| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
ហត្ថច្ឆិន្នាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា
Hatthacchinnādivatthukathāvaṇṇanā
១១៩. អជបទកេតិ អជបទសណ្ឋានេ បទេសេ។ ព្រហ្មុជុគត្តោតិ ព្រហ្មា វិយ ឧជុគត្តោ។ អវសេសោ សត្តោតិ ឥមិនា លក្ខណេន រហិតសត្តោ។ ឯតេន ឋបេត្វា មហាបុរិសំ ចក្កវត្តិញ្ច ឥតរេ សត្តា ខុជ្ជបក្ខិកាតិ ទស្សេតិ។ យេភុយ្យេន ហិ សត្តា ខន្ធេ កដិយំ ជាណូសូតិ តីសុ ឋានេសុ នមន្តិ។ តេ កដិយំ នមន្តា បច្ឆតោ នមន្តិ, ឥតរេសុ ទ្វីសុ ឋានេសុ នមន្តា បុរតោ នមន្តិ។ ទីឃសរីរា បន ឯកេន បស្សេន វង្កា ហោន្តិ, ឯកេ មុខំ ឧន្នាមេត្វា នក្ខត្តានិ គណយន្តា វិយ ចរន្តិ, ឯកេ អប្បមំសលោហិតា សូលសទិសា ហោន្តិ, ឯកេ បុរតោ បព្ភារា ហោន្តិ, បវេធមានា គច្ឆន្តិ។ បរិវដុមោតិ សមន្តតោ វដ្ដលោ។
119.Ajapadaketi ajapadasaṇṭhāne padese. Brahmujugattoti brahmā viya ujugatto. Avaseso sattoti iminā lakkhaṇena rahitasatto. Etena ṭhapetvā mahāpurisaṃ cakkavattiñca itare sattā khujjapakkhikāti dasseti. Yebhuyyena hi sattā khandhe kaṭiyaṃ jāṇūsūti tīsu ṭhānesu namanti. Te kaṭiyaṃ namantā pacchato namanti, itaresu dvīsu ṭhānesu namantā purato namanti. Dīghasarīrā pana ekena passena vaṅkā honti, eke mukhaṃ unnāmetvā nakkhattāni gaṇayantā viya caranti, eke appamaṃsalohitā sūlasadisā honti, eke purato pabbhārā honti, pavedhamānā gacchanti. Parivaṭumoti samantato vaṭṭalo.
អដ្ឋិសិរាចម្មសរីរោតិ អដ្ឋិសិរាចម្មមត្តសរីរោ។ កប្បសីសោតិ ទ្វិធាភូតសីសោ។ កេករោតិ តិរិយំ បស្សន្តោ។ ‘‘ឧទកតារកា នាម ឧទកបុព្ពុឡ’’ន្តិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។ អក្ខិតារកាតិ អក្ខិភណ្ឌកា។ និប្បខុមក្ខីតិ អក្ខិទលលោមេហិ វិរហិតអក្ខិកោ។ បខុម-សទ្ទោ ហិ លោកេ អក្ខិទលលោមេសុ និរុឡ្ហោ។ បដង្គមណ្ឌូកោ នាម មហាមុខមណ្ឌូកោ។ ឯឡមុខោតិ និច្ចបគ្ឃរណកលាលមុខោ។ សព្ពញ្ចេតន្តិ ‘‘កច្ឆុគត្តោ វា’’តិអាទិំ សន្ធាយ វទតិ។ វាតណ្ឌិកោតិ អណ្ឌកេសុ វុទ្ធិរោគេន សមន្នាគតោ។ វិកដោតិ តិរិយំ គមនបាទេហិ សមន្នាគតោ, យស្ស ច ចង្កមតោ ជាណុកា ពហិ គច្ឆន្តិ។ បណ្ហោតិ បច្ឆតោ បរិវត្តបាទេហិ សមន្នាគតោ, យស្ស ចង្កមតោ ជាណុកា អន្តោ បវិសន្តិ។
Aṭṭhisirācammasarīroti aṭṭhisirācammamattasarīro. Kappasīsoti dvidhābhūtasīso. Kekaroti tiriyaṃ passanto. ‘‘Udakatārakā nāma udakapubbuḷa’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Akkhitārakāti akkhibhaṇḍakā. Nippakhumakkhīti akkhidalalomehi virahitaakkhiko. Pakhuma-saddo hi loke akkhidalalomesu niruḷho. Paṭaṅgamaṇḍūko nāma mahāmukhamaṇḍūko. Eḷamukhoti niccapaggharaṇakalālamukho. Sabbañcetanti ‘‘kacchugatto vā’’tiādiṃ sandhāya vadati. Vātaṇḍikoti aṇḍakesu vuddhirogena samannāgato. Vikaṭoti tiriyaṃ gamanapādehi samannāgato, yassa ca caṅkamato jāṇukā bahi gacchanti. Paṇhoti pacchato parivattapādehi samannāgato, yassa caṅkamato jāṇukā anto pavisanti.
កុទណ្ឌបាទតាយ ការណំ វិភាវេតិ ‘‘មជ្ឈេ សង្កុដិតបាទត្តា’’តិ។ អគ្គេ សង្កុដិតបាទត្តាតិ កុណ្ឌបាទតាយ ការណនិទស្សនំ។ កុណ្ឌបាទស្សេវ គមនសភាវំ វិភាវេតិ ‘‘បិដ្ឋិបាទគ្គេន ចង្កមន្តោ’’តិ។ មម្មនន្តិ ខលិតវចនំ។ យោ ឯកមេវ អក្ខរំ ចតុបញ្ចក្ខត្តុំ វទតិ, តស្សេតំ អធិវចនំ។
Kudaṇḍapādatāya kāraṇaṃ vibhāveti ‘‘majjhe saṅkuṭitapādattā’’ti. Agge saṅkuṭitapādattāti kuṇḍapādatāya kāraṇanidassanaṃ. Kuṇḍapādasseva gamanasabhāvaṃ vibhāveti ‘‘piṭṭhipādaggena caṅkamanto’’ti. Mammananti khalitavacanaṃ. Yo ekameva akkharaṃ catupañcakkhattuṃ vadati, tassetaṃ adhivacanaṃ.
ហត្ថច្ឆិន្នាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Hatthacchinnādivatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៥៧. នបព្ពាជេតព្ពទ្វត្តិំសវារោ • 57. Napabbājetabbadvattiṃsavāro
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ហត្ថច្ឆិន្នាទិវត្ថុកថា • Hatthacchinnādivatthukathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ហត្ថច្ឆិន្នាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា • Hatthacchinnādivatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ហត្ថច្ឆិន្នាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា • Hatthacchinnādivatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៥៧. ហត្ថច្ឆិន្នាទិវត្ថុកថា • 57. Hatthacchinnādivatthukathā
