| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៩. ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា
9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
៧៨. នវមេ ទុដ្ឋុល្លសទ្ទត្ថទស្សនត្ថន្តិ ទុដ្ឋុល្លសទ្ទស្ស អត្ថទស្សនត្ថំ។ អត្ថេ ហិ ទស្សិតេ សទ្ទោបិ ‘‘អយំ ឯតេសុ អត្ថេសុ វត្តតី’’តិ ទស្សិតោយេវ ហោតិ។ ‘‘យំ យំ ទុដ្ឋុល្លសទ្ទេន អភិធីយតិ, តំ សព្ពំ ទស្សេតុំ បារាជិកានិ វុត្តានី’’តិ អយញ្ហេត្ថ អធិប្បាយោ។ តត្រាយំ វិចារណាតិ តត្រ បាឡិយំ អយំ វិចារណា, តត្រ បាឡិអដ្ឋកថាសុ វា អយំ វិចារណា។ តត្ថ ភវេយ្យាតិ តត្ថ កស្សចិ វិមតិ ឯវំ ភវេយ្យ។ អនុបសម្បន្នស្ស ទុដ្ឋុល្លារោចនេ វិយ ទុក្កដេន ភវិតព្ពន្តិ អាហ ‘‘ទុក្កដំ អាបជ្ជតី’’តិ។ អក្កោសន្តោបិ ទុក្កដំ អាបជ្ជេយ្យាតិ ឱមសវាទេន ទុក្កដំ អាបជ្ជេយ្យ។ អធិប្បាយំ អជានន្តេនបិ អដ្ឋកថាចរិយានំ វចនេយេវ ឋាតព្ពន្តិ ទីបនត្ថំ ‘‘អដ្ឋកថាចរិយាវ ឯត្ថ បមាណ’’ន្តិ វុត្តំ។ បុនបិ អដ្ឋកថាវចនមេវ ឧបបត្តិតោ ទឡ្ហំ កត្វា បតិដ្ឋបេន្តោ ‘‘ឥមិនាបិ ចេត’’ន្តិអាទិមាហ។
78. Navame duṭṭhullasaddatthadassanatthanti duṭṭhullasaddassa atthadassanatthaṃ. Atthe hi dassite saddopi ‘‘ayaṃ etesu atthesu vattatī’’ti dassitoyeva hoti. ‘‘Yaṃ yaṃ duṭṭhullasaddena abhidhīyati, taṃ sabbaṃ dassetuṃ pārājikāni vuttānī’’ti ayañhettha adhippāyo. Tatrāyaṃ vicāraṇāti tatra pāḷiyaṃ ayaṃ vicāraṇā, tatra pāḷiaṭṭhakathāsu vā ayaṃ vicāraṇā. Tattha bhaveyyāti tattha kassaci vimati evaṃ bhaveyya. Anupasampannassa duṭṭhullārocane viya dukkaṭena bhavitabbanti āha ‘‘dukkaṭaṃ āpajjatī’’ti. Akkosantopi dukkaṭaṃ āpajjeyyāti omasavādena dukkaṭaṃ āpajjeyya. Adhippāyaṃ ajānantenapi aṭṭhakathācariyānaṃ vacaneyeva ṭhātabbanti dīpanatthaṃ ‘‘aṭṭhakathācariyāva ettha pamāṇa’’nti vuttaṃ. Punapi aṭṭhakathāvacanameva upapattito daḷhaṃ katvā patiṭṭhapento ‘‘imināpi ceta’’ntiādimāha.
៨០. ‘‘អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយា’’តិ វុត្តត្តា សម្មុតិ អត្ថីតិ គហេតព្ពាតិ អាហ ‘‘ឥធ វុត្តត្តាយេវា’’តិអាទិ។
80. ‘‘Aññatra bhikkhusammutiyā’’ti vuttattā sammuti atthīti gahetabbāti āha ‘‘idha vuttattāyevā’’tiādi.
៨២. អាទិតោ បញ្ច សិក្ខាបទានីតិ បាណាតិបាតាទីនិ បញ្ច សិក្ខាបទានិ។ ‘‘សេសានីតិ វិកាលភោជនាទីនិ បញ្ចា’’តិ វទន្តិ។ កេចិ បន ‘‘អាទិតោ បដ្ឋាយ បញ្ច សិក្ខាបទានីតិ សុក្កវិស្សដ្ឋិអាទីនិ បញ្ចា’’តិ វទន្តិ, តំ ន គហេតព្ពំ។ បាណាតិបាតាទីនិ ហិ ទសេវ សិក្ខាបទានិ សាមណេរានំ បញ្ញត្តានិ។ វុត្តញ្ហេតំ –
82.Ādito pañca sikkhāpadānīti pāṇātipātādīni pañca sikkhāpadāni. ‘‘Sesānīti vikālabhojanādīni pañcā’’ti vadanti. Keci pana ‘‘ādito paṭṭhāya pañca sikkhāpadānīti sukkavissaṭṭhiādīni pañcā’’ti vadanti, taṃ na gahetabbaṃ. Pāṇātipātādīni hi daseva sikkhāpadāni sāmaṇerānaṃ paññattāni. Vuttañhetaṃ –
‘‘អថ ខោ សាមណេរានំ ឯតទហោសិ ‘កតិ នុ ខោ អម្ហាកំ សិក្ខាបទានិ, កត្ថ ច អម្ហេហិ សិក្ខិតព្ព’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ។ អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សាមណេរានំ ទស សិក្ខាបទានិ, តេសុ ច សាមណេរេហិ សិក្ខិតុំ, បាណាតិបាតា វេរមណី អទិន្នាទានា វេរមណី’’តិអាទិ (មហាវ. ១០៦)។
‘‘Atha kho sāmaṇerānaṃ etadahosi ‘kati nu kho amhākaṃ sikkhāpadāni, kattha ca amhehi sikkhitabba’nti? Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, sāmaṇerānaṃ dasa sikkhāpadāni, tesu ca sāmaṇerehi sikkhituṃ, pāṇātipātā veramaṇī adinnādānā veramaṇī’’tiādi (mahāva. 106).
តេសំ បញ្ញត្តេសុយេវ សិក្ខាបទេសុ ទុដ្ឋុល្លាទុដ្ឋុល្លវិចារណា កាតព្ពា, ន ច សុក្កវិស្សដ្ឋិអាទីនិ វិសុំ តេសំ បញ្ញត្តានិ អត្ថីតិ។ អថ ភិក្ខុនោ ទុដ្ឋុល្លសង្ខាតានិ សុក្កវិស្សដ្ឋិអាទីនិ អនុបសម្បន្នស្ស កិំ នាម ហោន្តីតិ អាហ ‘‘សុក្កវិស្សដ្ឋិ…បេ.… អជ្ឈាចារោ នាមាតិ វុត្ត’’ន្តិ។ ឥមិនាបិ ចេតំ សិទ្ធំ ‘‘អនុបសម្បន្នស្ស សុក្កវិស្សដ្ឋិអាទិ ទុដ្ឋុល្លំ នាម ន ហោតី’’តិ។ អជ្ឈាចារោ នាមាតិ ហិ វទន្តោ អនុបសម្បន្នស្ស សុក្កវិស្សដ្ឋិអាទិ កេវលំ អជ្ឈាចារោ នាម ហោតិ, ន បន ទុដ្ឋុល្លោ នាម អជ្ឈាចារោតិ ទីបេតិ។ ‘‘អជ្ឈាចារោ នាមាតិ ច អដ្ឋកថាយំ វុត្តត្តា អកត្តព្ពរូបត្តា ច អនុបសម្បន្នស្ស សុក្កវិស្សដ្ឋិអាទីនិ ទណ្ឌកម្មវត្ថុបក្ខំ ភជន្តិ, តានិ ច អញ្ញស្ស អនុបសម្បន្នស្ស អវណ្ណកាមតាយ អារោចេន្តោ ភិក្ខុ ទុក្កដំ អាបជ្ជតី’’តិ វទន្តិ។ ឥធ បន អនុបសម្បន្នគ្គហណេន សាមណេរសាមណេរីសិក្ខមានានំ គហណំ វេទិតព្ពំ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ។ អន្តិមវត្ថុំ អនជ្ឈាបន្នស្ស ភិក្ខុនោ សវត្ថុកោ សង្ឃាទិសេសោ, អនុបសម្បន្នស្ស អារោចនំ, ភិក្ខុសម្មុតិយា អភាវោតិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ។
Tesaṃ paññattesuyeva sikkhāpadesu duṭṭhullāduṭṭhullavicāraṇā kātabbā, na ca sukkavissaṭṭhiādīni visuṃ tesaṃ paññattāni atthīti. Atha bhikkhuno duṭṭhullasaṅkhātāni sukkavissaṭṭhiādīni anupasampannassa kiṃ nāma hontīti āha ‘‘sukkavissaṭṭhi…pe… ajjhācāro nāmāti vutta’’nti. Imināpi cetaṃ siddhaṃ ‘‘anupasampannassa sukkavissaṭṭhiādi duṭṭhullaṃ nāma na hotī’’ti. Ajjhācāro nāmāti hi vadanto anupasampannassa sukkavissaṭṭhiādi kevalaṃ ajjhācāro nāma hoti, na pana duṭṭhullo nāma ajjhācāroti dīpeti. ‘‘Ajjhācāro nāmāti ca aṭṭhakathāyaṃ vuttattā akattabbarūpattā ca anupasampannassa sukkavissaṭṭhiādīni daṇḍakammavatthupakkhaṃ bhajanti, tāni ca aññassa anupasampannassa avaṇṇakāmatāya ārocento bhikkhu dukkaṭaṃ āpajjatī’’ti vadanti. Idha pana anupasampannaggahaṇena sāmaṇerasāmaṇerīsikkhamānānaṃ gahaṇaṃ veditabbaṃ. Sesamettha uttānameva. Antimavatthuṃ anajjhāpannassa bhikkhuno savatthuko saṅghādiseso, anupasampannassa ārocanaṃ, bhikkhusammutiyā abhāvoti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. មុសាវាទវគ្គោ • 1. Musāvādavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៩. ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៩. ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៩. ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៩. ទុដ្ឋុល្លារោចនសិក្ខាបទំ • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadaṃ
