| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[৩৬৬] ৬. গুম্বিযজাতকৰণ্ণনা
[366] 6. Gumbiyajātakavaṇṇanā
মধুৰণ্ণং মধুরসন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো উক্কণ্ঠিতভিক্খুং আরব্ভ কথেসি। তঞ্হি সত্থা ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং ভিক্খু উক্কণ্ঠিতোসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘কিং দিস্ৰা’’তি ৰত্ৰা ‘‘অলঙ্কতমাতুগাম’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘ভিক্খু ইমে পঞ্চ কামগুণা নাম একেন গুম্বিযেন যক্খেন হলাহলৰিসং পক্খিপিত্ৰা মগ্গে ঠপিতমধুসদিসা’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি।
Madhuvaṇṇaṃmadhurasanti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi. Tañhi satthā ‘‘saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ti pucchitvā ‘‘saccaṃ, bhante’’ti vutte ‘‘kiṃ disvā’’ti vatvā ‘‘alaṅkatamātugāma’’nti vutte ‘‘bhikkhu ime pañca kāmaguṇā nāma ekena gumbiyena yakkhena halāhalavisaṃ pakkhipitvā magge ṭhapitamadhusadisā’’ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো সত্থৰাহকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো বারাণসিতো পঞ্চহি সকটসতেহি ভণ্ডং আদায ৰোহারত্থায গচ্ছন্তো মহাৰত্তনিঅটৰিদ্ৰারং পত্ৰা সত্থকে সন্নিপাতাপেত্ৰা ‘‘অম্ভো, ইমস্মিং মগ্গে ৰিসপণ্ণপুপ্ফফলাদীনি অত্থি, তুম্হে কিঞ্চি অখাদিতপুব্বং খাদন্তা মং অপুচ্ছিত্ৰা মা খাদিত্থ, অমনুস্সাপি ৰিসং পক্খিপিত্ৰা ভত্তপুটমধুকফলানি মগ্গে ঠপেন্তি, তানিপি মং অনাপুচ্ছিত্ৰা মা খাদিত্থা’’তি ওৰাদং দত্ৰা মগ্গং পটিপজ্জি। অথেকো গুম্বিযো নাম যক্খো অটৰিযা মজ্ঝট্ঠানে মগ্গে পণ্ণানি অত্থরিত্ৰা হলাহলৰিসসংযুত্তানি মধুপিণ্ডানি ঠপেত্ৰা সযং মগ্গসামন্তে মধুং গণ্হন্তো ৰিয রুক্খে কোট্টেন্তো ৰিচরতি। অজানন্তা ‘‘পুঞ্ঞত্থায ঠপিতানি ভৰিস্সন্তী’’তি খাদিত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপুণন্তি। অমনুস্সা আগন্ত্ৰা তে খাদন্তি। বোধিসত্তস্স সত্থকমনুস্সাপি তানি দিস্ৰা একচ্চে লোলজাতিকা অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তা খাদিংসু, পণ্ডিতজাতিকা ‘‘পুচ্ছিত্ৰা খাদিস্সামা’’তি গহেত্ৰা অট্ঠংসু। বোধিসত্তো তে দিস্ৰা হত্থগতানি ছড্ডাপেসি, যেহি পঠমতরং খাদিতানি, তে মরিংসু। যেহি অড্ঢখাদিতানি, তেসং ৰমনৰিরেচনং দত্ৰা ৰন্তকালে চতুমধুরং অদাসি। ইতি তে তস্স আনুভাৰেন জীৰিতং পটিলভিংসু। বোধিসত্তো সোত্থিনা ইচ্ছিতট্ঠানং গন্ত্ৰা ভণ্ডং ৰিস্সজ্জেত্ৰা অত্তনো গেহমেৰ অগমাসি। তমত্থং কথেন্তো সত্থা ইমা অভিসম্বুদ্ধগাথা অভাসি –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto satthavāhakule nibbattitvā vayappatto bārāṇasito pañcahi sakaṭasatehi bhaṇḍaṃ ādāya vohāratthāya gacchanto mahāvattaniaṭavidvāraṃ patvā satthake sannipātāpetvā ‘‘ambho, imasmiṃ magge visapaṇṇapupphaphalādīni atthi, tumhe kiñci akhāditapubbaṃ khādantā maṃ apucchitvā mā khādittha, amanussāpi visaṃ pakkhipitvā bhattapuṭamadhukaphalāni magge ṭhapenti, tānipi maṃ anāpucchitvā mā khāditthā’’ti ovādaṃ datvā maggaṃ paṭipajji. Atheko gumbiyo nāma yakkho aṭaviyā majjhaṭṭhāne magge paṇṇāni attharitvā halāhalavisasaṃyuttāni madhupiṇḍāni ṭhapetvā sayaṃ maggasāmante madhuṃ gaṇhanto viya rukkhe koṭṭento vicarati. Ajānantā ‘‘puññatthāya ṭhapitāni bhavissantī’’ti khāditvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇanti. Amanussā āgantvā te khādanti. Bodhisattassa satthakamanussāpi tāni disvā ekacce lolajātikā adhivāsetuṃ asakkontā khādiṃsu, paṇḍitajātikā ‘‘pucchitvā khādissāmā’’ti gahetvā aṭṭhaṃsu. Bodhisatto te disvā hatthagatāni chaḍḍāpesi, yehi paṭhamataraṃ khāditāni, te mariṃsu. Yehi aḍḍhakhāditāni, tesaṃ vamanavirecanaṃ datvā vantakāle catumadhuraṃ adāsi. Iti te tassa ānubhāvena jīvitaṃ paṭilabhiṃsu. Bodhisatto sotthinā icchitaṭṭhānaṃ gantvā bhaṇḍaṃ vissajjetvā attano gehameva agamāsi. Tamatthaṃ kathento satthā imā abhisambuddhagāthā abhāsi –
৮৫.
85.
‘‘মধুৰণ্ণং মধুরসং, মধুগন্ধং ৰিসং অহু।
‘‘Madhuvaṇṇaṃ madhurasaṃ, madhugandhaṃ visaṃ ahu;
গুম্বিযো ঘাসমেসানো, অরঞ্ঞে ওদহী ৰিসং॥
Gumbiyo ghāsamesāno, araññe odahī visaṃ.
৮৬.
86.
‘‘মধু ইতি মঞ্ঞমানা, যে তং ৰিসমখাদিসুং।
‘‘Madhu iti maññamānā, ye taṃ visamakhādisuṃ;
তেসং তং কটুকং আসি, মরণং তেনুপাগমুং॥
Tesaṃ taṃ kaṭukaṃ āsi, maraṇaṃ tenupāgamuṃ.
৮৭.
87.
‘‘যে চ খো পটিসঙ্খায, ৰিসং তং পরিৰজ্জযুং।
‘‘Ye ca kho paṭisaṅkhāya, visaṃ taṃ parivajjayuṃ;
তে আতুরেসু সুখিতা, ডয্হমানেসু নিব্বুতা॥
Te āturesu sukhitā, ḍayhamānesu nibbutā.
৮৮.
88.
‘‘এৰমেৰ মনুস্সেসু, ৰিসং কামা সমোহিতা।
‘‘Evameva manussesu, visaṃ kāmā samohitā;
আমিসং বন্ধনঞ্চেতং, মচ্চুৰেসো গুহাসযো॥
Āmisaṃ bandhanañcetaṃ, maccuveso guhāsayo.
৮৯.
89.
‘‘এৰমেৰ ইমে কামে, আতুরা পরিচারিকে।
‘‘Evameva ime kāme, āturā paricārike;
যে সদা পরিৰজ্জেন্তি, সঙ্গং লোকে উপচ্চগু’’ন্তি॥
Ye sadā parivajjenti, saṅgaṃ loke upaccagu’’nti.
তত্থ গুম্বিযোতি তস্মিং ৰনগুম্বে ৰিচরণেন এৰংলদ্ধনামো যক্খো। ঘাসমেসানোতি ‘‘তং ৰিসং খাদিত্ৰা মতে খাদিস্সামী’’তি এৰং অত্তনো ঘাসং পরিযেসন্তো। ওদহীতি তং মধুনা সমানৰণ্ণগন্ধরসং ৰিসং নিক্খিপি। কটুকং আসীতি তিখিণং অহোসি। মরণং তেনুপাগমুন্তি তেন ৰিসেন তে সত্তা মরণং উপগতা।
Tattha gumbiyoti tasmiṃ vanagumbe vicaraṇena evaṃladdhanāmo yakkho. Ghāsamesānoti ‘‘taṃ visaṃ khāditvā mate khādissāmī’’ti evaṃ attano ghāsaṃ pariyesanto. Odahīti taṃ madhunā samānavaṇṇagandharasaṃ visaṃ nikkhipi. Kaṭukaṃ āsīti tikhiṇaṃ ahosi. Maraṇaṃ tenupāgamunti tena visena te sattā maraṇaṃ upagatā.
আতুরেসূতি ৰিসৰেগেন আসন্নমরণেসু। ডয্হমানেসূতি ৰিসতেজেনেৰ ডয্হমানেসু। ৰিসং কামা সমোহিতাতি যথা তস্মিং ৰত্তনিমহামগ্গে ৰিসং সমোহিতং নিক্খিত্তং, এৰং মনুস্সেসুপি যে এতে রূপাদযো পঞ্চ ৰত্থুকামা তত্থ তত্থ সমোহিতা নিক্খিত্তা, তে ‘‘ৰিস’’ন্তি ৰেদিতব্বা। আমিসং বন্ধনঞ্চেতন্তি এতে পঞ্চ কামগুণা নাম এৰং ইমস্স মচ্ছভূতস্স লোকস্স মারবালিসিকেন পক্খিত্তং আমিসঞ্চেৰ , ভৰাভৰতো নিক্খমিতুং অপ্পদানেন অন্দুআদিপ্পভেদং নানপ্পকারং বন্ধনঞ্চ। মচ্চুৰেসো গুহাসযোতি সরীরগুহায ৰসনকো মরণমচ্চুৰেসো।
Āturesūti visavegena āsannamaraṇesu. Ḍayhamānesūti visatejeneva ḍayhamānesu. Visaṃ kāmā samohitāti yathā tasmiṃ vattanimahāmagge visaṃ samohitaṃ nikkhittaṃ, evaṃ manussesupi ye ete rūpādayo pañca vatthukāmā tattha tattha samohitā nikkhittā, te ‘‘visa’’nti veditabbā. Āmisaṃ bandhanañcetanti ete pañca kāmaguṇā nāma evaṃ imassa macchabhūtassa lokassa mārabālisikena pakkhittaṃ āmisañceva , bhavābhavato nikkhamituṃ appadānena anduādippabhedaṃ nānappakāraṃ bandhanañca. Maccuveso guhāsayoti sarīraguhāya vasanako maraṇamaccuveso.
এৰমেৰ ইমে কামেতি যথা ৰত্তনিমহামগ্গে ৰিসং নিক্খিত্তং, এৰং তত্থ তত্থ নিক্খিত্তে ইমে কামে। আতুরাতি একন্তমরণধম্মতায আতুরা আসন্নমরণা পণ্ডিতমনুস্সা। পরিচারিকেতি কিলেসপরিচারিকে কিলেসবন্ধকে। যে সদা পরিৰজ্জেন্তীতি যে ৰুত্তপ্পকারা পণ্ডিতপুরিসা নিচ্চং এৰরূপে কামে ৰজ্জেন্তি। সঙ্গং লোকেতি লোকে সঙ্গনট্ঠেন ‘‘সঙ্গ’’ন্তি লদ্ধনামং রাগাদিভেদং কিলেসজাতং। উপচ্চগুন্তি অতীতা নামাতি ৰেদিতব্বা, অতিক্কমন্তীতি ৰা অত্থো।
Evameva ime kāmeti yathā vattanimahāmagge visaṃ nikkhittaṃ, evaṃ tattha tattha nikkhitte ime kāme. Āturāti ekantamaraṇadhammatāya āturā āsannamaraṇā paṇḍitamanussā. Paricāriketi kilesaparicārike kilesabandhake. Ye sadā parivajjentīti ye vuttappakārā paṇḍitapurisā niccaṃ evarūpe kāme vajjenti. Saṅgaṃ loketi loke saṅganaṭṭhena ‘‘saṅga’’nti laddhanāmaṃ rāgādibhedaṃ kilesajātaṃ. Upaccagunti atītā nāmāti veditabbā, atikkamantīti vā attho.
সত্থা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি। তদা সত্থৰাহো অহমেৰ অহোসিন্তি।
Satthā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tadā satthavāho ahameva ahosinti.
গুম্বিযজাতকৰণ্ণনা ছট্ঠা।
Gumbiyajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৩৬৬. গুম্বিযজাতকং • 366. Gumbiyajātakaṃ
