatabhāvo cettha paccayahetu anesanābhāvoti vuttaṃ ‘‘nirupakkilesoti attho’’ti. Bhojanasaddo āhāraparibhoge niruḷhoti katvā vuttaṃ ‘‘bhojane mattaññutāmukhenā’’ti. Paribhuñjanaṭṭhena pana bhojanasaddamukhenāti vutte adhippetattho labbhateva. Tenāti kāyaguttātiādivacanena. Na vilumpantīti ‘‘dīpetī’’ti padaṃ ānetvā sambandho.
ਦ੍વੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਅਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ਅਦਿਟ੍ਠਾਦਿવਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿવਸੇਨਾਤਿ ਏવਂ ਦ੍વਿਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ। ਅવਿਸਂવਾਦਨਂ ਅવਿਤਥਕਥਨਂ। ਛੇਦਨਂ ਮੂਲਪ੍ਪਦੇਸੇ ਨਿਕਨ੍ਤਨਂ। ਲੁਨਨਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਛੇਦਨਂ। ਉਪ੍ਪਾਟਨਂ ਉਮ੍ਮੂਲਨਂ। ਅਸਿਤੇਨਾਤਿ ਦਤ੍ਤੇਨ, ਲਾਯਿਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। વਿਸਂવਾਦਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਤਿਣਾਨਂ, ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਅਨਰਿਯવੋਹਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਨ੍ਤਿ ਨਾਮ ਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ। ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅવਿਪਰੀਤવੁਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਛੇਦਕਂ’’ ਛਿਨ੍ਦਨਕਂ। ਨਿਦ੍ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਾਯਕਂ। ਇਦਮੇવ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਦ੍વੀਸੁ વਿਕਪ੍ਪੇਸੂਤਿ ਭਾવਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨવਸੇਨ ਦ੍વੀਸੁ વਿਕਪ੍ਪੇਸੁ। ‘‘ਨਿਦ੍ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗવਸੇਨੇવ ਅਤ੍ਥੋ।
Dvīhākārehīti adiṭṭhādīnaṃ adiṭṭhādivasena diṭṭhādīnañca diṭṭhādivasenāti evaṃ dvippakārehi. Avisaṃvādanaṃ avitathakathanaṃ. Chedanaṃ mūlappadese nikantanaṃ. Lunanaṃ yattha katthaci chedanaṃ. Uppāṭanaṃ ummūlanaṃ. Asitenāti dattena, lāyitenāti attho. Visaṃvādanasaṅkhātānaṃ tiṇānaṃ, aṭṭhannaṃ anariyavohārānanti attho. Yathābhūtañāṇanti nāma rūpaparicchedakañāṇaṃ. Saccanti veditabbaṃ aviparītavuttikattā ‘‘chedakaṃ’’ chindanakaṃ. Niddānanti niddāyakaṃ. Idameva saccaṃ moghamaññanti diṭṭhi ‘‘diṭṭhisacca’’nti vuccati. Dvīsu vikappesūti bhāvakattusādhanavasena dvīsu vikappesu. ‘‘Niddāna’’nti upayogavaseneva attho.
ਸੀਲਮੇવ ‘‘ਸੋਰਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਓਰਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍વਾ। ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਭਾવਤੋ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾવਤੋ ਸੁਨ੍ਦਰੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣવਸੇਨ ਰਤਤ੍ਤਾ ਸੁਰਤੋ, ਅਰਹਾ। ਤਸ੍ਸ ਭਾવੋ ਸੋਰਚ੍ਚਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ। ਅਪ੍ਪਮੋਚਨਮੇવ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਯ ਪਮੋਚਨਂ ਨ ਹੋਤਿ।
Sīlameva ‘‘soracca’’nti vuttaṃ ‘‘pāṇātipātādīhi suṭṭhu oratassa kamma’’nti katvā. Saṅkhāradukkhādīnaṃ abhāvato sundarabhāvato sundare nibbāne ārammaṇakaraṇavasena ratattā surato, arahā. Tassa bhāvo soraccaṃ, arahattaṃ. Appamocanameva accantāya pamocanaṃ na hoti.
