| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៧. ធម្មទេសនាសិក្ខាបទវណ្ណនា
7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā
៦០-៦៤. សត្តមេ ឃរំ នយតីតិ ឃរណី, ឃរនាយិកា។ តេនាហ ‘‘ឃរសាមិនី’’តិ។ សុណ្ហាតិ សុណិសា។ ន យក្ខេនាតិអាទីនំ ‘‘អញ្ញត្រា’’តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ។ បុរិសវិគ្គហំ គហេត្វា ឋិតេន យក្ខេន វា បេតេន វា តិរច្ឆានេន វា សទ្ធិំ ឋិតាយបិ ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ។ អក្ខរាយ ទេសេតីតិ ឯត្ថ ‘‘ឆប្បញ្ចវាចតោ ឧត្តរិ ‘ឥមំ បទំ ភាសិស្សាមី’តិ ឯកម្បិ អក្ខរំ វត្វា តិដ្ឋតិ, អាបត្តិយេវា’’តិ វទន្តិ។
60-64. Sattame gharaṃ nayatīti gharaṇī, gharanāyikā. Tenāha ‘‘gharasāminī’’ti. Suṇhāti suṇisā. Na yakkhenātiādīnaṃ ‘‘aññatrā’’ti iminā sambandho. Purisaviggahaṃ gahetvā ṭhitena yakkhena vā petena vā tiracchānena vā saddhiṃ ṭhitāyapi desetuṃ na vaṭṭati. Akkharāya desetīti ettha ‘‘chappañcavācato uttari ‘imaṃ padaṃ bhāsissāmī’ti ekampi akkharaṃ vatvā tiṭṭhati, āpattiyevā’’ti vadanti.
៦៦. ‘‘ឯកោ គាថាបាទោតិ ឥទំ គាថាពន្ធមេវ សន្ធាយ វុត្តំ, អញ្ញត្ថ បន វិភត្តិអន្តបទមេវ គហេតព្ព’’ន្តិ វទន្តិ។ ‘‘អដ្ឋកថំ ធម្មបទំ ជាតកាទិវត្ថុំ វាតិ ឥមិនាបិ បោរាណំ សង្គីតិអារុឡ្ហមេវ អដ្ឋកថាទិ វុត្ត’’ន្តិ វទន្តិ។ អដ្ឋកថាទិបាឋំ ឋបេត្វា ទមិឡាទិភាសន្តរេន យថារុចិ កថេតុំ វដ្ដតិ។ បទសោធម្មេ វុត្តប្បភេទោតិ ឥមិនា អញ្ញត្ថ អនាបត្តីតិ ទីបេតិ។ ឧដ្ឋហិត្វា បុន និសីទិត្វាតិ ឥរិយាបថបរិវត្តននយេន នានាឥរិយាបថេនបិ អនាបត្តីតិ ទីបេតិ។ សព្ពំ ចេបិ ទីឃនិកាយំ កថេតីតិ យាវ ន និដ្ឋាតិ, តាវ បុនទិវសេបិ កថេតិ។
66.‘‘Eko gāthāpādoti idaṃ gāthābandhameva sandhāya vuttaṃ, aññattha pana vibhattiantapadameva gahetabba’’nti vadanti. ‘‘Aṭṭhakathaṃ dhammapadaṃ jātakādivatthuṃ vāti imināpi porāṇaṃ saṅgītiāruḷhameva aṭṭhakathādi vutta’’nti vadanti. Aṭṭhakathādipāṭhaṃ ṭhapetvā damiḷādibhāsantarena yathāruci kathetuṃ vaṭṭati. Padasodhamme vuttappabhedoti iminā aññattha anāpattīti dīpeti. Uṭṭhahitvā puna nisīditvāti iriyāpathaparivattananayena nānāiriyāpathenapi anāpattīti dīpeti. Sabbaṃ cepi dīghanikāyaṃ kathetīti yāva na niṭṭhāti, tāva punadivasepi katheti.
ទុតិយស្ស វិញ្ញូបុរិសស្ស អគ្គហណំ អកិរិយា។ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឋិតស្ស ច វិញ្ញូបុរិសស្ស ច ឧបចារោ អនិយតេសុ វុត្តនយេនេវ គហេតព្ពោ។ សេសំ ឧត្តានមេវ។ វុត្តលក្ខណស្ស ធម្មស្ស ឆន្នំ វាចានំ ឧបរិ ទេសនា, វុត្តលក្ខណោ មាតុគាមោ, ឥរិយាបថបអវត្តនាភាវោ, វិញ្ញូបុរិសាភាវោ, អបញ្ហវិស្សជ្ជនាតិ ឥមានិ បនេត្ថ បញ្ច អង្គានិ។
Dutiyassa viññūpurisassa aggahaṇaṃ akiriyā. Mātugāmena saddhiṃ ṭhitassa ca viññūpurisassa ca upacāro aniyatesu vuttanayeneva gahetabbo. Sesaṃ uttānameva. Vuttalakkhaṇassa dhammassa channaṃ vācānaṃ upari desanā, vuttalakkhaṇo mātugāmo, iriyāpathapaavattanābhāvo, viññūpurisābhāvo, apañhavissajjanāti imāni panettha pañca aṅgāni.
ធម្មទេសនាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. មុសាវាទវគ្គោ • 1. Musāvādavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៧. ធម្មទេសនាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៧. ធម្មទេសនាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៧. ធម្មទេសនាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៧. ធម្មទេសនាសិក្ខាបទំ • 7. Dhammadesanāsikkhāpadaṃ
