| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៣៥. កម្មារភណ្ឌុវត្ថុអាទិកថា
35. Kammārabhaṇḍuvatthuādikathā
៩៨. តុលាធារមុណ្ឌកោតិ មានភណ្ឌធារោ មុណ្ឌកោ។ ឥមិនា កម្មារភណ្ឌូតិ ឯត្ថ កម្មារសទ្ទោ តុលាធារបរិយាយោ, ភណ្ឌុសទ្ទោ មុណ្ឌកបរិយាយោតិ ទស្សេតិ។ តុលាធារោ ហិ អលង្ការវិកតិករណត្ថាយ កម្មំ អរតិ ជានាតីតិ កម្មារោតិ វុច្ចតិ។ មុណ្ឌកោ ភណ្ឌីយតិ ‘‘មុណ្ឌោ’’តិ បរិភាសីយតីតិ ភណ្ឌូតិ វុច្ចតិ។ ‘‘សុវណ្ណការបុត្តោ’’តិ ឥមិនា តស្ស សរូបំ ទស្សេតិ។ អបលោកេតុន្តិ ឯត្ថ អបបុព្ពោ លោកសទ្ទោ អាបុច្ឆនត្ថោតិ អាហ ‘‘អាបុច្ឆិតុ’’ន្តិ។ ‘‘ភណ្ឌុកម្មត្ថាយា’’តិ ឥមិនា ភណ្ឌុកម្មាយាតិ ឯត្ថ តទត្ថេ ចតុត្ថីតិ ទស្សេតិ។ តត្រាតិ ‘‘សង្ឃំ អបលោកេតុ’’ន្តិអាទិវចនេ។ សីមាបរិយាបន្នេតិ វិហារសីមាយ វា ឧបចារសីមាយ វា បរិយាបន្នេ។ តត្ថាតិ ភិក្ខូនំ សន្និបាតដ្ឋានំ។ ឯត្ថ ចាតិ អាបុច្ឆនេ ច។ វត្តុំ វដ្ដតិយេវាតិ បញ្ចសុ វាក្យេសុ យំកិញ្ចិ វាក្យំ កថេតុំ វដ្ដតិយេវ។ បិសទ្ទេន ‘‘ឥមស្ស មុណ្ឌកម្មំ អាបុច្ឆាមី’’តិ វាក្យម្បិ សង្គណ្ហាតិ។
98.Tulādhāramuṇḍakoti mānabhaṇḍadhāro muṇḍako. Iminā kammārabhaṇḍūti ettha kammārasaddo tulādhārapariyāyo, bhaṇḍusaddo muṇḍakapariyāyoti dasseti. Tulādhāro hi alaṅkāravikatikaraṇatthāya kammaṃ arati jānātīti kammāroti vuccati. Muṇḍako bhaṇḍīyati ‘‘muṇḍo’’ti paribhāsīyatīti bhaṇḍūti vuccati. ‘‘Suvaṇṇakāraputto’’ti iminā tassa sarūpaṃ dasseti. Apaloketunti ettha apapubbo lokasaddo āpucchanatthoti āha ‘‘āpucchitu’’nti. ‘‘Bhaṇḍukammatthāyā’’ti iminā bhaṇḍukammāyāti ettha tadatthe catutthīti dasseti. Tatrāti ‘‘saṅghaṃ apaloketu’’ntiādivacane. Sīmāpariyāpanneti vihārasīmāya vā upacārasīmāya vā pariyāpanne. Tatthāti bhikkhūnaṃ sannipātaṭṭhānaṃ. Ettha cāti āpucchane ca. Vattuṃ vaṭṭatiyevāti pañcasu vākyesu yaṃkiñci vākyaṃ kathetuṃ vaṭṭatiyeva. Pisaddena ‘‘imassa muṇḍakammaṃ āpucchāmī’’ti vākyampi saṅgaṇhāti.
តេសន្តិ វីសតិអាទីនំ ភិក្ខូនំ។ ‘‘ទហរភិក្ខូ វា សាមណេរេ វា’’តិ ឥទំ អាសន្នវសេន វុត្តំ។ គិហិម្បិ បេសេត្វា អាបុច្ឆាបេតុំ វដ្ដតិ។ កស្មា? ‘‘បព្ពជ្ជាបេក្ខំ វិនា វា’’តិ វុត្តត្តា។
Tesanti vīsatiādīnaṃ bhikkhūnaṃ. ‘‘Daharabhikkhū vā sāmaṇere vā’’ti idaṃ āsannavasena vuttaṃ. Gihimpi pesetvā āpucchāpetuṃ vaṭṭati. Kasmā? ‘‘Pabbajjāpekkhaṃ vinā vā’’ti vuttattā.
បព្ពាជេន្តស្ស អនាបត្តិយេវ, សុបព្ពជិតោតិ អាហ ‘‘បព្ពាជេន្តស្សាបិ អនាបត្តី’’តិ។
Pabbājentassa anāpattiyeva, supabbajitoti āha ‘‘pabbājentassāpi anāpattī’’ti.