ਯਦਗ੍ਗੇਨ વਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਂਸਹਗਤવੀਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਨਙ੍ਗਲਧੋਰਯ੍ਹਤਾ, ਤਥਾਪવਤ੍ਤਕੁਸਲਭਾવਨਾਯ ਚ ਕਸਿਭਾવੋ ਚ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂ ਪવਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾવੀਰਿਯਪਾਰਮੀਨਂ ਨਙ੍ਗਲਧੋਰਯ੍ਹਤਾ, ਤਥਾਪવਤ੍ਤਕੁਸਲਭਾવਨਾਯ ਚ ਕਸਿਭਾવੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਧੁਰਂ વਹਤੀਤਿ ਧੋਰਯ੍ਹਂ। ਯਥਾવੁਤ੍ਤਂ ਘਨਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਾਦਿਭੇਦਂ ਘਨਂ। વਹਿਤਬ੍ਬਾ ਆਦਿਭੂਤਾ ਧੁਰਾ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਧੁਰਾ, ਪੁਰਿਮਧੁਰવਾਹਕਾ। ਤਂਮੂਲਕਾ ਅਪਰਂ ਧੁਰਂ વਹਨ੍ਤਾ ਧੋਰਯ੍ਹਾ। ਧੁਰਾ ਚ ਧੋਰਯ੍ਹਾ ਚ ਧੁਰਧੋਰਯ੍ਹਂ ਏਕਤ੍ਤવਸੇਨ। વਹਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਸਨੇਨ ਪવਤ੍ਤਨ੍ਤਂ।
Yadaggena vipassanāya paññāya taṃsahagatavīriyassa ca naṅgaladhorayhatā, tathāpavattakusalabhāvanāya ca kasibhāvo ca, tadaggena tato puretaraṃ pavattapaññāvīriyapāramīnaṃ naṅgaladhorayhatā, tathāpavattakusalabhāvanāya ca kasibhāvo veditabboti dassento ‘‘yathā hī’’tiādimāha. Dhuraṃ vahatīti dhorayhaṃ. Yathāvuttaṃ ghananti asmimānādibhedaṃ ghanaṃ. Vahitabbā ādibhūtā dhurā etesaṃ atthīti dhurā, purimadhuravāhakā. Taṃmūlakā aparaṃ dhuraṃ vahantā dhorayhā. Dhurā ca dhorayhā ca dhuradhorayhaṃ ekattavasena. Vahantanti kasanena pavattantaṃ.
ਕਾਮਯੋਗਾਦੀਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਖੇਮਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਦ੍ਦવਤ੍ਤਾ। ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ। વਾਹੀਯਤਿ વਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਹਗਤਂ। ਅਭਿਮੁਖਂ વਾਹੀਯਤਿ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ। ਖੇਤ੍ਤਕੋਟਿਨ੍ਤਿ ਖੇਤ੍ਤਮਰਿਯਾਦਂ। ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹਜਾਤੇਕਟ੍ਠੇ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠੇ ਚ। ਓਲ਼ਾਰਿਕੇਤਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗવਜ੍ਝੇ ਉਪਾਦਾਯ વੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਦਸ੍ਸਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਪਿ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗવਜ੍ਝੇਹਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਤਿ। ਅਣੁਸਹਗਤੇਤਿ ਅਣੁਭੂਤੇ। ਇਦਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗવਜ੍ਝੇ ਉਪਾਦਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਅવਸਿਟ੍ਠਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਨ੍ਤਂ ਅਨਿવਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੁਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਅਭਾવਤੋ। ਅਨਿવਤ੍ਤਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਨਿવਤ੍ਤਨ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਨਿવਤ੍ਤਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏવਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿવਤ੍ਤਨਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ। ਏਤਂ ਪਨ ਤવ ਧੁਰਧੋਰਯ੍ਹਂ।
Kāmayogādīhi yogehi khemattā anupaddavattā. Taṃ nibbānaṃ adhikicca uddissa. Vāhīyati vipassanāya sahagataṃ. Abhimukhaṃ vāhīyati maggapariyāpannaṃ. Khettakoṭinti khettamariyādaṃ. Diṭṭhekaṭṭheti diṭṭhiyā sahajātekaṭṭhe pahānekaṭṭhe ca. Oḷāriketi uparimaggavajjhe upādāya vuttaṃ, aññathā dassanapahātabbāpi dutiyamaggavajjhehi oḷārikāti. Aṇusahagateti aṇubhūte. Idaṃ heṭṭhimamaggavajjhe upādāya vuttaṃ. Sabbakilese avasiṭṭhasabbakilese pajahantaṃ anivattantaṃ gacchati puna pahātabbatāya abhāvato. Anivattantanti na nivattantaṃ, yathā nivattanaṃ na hoti, evaṃ gacchatīti attho. Tenāha ‘‘nivattanarahita’’ntiādi. Etaṃ pana tava dhuradhorayhaṃ.
