| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៨. ភូតារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា
8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā
៧៧. អដ្ឋមេ អន្តរាតិ បរិនិព្ពានសមយតោ អញ្ញស្មិំ កាលេ។ អតិកឌ្ឍិយមានេនាតិ ‘‘វទថ, ភន្តេ, កិំ តុម្ហេហិ អធិគត’’ន្តិ ឯវំ និប្បីឡិយមានេន។ អនតិកឌ្ឍិយមានេនបិ បុច្ឆិតេ វា អបុច្ឆិតេ វា តថារូបេ ការណេ សតិ អារោចេតុំ វដ្ដតិយេវ។ តេនេវ អញ្ញតរេន ទហរភិក្ខុនា ឧបវទិតោ អញ្ញតរោ ថេរោ ‘‘អាវុសោ, ឧបរិមគ្គត្ថាយ វាយាមំ មា អកាសិ, ខីណាសវោ តយា ឧបវទិតោ’’តិ អាហ។ ថេរេន ច ‘‘អត្ថិ តេ, អាវុសោ, ឥមស្មិំ សាសនេ បតិដ្ឋា’’តិ វុត្តោ ទហរភិក្ខុ ‘‘អាម, ភន្តេ, សោតាបន្នោ អហ’’ន្តិ អវោច។ ‘‘ការកោ អយ’’ន្តិ ញត្វាបិ បដិបត្តិយា អមោឃភាវទស្សនេន សមុត្តេជនាយ សម្បហំសនាយ ច អរិយា អត្តានំ បកាសេន្តិយេវ។ សុតបរិយត្តិសីលគុណន្តិ សុតគុណំ បរិយត្តិគុណំ សីលគុណញ្ច។ ឧម្មត្តកស្ស ឥធ អវចនេ ការណំ វទន្តេន ខិត្តចិត្តវេទនដ្ដានម្បិ អវចនេ ការណំ វុត្តមេវាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឥតិ-សទ្ទេន វា អាទិអត្ថេន ខិត្តចិត្តវេទនដ្ដេ សង្គណ្ហាតិ។ តេនេវ វទតិ ‘‘ចិត្តក្ខេបស្ស វា អភាវា’’តិ។ ទិដ្ឋិសម្បន្នានន្តិ មគ្គផលទិដ្ឋិយា សមន្នាគតានំ។ អរិយានមេវ ហិ ឧម្មត្តកាទិភាវោ នត្ថិ។ ឈានលាភិនោ បន តស្មិំ សតិ ឈានា បរិហាយន្តិ, តស្មា តេសំ អភូតារោចនបច្ចយា អនាបត្តិ វត្តព្ពា, ន ភូតារោចនបច្ចយា។ តេនេវាហ ‘‘ភូតារោចនបច្ចយា អនាបត្តិ ន វត្តព្ពា’’តិ។
77. Aṭṭhame antarāti parinibbānasamayato aññasmiṃ kāle. Atikaḍḍhiyamānenāti ‘‘vadatha, bhante, kiṃ tumhehi adhigata’’nti evaṃ nippīḷiyamānena. Anatikaḍḍhiyamānenapi pucchite vā apucchite vā tathārūpe kāraṇe sati ārocetuṃ vaṭṭatiyeva. Teneva aññatarena daharabhikkhunā upavadito aññataro thero ‘‘āvuso, uparimaggatthāya vāyāmaṃ mā akāsi, khīṇāsavo tayā upavadito’’ti āha. Therena ca ‘‘atthi te, āvuso, imasmiṃ sāsane patiṭṭhā’’ti vutto daharabhikkhu ‘‘āma, bhante, sotāpanno aha’’nti avoca. ‘‘Kārako aya’’nti ñatvāpi paṭipattiyā amoghabhāvadassanena samuttejanāya sampahaṃsanāya ca ariyā attānaṃ pakāsentiyeva. Sutapariyattisīlaguṇanti sutaguṇaṃ pariyattiguṇaṃ sīlaguṇañca. Ummattakassa idha avacane kāraṇaṃ vadantena khittacittavedanaṭṭānampi avacane kāraṇaṃ vuttamevāti daṭṭhabbaṃ. Iti-saddena vā ādiatthena khittacittavedanaṭṭe saṅgaṇhāti. Teneva vadati ‘‘cittakkhepassa vā abhāvā’’ti. Diṭṭhisampannānanti maggaphaladiṭṭhiyā samannāgatānaṃ. Ariyānameva hi ummattakādibhāvo natthi. Jhānalābhino pana tasmiṃ sati jhānā parihāyanti, tasmā tesaṃ abhūtārocanapaccayā anāpatti vattabbā, na bhūtārocanapaccayā. Tenevāha ‘‘bhūtārocanapaccayā anāpatti na vattabbā’’ti.
បុព្ពេ អវុត្តេហីតិ ចតុត្ថបារាជិកេ អវុត្តេហិ។ ឥទញ្ច សិក្ខាបទំ បណ្ណត្តិអជាននវសេន អចិត្តកសមុដ្ឋានំ ហោតិ។ អរិយា ចេត្ថ បណ្ណត្តិំ ជានន្តា វីតិក្កមំ ន ករោន្តិ, បុថុជ្ជនា បន បណ្ណត្តិំ ជានិត្វាបិ វីតិក្កមំ ករោន្តិ, តេ ច សត្ថុនោ អាណាវីតិក្កមចេតនាយ ពលវអកុសលភាវតោ ឈានា បរិហាយន្តីតិ ទដ្ឋព្ពំ, ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទេន អរិយបុគ្គលេ ឯវ សន្ធាយ ‘‘កុសលាព្យាកតចិត្តេហិ ទ្វិចិត្ត’’ន្តិ វុត្តំ។ បណ្ណត្តិំ អជានន្តា បន ឈានលាភី បុថុជ្ជនា វត្ថុម្ហិ លោភវសេន អកុសលចិត្តេនបិ ន អារោចេន្តីតិ នត្ថិ។ ឥធ ទុក្ខវេទនាយ អភាវតោ ‘‘ទ្វិវេទន’’ន្តិ ឥមស្ស អនុរូបំ កត្វា ទ្វិចិត្តន្តិ ឥទំ វុត្តន្តិ ឯវំ វា ឯត្ថ អធិប្បាយោ គហេតព្ពោ។ សេសំ ឧត្តានមេវ។ ឧត្តរិមនុស្សធម្មស្ស ភូតតា, អនុបសម្បន្នស្ស អារោចនំ, តង្ខណវិជាននា, អនញ្ញប្បទេសោតិ ឥមានិ បនេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។
Pubbe avuttehīti catutthapārājike avuttehi. Idañca sikkhāpadaṃ paṇṇattiajānanavasena acittakasamuṭṭhānaṃ hoti. Ariyā cettha paṇṇattiṃ jānantā vītikkamaṃ na karonti, puthujjanā pana paṇṇattiṃ jānitvāpi vītikkamaṃ karonti, te ca satthuno āṇāvītikkamacetanāya balavaakusalabhāvato jhānā parihāyantīti daṭṭhabbaṃ, ukkaṭṭhaparicchedena ariyapuggale eva sandhāya ‘‘kusalābyākatacittehi dvicitta’’nti vuttaṃ. Paṇṇattiṃ ajānantā pana jhānalābhī puthujjanā vatthumhi lobhavasena akusalacittenapi na ārocentīti natthi. Idha dukkhavedanāya abhāvato ‘‘dvivedana’’nti imassa anurūpaṃ katvā dvicittanti idaṃ vuttanti evaṃ vā ettha adhippāyo gahetabbo. Sesaṃ uttānameva. Uttarimanussadhammassa bhūtatā, anupasampannassa ārocanaṃ, taṅkhaṇavijānanā, anaññappadesoti imāni panettha cattāri aṅgāni.
ភូតារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. មុសាវាទវគ្គោ • 1. Musāvādavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៨. ភូតារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៨. ភូតារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៨. ភូតារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៨. ភូតារោចនសិក្ខាបទំ • 8. Bhūtārocanasikkhāpadaṃ
