| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೪೯೫] ೧೨. ದಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[495] 12. Dasabrāhmaṇajātakavaṇṇanā
ರಾಜಾ ಅವೋಚ ವಿಧುರನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಸದಿಸದಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತಂ ಅಟ್ಠಕನಿಪಾತೇ ಆದಿತ್ತಜಾತಕೇ (ಜಾ॰ ೧.೮.೬೯ ಆದಯೋ) ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ। ರಾಜಾ ಕಿರ ತಂ ದಾನಂ ದದನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಮಹಾಖೀಣಾಸವಾನಂಯೇವ ಅದಾಸಿ। ಅಥಸ್ಸ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ರಾಜಾ ಅಸದಿಸದಾನಂ ದದನ್ತೋ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಮಹಪ್ಫಲಟ್ಠಾನೇ ಅದಾಸೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ದೇತಿ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇಪಿ ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ಅದಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Rājāavoca vidhuranti idaṃ satthā jetavane viharanto asadisadānaṃ ārabbha kathesi. Taṃ aṭṭhakanipāte ādittajātake (jā. 1.8.69 ādayo) vitthāritameva. Rājā kira taṃ dānaṃ dadanto satthāraṃ jeṭṭhakaṃ katvā pañca bhikkhusatāni vicinitvā gaṇhitvā mahākhīṇāsavānaṃyeva adāsi. Athassa guṇakathaṃ kathentā ‘‘āvuso, rājā asadisadānaṃ dadanto vicinitvā mahapphalaṭṭhāne adāsī’’ti dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘anacchariyaṃ, bhikkhave, yaṃ kosalarājā mādisassa buddhassa upaṭṭhāko hutvā viceyyadānaṃ deti, porāṇakapaṇḍitā anuppanne buddhepi viceyyadānaṃ adaṃsū’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಇನ್ದಪತ್ಥನಗರೇ ಯುಧಿಟ್ಠಿಲಗೋತ್ತೋ ಕೋರಬ್ಯೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ। ತಸ್ಸ ವಿಧುರೋ ನಾಮ ಅಮಚ್ಚೋ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಅನುಸಾಸತಿ। ರಾಜಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಖೋಭೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ದೇತಿ। ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೇಸು ಏಕೋಪಿ ಪಞ್ಚಸೀಲಮತ್ತಂ ರಕ್ಖನ್ತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇ ದುಸ್ಸೀಲಾವ, ದಾನಂ ರಾಜಾನಂ ನ ತೋಸೇತಿ। ರಾಜಾ ‘‘ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ವಿಧುರಪಣ್ಡಿತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ತಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಂ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಉಪಡ್ಢಗಾಥಮಾಹ –
Atīte kururaṭṭhe indapatthanagare yudhiṭṭhilagotto korabyo nāma rājā rajjaṃ kāresi. Tassa vidhuro nāma amacco atthañca dhammañca anusāsati. Rājā sakalajambudīpaṃ khobhetvā mahādānaṃ deti. Taṃ gahetvā bhuñjantesu ekopi pañcasīlamattaṃ rakkhanto nāma natthi, sabbe dussīlāva, dānaṃ rājānaṃ na toseti. Rājā ‘‘viceyyadānaṃ mahapphala’’nti sīlavantānaṃ dātukāmo hutvā cintesi ‘‘vidhurapaṇḍitena saddhiṃ mantayissāmī’’ti. So taṃ upaṭṭhānaṃ āgataṃ āsane nisīdāpetvā pañhaṃ pucchi. Tamatthaṃ pakāsento satthā upaḍḍhagāthamāha –
೨೨೨.
222.
‘‘ರಾಜಾ ಅವೋಚ ವಿಧುರಂ, ಧಮ್ಮಕಾಮೋ ಯುಧಿಟ್ಠಿಲೋ’’ತಿ।
‘‘Rājā avoca vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo’’ti;
ಪರತೋ ರಞ್ಞೋ ಚ ವಿಧುರಸ್ಸ ಚ ವಚನಪಟಿವಚನಂ ಹೋತಿ –
Parato rañño ca vidhurassa ca vacanapaṭivacanaṃ hoti –
‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
‘‘Brāhmaṇe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೨೩.
223.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೨೪.
224.
‘‘ದುಲ್ಲಭಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದೇವ, ಸೀಲವನ್ತೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ।
‘‘Dullabhā brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā;
ವಿರತಾ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ತೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ॥
Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ.
೨೨೫.
225.
‘‘ದಸ ಖಲು ಮಹಾರಾಜ, ಯಾ ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಿಯೋ।
‘‘Dasa khalu mahārāja, yā tā brāhmaṇajātiyo;
ತೇಸಂ ವಿಭಙ್ಗಂ ವಿಚಯಂ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ॥
Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayaṃ, vitthārena suṇohi me.