អាបុច្ឆិតំ បគេវាតិ យោជនា។ ខណ្ឌសីមាយន្តិ វិហារសីមាយ វា ឧបចារសីមាយ វា អព្ភន្តរេ ឋិតាយំ ខណ្ឌសីមាយំ។ យោ បនាតិ បព្ពជ្ជាបេក្ខោ បន។ វិព្ភន្តកោ វាតិ នវវិព្ភន្តកោ វា។ បព្ពជិតានំ ទ្វង្គុលកេសោ វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘ទ្វង្គុលកេសោ វា’’តិ។ ទ្វីហិ អង្គុលីហិ អតិរិត្តោ កេសោ ឥមស្សាតិ ទ្វង្គុលាតិរិត្តកេសោ។ ឯកសិខាមត្តធរោបិ ហោតីតិ យោជនា។
Āpucchitaṃ pagevāti yojanā. Khaṇḍasīmāyanti vihārasīmāya vā upacārasīmāya vā abbhantare ṭhitāyaṃ khaṇḍasīmāyaṃ. Yo panāti pabbajjāpekkho pana. Vibbhantako vāti navavibbhantako vā. Pabbajitānaṃ dvaṅgulakeso vaṭṭatīti āha ‘‘dvaṅgulakeso vā’’ti. Dvīhi aṅgulīhi atiritto keso imassāti dvaṅgulātirittakeso. Ekasikhāmattadharopi hotīti yojanā.
១០០. មារព្យាធិនាតិ មារណាពាធោ។ សោ ហិ សត្តានំ មារណដ្ឋេន, វិវិធស្ស ច ទុក្ខស្ស អាទហដ្ឋេន មារព្យាធីតិ វុច្ចតិ។ ឥមិនា អហិវាតករោគេនាតិ ឯត្ថ អហិវិសសទិសេន វាតេន បវត្តោ រោគោ អហិវាតករោគោតិ វុច្ចតីតិ ទស្សេតិ។ តមត្ថំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘យត្រ ហី’’តិអាទិ។ តត្ថ យត្រាតិ យស្មិំ កុលេ។ សោ រោគោ តស្មិំ កុលេ ទ្វិបទេ ចតុប្បទេ បឋមំ គណ្ហាតិ, បច្ឆា គេហសាមិកេ គណ្ហាតីតិ ធម្មបទអដ្ឋកថាយំ (ធ. ប. អដ្ឋ. ១.សាមាវតីវត្ថុ) វុត្តំ។ តថាតិ យថា អញ្ញោ ភិត្តិំ វា ឆទនំ វា ភិន្ទិត្វា បលាយិត្វា តិរោគាមាទិគតោ វា ហុត្វា មុច្ចតិ, តថា។ ឯត្ថ ច កុលេ បិតាបុត្តា មុច្ចិំសូតិ អត្ថោ។
100.Mārabyādhināti māraṇābādho. So hi sattānaṃ māraṇaṭṭhena, vividhassa ca dukkhassa ādahaṭṭhena mārabyādhīti vuccati. Iminā ahivātakarogenāti ettha ahivisasadisena vātena pavatto rogo ahivātakarogoti vuccatīti dasseti. Tamatthaṃ vitthārento āha ‘‘yatra hī’’tiādi. Tattha yatrāti yasmiṃ kule. So rogo tasmiṃ kule dvipade catuppade paṭhamaṃ gaṇhāti, pacchā gehasāmike gaṇhātīti dhammapadaaṭṭhakathāyaṃ (dha. pa. aṭṭha. 1.sāmāvatīvatthu) vuttaṃ. Tathāti yathā añño bhittiṃ vā chadanaṃ vā bhinditvā palāyitvā tirogāmādigato vā hutvā muccati, tathā. Ettha ca kule pitāputtā mucciṃsūti attho.
កាកុឌ្ឌេបកន្តិ ឯត្ថ កាកេ ឧឌ្ឌាបេតីតិ កាកុឌ្ឌេបកោ, កាកេ វា ឧឌ្ឌាបេត្វា ភត្តំ ភុញ្ជិតុំ សក្កោតីតិ កាកុឌ្ឌេបកោតិ វចនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យោ វាមហត្ថេនា’’តិអាទិ។ តត្ថ ឧឌ្ឌាបេត្វាតិ ឧទ្ធំ អាកាសំ គមនាបេត្វា។ តន្តិ កាកុឌ្ឌេបកំ។
Kākuḍḍepakanti ettha kāke uḍḍāpetīti kākuḍḍepako, kāke vā uḍḍāpetvā bhattaṃ bhuñjituṃ sakkotīti kākuḍḍepakoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘yo vāmahatthenā’’tiādi. Tattha uḍḍāpetvāti uddhaṃ ākāsaṃ gamanāpetvā. Tanti kākuḍḍepakaṃ.
១០២. ឥត្តរសទ្ទោ អប្បមត្តកវាចកោ អនិប្ផន្នបាដិបទិកោតិ អាហ ‘‘អប្បមត្តកោ’’តិ។ ‘‘កតិបាហមេវា’’តិ ឥមិនា តស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ។
102.Ittarasaddo appamattakavācako anipphannapāṭipadikoti āha ‘‘appamattako’’ti. ‘‘Katipāhamevā’’ti iminā tassa atthaṃ dasseti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
៣៥. កម្មារភណ្ឌុវត្ថុ • 35. Kammārabhaṇḍuvatthu
៣៧. អហិវាតករោគវត្ថុ • 37. Ahivātakarogavatthu
៣៩. អាហុន្ទរិកវត្ថុ • 39. Āhundarikavatthu
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / កម្មារភណ្ឌុវត្ថាទិកថា • Kammārabhaṇḍuvatthādikathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / កម្មារភណ្ឌុវត្ថាទិកថាវណ្ណនា • Kammārabhaṇḍuvatthādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / កម្មារភណ្ឌុវត្ថាទិកថាវណ្ណនា • Kammārabhaṇḍuvatthādikathāvaṇṇanā
