| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
១០. ចូឡអស្សបុរសុត្តវណ្ណនា
10. Cūḷaassapurasuttavaṇṇanā
៤៣៥. បុរិមសទិសមេវាតិ ‘‘អស្សបុរវាសីនំ ភិក្ខុសង្ឃេ គារវពហុមានំ និបច្ចការញ្ច ទិស្វា ភិក្ខូ បិណ្ឌបាតាបចាយនេ និយោជេន្តោ ឥទំ សុត្តំ អភាសី’’តិ បុរិមសុត្តេ មហាអស្សបុរេ (ម. និ. អដ្ឋ. ២.៤១៥) វុត្តសទិសមេវ។ សមណានំ អនុច្ឆវិកាតិ សមណានំ សមណភាវស្ស អនុច្ឆវិកា បតិរូបា។ សមណានំ អនុលោមប្បដិបទាតិ សមណានំ សាមញ្ញសង្ខាតស្ស អរិយមគ្គស្ស អនុកូលប្បដិបទា។
435.Purimasadisamevāti ‘‘assapuravāsīnaṃ bhikkhusaṅghe gāravabahumānaṃ nipaccakārañca disvā bhikkhū piṇḍapātāpacāyane niyojento idaṃ suttaṃ abhāsī’’ti purimasutte mahāassapure (ma. ni. aṭṭha. 2.415) vuttasadisameva. Samaṇānaṃ anucchavikāti samaṇānaṃ samaṇabhāvassa anucchavikā patirūpā. Samaṇānaṃ anulomappaṭipadāti samaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātassa ariyamaggassa anukūlappaṭipadā.
៤៣៦. ឯតេ ធម្មាតិ ឯតេ បាឡិយំ អាគតា អភិជ្ឈាព្យាបាទាទយោ បាបធម្មា។ ឧប្បជ្ជមានាតិ ឧប្បជ្ជមានា ឯវ, បគេវ សន្តានេ ភាវិតា។ មលិនេតិ មលវន្តេ កិលិដ្ឋេ។ មលគ្គហិតេតិ គហិតមលេ សញ្ជាតមលេ។ សមណមលាតិ សមណានំ សមណភាវស្ស មលា។ ទុស្សន្តីតិ វិបជ្ជន្តិ វិនស្សន្តិ។ សមណទោសាតិ សមណានំ សមណភាវទូសនា។ កសដេតិ អសារេ។ និរោជេតិ និត្តេជេ។ អយតោ សុខតោ អបេតាតិ អបាយា, និរយាទយោ, តំ ផលំ អរហន្តិ, តំ បយោជនំ វា ឯតេសន្តិ អាបាយិកា។ ឋានានិ អភិជ្ឈាទយោ។ តេនាហ ‘‘អបាយេ’’តិអាទិ។ ការណភាវេន ទុគ្គតិបរិយាបន្នាយ វេទនាយ ហិតានីតិ ទុគ្គតិវេទនិយានិ។ តេន វុត្តំ ‘‘ទុគ្គតិយំ វិបាកវេទនាយ បច្ចយាន’’ន្តិ។ តិខិណំ អយន្តិ វេកន្តកសទិសំ សារអយំ។ អយេនាតិ អយោឃំសកេន។ កោញ្ចសកុណានំ កិរ កុច្ឆិយំ និវុត្ថំ យំ កិញ្ចិ ខរំ តិខិណញ្ច ហោតិ។ តថា ហិ តេសំ វច្ចំ អដ្ឋិម្បិ បាសាណម្បិ វិលីយាបេតិ។ តេន វុត្តំ ‘‘កោញ្ចសកុណេ ខាទាបេន្តី’’តិ។ តំ កិរ អយចុណ្ណំ អគ្គិនាបិ កិច្ឆេន ទយ្ហតិ, ភេសជ្ជពលេន បន សុខេន ទយ្ហេយ្យ។ តេន វុត្តំ ‘‘សុសិក្ខិតា ច នំ អយការា ពហុហត្ថកម្មមូលំ លភិត្វា ករោន្តី’’តិអាទិ។ អតិតិខិណំ ហោតិ, អញ្ញតរំ អយោពន្ធនំ ផេគ្គុទណ្ឌំ វិយ សុខេនេវ ឆិន្ទន្តិ។ សសពិឡារចម្មេហិ សង្ឃដិតដ្ឋេន សង្ឃាដីតិ វុច្ចតិ អាវុធបរិច្ឆទោតិ អាហ ‘‘សង្ឃាដិយាតិ កោសិយា’’តិ។ បរិយោនទ្ធន្តិ បរិតោ ឱនទ្ធំ ឆាទិតំ។ សមន្តតោ វេឋិតន្តិ សព្ពសោ បិហិតំ។
436.Ete dhammāti ete pāḷiyaṃ āgatā abhijjhābyāpādādayo pāpadhammā. Uppajjamānāti uppajjamānā eva, pageva santāne bhāvitā. Malineti malavante kiliṭṭhe. Malaggahiteti gahitamale sañjātamale. Samaṇamalāti samaṇānaṃ samaṇabhāvassa malā. Dussantīti vipajjanti vinassanti. Samaṇadosāti samaṇānaṃ samaṇabhāvadūsanā. Kasaṭeti asāre. Nirojeti nitteje. Ayato sukhato apetāti apāyā, nirayādayo, taṃ phalaṃ arahanti, taṃ payojanaṃ vā etesanti āpāyikā. Ṭhānāni abhijjhādayo. Tenāha ‘‘apāye’’tiādi. Kāraṇabhāvena duggatipariyāpannāya vedanāya hitānīti duggativedaniyāni. Tena vuttaṃ ‘‘duggatiyaṃ vipākavedanāya paccayāna’’nti. Tikhiṇaṃ ayanti vekantakasadisaṃ sāraayaṃ. Ayenāti ayoghaṃsakena. Koñcasakuṇānaṃ kira kucchiyaṃ nivutthaṃ yaṃ kiñci kharaṃ tikhiṇañca hoti. Tathā hi tesaṃ vaccaṃ aṭṭhimpi pāsāṇampi vilīyāpeti. Tena vuttaṃ ‘‘koñcasakuṇe khādāpentī’’ti. Taṃ kira ayacuṇṇaṃ aggināpi kicchena dayhati, bhesajjabalena pana sukhena dayheyya. Tena vuttaṃ ‘‘susikkhitā ca naṃ ayakārā bahuhatthakammamūlaṃ labhitvā karontī’’tiādi. Atitikhiṇaṃ hoti, aññataraṃ ayobandhanaṃ pheggudaṇḍaṃ viya sukheneva chindanti. Sasabiḷāracammehi saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭīti vuccati āvudhaparicchadoti āha ‘‘saṅghāṭiyāti kosiyā’’ti. Pariyonaddhanti parito onaddhaṃ chāditaṃ. Samantato veṭhitanti sabbaso pihitaṃ.
៤៣៧. រជោតិ អាគន្តុករជោ។ ជល្លន្តិ សរីរេ ឧដ្ឋានកលោណាទិមលំ។ រជោជល្លញ្ច វតសមាទានវសេន អនបនីតំ ឯតស្ស អត្ថីតិ រជោជល្លិកោ, តស្ស។ តេនាហ ‘‘រជោជល្លធារិនោ’’តិ។ ឧទកំ ឱរោហន្តស្សាតិអាទីនមត្ថោ មហាសីហនាទសុត្តវណ្ណនាយំ វុត្តោយេវ។ សព្ពមេតន្តិអាទីសុ សព្ពសោបិ វតសមាទានវសេនាតិ អធិប្បាយោ។ យស្មា សព្ពមេតំ ពាហិរសមយវសេនេវ កថិតំ, តស្មា សង្ឃាដិកស្សាតិ បិលោតិកខណ្ឌេហិ សង្ឃដិតត្តា ‘‘សង្ឃាដី’’តិ លទ្ធនាមវត្ថធារិនោតិ អត្ថោ។ តថា ហិ បាឡិយំ ‘‘សង្ឃាដិកស្ស’’ឥច្ចេវ វុត្តំ, ន ‘‘ភិក្ខុនោ’’តិ។ តេនាហ ‘‘ឥមស្មិំ ហី’’តិអាទិ។ កស្មា