೨೨೬.
226.
‘‘ಪಸಿಬ್ಬಕೇ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪುಣ್ಣೇ ಮೂಲಸ್ಸ ಸಂವುತೇ।
‘‘Pasibbake gahetvāna, puṇṇe mūlassa saṃvute;
ಓಸಧಿಕಾಯೋ ಗನ್ಥೇನ್ತಿ, ನ್ಹಾಪಯನ್ತಿ ಜಪನ್ತಿ ಚ॥
Osadhikāyo ganthenti, nhāpayanti japanti ca.
೨೨೭.
227.
‘‘ತಿಕಿಚ್ಛಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Tikicchakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೨೮.
228.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೨೯.
229.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೩೦.
230.
‘‘ಕಿಙ್ಕಿಣಿಕಾಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ, ಘೋಸೇನ್ತಿ ಪುರತೋಪಿ ತೇ।
‘‘Kiṅkiṇikāyo gahetvā, ghosenti puratopi te;
ಪೇಸನಾನಿಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ರಥಚರಿಯಾಸು ಸಿಕ್ಖರೇ॥
Pesanānipi gacchanti, rathacariyāsu sikkhare.
೨೩೧.
231.
‘‘ಪರಿಚಾರಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Paricārakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೩೨.
232.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೩೩.
233.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೩೪.
234.
‘‘ಕಮಣ್ಡಲುಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ವಙ್ಕದಣ್ಡಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Kamaṇḍaluṃ gahetvāna, vaṅkadaṇḍañca brāhmaṇā;
ಪಚ್ಚುಪೇಸ್ಸನ್ತಿ ರಾಜಾನೋ, ಗಾಮೇಸು ನಿಗಮೇಸು ಚ।
Paccupessanti rājāno, gāmesu nigamesu ca;
ನಾದಿನ್ನೇ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮ, ಗಾಮಮ್ಹಿ ವಾ ವನಮ್ಹಿ ವಾ॥
Nādinne vuṭṭhahissāma, gāmamhi vā vanamhi vā.
೨೩೫.
235.
‘‘ನಿಗ್ಗಾಹಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Niggāhakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೩೬.
236.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೩೭.
237.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೩೮.
238.
‘‘ಪರೂಳ್ಹಕಚ್ಛನಖಲೋಮಾ, ಪಙ್ಕದನ್ತಾ ರಜಸ್ಸಿರಾ।
‘‘Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā;
ಓಕಿಣ್ಣಾ ರಜರೇಣೂಹಿ, ಯಾಚಕಾ ವಿಚರನ್ತಿ ತೇ॥
Okiṇṇā rajareṇūhi, yācakā vicaranti te.
೨೩೯.
239.
‘‘ಖಾಣುಘಾತಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Khāṇughātasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೪೦.
240.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೪೧.
241.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೪೨.
242.
‘‘ಹರೀತಕಂ ಆಮಲಕಂ, ಅಮ್ಬಂ ಜಮ್ಬುಂ ವಿಭೀತಕಂ।
‘‘Harītakaṃ āmalakaṃ, ambaṃ jambuṃ vibhītakaṃ;
ಲಬುಜಂ ದನ್ತಪೋಣಾನಿ, ಬೇಲುವಾ ಬದರಾನಿ ಚ॥
Labujaṃ dantapoṇāni, beluvā badarāni ca.
೨೪೩.
243.
‘‘ರಾಜಾಯತನಂ ಉಚ್ಛುಪುಟಂ, ಧೂಮನೇತ್ತಂ ಮಧುಅಞ್ಜನಂ।
‘‘Rājāyatanaṃ ucchupuṭaṃ, dhūmanettaṃ madhuañjanaṃ;
ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಪಣಿಯಾನಿ, ವಿಪಣೇನ್ತಿ ಜನಾಧಿಪ॥
Uccāvacāni paṇiyāni, vipaṇenti janādhipa.
೨೪೪.
244.
‘‘ವಾಣಿಜಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Vāṇijakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೪೫.
245.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೪೬.
246.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೪೭.
247.
‘‘ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಿ, ಪೋಸಯನ್ತಿ ಅಜೇಳಕೇ।
‘‘Kasivāṇijjaṃ kārenti, posayanti ajeḷake;
ಕುಮಾರಿಯೋ ಪವೇಚ್ಛನ್ತಿ, ವಿವಾಹನ್ತಾವಹನ್ತಿ ಚ॥
Kumāriyo pavecchanti, vivāhantāvahanti ca.
೨೪೮.
248.
‘‘ಸಮಾ ಅಮ್ಬಟ್ಠವೇಸ್ಸೇಹಿ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Samā ambaṭṭhavessehi, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೪೯.
249.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೫೦.
250.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೫೧.
251.
‘‘ನಿಕ್ಖಿತ್ತಭಿಕ್ಖಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಗಾಮೇಸ್ವೇಕೇ ಪುರೋಹಿತಾ।
‘‘Nikkhittabhikkhaṃ bhuñjanti, gāmesveke purohitā;
ಬಹೂ ತೇ ಪರಿಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಣ್ಡಚ್ಛೇದಾ ನಿಲಞ್ಛಕಾ॥
Bahū te paripucchanti, aṇḍacchedā nilañchakā.
೨೫೨.
252.
‘‘ಪಸೂಪಿ ತತ್ಥ ಹಞ್ಞನ್ತಿ, ಮಹಿಂಸಾ ಸೂಕರಾ ಅಜಾ।
‘‘Pasūpi tattha haññanti, mahiṃsā sūkarā ajā;
ಗೋಘಾತಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Goghātakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೫೩.
253.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೫೪.
254.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೫೫.
255.
‘‘ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಖಗ್ಗಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Asicammaṃ gahetvāna, khaggaṃ paggayha brāhmaṇā;
ವೇಸ್ಸಪಥೇಸು ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಸತ್ಥಂ ಅಬ್ಬಾಹಯನ್ತಿಪಿ॥
Vessapathesu tiṭṭhanti, satthaṃ abbāhayantipi.
೨೫೬.
256.
‘‘ಸಮಾ ಗೋಪನಿಸಾದೇಹಿ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Samā gopanisādehi, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೫೭.
257.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೫೮.
258.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೫೯.
259.
‘‘ಅರಞ್ಞೇ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ, ಕುಟಾನಿ ಕಾರಯನ್ತಿ ತೇ।
‘‘Araññe kuṭikaṃ katvā, kuṭāni kārayanti te;
ಸಸಬಿಳಾರೇ ಬಾಧೇನ್ತಿ, ಆಗೋಧಾ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಂ॥
Sasabiḷāre bādhenti, āgodhā macchakacchapaṃ.
೨೬೦.
260.
‘‘ತೇ ಲುದ್ದಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Te luddakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೬೧.
261.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೬೨.
262.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
೨೬೩.
263.
‘‘ಅಞ್ಞೇ ಧನಸ್ಸ ಕಾಮಾ ಹಿ, ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಪಸಕ್ಕಿತಾ।
‘‘Aññe dhanassa kāmā hi, heṭṭhāmañce pasakkitā;
ರಾಜಾನೋ ಉಪರಿ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ, ಸೋಮಯಾಗೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ॥
Rājāno upari nhāyanti, somayāge upaṭṭhite.
೨೬೪.
264.
‘‘ಮಲಮಜ್ಜಕಸಮಾ ರಾಜ, ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
‘‘Malamajjakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
೨೬೫.
265.
‘‘ಅಪೇತಾ ತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾ, (ಇತಿ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ)
‘‘Apetā te ca brahmaññā, (iti rājā korabyo)
ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Na te vuccanti brāhmaṇā;
ಅಞ್ಞೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಬಹುಸ್ಸುತೇ॥
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
೨೬೬.
266.
‘‘ವಿರತೇ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ।
‘‘Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
ದಕ್ಖಿಣಂ ಸಮ್ಮ ದಸ್ಸಾಮ, ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ॥
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphala’’nti.
ತತ್ಥ ಸೀಲವನ್ತೇತಿ ಮಗ್ಗೇನಾಗತಸೀಲೇ। ಬಹುಸ್ಸುತೇತಿ ಪಟಿವೇಧಬಹುಸ್ಸುತೇ। ದಕ್ಖಿಣನ್ತಿ ದಾನಂ। ಯೇ ತೇತಿ ಯೇ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತವ ದಾನಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ತೇ ದುಲ್ಲಭಾ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಿಯೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಾನಿ। ತೇಸಂ ವಿಭಙ್ಗಂ ವಿಚಯನ್ತಿ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಭಙ್ಗಂ ಮಮ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಚಿತಭಾವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸುಣೋಹಿ। ಸಂವುತೇತಿ ಬದ್ಧಮುಖೇ। ಓಸಧಿಕಾಯೋ ಗನ್ಥೇನ್ತೀತಿ ‘‘ಇದಂ ಇಮಸ್ಸ ರೋಗಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ, ಇದಂ ಇಮಸ್ಸ ರೋಗಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಿಲೋಕೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದೇನ್ತಿ। ನ್ಹಾಪಯನ್ತೀತಿ ನಹಾಪನಂ ನಾಮ ಕರೋನ್ತಿ। ಜಪನ್ತಿ ಚಾತಿ ಭೂತವಿಜ್ಜಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತಿ। ತಿಕಿಚ್ಛಕಸಮಾತಿ ವೇಜ್ಜಸದಿಸಾ। ತೇಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ತೇಪಿ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಮಯಂ, ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ’’ತಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಾ ವೋಹಾರೇನ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇತಿ ಇಮೇ ತೇ ಮಯಾ ವೇಜ್ಜಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ಅಕ್ಖಾತಾ। ನಿಪತಾಮಸೇತಿ ವದೇಹಿ ದಾನಿ, ಕಿಂ ತಾದಿಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ನಿಪತಾಮ, ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಾಮ, ಅತ್ಥಿ ತೇ ಏತೇಹಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಪುಚ್ಛತಿ। ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮತೋ। ನ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ತೇ ಬಾಹಿತಪಾಪತಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ನ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।
Tattha sīlavanteti maggenāgatasīle. Bahussuteti paṭivedhabahussute. Dakkhiṇanti dānaṃ. Ye teti ye dhammikā samaṇabrāhmaṇā tava dānaṃ bhuñjeyyuṃ, te dullabhā. Brāhmaṇajātiyoti brāhmaṇakulāni. Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayanti tesaṃ brāhmaṇānaṃ vibhaṅgaṃ mama paññāya vicitabhāvaṃ vitthārena suṇohi. Saṃvuteti baddhamukhe. Osadhikāyo ganthentīti ‘‘idaṃ imassa rogassa bhesajjaṃ, idaṃ imassa rogassa bhesajja’’nti evaṃ siloke bandhitvā manussānaṃ denti. Nhāpayantīti nahāpanaṃ nāma karonti. Japanti cāti bhūtavijjaṃ parivattenti. Tikicchakasamāti vejjasadisā. Tepi vuccantīti tepi ‘‘brāhmaṇā vā mayaṃ, abrāhmaṇā vā’’ti ajānitvā vejjakammena jīvikaṃ kappentā vohārena ‘‘brāhmaṇā’’ti vuccanti. Akkhātā teti ime te mayā vejjabrāhmaṇā nāma akkhātā. Nipatāmaseti vadehi dāni, kiṃ tādise brāhmaṇe nipatāma, nimantanatthāya upasaṅkamāma, atthi te etehi atthoti pucchati. Brahmaññāti brāhmaṇadhammato. Na te vuccantīti te bāhitapāpatāya brāhmaṇā nāma na vuccanti.
ಕಿಙ್ಕಿಣಿಕಾಯೋತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಅಪರೇಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅತ್ತನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಜೀವಿಕತ್ಥಾಯ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಪುರತೋ ಕಂಸತಾಳೇ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾದೇನ್ತಾ ಗಾಯನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಪೇಸನಾನಿಪೀತಿ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಾ ವಿಯ ಪೇಸನಾನಿಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ರಥಚರಿಯಾಸೂತಿ ರಥಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ। ಪರಿಚಾರಕಸಮಾತಿ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಸದಿಸಾ। ವಙ್ಕದಣ್ಡನ್ತಿ ವಙ್ಕದಣ್ಡಕಟ್ಠಂ। ಪಚ್ಚುಪೇಸ್ಸನ್ತಿ ರಾಜಾನೋತಿ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಆಗಮ್ಮ ಸನ್ಧಾಯ ಉಪಸೇವನ್ತಿ। ಗಾಮೇಸು ನಿಗಮೇಸು ಚಾತಿ ತೇಸಂ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ನಿಸೀದನ್ತಿ। ನಿಗ್ಗಾಹಕಸಮಾತಿ ನಿಗ್ಗಹಕಾರಕೇಹಿ ಬಲಿಸಾಧಕರಾಜಪುರಿಸೇಹಿ ಸಮಾ। ಯಥಾ ತೇ ಪುರಿಸಾ ‘‘ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿಯೇವ, ತಥಾ ‘‘ಗಾಮೇ ವಾ ವನೇ ವಾ ಅಲದ್ಧಾ ಮರನ್ತಾಪಿ ನ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉಪವಸನ್ತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಬಲಿಸಾಧಕಸದಿಸಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ।
Kiṅkiṇikāyoti mahārāja, aparepi brāhmaṇā attano brāhmaṇadhammaṃ chaḍḍetvā jīvikatthāya rājarājamahāmattānaṃ purato kaṃsatāḷe gahetvā vādentā gāyantā gacchanti. Pesanānipīti dāsakammakarā viya pesanānipi gacchanti. Rathacariyāsūti rathasippaṃ sikkhanti. Paricārakasamāti dāsakammakarasadisā. Vaṅkadaṇḍanti vaṅkadaṇḍakaṭṭhaṃ. Paccupessanti rājānoti rājarājamahāmatte paṭicca āgamma sandhāya upasevanti. Gāmesu nigamesu cāti tesaṃ nivesanadvāre nisīdanti. Niggāhakasamāti niggahakārakehi balisādhakarājapurisehi samā. Yathā te purisā ‘‘aggahetvā na gamissāmā’’ti niggahaṃ katvā gaṇhantiyeva, tathā ‘‘gāme vā vane vā aladdhā marantāpi na vuṭṭhahissāmā’’ti upavasanti. Tepīti tepi balisādhakasadisā pāpadhammā.
ರಜರೇಣೂಹೀತಿ ರಜೇಹಿ ಚ ಪಂಸೂಹಿ ಚ ಓಕಿಣ್ಣಾ। ಯಾಚಕಾತಿ ಧನಯಾಚಕಾ। ಖಾಣುಘಾತಸಮಾತಿ ಮಲೀನಸರೀರತಾಯ ಝಾಮಖೇತ್ತೇ ಖಾಣುಘಾತಕೇಹಿ ಭೂಮಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಝಾಮಖಾಣುಕಉದ್ಧರಣಕಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸಮಾನಾ, ‘‘ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಚ್ಚಲಭಾವೇನ ಠಿತತ್ತಾ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ಠಪಿತವತಿಖಾಣುಕಾ ವಿಯಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ತಥಾ ಲದ್ಧಂ ಧನಂ ವಡ್ಢಿಯಾ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ಪುನ ತಥೇವ ಠಿತತ್ತಾ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ।
Rajareṇūhīti rajehi ca paṃsūhi ca okiṇṇā. Yācakāti dhanayācakā. Khāṇughātasamāti malīnasarīratāya jhāmakhette khāṇughātakehi bhūmiṃ khaṇitvā jhāmakhāṇukauddharaṇakamanussehi samānā, ‘‘aggahetvā na gamissāmā’’ti niccalabhāvena ṭhitattā nikhaṇitvā ṭhapitavatikhāṇukā viyātipi attho. Tepīti tepi tathā laddhaṃ dhanaṃ vaḍḍhiyā payojetvā puna tatheva ṭhitattā dussīlā brāhmaṇā.
ಉಚ್ಛುಪುಟನ್ತಿ ಉಚ್ಛುಞ್ಚೇವ ಫಾಣಿತಪುಟಞ್ಚ। ಮಧುಅಞ್ಜನನ್ತಿ ಮಧುಞ್ಚೇವ ಅಞ್ಜನಞ್ಚ। ಉಚ್ಚಾವಚಾನೀತಿ ಮಹಗ್ಘಅಪ್ಪಗ್ಘಾನಿ। ಪಣಿಯಾನೀತಿ ಭಣ್ಡಾನಿ। ವಿಪಣೇನ್ತೀತಿ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಇಮಾನಿ ಏತ್ತಕಾನಿ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಕಪ್ಪಕಾ ವಾಣಿಜಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ। ಪೋಸಯನ್ತೀತಿ ಗೋರಸವಿಕ್ಕಯೇನ ಜೀವಿಕಕಪ್ಪನತ್ಥಂ ಪೋಸೇನ್ತಿ। ಪವೇಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರೋ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ದೇನ್ತಿ। ತೇ ಏವಂ ಪರೇಸಂ ದದಮಾನಾ ವಿವಾಹನ್ತಿ ನಾಮ, ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗಣ್ಹಮಾನಾ ಆವಾಹನ್ತಿ ನಾಮ। ಅಮ್ಬಟ್ಠವೇಸ್ಸೇಹೀತಿ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೇಹಿ ಚೇವ ಗಹಪತೀಹಿ ಚ ಸಮಾ, ತೇಪಿ ವೋಹಾರವಸೇನ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।
Ucchupuṭanti ucchuñceva phāṇitapuṭañca. Madhuañjananti madhuñceva añjanañca. Uccāvacānīti mahagghaappagghāni. Paṇiyānīti bhaṇḍāni. Vipaṇentīti vikkiṇanti. Tepīti tepi imāni ettakāni vikkiṇitvā jīvikakappakā vāṇijakabrāhmaṇā. Posayantīti gorasavikkayena jīvikakappanatthaṃ posenti. Pavecchantīti attano dhītaro hiraññasuvaṇṇaṃ gahetvā paresaṃ denti. Te evaṃ paresaṃ dadamānā vivāhanti nāma, attano puttānaṃ atthāya gaṇhamānā āvāhanti nāma. Ambaṭṭhavessehīti kuṭumbikehi ceva gahapatīhi ca samā, tepi vohāravasena ‘‘brāhmaṇā’’ti vuccanti.
ನಿಕ್ಖಿತ್ತಭಿಕ್ಖನ್ತಿ ಗಾಮಪುರೋಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ನಿಬದ್ಧಭಿಕ್ಖಂ। ಬಹೂ ತೇತಿ ಬಹೂ ಜನಾ ಏತೇ ಗಾಮಪುರೋಹಿತೇ ನಕ್ಖತ್ತಮುಹುತ್ತಮಙ್ಗಲಾನಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಣ್ಡಚ್ಛೇದಾ ನಿಲಞ್ಛಕಾತಿ ಭತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬಲಿಬದ್ದಾನಂ ಅಣ್ಡಚ್ಛೇದಕಾ ಚೇವ ತಿಸೂಲಾದಿಅಙ್ಕಕರಣೇನ ಲಞ್ಛಕಾ ಚ, ಲಕ್ಖಣಕಾರಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸಂ ಗಾಮಪುರೋಹಿತಾನಂ ಗೇಹೇಸು ಮಂಸವಿಕ್ಕಿಣನತ್ಥಂ ಏತೇ ಪಸುಆದಯೋಪಿ ಹಞ್ಞನ್ತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಗೋಘಾತಕಸಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।
Nikkhittabhikkhanti gāmapurohitā hutvā attano atthāya nibaddhabhikkhaṃ. Bahū teti bahū janā ete gāmapurohite nakkhattamuhuttamaṅgalāni pucchanti. Aṇḍacchedā nilañchakāti bhatiṃ gahetvā balibaddānaṃ aṇḍacchedakā ceva tisūlādiaṅkakaraṇena lañchakā ca, lakkhaṇakārakāti attho. Tatthāti tesaṃ gāmapurohitānaṃ gehesu maṃsavikkiṇanatthaṃ ete pasuādayopi haññanti. Tepīti tepi goghātakasamā brāhmaṇāti vuccanti.
ಅಸಿಚಮ್ಮನ್ತಿ ಅಸಿಲಟ್ಠಿಞ್ಚೇವ ಕಣ್ಡವಾರಣಞ್ಚ। ವೇಸ್ಸಪಥೇಸೂತಿ ವಾಣಿಜಾನಂ ಗಮನಮಗ್ಗೇಸು। ಸತ್ಥಂ ಅಬ್ಬಾಹಯನ್ತೀತಿ ಸತ್ಥವಾಹಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಸತಮ್ಪಿ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥೇ ಚೋರಾಟವಿಂ ಅತಿಬಾಹೇನ್ತಿ। ಗೋಪನಿಸಾದೇಹೀತಿ ಗೋಪಾಲಕೇಹಿ ಚೇವ ನಿಸಾದೇಹಿ ಚ ಗಾಮಘಾತಕಚೋರೇಹಿ ಸಮಾತಿ ವುತ್ತಂ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಏವರೂಪಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಕುಟಾನಿ ಕಾರಯನ್ತಿ ತೇತಿ ಕೂಟಪಾಸಾದೀನಿ ರೋಪೇನ್ತಿ। ಸಸಬಿಳಾರೇತಿ ಸಸೇ ಚೇವ ಬಿಳಾರೇ ಚ। ಏತೇನ ಥಲಚರೇ ಮಿಗೇ ದಸ್ಸೇತಿ। ಆಗೋಧಾ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪನ್ತಿ ಥಲಜೇಸು ತಾವ ಆಗೋಧತೋ ಮಹನ್ತೇ ಚ ಖುದ್ದಕೇ ಚ ಪಾಣಯೋ ಬಾಧೇನ್ತಿ ಮಾರೇನ್ತಿ, ಜಲಜೇಸು ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪೇ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಲುದ್ದಕಸಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।
Asicammanti asilaṭṭhiñceva kaṇḍavāraṇañca. Vessapathesūti vāṇijānaṃ gamanamaggesu. Satthaṃ abbāhayantīti satthavāhānaṃ hatthato satampi sahassampi gahetvā satthe corāṭaviṃ atibāhenti. Gopanisādehīti gopālakehi ceva nisādehi ca gāmaghātakacorehi samāti vuttaṃ. Tepīti tepi evarūpā brāhmaṇāti vuccanti. Kuṭāni kārayanti teti kūṭapāsādīni ropenti. Sasabiḷāreti sase ceva biḷāre ca. Etena thalacare mige dasseti. Āgodhā macchakacchapanti thalajesu tāva āgodhato mahante ca khuddake ca pāṇayo bādhenti mārenti, jalajesu macchakacchape. Tepīti tepi luddakasamā brāhmaṇāti vuccanti.
ಅಞ್ಞೇ ಧನಸ್ಸ ಕಾಮಾ ಹೀತಿ ಅಪರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಧನಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಾ। ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಪಸಕ್ಕಿತಾತಿ ‘‘ಕಲಿಪವಾಹಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ರತನಮಯಂ ಮಞ್ಚಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ನಿಪನ್ನಾ ಅಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಥ ನೇಸಂ ಸೋಮಯಾಗೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ ರಾಜಾನೋ ಉಪರಿ ನಹಾಯನ್ತಿ, ತೇ ಕಿರ ಸೋಮಯಾಗೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದನ್ತಿ। ಅಥ ನೇ ಅಞ್ಞೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಕಲಿಂ ಪವಾಹೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಹಾಪೇನ್ತಿ। ರತನಮಞ್ಚೋ ಚೇವ ರಞ್ಞೋ ರಾಜಾಲಙ್ಕಾರೋ ಚ ಸಬ್ಬೋ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ। ತೇಪೀತಿ ತೇಪಿ ಮಲಮಜ್ಜಕೇಹಿ ನಹಾಪಿತೇಹಿ ಸದಿಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ।
Aññedhanassa kāmā hīti apare brāhmaṇā dhanaṃ patthentā. Heṭṭhāmañce pasakkitāti ‘‘kalipavāhakammaṃ kāressāmā’’ti ratanamayaṃ mañcaṃ kāretvā tassa heṭṭhā nipannā acchanti. Atha nesaṃ somayāge upaṭṭhite rājāno upari nahāyanti, te kira somayāge niṭṭhite āgantvā tasmiṃ mañce nisīdanti. Atha ne aññe brāhmaṇā ‘‘kaliṃ pavāhessāmā’’ti nahāpenti. Ratanamañco ceva rañño rājālaṅkāro ca sabbo heṭṭhāmañce nipannasseva hoti. Tepīti tepi malamajjakehi nahāpitehi sadisā brāhmaṇāti vuccanti.
ಏವಞ್ಚಿಮೇ ವೋಹಾರಮತ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪರಮತ್ಥಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
Evañcime vohāramattabrāhmaṇe dassetvā idāni paramatthabrāhmaṇe dassento dve gāthā abhāsi –
೨೬೭.
267.
‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದೇವ, ಸೀಲವನ್ತೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ।
‘‘Atthi kho brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā;
ವಿರತಾ ಮೇಥುನಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ತೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯು ಭೋಜನಂ॥
Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ.
೨೬೮.
268.
‘‘ಏಕಞ್ಚ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ನ ಚ ಮಜ್ಜಂ ಪಿವನ್ತಿ ತೇ।
‘‘Ekañca bhattaṃ bhuñjanti, na ca majjaṃ pivanti te;
ಅಕ್ಖಾತಾ ತೇ ಮಹಾರಾಜ, ತಾದಿಸೇ ನಿಪತಾಮಸೇ’’ತಿ॥
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase’’ti.
ತತ್ಥ ಸೀಲವನ್ತೋತಿ ಅರಿಯಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ಬಹುಸ್ಸುತಾತಿ ಪಟಿವೇಧಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ। ತಾದಿಸೇತಿ ಏವರೂಪೇ ಬಾಹಿತಪಾಪೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಾಮಾತಿ।
Tattha sīlavantoti ariyasīlena samannāgatā. Bahussutāti paṭivedhabāhusaccena samannāgatā. Tādiseti evarūpe bāhitapāpe paccekabuddhabrāhmaṇe nimantanatthāya upasaṅkamāmāti.
ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಸಮ್ಮ ವಿಧುರ, ಏವರೂಪಾ ಅಗ್ಗದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಕಹಂ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ? ಉತ್ತರಹಿಮವನ್ತೇ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರೇ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಪಣ್ಡಿತ, ತವ ಬಲೇನ ಮಯ್ಹಂ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪರಿಯೇಸಾ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಗಾಥಮಾಹ –
Rājā tassa kathaṃ sutvā pucchi ‘‘samma vidhura, evarūpā aggadakkhiṇeyyā brāhmaṇā kahaṃ vasantī’’ti? Uttarahimavante nandamūlakapabbhāre, mahārājāti. ‘‘Tena hi, paṇḍita, tava balena mayhaṃ te brāhmaṇe pariyesā’’ti tuṭṭhamānaso gāthamāha –
೨೬೯.
269.
‘‘ಏತೇ ಖೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಿಧುರ, ಸೀಸವನ್ತೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ।
‘‘Ete kho brāhmaṇā vidhura, sīsavanto bahussutā;
ಏತೇ ವಿಧುರ ಪರಿಯೇಸ, ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ನೇ ನಿಮನ್ತಯಾ’’ತಿ॥
Ete vidhura pariyesa, khippañca ne nimantayā’’ti.
ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನಗರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ನಗರವಾಸಿನೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಸಮಾದಿನ್ನಸೀಲಾ ಹೋನ್ತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಜನೇನ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಯಂ ಪಾತೋವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಾಯ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಜಾತಿಪುಪ್ಫಪುಣ್ಣಂ ಸುವಣ್ಣಸಮುಗ್ಗಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಉತ್ತರಹಿಮವನ್ತೇ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರವಾಸಿನೋ ಪಞ್ಚಸತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಸ್ವೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠ ಪುಪ್ಫಮುಟ್ಠಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ತದಾ ತತ್ಥ ಪಞ್ಚಸತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ವಸನ್ತಿ, ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಪತಿಂಸು। ತೇ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಮಾರಿಸಾ, ವಿಧುರಪಣ್ಡಿತೇನ ನಿಮನ್ತಿತಮ್ಹ, ನ ಖೋ ಪನೇಸ ಇತ್ತರಸತ್ತೋ, ಬುದ್ಧಙ್ಕುರೋ ಏಸ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಪ್ಪೇ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕರಿಸ್ಸಾಮಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹ’’ನ್ತಿ ನಿಮನ್ತನಂ ಅಧಿವಾಸಯಿಂಸು। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪುಪ್ಫಾನಂ ಅನಾಗಮನಸಞ್ಞಾಯ ಅಧಿವಾಸಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸ್ವೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಆಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ। ರಾಜಾ ಪುನದಿವಸೇ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾತಲೇ ಮಹಾರಹಾನಿ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ। ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಅನೋತತ್ತದಹೇ ಕತಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಾ ವೇಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಓತರಿಂಸು। ರಾಜಾ ಚ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಸಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಪರಿವಿಸಿಂಸು। ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ಪುನದಿವಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಏವಂ ಸತ್ತ ದಿವಸೇ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸಬ್ಬಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಅದಂಸು। ತೇ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ತತ್ಥೇವ ಗತಾ, ಪರಿಕ್ಖಾರಾಪಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಗತಾ।
Mahāsatto ‘‘sādhū’’ti tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā ‘‘tena hi, mahārāja, nagaraṃ alaṅkārāpetvā sabbe nagaravāsino dānaṃ datvā uposathaṃ adhiṭṭhāya samādinnasīlā hontū’’ti bheriṃ carāpetvā ‘‘tumhepi saddhiṃ parijanena uposathaṃ samādiyathā’’ti vatvā sayaṃ pātova bhuñjitvā uposathaṃ samādāya sāyanhasamaye jātipupphapuṇṇaṃ suvaṇṇasamuggaṃ āharāpetvā raññā saddhiṃ pañcapatiṭṭhitaṃ patiṭṭhahitvā paccekabuddhānaṃ guṇe anussaritvā vanditvā ‘‘uttarahimavante nandamūlakapabbhāravāsino pañcasatā paccekabuddhā sve amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ti nimantetvā ākāse aṭṭha pupphamuṭṭhiyo vissajjesi. Tadā tattha pañcasatā paccekabuddhā vasanti, pupphāni gantvā tesaṃ upari patiṃsu. Te āvajjentā taṃ kāraṇaṃ ñatvā ‘‘mārisā, vidhurapaṇḍitena nimantitamha, na kho panesa ittarasatto, buddhaṅkuro esa, imasmiṃyeva kappe buddho bhavissati, karissāmassa saṅgaha’’nti nimantanaṃ adhivāsayiṃsu. Mahāsatto pupphānaṃ anāgamanasaññāya adhivāsitabhāvaṃ ñatvā ‘‘mahārāja, sve paccekabuddhā āgamissanti, sakkārasammānaṃ karohī’’ti āha. Rājā punadivase mahāsakkāraṃ katvā mahātale mahārahāni āsanāni paññapesi. Paccekabuddhā anotattadahe katasarīrapaṭijagganā velaṃ sallakkhetvā ākāsenāgantvā rājaṅgaṇe otariṃsu. Rājā ca bodhisatto ca pasannamānasā tesaṃ hatthato pattāni gahetvā pāsādaṃ āropetvā nisīdāpetvā dakkhiṇodakaṃ datvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisiṃsu. Bhattakiccapariyosāne ca punadivasatthāyāti evaṃ satta divase nimantetvā mahādānaṃ datvā sattame divase sabbaparikkhāre adaṃsu. Te anumodanaṃ katvā ākāsena tattheva gatā, parikkhārāpi tehi saddhiṃyeva gatā.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಮಮ ಉಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ಸತೋ ವಿಚೇಯ್ಯದಾನಂ ದಾತುಂ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇಪಿ ಬುದ್ಧೇ ದಾನಂ ಅದಂಸುಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ವಿಧುರಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘anacchariyaṃ, bhikkhave, kosalarañño mama upaṭṭhākassa sato viceyyadānaṃ dātuṃ, porāṇakapaṇḍitā anuppannepi buddhe dānaṃ adaṃsuyevā’’ti vatvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā rājā ānando ahosi, vidhurapaṇḍito pana ahameva ahosi’’nti.
ದಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದ್ವಾದಸಮಾ।
Dasabrāhmaṇajātakavaṇṇanā dvādasamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೪೯೫. ದಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಕಂ • 495. Dasabrāhmaṇajātakaṃ