ਏવਮੇਸਾ ਕਸੀਤਿ ਯਥਾવੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਗਮਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ’’ਤਿ। વੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇવ ਹਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪੁਨ વਚਨਂ। ਪਞ੍ਞਾਨਙ੍ਗਲੇਨ ਸਤਿਫਾਲਂ ਆਕੋਟੇਤ੍વਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਙ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤਿਫਾਲਸ੍ਸ ਏਕਾਬਦ੍ਧਭਾવਕਰਣੇਨ ਆਕੋਟੇਤ੍વਾ। ਕਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਕਸੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍વਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਕਟ੍ਠਾ ਕਸੀ’’ਤਿ। ਕਮ੍ਮਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾવੁਤ੍ਤਕਸਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਭੂਤਂ। ਯਦਿਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਮੇ ਯੁਗਨਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਿਕવਸੇਨਾਯਂ ਅਮਤਪ੍ਫਲਾ ਕਸਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਭਗવਤੋ ਦੇਸਨਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਾ ਏવਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾ ਖੋ ਪਨੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ।
Evamesā kasīti yathāvuttassa paccāmasanaṃ. Tenāha ‘‘nigamanaṃ karonto’’ti. Vuttasseva hi atthassa puna vacanaṃ. Paññānaṅgalena satiphālaṃ ākoṭetvāti paññāsaṅkhātena naṅgalena saddhiṃ satiphālassa ekābaddhabhāvakaraṇena ākoṭetvā. Kaṭṭhāti ettha ‘‘kasī’’ti padaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ ‘‘kaṭṭhā kasī’’ti. Kammapariyosānanti yathāvuttakasikammassa pariyosānabhūtaṃ. Yadipi pubbe ‘‘paññā me yuganaṅgala’’ntiādinā attuddesikavasenāyaṃ amatapphalā kasi dassitā, mahākāruṇikassa pana bhagavato desanā sabbassapi sattanikāyassa sādhāraṇā evāti dassento ‘‘sā kho panesā’’tiādimāha.
ਦਿવਸੇਯੇવਾਤਿ ਤਂਦਿવਸੇ ਏવ। ਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਾਠਪਦੇਸੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਤਦਞ੍ਞਂ ‘‘ਏવਂ વੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ।
Divaseyevāti taṃdivase eva. Ādimāhāti ettha ādi-saddena kathāpariyosāne pāṭhapadeso gahitoti tadaññaṃ ‘‘evaṃ vutte’’tiādipāṭhaṃ sandhāya ‘‘tato parañcā’’ti āha.
ਕਸਿਭਾਰਦ੍વਾਜਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Kasibhāradvājasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya / ੧. ਕਸਿਭਾਰਦ੍વਾਜਸੁਤ੍ਤਂ • 1. Kasibhāradvājasuttaṃ
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੧. ਕਸਿਭਾਰਦ੍વਾਜਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 1. Kasibhāradvājasuttavaṇṇanā