បនេត្ថ ភគវតា សង្ឃាដិកត្តាទីនិយេវ វតសមាទានានិ បដិក្ខិត្តានីតិ? នយទស្សនមេតំ អញ្ញេសម្បិ បញ្ចាតបមូគវតាទីនំ តប្បដិក្ខេបេនេវ បសិទ្ធិតោ។ អបរេ បន ភណន្តិ – ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, សង្ឃាដិកស្ស សង្ឃាដិធារណមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមី’’តិ វុត្តេ តត្ថ និសិន្នោ កោចិ តិត្ថន្តរលទ្ធិកោ អចេលកត្តំ នុ ខោ កថន្តិ ចិន្តេសិ, អបរេ រជោជល្លកត្តំ នុ ខោ កថន្តិ, ឯវំ តំ តំ ចិន្តេន្តានំ អជ្ឈាសយវសេន ភគវា ឥមានេវ វតសមាទានានិ ឥធ បដិក្ខិបីតិ។ សង្ឃាដិកន្តិ និវាសនបារុបនវសេន សង្ឃាដិវន្តំ។ តេនាហ ‘‘សង្ឃាដិកំ វត្ថ’’ន្តិអាទិ។ អត្តនោ រុចិយា មិត្តាទយោ សង្ឃាដិកំ ករេយ្យុំ, បច្ឆា វិញ្ញុតំ បត្តកាលេ សង្ឃាដិកត្តេ សមាទបេយ្យុំ។
437.Rajoti āgantukarajo. Jallanti sarīre uṭṭhānakaloṇādimalaṃ. Rajojallañca vatasamādānavasena anapanītaṃ etassa atthīti rajojalliko, tassa. Tenāha ‘‘rajojalladhārino’’ti. Udakaṃ orohantassātiādīnamattho mahāsīhanādasuttavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva. Sabbametantiādīsu sabbasopi vatasamādānavasenāti adhippāyo. Yasmā sabbametaṃ bāhirasamayavaseneva kathitaṃ, tasmā saṅghāṭikassāti pilotikakhaṇḍehi saṅghaṭitattā ‘‘saṅghāṭī’’ti laddhanāmavatthadhārinoti attho. Tathā hi pāḷiyaṃ ‘‘saṅghāṭikassa’’icceva vuttaṃ, na ‘‘bhikkhuno’’ti. Tenāha ‘‘imasmiṃ hī’’tiādi. Kasmā panettha bhagavatā saṅghāṭikattādīniyeva vatasamādānāni paṭikkhittānīti? Nayadassanametaṃ aññesampi pañcātapamūgavatādīnaṃ tappaṭikkhepeneva pasiddhito. Apare pana bhaṇanti – ‘‘nāhaṃ, bhikkhave, saṅghāṭikassa saṅghāṭidhāraṇamattena sāmaññaṃ vadāmī’’ti vutte tattha nisinno koci titthantaraladdhiko acelakattaṃ nu kho kathanti cintesi, apare rajojallakattaṃ nu kho kathanti, evaṃ taṃ taṃ cintentānaṃ ajjhāsayavasena bhagavā imāneva vatasamādānāni idha paṭikkhipīti. Saṅghāṭikanti nivāsanapārupanavasena saṅghāṭivantaṃ. Tenāha ‘‘saṅghāṭikaṃ vattha’’ntiādi. Attano ruciyā mittādayo saṅghāṭikaṃ kareyyuṃ, pacchā viññutaṃ pattakāle saṅghāṭikatte samādapeyyuṃ.
៤៣៨. អត្តានំ វិសុជ្ឈន្តំ បស្សតិ អភិជ្ឈាទីនំ សមុទាចារាភាវតោ។ មគ្គេន អសមុច្ឆិន្នត្តា វិសុទ្ធោតិ បន ន វត្តព្ពោ។ បាមោជ្ជន្តិ តរុណបីតិមាហ។ តស្ស ហិ អត្តនោ សម្មាបដិបត្តិយា កិលេសានំ វិក្ខម្ភិតត្តា ចិត្តស្ស វិសុទ្ធតំ បស្សន្តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ, តំ តុដ្ឋាការំ។ តេនាហ ‘‘តុដ្ឋាការោ’’តិ។ បីតីតិ បស្សទ្ធិអាវហា ពលវបីតិ។ នាមកាយោ បស្សម្ភតីតិ ឥមិនា ឧភយម្បិ បស្សទ្ធិំ វទតិ។ វេទិយតីតិ អនុភវតិ វិន្ទតិ។ ឥទានិ តេន នីវរណេហិ ចិត្តស្ស វិសោធនត្តំ លទ្ធន្តិ អាហ ‘‘អប្បនាប្បត្តំ វិយ ហោតី’’តិ។ អញ្ញត្ថ ឧដ្ឋិតា អញ្ញំ ឋានំ ឧបគតាតិ ឯត្តកេន ឧបមាភាវេន ឧច្ចនីចតាសាមញ្ញេន ហេដ្ឋា អសទ្ធម្មានំ បដិបក្ខវសេន ទេសនាយ បរិយោសាបិតត្តា វុត្តំ ‘‘យថានុសន្ធិនា’’តិ។ មហាសីហនាទសុត្តេ មគ្គោ បោក្ខរណិយា ឧបមិតោ ‘‘សេយ្យថាបិ, សារិបុត្ត, បោក្ខរណី’’តិអាទិំ (ម. និ. ១.១៥៤) អារភិត្វា ឧបមាសំសន្ទនេ ‘‘តថាយំ បុគ្គលោ បដិបន្នោ, តថា ច ឥរិយតិ, តញ្ច មគ្គំ សមារុឡ្ហោ, យថា អាសវានំ ខយា’’តិ (ម. និ. ១.១៥៤) វុត្តត្តា។ យថា ហិ បុរត្ថិមាទិទិសាហិ អាគតា បុរិសា តំ បោក្ខរណិំ អាគម្ម វិសុទ្ធរូបកាយា វិគតបរិឡាហា ច ហោន្តិ, ឯវំ ខត្តិយាទិកុលតោ អាគតា តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ សាសនំ អាគម្ម វិសុទ្ធនាមកាយា វិគតកិលេសបរិឡាហា ច ហោន្តិ។ តស្មា សព្ពកិលេសានំ សមិតត្តា បរមត្ថសមណោ ហោតីតិ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
438.Attānaṃ visujjhantaṃ passati abhijjhādīnaṃ samudācārābhāvato. Maggena asamucchinnattā visuddhoti pana na vattabbo. Pāmojjanti taruṇapītimāha. Tassa hi attano sammāpaṭipattiyā kilesānaṃ vikkhambhitattā cittassa visuddhataṃ passantassa pāmojjaṃ jāyati, taṃ tuṭṭhākāraṃ. Tenāha ‘‘tuṭṭhākāro’’ti. Pītīti passaddhiāvahā balavapīti. Nāmakāyo passambhatīti iminā ubhayampi passaddhiṃ vadati. Vediyatīti anubhavati vindati. Idāni tena nīvaraṇehi cittassa visodhanattaṃ laddhanti āha ‘‘appanāppattaṃ viya hotī’’ti. Aññattha uṭṭhitā aññaṃ ṭhānaṃ upagatāti ettakena upamābhāvena uccanīcatāsāmaññena heṭṭhā asaddhammānaṃ paṭipakkhavasena desanāya pariyosāpitattā vuttaṃ ‘‘yathānusandhinā’’ti. Mahāsīhanādasutte maggo pokkharaṇiyā upamito ‘‘seyyathāpi, sāriputta, pokkharaṇī’’tiādiṃ (ma. ni. 1.154) ārabhitvā upamāsaṃsandane ‘‘tathāyaṃ puggalo paṭipanno, tathā ca iriyati, tañca maggaṃ samāruḷho, yathā āsavānaṃ khayā’’ti (ma. ni. 1.154) vuttattā. Yathā hi puratthimādidisāhi āgatā purisā taṃ pokkharaṇiṃ āgamma visuddharūpakāyā vigatapariḷāhā ca honti, evaṃ khattiyādikulato āgatā tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ sāsanaṃ āgamma visuddhanāmakāyā vigatakilesapariḷāhā ca honti. Tasmā sabbakilesānaṃ samitattā paramatthasamaṇo hotīti. Sesaṃ suviññeyyameva.
ចូឡអស្សបុរសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Cūḷaassapurasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
និដ្ឋិតា ច មហាយមកវគ្គវណ្ណនា។
Niṭṭhitā ca mahāyamakavaggavaṇṇanā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ១០. ចូឡអស្សបុរសុត្តំ • 10. Cūḷaassapurasuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ១០. ចូឡអស្សបុរសុត្តវណ្ណនា • 10. Cūḷaassapurasuttavaṇṇanā
