Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৩০৩] ৩. একরাজজাতকৰণ্ণনা

[303] 3. Ekarājajātakavaṇṇanā

অনুত্তরে কামগুণে সমিদ্ধেতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অঞ্ঞতরং কোসলরাজসেৰকং আরব্ভ কথেসি। পচ্চুপ্পন্নৰত্থু হেট্ঠা সেয্যজাতকে (জা॰ ১.৩.৯৪ আদযো) কথিতমেৰ। ইধ পন সত্থা ‘‘ন ত্ৰঞ্ঞেৰ অনত্থেন অত্থং আহরি, পোরাণকপণ্ডিতাপি অত্তনো অনত্থেন অত্থং আহরিংসূ’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।

Anuttare kāmaguṇe samiddheti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kosalarājasevakaṃ ārabbha kathesi. Paccuppannavatthu heṭṭhā seyyajātake (jā. 1.3.94 ādayo) kathitameva. Idha pana satthā ‘‘na tvaññeva anatthena atthaṃ āhari, porāṇakapaṇḍitāpi attano anatthena atthaṃ āhariṃsū’’ti vatvā atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিরঞ্ঞো উপট্ঠাকো অমচ্চো রাজন্তেপুরে দুব্ভি। রাজা পচ্চক্খতোৰ তস্স দোসং দিস্ৰা তং রট্ঠা পব্বাজেসি। সো দুব্ভিসেনং নাম কোসলরাজানং উপট্ঠহন্তোতি সব্বং মহাসীলৰজাতকে (জা॰ ১.১.৫১) কথিতমেৰ। ইধ পন দুব্ভিসেনো মহাতলে অমচ্চমজ্ঝে নিসিন্নং বারাণসিরাজানং গণ্হাপেত্ৰা সিক্কায পক্খিপাপেত্ৰা উত্তরুম্মারে হেট্ঠাসীসকং ওলম্বাপেসি। রাজা চোররাজানং আরব্ভ মেত্তং ভাৰেত্ৰা কসিণপরিকম্মং কত্ৰা ঝানং নিব্বত্তেসি, বন্ধনং ছিজ্জি, ততো রাজা আকাসে পল্লঙ্কেন নিসীদি। চোররাজস্স সরীরে দাহো উপ্পজ্জি, ‘‘ডয্হামি ডয্হামী’’তি ভূমিযং অপরাপরং পরিৰত্ততি। ‘‘কিমেত’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘মহারাজ, তুম্হে এৰরূপং ধম্মিকরাজানং নিরপরাধং দ্ৰারস্স উত্তরুম্মারে হেট্ঠাসীসকং ওলম্বাপেথা’’তি ৰদিংসু। তেন হি ৰেগেন গন্ত্ৰা মোচেথ নন্তি। পুরিসা গন্ত্ৰা রাজানং আকাসে পল্লঙ্কেন নিসিন্নং দিস্ৰা আগন্ত্ৰা দুব্ভিসেনস্স আরোচেসুং। সো ৰেগেন গন্ত্ৰা তং ৰন্দিত্ৰা খমাপেতুং পঠমং গাথমাহ –

Atīte bārāṇasirañño upaṭṭhāko amacco rājantepure dubbhi. Rājā paccakkhatova tassa dosaṃ disvā taṃ raṭṭhā pabbājesi. So dubbhisenaṃ nāma kosalarājānaṃ upaṭṭhahantoti sabbaṃ mahāsīlavajātake (jā. 1.1.51) kathitameva. Idha pana dubbhiseno mahātale amaccamajjhe nisinnaṃ bārāṇasirājānaṃ gaṇhāpetvā sikkāya pakkhipāpetvā uttarummāre heṭṭhāsīsakaṃ olambāpesi. Rājā corarājānaṃ ārabbha mettaṃ bhāvetvā kasiṇaparikammaṃ katvā jhānaṃ nibbattesi, bandhanaṃ chijji, tato rājā ākāse pallaṅkena nisīdi. Corarājassa sarīre dāho uppajji, ‘‘ḍayhāmi ḍayhāmī’’ti bhūmiyaṃ aparāparaṃ parivattati. ‘‘Kimeta’’nti vutte ‘‘mahārāja, tumhe evarūpaṃ dhammikarājānaṃ niraparādhaṃ dvārassa uttarummāre heṭṭhāsīsakaṃ olambāpethā’’ti vadiṃsu. Tena hi vegena gantvā mocetha nanti. Purisā gantvā rājānaṃ ākāse pallaṅkena nisinnaṃ disvā āgantvā dubbhisenassa ārocesuṃ. So vegena gantvā taṃ vanditvā khamāpetuṃ paṭhamaṃ gāthamāha –

.

9.

‘‘অনুত্তরে কামগুণে সমিদ্ধে, ভুত্ৰান পুব্বে ৰসি একরাজ।

‘‘Anuttare kāmaguṇe samiddhe, bhutvāna pubbe vasi ekarāja;

সোদানি দুগ্গে নরকম্হি খিত্তো, নপ্পজ্জহে ৰণ্ণবলং পুরাণ’’ন্তি॥

Sodāni dugge narakamhi khitto, nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇa’’nti.

তত্থ ৰসীতি ৰুত্থো। একরাজাতি বোধিসত্তং নামেনালপতি। সোদানীতি সো ত্ৰং ইদানি। দুগ্গেতি ৰিসমে। নরকম্হীতি আৰাটে। ওলম্বিতট্ঠানং সন্ধাযেতং ৰুত্তং। নপ্পজ্জহে ৰণ্ণবলং পুরাণন্তি এৰরূপে ৰিসমট্ঠানে খিত্তোপি পোরাণকৰণ্ণঞ্চ বলঞ্চ নপ্পজহসীতি পুচ্ছতি।

Tattha vasīti vuttho. Ekarājāti bodhisattaṃ nāmenālapati. Sodānīti so tvaṃ idāni. Duggeti visame. Narakamhīti āvāṭe. Olambitaṭṭhānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇanti evarūpe visamaṭṭhāne khittopi porāṇakavaṇṇañca balañca nappajahasīti pucchati.

তং সুত্ৰা বোধিসত্তো সেসগাথা অৰোচ –

Taṃ sutvā bodhisatto sesagāthā avoca –

১০.

10.

‘‘পুব্বেৰ খন্তী চ তপো চ ময্হং, সম্পত্থিতা দুব্ভিসেন অহোসি।

‘‘Pubbeva khantī ca tapo ca mayhaṃ, sampatthitā dubbhisena ahosi;

তংদানি লদ্ধান কথং নু রাজ, জহে অহং ৰণ্ণবলং পুরাণং॥

Taṃdāni laddhāna kathaṃ nu rāja, jahe ahaṃ vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.

১১.

11.

‘‘সব্বা কিরেৰং পরিনিট্ঠিতানি, যসস্সিনং পঞ্ঞৰন্তং ৰিসয্হ।

‘‘Sabbā kirevaṃ pariniṭṭhitāni, yasassinaṃ paññavantaṃ visayha;

যসো চ লদ্ধা পুরিমং উল়ারং, নপ্পজ্জহে ৰণ্ণবলং পুরাণং॥

Yaso ca laddhā purimaṃ uḷāraṃ, nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.

১২.

12.

‘‘পনুজ্জ দুক্খেন সুখং জনিন্দ, সুখেন ৰা দুক্খমসয্হসাহি।

‘‘Panujja dukkhena sukhaṃ janinda, sukhena vā dukkhamasayhasāhi;

উভযত্থ সন্তো অভিনিব্বুতত্তা, সুখে চ দুক্খে চ ভৰন্তি তুল্যা’’তি॥

Ubhayattha santo abhinibbutattā, sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā’’ti.

তত্থ খন্তীতি অধিৰাসনখন্তি। তপোতি তপচরণং। সম্পত্থিতাতি ইচ্ছিতা অভিকঙ্খিতা । দুব্ভিসেনাতি তং নামেনালপতি। তংদানি লদ্ধানাতি তং পত্থনং ইদানাহং লভিত্ৰা। জহেতি কেন কারণেন অহং জহেয্যং। যস্স হি দুক্খং ৰা দোমনস্সং ৰা হোতি, সো তং জহেয্যাতি দীপেতি।

Tattha khantīti adhivāsanakhanti. Tapoti tapacaraṇaṃ. Sampatthitāti icchitā abhikaṅkhitā . Dubbhisenāti taṃ nāmenālapati. Taṃdāni laddhānāti taṃ patthanaṃ idānāhaṃ labhitvā. Jaheti kena kāraṇena ahaṃ jaheyyaṃ. Yassa hi dukkhaṃ vā domanassaṃ vā hoti, so taṃ jaheyyāti dīpeti.

