Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi

২১. অসীতিনিপাতো

21. Asītinipāto

৫৩৩. চূল়হংসজাতকং (১)

533. Cūḷahaṃsajātakaṃ (1)

.

1.

‘‘সুমুখ অনুপচিনন্তা, পক্কমন্তি ৰিহঙ্গমা।

‘‘Sumukha anupacinantā, pakkamanti vihaṅgamā;

গচ্ছ তুৰম্পি মা কঙ্খি, নত্থি বদ্ধে 1 সহাযতা’’॥

Gaccha tuvampi mā kaṅkhi, natthi baddhe 2 sahāyatā’’.

.

2.

‘‘গচ্ছে ৰাহং ন ৰা গচ্ছে, ন তেন অমরো সিযং।

‘‘Gacche vāhaṃ na vā gacche, na tena amaro siyaṃ;

সুখিতং তং উপাসিত্ৰা, দুক্খিতং তং কথং জহে॥

Sukhitaṃ taṃ upāsitvā, dukkhitaṃ taṃ kathaṃ jahe.

.

3.

‘‘মরণং ৰা তযা সদ্ধিং, জীৰিতং ৰা তযা ৰিনা।

‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā;

তদেৰ মরণং সেয্যো, যঞ্চে জীৰে তযা ৰিনা॥

Tadeva maraṇaṃ seyyo, yañce jīve tayā vinā.

.

4.

‘‘নেস ধম্মো মহারাজ, যং তং এৰং গতং জহে।

‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ taṃ evaṃ gataṃ jahe;

যা গতি তুয্হং সা ময্হং, রুচ্চতে ৰিহগাধিপ॥

Yā gati tuyhaṃ sā mayhaṃ, ruccate vihagādhipa.

.

5.

‘‘কা নু পাসেন বদ্ধস্স 3, গতি অঞ্ঞা মহানসা।

‘‘Kā nu pāsena baddhassa 4, gati aññā mahānasā;

সা কথং চেতযানস্স, মুত্তস্স তৰ রুচ্চতি॥

Sā kathaṃ cetayānassa, muttassa tava ruccati.

.

6.

‘‘কং ৰা ত্ৰং পস্সসে অত্থং, মম তুয্হঞ্চ পক্খিম।

‘‘Kaṃ vā tvaṃ passase atthaṃ, mama tuyhañca pakkhima;

ঞাতীনং ৰাৰসিট্ঠানং, উভিন্নং জীৰিতক্খযে॥

Ñātīnaṃ vāvasiṭṭhānaṃ, ubhinnaṃ jīvitakkhaye.

.

7.

‘‘যং ন কঞ্চনদেপিঞ্ছ 5, অন্ধেন তমসা গতং।

‘‘Yaṃ na kañcanadepiñcha 6, andhena tamasā gataṃ;

তাদিসে সঞ্চজং পাণং, কমত্থমভিজোতযে’’॥

Tādise sañcajaṃ pāṇaṃ, kamatthamabhijotaye’’.

.

8.

‘‘কথং নু পততং সেট্ঠ, ধম্মে অত্থং ন বুজ্ঝসি 7

‘‘Kathaṃ nu patataṃ seṭṭha, dhamme atthaṃ na bujjhasi 8;

ধম্মো অপচিতো সন্তো, অত্থং দস্সেতি পাণিনং॥

Dhammo apacito santo, atthaṃ dasseti pāṇinaṃ.

.

9.

‘‘সোহং ধম্মং অপেক্খানো, ধম্মা চত্থং সমুট্ঠিতং।

‘‘Sohaṃ dhammaṃ apekkhāno, dhammā catthaṃ samuṭṭhitaṃ;

ভত্তিঞ্চ তযি সম্পস্সং, নাৰকঙ্খামি জীৰিতং’’॥

Bhattiñca tayi sampassaṃ, nāvakaṅkhāmi jīvitaṃ’’.

১০.

10.

‘‘অদ্ধা এসো সতং ধম্মো, যো মিত্তো মিত্তমাপদে।

‘‘Addhā eso sataṃ dhammo, yo mitto mittamāpade;

ন চজে জীৰিতস্সাপি, হেতুধম্মমনুস্সরং॥

Na caje jīvitassāpi, hetudhammamanussaraṃ.

১১.

11.

‘‘স্ৰাযং ধম্মো চ তে চিণ্ণো, ভত্তি চ ৰিদিতা মযি।

‘‘Svāyaṃ dhammo ca te ciṇṇo, bhatti ca viditā mayi;

কামং করস্সু ময্হেতং, গচ্ছেৰানুমতো মযা’’॥

Kāmaṃ karassu mayhetaṃ, gacchevānumato mayā’’.

১২.

12.

‘‘অপি ত্ৰেৰং গতে কালে, যং খণ্ডং 9 ঞাতিনং মযা।

‘‘Api tvevaṃ gate kāle, yaṃ khaṇḍaṃ 10 ñātinaṃ mayā;

তযা তং বুদ্ধিসম্পন্নং 11, অস্স পরমসংৰুতং॥

Tayā taṃ buddhisampannaṃ 12, assa paramasaṃvutaṃ.

১৩.

13.

‘‘ইচ্চেৰং 13 মন্তযন্তানং, অরিযানং অরিযৰুত্তিনং।

‘‘Iccevaṃ 14 mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ;

পচ্চদিস্সথ নেসাদো, আতুরানমিৰন্তকো॥

Paccadissatha nesādo, āturānamivantako.

১৪.

14.

‘‘তে সত্তুমভিসঞ্চিক্খ, দীঘরত্তং হিতা দিজা।

‘‘Te sattumabhisañcikkha, dīgharattaṃ hitā dijā;

তুণ্হীমাসিত্থ উভযো, ন সঞ্চলেসুমাসনা 15

Tuṇhīmāsittha ubhayo, na sañcalesumāsanā 16.

১৫.

15.

‘‘ধতরট্ঠে চ দিস্ৰান, সমুড্ডেন্তে ততো ততো।

‘‘Dhataraṭṭhe ca disvāna, samuḍḍente tato tato;

অভিক্কমথ ৰেগেন, দিজসত্তু দিজাধিপে॥

Abhikkamatha vegena, dijasattu dijādhipe.

১৬.

16.

‘‘সো চ ৰেগেনভিক্কম্ম, আসজ্জ পরমে দিজে।

‘‘So ca vegenabhikkamma, āsajja parame dije;

পচ্চকমিত্থ 17 নেসাদো, বদ্ধা ইতি ৰিচিন্তযং॥

Paccakamittha 18 nesādo, baddhā iti vicintayaṃ.

১৭.

17.

‘‘একংৰ বদ্ধমাসীনং, অবদ্ধঞ্চ পুনাপরং।

‘‘Ekaṃva baddhamāsīnaṃ, abaddhañca punāparaṃ;

আসজ্জ বদ্ধমাসীনং, পেক্খমানমদীনৰং॥

Āsajja baddhamāsīnaṃ, pekkhamānamadīnavaṃ.

১৮.

18.

‘‘ততো সো ৰিমতোযেৰ, পণ্ডরে অজ্ঝভাসথ।

‘‘Tato so vimatoyeva, paṇḍare ajjhabhāsatha;

পৰড্ঢকাযে আসীনে, দিজসঙ্ঘগণাধিপে॥

Pavaḍḍhakāye āsīne, dijasaṅghagaṇādhipe.

১৯.

19.

‘‘যং নু পাসেন মহতা, বদ্ধো ন কুরুতে দিসং।

‘‘Yaṃ nu pāsena mahatā, baddho na kurute disaṃ;

অথ কস্মা অবদ্ধো ত্ৰং, বলী পক্খি ন গচ্ছসি॥

Atha kasmā abaddho tvaṃ, balī pakkhi na gacchasi.

২০.

20.

‘‘কিন্নু ত্যাযং 19 দিজো হোতি, মুত্তো বদ্ধং উপাসসি।

‘‘Kinnu tyāyaṃ 20 dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi;

ওহায সকুণা যন্তি, কিং একো অৰহীযসি’’॥

Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’.

২১.

21.

‘‘রাজা মে সো দিজামিত্ত, সখা পাণসমো চ মে।

‘‘Rājā me so dijāmitta, sakhā pāṇasamo ca me;

নেৰ নং ৰিজহিস্সামি, যাৰ কালস্স পরিযাযং॥

Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ.

২২.

22.

‘‘কথং পনাযং ৰিহঙ্গো, নাদ্দস পাসমোড্ডিতং।

‘‘Kathaṃ panāyaṃ vihaṅgo, nāddasa pāsamoḍḍitaṃ;

পদঞ্হেতং মহন্তানং, বোদ্ধুমরহন্তি আপদং॥

Padañhetaṃ mahantānaṃ, boddhumarahanti āpadaṃ.

২৩.

23.

‘‘যদা পরাভৰো হোতি, পোসো জীৰিতসঙ্খযে।

‘‘Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye;

অথ জালঞ্চ পাসঞ্চ, আসজ্জাপি ন বুজ্ঝতি॥

Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati.

২৪.

24.

‘‘অপি ত্ৰেৰ মহাপঞ্ঞ, পাসা বহুৰিধা ততা 21

‘‘Api tveva mahāpañña, pāsā bahuvidhā tatā 22;

গুয্হমাসজ্জ 23 বজ্ঝন্তি, অথেৰং জীৰিতক্খযে’’॥

Guyhamāsajja 24 bajjhanti, athevaṃ jīvitakkhaye’’.

২৫.

25.

‘‘অপি নাযং তযা সদ্ধিং, সংৰাসস্স 25 সুখুদ্রযো।

‘‘Api nāyaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsassa 26 sukhudrayo;

অপি নো অনুমঞ্ঞাসি, অপি নো জীৰিতং দদে’’॥

Api no anumaññāsi, api no jīvitaṃ dade’’.

২৬.

26.

‘‘ন চেৰ মে ত্ৰং বদ্ধোসি, নপি ইচ্ছামি তে ৰধং।

‘‘Na ceva me tvaṃ baddhosi, napi icchāmi te vadhaṃ;

কামং খিপ্পমিতো গন্ত্ৰা, জীৰ ত্ৰং অনিঘো চিরং’’॥

Kāmaṃ khippamito gantvā, jīva tvaṃ anigho ciraṃ’’.

২৭.

27.

‘‘নেৰাহমেতমিচ্ছামি , অঞ্ঞত্রেতস্স জীৰিতা।

‘‘Nevāhametamicchāmi , aññatretassa jīvitā;

সচে একেন তুট্ঠোসি, মুঞ্চেতং মঞ্চ ভক্খয॥

Sace ekena tuṭṭhosi, muñcetaṃ mañca bhakkhaya.

২৮.

28.

‘‘আরোহপরিণাহেন, তুল্যাস্মা 27 ৰযসা উভো।

‘‘Ārohapariṇāhena, tulyāsmā 28 vayasā ubho;

ন তে লাভেন জীৰত্থি 29, এতেন নিমিনা তুৰং॥

Na te lābhena jīvatthi 30, etena niminā tuvaṃ.

২৯.

29.

‘‘তদিঙ্ঘ সমপেক্খস্সু 31, হোতু গিদ্ধি তৰম্হসু 32

‘‘Tadiṅgha samapekkhassu 33, hotu giddhi tavamhasu 34;

মং পুব্বে বন্ধ পাসেন, পচ্ছা মুঞ্চ দিজাধিপং॥

Maṃ pubbe bandha pāsena, pacchā muñca dijādhipaṃ.

৩০.

30.

‘‘তাৰদেৰ চ তে লাভো, কতাস্স 35 যাচনায চ।

‘‘Tāvadeva ca te lābho, katāssa 36 yācanāya ca;

মিত্তি চ ধতরট্ঠেহি, যাৰজীৰায তে সিযা’’॥

Mitti ca dhataraṭṭhehi, yāvajīvāya te siyā’’.

৩১.

31.

‘‘পস্সন্তু নো মহাসঙ্ঘা, তযা মুত্তং ইতো গতং।

‘‘Passantu no mahāsaṅghā, tayā muttaṃ ito gataṃ;

মিত্তামচ্চা চ ভচ্চা চ, পুত্তদারা চ বন্ধৰা॥

Mittāmaccā ca bhaccā ca, puttadārā ca bandhavā.

৩২.

32.

‘‘ন চ তে তাদিসা মিত্তা, বহূনং 37 ইধ ৰিজ্জতি।

‘‘Na ca te tādisā mittā, bahūnaṃ 38 idha vijjati;

যথা ত্ৰং ধতরট্ঠস্স, পাণসাধারণো সখা॥

Yathā tvaṃ dhataraṭṭhassa, pāṇasādhāraṇo sakhā.

৩৩.

33.

‘‘সো তে সহাযং মুঞ্চামি, হোতু রাজা তৰানুগো।

‘‘So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo;

কামং খিপ্পমিতো গন্ত্ৰা, ঞাতিমজ্ঝে ৰিরোচথ’’॥

Kāmaṃ khippamito gantvā, ñātimajjhe virocatha’’.

৩৪.

34.

‘‘সো পতীতো পমুত্তেন, ভত্তুনা 39 ভত্তুগারৰো।

‘‘So patīto pamuttena, bhattunā 40 bhattugāravo;

অজ্ঝভাসথ ৰক্কঙ্গো 41, ৰাচং কণ্ণসুখং ভণং॥

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo 42, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.

৩৫.

35.

‘‘এৰং লুদ্দক নন্দস্সু, সহ সব্বেহি ঞাতিভি।

‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;

যথাহমজ্জ নন্দামি, মুত্তং দিস্ৰা দিজাধিপং’’॥

Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ’’.

৩৬.

36.

‘‘এহি তং অনুসিক্খামি, যথা ত্ৰমপি লচ্ছসে।

‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;

লাভং তৰাযং 43 ধতরট্ঠো, পাপং কিঞ্চি 44 ন দক্খতি॥

Lābhaṃ tavāyaṃ 45 dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci 46 na dakkhati.

৩৭.

37.

‘‘খিপ্পমন্তেপুরং নেত্ৰা 47, রঞ্ঞো দস্সেহি নো উভো।

‘‘Khippamantepuraṃ netvā 48, rañño dassehi no ubho;

অবদ্ধে পকতিভূতে, কাজে 49 উভযতো ঠিতে॥

Abaddhe pakatibhūte, kāje 50 ubhayato ṭhite.

৩৮.

38.

‘‘ধতরট্ঠা মহারাজ, হংসাধিপতিনো ইমে।

‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;

অযঞ্হি রাজা হংসানং, অযং সেনাপতীতরো॥

Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.

৩৯.

39.

‘‘অসংসযং ইমং দিস্ৰা, হংসরাজং নরাধিপো।

‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;

পতীতো সুমনো ৰিত্তো 51, বহুং দস্সতি তে ধনং’’॥

Patīto sumano vitto 52, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.

৪০.

40.

‘‘তস্স তং ৰচনং সুত্ৰা, কম্মুনা উপপাদযি।

‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, kammunā upapādayi;

খিপ্পমন্তেপুরং গন্ত্ৰা, রঞ্ঞো হংসে অদস্সযি।

Khippamantepuraṃ gantvā, rañño haṃse adassayi;

অবদ্ধে পকতিভূতে, কাজে উভযতো ঠিতে॥

Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.

৪১.

41.

‘‘ধতরট্ঠা মহারাজ, হংসাধিপতিনো ইমে।

‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;

অযঞ্হি রাজা হংসানং, অযং সেনাপতীতরো’’॥

Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro’’.

৪২.

42.

‘‘কথং পনিমে ৰিহঙ্গা 53, তৰ হত্থত্তমাগতা 54

‘‘Kathaṃ panime vihaṅgā 55, tava hatthattamāgatā 56;

কথং লুদ্দো মহন্তানং, ইস্সরে ইধ অজ্ঝগা’’॥

Kathaṃ luddo mahantānaṃ, issare idha ajjhagā’’.

৪৩.

43.

‘‘ৰিহিতা সন্তিমে পাসা, পল্ললেসু জনাধিপ।

‘‘Vihitā santime pāsā, pallalesu janādhipa;

যং যদাযতনং মঞ্ঞে, দিজানং পাণরোধনং॥

Yaṃ yadāyatanaṃ maññe, dijānaṃ pāṇarodhanaṃ.

৪৪.

44.

‘‘তাদিসং পাসমাসজ্জ, হংসরাজা অবজ্ঝথ।

‘‘Tādisaṃ pāsamāsajja, haṃsarājā abajjhatha;

তং অবদ্ধো উপাসীনো, মমাযং অজ্ঝভাসথ॥

Taṃ abaddho upāsīno, mamāyaṃ ajjhabhāsatha.

৪৫.

45.

‘‘সুদুক্করং অনরিযেহি, দহতে ভাৰমুত্তমং।

‘‘Sudukkaraṃ anariyehi, dahate bhāvamuttamaṃ;

ভত্তুরত্থে পরক্কন্তো, ধম্মযুত্তো 57 ৰিহঙ্গমো॥

Bhatturatthe parakkanto, dhammayutto 58 vihaṅgamo.

৪৬.

46.

‘‘অত্তনাযং 59 চজিত্ৰান, জীৰিতং জীৰিতারহো।

‘‘Attanāyaṃ 60 cajitvāna, jīvitaṃ jīvitāraho;

অনুত্থুনন্তো আসীনো, ভত্তু যাচিত্থ জীৰিতং॥

Anutthunanto āsīno, bhattu yācittha jīvitaṃ.

৪৭.

47.

‘‘তস্স তং ৰচনং সুত্ৰা, পসাদমহমজ্ঝগা।

‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamahamajjhagā;

ততো নং পামুচিং 61 পাসা, অনুঞ্ঞাসিং সুখেন চ॥

Tato naṃ pāmuciṃ 62 pāsā, anuññāsiṃ sukhena ca.

৪৮.

48.

‘‘‘সো পতীতো পমুত্তেন, ভত্তুনা ভত্তুগারৰো।

‘‘‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo;

অজ্ঝভাসথ ৰক্কঙ্গো, ৰাচং কণ্ণসুখং ভণং॥

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.

৪৯.

49.

‘‘‘এৰং লুদ্দক নন্দস্সু, সহ সব্বেহি ঞাতিভি।

‘‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;

যথাহমজ্জ নন্দামি, মুত্তং দিস্ৰা দিজাধিপং॥

Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ.

৫০.

50.

‘‘‘এহি তং অনুসিক্খামি, যথা ত্ৰমপি লচ্ছসে।

‘‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;

লাভং তৰাযং ধতরট্ঠো, পাপং কিঞ্চি ন দক্খতি॥

Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati.

৫১.

51.

‘‘‘খিপ্পমন্তেপুরং নেত্ৰা 63, রঞ্ঞো দস্সেহি নো উভো।

‘‘‘Khippamantepuraṃ netvā 64, rañño dassehi no ubho;

অবদ্ধে পকতিভূতে, কাজে উভযতো ঠিতে॥

Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.

৫২.

52.

‘‘‘ধতরট্ঠা মহারাজ, হংসাধিপতিনো ইমে।

‘‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;

অযঞ্হি রাজা হংসানং, অযং সেনাপতীতরো॥

Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.

৫৩.

53.

‘‘‘অসংসযং ইমং দিস্ৰা, হংসরাজং নরাধিপো।

‘‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;

পতীতো সুমনো ৰিত্তো, বহুং দস্সতি তে ধনং’॥

Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’.

৫৪.

54.

‘‘এৰমেতস্স ৰচনা, আনীতামে উভো মযা।

‘‘Evametassa vacanā, ānītāme ubho mayā;

এত্থেৰ হি ইমে আসুং 65, উভো অনুমতা মযা॥

Ettheva hi ime āsuṃ 66, ubho anumatā mayā.

৫৫.

55.

‘‘সোযং এৰং গতো পক্খী, দিজো পরমধম্মিকো।

‘‘Soyaṃ evaṃ gato pakkhī, dijo paramadhammiko;

মাদিসস্স হি লুদ্দস্স, জনযেয্যাথ মদ্দৰং॥

Mādisassa hi luddassa, janayeyyātha maddavaṃ.

৫৬.

56.

‘‘উপাযনঞ্চ তে দেৰ, নাঞ্ঞং পস্সামি এদিসং।

‘‘Upāyanañca te deva, nāññaṃ passāmi edisaṃ;

সব্বসাকুণিকাগামে, তং পস্স মনুজাধিপ’’॥

Sabbasākuṇikāgāme, taṃ passa manujādhipa’’.

৫৭.

57.

‘‘দিস্ৰা নিসিন্নং রাজানং, পীঠে সোৰণ্ণযে সুভে।

‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, pīṭhe sovaṇṇaye subhe;

অজ্ঝভাসথ ৰক্কঙ্গো, ৰাচং কণ্ণসুখং ভণং॥

Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.

৫৮.

58.

‘‘কচ্চিন্নু ভোতো কুসলং, কচ্চি ভোতো অনামযং।

‘‘Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;

কচ্চি রট্ঠমিদং ফীতং, ধম্মেন মনুসাসসি’’॥

Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’.

৫৯.

59.

‘‘কুসলঞ্চেৰ মে হংস, অথো হংস অনামযং।

‘‘Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ;

অথো রট্ঠমিদং ফীতং, ধম্মেন মনুসাসহং’’ 67

Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ’’ 68.

৬০.

60.

‘‘কচ্চি ভোতো অমচ্চেসু, দোসো কোচি ন ৰিজ্জতি।

‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati;

কচ্চি চ 69 তে তৰত্থেসু, নাৰকঙ্খন্তি জীৰিতং’’॥

Kacci ca 70 te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.

৬১.

61.

‘‘অথোপি মে অমচ্চেসু, দোসো কোচি ন ৰিজ্জতি।

‘‘Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati;

অথোপি তে 71 মমত্থেসু, নাৰকঙ্খন্তি জীৰিতং’’॥

Athopi te 72 mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.

৬২.

62.

‘‘কচ্চি তে সাদিসী ভরিযা, অস্সৰা পিযভাণিনী।

‘‘Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;

পুত্তরূপযসূপেতা, তৰ ছন্দৰসানুগা’’॥

Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’.

৬৩.

63.

‘‘অথো মে সাদিসী ভরিযা, অস্সৰা পিযভাণিনী।

‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;

পুত্তরূপযসূপেতা, মম ছন্দৰসানুগা’’॥

Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’.

৬৪.

64.

‘‘ভৰন্তং 73 কচ্চি নু মহা-সত্তুহত্থত্ততং 74 গতো।

‘‘Bhavantaṃ 75 kacci nu mahā-sattuhatthattataṃ 76 gato;

দুক্খমাপজ্জি ৰিপুলং, তস্মিং পঠমমাপদে॥

Dukkhamāpajji vipulaṃ, tasmiṃ paṭhamamāpade.

৬৫.

65.

‘‘কচ্চি যন্তাপতিত্ৰান, দণ্ডেন সমপোথযি।

‘‘Kacci yantāpatitvāna, daṇḍena samapothayi;

এৰমেতেসং জম্মানং, পাতিকং 77 ভৰতি তাৰদে’’॥

Evametesaṃ jammānaṃ, pātikaṃ 78 bhavati tāvade’’.

৬৬.

66.

‘‘খেমমাসি মহারাজ, এৰমাপদিযা সতি 79

‘‘Khemamāsi mahārāja, evamāpadiyā sati 80;

ন চাযং কিঞ্চি রস্মাসু, সত্তূৰ সমপজ্জথ॥

Na cāyaṃ kiñci rasmāsu, sattūva samapajjatha.

৬৭.

67.

‘‘পচ্চগমিত্থ নেসাদো, পুব্বেৰ অজ্ঝভাসথ।

‘‘Paccagamittha nesādo, pubbeva ajjhabhāsatha;

তদাযং সুমুখোযেৰ, পণ্ডিতো পচ্চভাসথ॥

Tadāyaṃ sumukhoyeva, paṇḍito paccabhāsatha.

৬৮.

68.

‘‘তস্স তং ৰচনং সুত্ৰা, পসাদমযমজ্ঝগা।

‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamayamajjhagā;

ততো মং পামুচী পাসা, অনুঞ্ঞাসি সুখেন চ॥

Tato maṃ pāmucī pāsā, anuññāsi sukhena ca.

৬৯.

69.

‘‘ইদঞ্চ সুমুখেনেৰ, এতদত্থায চিন্তিতং।

‘‘Idañca sumukheneva, etadatthāya cintitaṃ;

ভোতো সকাসেগমনং 81, এতস্স ধনমিচ্ছতা’’॥

Bhoto sakāsegamanaṃ 82, etassa dhanamicchatā’’.

৭০.

70.

‘‘স্ৰাগতঞ্চেৰিদং ভৰতং, পতীতো চস্মি দস্সনা।

‘‘Svāgatañcevidaṃ bhavataṃ, patīto casmi dassanā;

এসো চাপি বহুং ৰিত্তং, লভতং যাৰদিচ্ছতি’’ 83

Eso cāpi bahuṃ vittaṃ, labhataṃ yāvadicchati’’ 84.

৭১.

71.

‘‘সন্তপ্পযিত্ৰা নেসাদং, ভোগেহি মনুজাধিপো।

‘‘Santappayitvā nesādaṃ, bhogehi manujādhipo;

অজ্ঝভাসথ ৰক্কঙ্গং, ৰাচং কণ্ণসুখং ভণং’’॥

Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṃ, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ’’.

৭২.

72.

‘‘যং খলু ধম্মমাধীনং, ৰসো ৰত্ততি কিঞ্চনং।

‘‘Yaṃ khalu dhammamādhīnaṃ, vaso vattati kiñcanaṃ;

সব্বত্থিস্সরিযং তৰ 85, তং পসাস 86 যদিচ্ছথ॥

Sabbatthissariyaṃ tava 87, taṃ pasāsa 88 yadicchatha.

৭৩.

73.

‘‘দানত্থং উপভোত্তুং ৰা, যং চঞ্ঞং উপকপ্পতি।

‘‘Dānatthaṃ upabhottuṃ vā, yaṃ caññaṃ upakappati;

এতং দদামি ৰো ৰিত্তং, ইস্সরিযং 89 ৰিস্সজামি ৰো’’॥

Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ 90 vissajāmi vo’’.

৭৪.

74.

‘‘যথা চ ম্যাযং সুমুখো, অজ্ঝভাসেয্য পণ্ডিতো।

‘‘Yathā ca myāyaṃ sumukho, ajjhabhāseyya paṇḍito;

কামসা বুদ্ধিসম্পন্নো, তং ম্যাস্স পরমপ্পিযং’’॥

Kāmasā buddhisampanno, taṃ myāssa paramappiyaṃ’’.

৭৫.

75.

‘‘অহং খলু মহারাজ, নাগরাজারিৰন্তরং।

‘‘Ahaṃ khalu mahārāja, nāgarājārivantaraṃ;

পটিৰত্তুং ন সক্কোমি, ন মে সো ৰিনযো সিযা॥

Paṭivattuṃ na sakkomi, na me so vinayo siyā.

৭৬.

76.

‘‘অম্হাকঞ্চেৰ সো 91 সেট্ঠো, ত্ৰঞ্চ উত্তমসত্তৰো।

‘‘Amhākañceva so 92 seṭṭho, tvañca uttamasattavo;

ভূমিপালো মনুস্সিন্দো, পূজা বহূহি হেতুহি॥

Bhūmipālo manussindo, pūjā bahūhi hetuhi.

৭৭.

77.

‘‘তেসং উভিন্নং ভণতং, ৰত্তমানে ৰিনিচ্ছযে।

‘‘Tesaṃ ubhinnaṃ bhaṇataṃ, vattamāne vinicchaye;

নন্তরং 93 পটিৰত্তব্বং, পেস্সেন 94 মনুজাধিপ’’॥

Nantaraṃ 95 paṭivattabbaṃ, pessena 96 manujādhipa’’.

৭৮.

78.

‘‘ধম্মেন কির নেসাদো, পণ্ডিতো অণ্ডজো ইতি।

‘‘Dhammena kira nesādo, paṇḍito aṇḍajo iti;

ন হেৰ অকতত্তস্স, নযো এতাদিসো সিযা॥

Na heva akatattassa, nayo etādiso siyā.

৭৯.

79.

‘‘এৰং অগ্গপকতিমা, এৰং উত্তমসত্তৰো।

‘‘Evaṃ aggapakatimā, evaṃ uttamasattavo;

যাৰতত্থি মযা দিট্ঠা, নাঞ্ঞং পস্সামি এদিসং॥

Yāvatatthi mayā diṭṭhā, nāññaṃ passāmi edisaṃ.

৮০.

80.

‘‘তুট্ঠোস্মি ৰো পকতিযা, ৰাক্যেন মধুরেন চ।

‘‘Tuṭṭhosmi vo pakatiyā, vākyena madhurena ca;

এসো চাপি মমচ্ছন্দো, চিরং পস্সেয্য ৰো উভো’’॥

Eso cāpi mamacchando, ciraṃ passeyya vo ubho’’.

৮১.

81.

‘‘যং কিচ্চং 97 পরমে মিত্তে, কতমস্মাসু 98 তং তযা।

‘‘Yaṃ kiccaṃ 99 parame mitte, katamasmāsu 100 taṃ tayā;

পত্তা নিস্সংসযং ত্যাম্হা 101, ভত্তিরস্মাসু যা তৰ॥

Pattā nissaṃsayaṃ tyāmhā 102, bhattirasmāsu yā tava.

৮২.

82.

‘‘অদুঞ্চ নূন সুমহা, ঞাতিসঙ্ঘস্স মন্তরং।

‘‘Aduñca nūna sumahā, ñātisaṅghassa mantaraṃ;

অদস্সনেন অস্মাকং 103, দুক্খং বহূসু পক্খিসু॥

Adassanena asmākaṃ 104, dukkhaṃ bahūsu pakkhisu.

৮৩.

83.

‘‘তেসং সোকৰিঘাতায, তযা অনুমতা মযং।

‘‘Tesaṃ sokavighātāya, tayā anumatā mayaṃ;

তং পদক্খিণতো কত্ৰা, ঞাতিং 105 পস্সেমুরিন্দম 106

Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ 107 passemurindama 108.

৮৪.

84.

‘‘অদ্ধাহং ৰিপুলং পীতিং, ভৰতং ৰিন্দামি দস্সনা।

‘‘Addhāhaṃ vipulaṃ pītiṃ, bhavataṃ vindāmi dassanā;

এসো চাপি মহা অত্থো, ঞাতিৰিস্সাসনা সিযা’’॥

Eso cāpi mahā attho, ñātivissāsanā siyā’’.

৮৫.

85.

‘‘ইদং ৰত্ৰা ধতরট্ঠো 109, হংসরাজা নরাধিপং।

‘‘Idaṃ vatvā dhataraṭṭho 110, haṃsarājā narādhipaṃ;

উত্তমং জৰমন্ৰায 111, ঞাতিসঙ্ঘং উপাগমুং॥

Uttamaṃ javamanvāya 112, ñātisaṅghaṃ upāgamuṃ.

৮৬.

86.

‘‘তে অরোগে অনুপ্পত্তে, দিস্ৰান পরমে দিজে।

‘‘Te aroge anuppatte, disvāna parame dije;

কেকাতি মকরুং হংসা, পুথুসদ্দো অজাযথ॥

Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha.

৮৭.

87.

‘‘তে পতীতা পমুত্তেন, ভত্তুনা ভত্তুগারৰা।

‘‘Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā;

সমন্তা পরিকিরিংসু 113, অণ্ডজা লদ্ধপচ্চযা’’॥

Samantā parikiriṃsu 114, aṇḍajā laddhapaccayā’’.

৮৮.

88.

‘‘এৰং মিত্তৰতং অত্থা, সব্বে হোন্তি পদক্খিণা।

‘‘Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā;

হংসা যথা ধতরট্ঠা, ঞাতিসঙ্ঘং উপাগমু’’ন্তি॥

Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.

চূল় 115 হংসজাতকং পঠমং।

Cūḷa 116 haṃsajātakaṃ paṭhamaṃ.







Footnotes:
1. বন্ধে (স্যা॰ ক॰)
2. bandhe (syā. ka.)
3. বন্ধস্স (স্যা॰ ক॰)
4. bandhassa (syā. ka.)
5. দেপিচ্ছ (সী॰ পী॰), দ্ৰেপিচ্ছ (স্যা॰)
6. depiccha (sī. pī.), dvepiccha (syā.)
7. বুজ্ঝসে (সী॰)
8. bujjhase (sī.)
9. বদ্ধং (সী॰), বন্ধং (পী॰)
10. baddhaṃ (sī.), bandhaṃ (pī.)
11. বুদ্ধিসম্পন্ন (সী॰ স্যা॰ পী॰)
12. buddhisampanna (sī. syā. pī.)
13. ইচ্চেৰ (সী॰ পী॰)
14. icceva (sī. pī.)
15. ন চ সঞ্চেসু’মাসনা (সী॰ পী॰)
16. na ca sañcesu’māsanā (sī. pī.)
17. পচ্চকম্পিত্থ (সী॰ স্যা॰ পী॰)
18. paccakampittha (sī. syā. pī.)
19. তা’যং (সী॰ পী॰ ক॰)
20. tā’yaṃ (sī. pī. ka.)
21. ততা (স্যা॰ ক॰)
22. tatā (syā. ka.)
23. গূল়্হমাসজ্জ (সী॰ পী॰)
24. gūḷhamāsajja (sī. pī.)
25. সম্ভাসস্স (সী॰ পী॰)
26. sambhāsassa (sī. pī.)
27. তুল্যাম্হা (ক॰)
28. tulyāmhā (ka.)
29. জীনত্থি (সী॰ স্যা॰ পী॰)
30. jīnatthi (sī. syā. pī.)
31. সমৰেক্খসু (সী॰ পী॰)
32. তৰস্মসু (সী॰ স্যা॰)
33. samavekkhasu (sī. pī.)
34. tavasmasu (sī. syā.)
35. কতস্সা (সী॰ পী॰)
36. katassā (sī. pī.)
37. বহুন্নং (সী॰ পী॰)
38. bahunnaṃ (sī. pī.)
39. ভত্তুনো (স্যা॰)
40. bhattuno (syā.)
41. ৰঙ্কঙ্গো (স্যা॰)
42. vaṅkaṅgo (syā.)
43. যথাযং (সী॰ পী॰)
44. কঞ্চি (সী॰)
45. yathāyaṃ (sī. pī.)
46. kañci (sī.)
47. গন্ত্ৰা (স্যা॰ ক॰)
48. gantvā (syā. ka.)
49. কাচে (পী॰)
50. kāce (pī.)
51. চিত্তো (ক॰)
52. citto (ka.)
53. ৰিহগা (সী॰ পী॰)
54. হত্থত্থ’মাগতা (সী॰ স্যা॰ পী॰)
55. vihagā (sī. pī.)
56. hatthattha’māgatā (sī. syā. pī.)
57. ধম্মে যুত্তো (সী॰ পী॰)
58. dhamme yutto (sī. pī.)
59. অত্তনো যং (স্যা॰)
60. attano yaṃ (syā.)
61. পামুঞ্চিং (পী॰ ক॰)
62. pāmuñciṃ (pī. ka.)
63. গন্ত্ৰা (সব্বত্থ)
64. gantvā (sabbattha)
65. অস্সু (সী॰ স্যা॰ পী॰)
66. assu (sī. syā. pī.)
67. মনুসিস্সতি (সী॰ পী॰)
68. manusissati (sī. pī.)
69. কচ্চিন্নু (সী॰ পী॰)
70. kaccinnu (sī. pī.)
71. অথোপিমে (সী॰ পী॰)
72. athopime (sī. pī.)
73. ভৰং তু (সী॰ পী॰), ভৰন্নু (স্যা॰)
74. হত্থত্থতং (সী॰ স্যা॰ পী॰)
75. bhavaṃ tu (sī. pī.), bhavannu (syā.)
76. hatthatthataṃ (sī. syā. pī.)
77. পাকতিকং (সী॰ পী॰)
78. pākatikaṃ (sī. pī.)
79. এৰমাপদি সংসতি (সী॰ পী॰)
80. evamāpadi saṃsati (sī. pī.)
81. সকাসে + আগমনং
82. sakāse + āgamanaṃ
83. যাৰতিচ্ছতি (সী॰ পী॰)
84. yāvaticchati (sī. pī.)
85. সব্বত্থিস্সরিযং ভৰতং (সী॰ স্যা॰ পী॰), সব্বিস্সরিযং ভৰতং (স্যা॰ ক॰)
86. পসাসথ (সী॰ স্যা॰ পী॰)
87. sabbatthissariyaṃ bhavataṃ (sī. syā. pī.), sabbissariyaṃ bhavataṃ (syā. ka.)
88. pasāsatha (sī. syā. pī.)
89. ইস্সেরং (সী॰), ইস্সরং (পী॰)
90. isseraṃ (sī.), issaraṃ (pī.)
91. যো (সী॰ পী॰)
92. yo (sī. pī.)
93. নান্তরং (সী॰ পী॰)
94. পেসেন (ক॰)
95. nāntaraṃ (sī. pī.)
96. pesena (ka.)
97. যংকিঞ্চি (পী॰)
98. রস্মাসু (সী॰ পী॰)
99. yaṃkiñci (pī.)
100. rasmāsu (sī. pī.)
101. ত্যম্হা (পী॰)
102. tyamhā (pī.)
103. অম্হাকং (সী॰ পী॰)
104. amhākaṃ (sī. pī.)
105. ঞাতী (সী॰ স্যা॰ পী॰)
106. পস্সেমরিন্দম (সী॰ পী॰)
107. ñātī (sī. syā. pī.)
108. passemarindama (sī. pī.)
109. ধতরট্ঠা (সী॰)
110. dhataraṭṭhā (sī.)
111. উত্তমজৰমত্তায (সী॰ পী॰)
112. uttamajavamattāya (sī. pī.)
113. পরিকরিংসু (সী॰ স্যা॰ পী॰)
114. parikariṃsu (sī. syā. pī.)
115. চুল্ল (সী॰ স্যা॰ পী॰)
116. culla (sī. syā. pī.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫৩৩] ১. চূল়হংসজাতকৰণ্ণনা • [533] 1. Cūḷahaṃsajātakavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact