| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
ហរណកកថាវណ្ណនា
Haraṇakakathāvaṇṇanā
១១១. ហរណកកថាយំ ហរណកន្តិ វត្ថុសាមិនា ហរិយមានំ។ សោ ច បាទំ អគ្ឃតិ, បារាជិកមេវាតិ ‘‘អន្តំ ន គណ្ហិស្សាមី’’តិ អសល្លក្ខិតត្តា សាមញ្ញតោ ‘‘គណ្ហិស្សាមិ ឯត’’ន្តិ សល្លក្ខិតស្សេវ បដស្ស ឯកទេសតាយ តម្បិ គណ្ហិតុកាមោវាតិ បារាជិកំ វុត្តំ។ សភណ្ឌហារកន្តិ សហភណ្ឌហារកំ, សការាទេសស្ស វិកប្បត្តា សហ សទ្ទោវ ឋិតោ, ភណ្ឌហារកេន សហ តំ ភណ្ឌន្តិ អត្ថោ។ សាសង្កោតិ ‘‘យទិ ឧបសង្កមិត្វា ភណ្ឌំ គណ្ហិស្សាមិ, អាវុធេន មំ បហរេយ្យា’’តិ ភយេន សញ្ជាតាសង្កោ។ ឯកមន្តំ បដិក្កម្មាតិ ភយេនេវ អនុបគន្ត្វា មគ្គតោ សយំ បដិក្កម្ម។ សន្តជ្ជេត្វាតិ ផរុសវាចាយ ចេវ អាវុធបរិវត្តនាទិកាយវិការេន ច សន្តជ្ជេត្វា។ អនជ្ឈាវុត្ថកន្តិ អបរិគ្គហិតកំ។ អាលយេន អនធិមុត្តម្បិ ភណ្ឌំ អនជ្ឈាវុត្ថកំ នាម ហោតីតិ អាហ ‘‘អាហរាបេន្តេ ទាតព្ព’’ន្តិ, ឥមិនា បឋមំ បរិច្ចត្តាលយានម្បិ យទិ បច្ឆាបិ សកសញ្ញា ឧប្បជ្ជតិ, តេសញ្ញេវ តំ ភណ្ឌំ ហោតិ, ពលក្ការេនាបិ សកសញ្ញាយ តស្ស គហណេ ទោសោ នត្ថិ, អទទន្តស្សេវ អវហារោតិ ទស្សេតិ។ យទិ បន សាមិនោ ‘‘បរិច្ចត្តំ មយា បឋមំ, ឥទានិ មម សន្តកំ វា ឯតំ, នោ’’តិ អាសង្កា ហោតិ, ពលក្ការេន គហេតុំ ន វដ្ដតិ សកសញ្ញាពលេនេវ បុន គហេតព្ពភាវស្ស អាបន្នត្តា។ ‘‘អទេន្តស្ស បារាជិក’’ន្តិ វចនតោ ចោរស្ស សកសញ្ញាយ វិជ្ជមានាយបិ សាមិកេសុ សាលយេសុ អទាតុំ ន វដ្ដតីតិ ទីបិតំ ហោតិ។ អញ្ញេសូតិ មហាបច្ចរិយាទីសុ។ វិចារណាយេវ នត្ថីតិ ឥមិនា តត្ថាបិ បដិក្ខេបាភាវតោ អយមេវ អត្ថោតិ ទស្សេតិ។
111. Haraṇakakathāyaṃ haraṇakanti vatthusāminā hariyamānaṃ. So ca pādaṃ agghati, pārājikamevāti ‘‘antaṃ na gaṇhissāmī’’ti asallakkhitattā sāmaññato ‘‘gaṇhissāmi eta’’nti sallakkhitasseva paṭassa ekadesatāya tampi gaṇhitukāmovāti pārājikaṃ vuttaṃ. Sabhaṇḍahārakanti sahabhaṇḍahārakaṃ, sakārādesassa vikappattā saha saddova ṭhito, bhaṇḍahārakena saha taṃ bhaṇḍanti attho. Sāsaṅkoti ‘‘yadi upasaṅkamitvā bhaṇḍaṃ gaṇhissāmi, āvudhena maṃ pahareyyā’’ti bhayena sañjātāsaṅko. Ekamantaṃ paṭikkammāti bhayeneva anupagantvā maggato sayaṃ paṭikkamma. Santajjetvāti pharusavācāya ceva āvudhaparivattanādikāyavikārena ca santajjetvā. Anajjhāvutthakanti apariggahitakaṃ. Ālayena anadhimuttampi bhaṇḍaṃ anajjhāvutthakaṃ nāma hotīti āha ‘‘āharāpente dātabba’’nti, iminā paṭhamaṃ pariccattālayānampi yadi pacchāpi sakasaññā uppajjati, tesaññeva taṃ bhaṇḍaṃ hoti, balakkārenāpi sakasaññāya tassa gahaṇe doso natthi, adadantasseva avahāroti dasseti. Yadi pana sāmino ‘‘pariccattaṃ mayā paṭhamaṃ, idāni mama santakaṃ vā etaṃ, no’’ti āsaṅkā hoti, balakkārena gahetuṃ na vaṭṭati sakasaññābaleneva puna gahetabbabhāvassa āpannattā. ‘‘Adentassa pārājika’’nti vacanato corassa sakasaññāya vijjamānāyapi sāmikesu sālayesu adātuṃ na vaṭṭatīti dīpitaṃ hoti. Aññesūti mahāpaccariyādīsu. Vicāraṇāyeva natthīti iminā tatthāpi paṭikkhepābhāvato ayameva atthoti dasseti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ហរណកកថាវណ្ណនា • Haraṇakakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ភូមដ្ឋកថាទិវណ្ណនា • Bhūmaṭṭhakathādivaṇṇanā