‘‘সব্বা কিরেৰং পরিনিট্ঠিতানী’’তি অনুস্সৰৰসেন অত্তনো সম্পত্তিং দস্সেন্তো আহ । ইদং ৰুত্তং হোতি – সব্বানেৰ মম কত্তব্বকিচ্চানি দানসীলভাৰনাউপোসথকম্মানি পুব্বেৰ নিট্ঠিতানীতি। যসস্সিনং পঞ্ঞৰন্তং ৰিসয্হাতি পরিৰারসম্পত্তিযা যসস্সি, পঞ্ঞাসম্পদায পঞ্ঞৰন্ত, অসয্হসাহিতায ৰিসয্হ। এৰং তীণিপেতানি আলপনানেৰ। ন্তি পনেত্থ নিপাতো । ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতাৰসেনন্তকারস্স সানুনাসিকতা কতাতি পচ্চেতব্বা। যসো চাতি যসঞ্চ, অযমেৰ ৰা পাঠো। লদ্ধা পুরিমন্তি লভিত্ৰা পুরিমং পুব্বে অলদ্ধপুব্বং। উল়ারন্তি মহন্তং। কিলেসৰিক্খম্ভনমেত্তাভাৰনাঝানুপ্পত্তিযো সন্ধাযেৰমাহ। নপ্পজ্জহেতি এৰরূপং যসং লদ্ধা কিংকারণা পুরাণৰণ্ণবলং জহিস্সামীতি অত্থো।

‘‘Sabbā kirevaṃ pariniṭṭhitānī’’ti anussavavasena attano sampattiṃ dassento āha . Idaṃ vuttaṃ hoti – sabbāneva mama kattabbakiccāni dānasīlabhāvanāuposathakammāni pubbeva niṭṭhitānīti. Yasassinaṃ paññavantaṃ visayhāti parivārasampattiyā yasassi, paññāsampadāya paññavanta, asayhasāhitāya visayha. Evaṃ tīṇipetāni ālapanāneva. Nanti panettha nipāto . Byañjanasiliṭṭhatāvasenantakārassa sānunāsikatā katāti paccetabbā. Yaso cāti yasañca, ayameva vā pāṭho. Laddhā purimanti labhitvā purimaṃ pubbe aladdhapubbaṃ. Uḷāranti mahantaṃ. Kilesavikkhambhanamettābhāvanājhānuppattiyo sandhāyevamāha. Nappajjaheti evarūpaṃ yasaṃ laddhā kiṃkāraṇā purāṇavaṇṇabalaṃ jahissāmīti attho.

দুক্খেনাতি তযা উপ্পাদিতেন নরকম্হি খিপনদুক্খেন মম রজ্জসুখং পনুদিত্ৰা। সুখেন ৰা দুক্খন্তি ঝানসুখেন ৰা তং দুক্খং পনুদিত্ৰা। উভযত্থ সন্তোতি যে সন্তো হোন্তি মাদিসা, তে দ্ৰীসুপি এতেসু কোট্ঠাসেসু অভিনিব্বুতসভাৰা মজ্ঝত্তা সুখে চ দুক্খে চ ভৰন্তি তুল্যা, একসদিসা নিব্বিকারাৰ হোন্তীতি।

Dukkhenāti tayā uppāditena narakamhi khipanadukkhena mama rajjasukhaṃ panuditvā. Sukhena vā dukkhanti jhānasukhena vā taṃ dukkhaṃ panuditvā. Ubhayattha santoti ye santo honti mādisā, te dvīsupi etesu koṭṭhāsesu abhinibbutasabhāvā majjhattā sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā, ekasadisā nibbikārāva hontīti.

ইদং সুত্ৰা দুব্ভিসেনো বোধিসত্তং খমাপেত্ৰা ‘‘তুম্হাকং রজ্জং তুম্হেৰ কারেথ, অহং ৰো চোরে পটিবাহিস্সামী’’তি ৰত্ৰা তস্স দুট্ঠামচ্চস্স রাজাণং কারেত্ৰা পক্কামি। বোধিসত্তোপি রজ্জং অমচ্চানং নিয্যাদেত্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসি।

Idaṃ sutvā dubbhiseno bodhisattaṃ khamāpetvā ‘‘tumhākaṃ rajjaṃ tumheva kāretha, ahaṃ vo core paṭibāhissāmī’’ti vatvā tassa duṭṭhāmaccassa rājāṇaṃ kāretvā pakkāmi. Bodhisattopi rajjaṃ amaccānaṃ niyyādetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা দুব্ভিসেনো আনন্দো অহোসি, বারাণসিরাজা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā dubbhiseno ānando ahosi, bārāṇasirājā pana ahameva ahosi’’nti.

একরাজজাতকৰণ্ণনা ততিযা।

Ekarājajātakavaṇṇanā tatiyā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৩০৩. একরাজজাতকং • 303. Ekarājajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact