| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೪೮೫] ೨. ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[485] 2. Candakinnarījātakavaṇṇanā
ಉಪನೀಯತಿದಂ ಮಞ್ಞೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಪುರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ ವಿಹರನ್ತೋ ರಾಜನಿವೇಸನೇ ರಾಹುಲಮಾತರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಇದಂ ಪನ ಜಾತಕಂ ದೂರೇನಿದಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಥೇತಬ್ಬಂ। ಸಾ ಪನೇಸಾ ನಿದಾನಕಥಾ ಯಾವ ಲಟ್ಠಿವನೇ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸೀಹನಾದಾ ಅಪಣ್ಣಕಜಾತಕೇ ಕಥಿತಾ, ತತೋ ಪರಂ ಯಾವ ಕಪಿಲವತ್ಥುಗಮನಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರಜಾತಕೇ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ಸತ್ಥಾ ಪನ ಪಿತು ನಿವೇಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಭತ್ತಸಮಯೇ ಮಹಾಧಮ್ಮಪಾಲಜಾತಕಂ (ಜಾ॰ ೧.೧೦.೯೨ ಆದಯೋ) ಕಥೇತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ‘‘ರಾಹುಲಮಾತು ನಿವೇಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಂ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕಂ (ಜಾ॰ ೧.೧೪.೧೮ ಆದಯೋ) ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಪತ್ತಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದ್ವೀಹಿ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಹುಲಮಾತು ನಿವೇಸನಟ್ಠಾನಂ ಪಾಯಾಸಿ। ತದಾ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಸಹಸ್ಸನಾಟಕಿತ್ಥಿಯೋ ವಸನ್ತಿ ತಾಸು ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಾನಂಯೇವ ನವುತಿಅಧಿಕಸಹಸ್ಸಂ। ಸಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬಾ ಕಾಸಾವಾನೇವ ನಿವಾಸೇನ್ತೂ’’ತಿ ತಾಸಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ। ತಾ ತಥಾ ಕರಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ವಿರವಿಂಸು, ಮಹಾಪರಿದೇವಸದ್ದೋ ಅಹೋಸಿ। ರಾಹುಲಮಾತಾಪಿ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಸೋಕಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ರಾಜಗತೇನ ಬಹುಮಾನೇನ ಸಗಾರವೇನ ನಿಸೀದಿ। ರಾಜಾ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಕಥಂ ಆರಭಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ಸುಣ್ಹಾ ‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕಾಸಾವಾನಿ ನಿವತ್ಥಾನೀ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಕಾಸಾವಾನೇವ ನಿವಾಸೇಸಿ, ‘ಮಾಲಾದೀನಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾನೀ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಮಾಲಾದೀನಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿ, ‘ಭೂಮಿಯಂ ಸಯತೀ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಭೂಮಿಸಯನಾವ ಜಾತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇ ವಿಧವಾ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ರಾಜೂಹಿ ಪೇಸಿತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ನ ಗಣ್ಹಿ, ಏವಂ ತುಮ್ಹೇಸು ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಏಸಾ’’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇಸಿ। ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಂ ಏಸಾ ಇದಾನಿ ಮಮ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಮಯಿ ಸಸಿನೇಹಾ ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯಾ ಭವೇಯ್ಯ। ಏಸಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪಿ ಮಯಿ ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Upanīyatidaṃmaññeti idaṃ satthā kapilavatthupuraṃ upanissāya nigrodhārāme viharanto rājanivesane rāhulamātaraṃ ārabbha kathesi. Idaṃ pana jātakaṃ dūrenidānato paṭṭhāya kathetabbaṃ. Sā panesā nidānakathā yāva laṭṭhivane uruvelakassapasīhanādā apaṇṇakajātake kathitā, tato paraṃ yāva kapilavatthugamanā vessantarajātake āvi bhavissati. Satthā pana pitu nivesane nisīditvā antarabhattasamaye mahādhammapālajātakaṃ (jā. 1.10.92 ādayo) kathetvā katabhattakicco ‘‘rāhulamātu nivesane nisīditvā tassā guṇaṃ vaṇṇento candakinnarījātakaṃ (jā. 1.14.18 ādayo) kathessāmī’’ti rājānaṃ pattaṃ gāhāpetvā dvīhi aggasāvakehi saddhiṃ rāhulamātu nivesanaṭṭhānaṃ pāyāsi. Tadā tassā sammukhā cattālīsasahassanāṭakitthiyo vasanti tāsu khattiyakaññānaṃyeva navutiadhikasahassaṃ. Sā tathāgatassa āgamanaṃ ñatvā ‘‘sabbā kāsāvāneva nivāsentū’’ti tāsaṃ ārocāpesi. Tā tathā kariṃsu. Satthā āgantvā paññattāsane nisīdi. Atha tā sabbāpi ekappahāreneva viraviṃsu, mahāparidevasaddo ahosi. Rāhulamātāpi paridevitvā sokaṃ vinodetvā satthāraṃ vanditvā rājagatena bahumānena sagāravena nisīdi. Rājā tassā guṇakathaṃ ārabhi, ‘‘bhante, mama suṇhā ‘tumhehi kāsāvāni nivatthānī’ti sutvā kāsāvāneva nivāsesi, ‘mālādīni pariccattānī’ti sutvā mālādīni pariccaji, ‘bhūmiyaṃ sayatī’ti sutvā bhūmisayanāva jātā, tumhākaṃ pabbajitakāle vidhavā hutvā aññehi rājūhi pesitaṃ paṇṇākāraṃ na gaṇhi, evaṃ tumhesu asaṃhīracittā esā’’ti nānappakārehi tassā guṇakathaṃ kathesi. Satthā ‘‘anacchariyaṃ, mahārāja, yaṃ esā idāni mama pacchime attabhāve mayi sasinehā asaṃhīracittā anaññaneyyā bhaveyya. Esā tiracchānayoniyaṃ nibbattāpi mayi asaṃhīracittā anaññaneyyā ahosī’’ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಕಿನ್ನರಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಚನ್ದಾ ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ। ತೇ ಉಭೋಪಿ ಚನ್ದನಾಮಕೇ ರಜತಪಬ್ಬತೇ ವಸಿಂಸು। ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಕಾಸಾಯಾನಿ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಸನ್ನದ್ಧಪಞ್ಚಾವುಧೋ ಏಕಕೋವ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪಾವಿಸಿ। ಸೋ ಮಿಗಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಏಕಂ ಖುದ್ದಕನದಿಂ ಅನುಸಞ್ಚರನ್ತೋ ಉದ್ಧಂ ಅಭಿರುಹಿ। ಚನ್ದಪಬ್ಬತವಾಸಿನೋ ಕಿನ್ನರಾ ವಸ್ಸಾರತ್ತಸಮಯೇ ಅನೋತರಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತೇಯೇವ ವಸನ್ತಿ, ನಿದಾಘಸಮಯೇ ಓತರನ್ತಿ। ತದಾ ಚ ಸೋ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಗನ್ಧೇ ವಿಲಿಮ್ಪನ್ತೋ ಪುಪ್ಫರೇಣುಂ ಖಾದನ್ತೋ ಪುಪ್ಫಪಟೇ ನಿವಾಸೇನ್ತೋ ಪಾರುಪನ್ತೋ ಲತಾದೋಲಾಹಿ ಕೀಳನ್ತೋ ಮಧುರಸ್ಸರೇನ ಗಾಯನ್ತೋ ತಂ ಖುದ್ದಕನದಿಂ ಪತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಪಟೇ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ರಜತಪಟ್ಟವಣ್ಣಾಯ ವಾಲುಕಾಯ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ವೇಳು ದಣ್ಡಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಯನೇ ನಿಸೀದಿ । ತತೋ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೋ ವೇಳುಂ ವಾದೇನ್ತೋ ಮಧುರಸದ್ದೇನ ಗಾಯಿ। ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀ ಮುದುಹತ್ಥೇ ನಾಮೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತಾ ನಚ್ಚಿ ಚೇವ ಗಾಯಿ ಚ। ಸೋ ರಾಜಾ ತೇಸಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಪದಸದ್ದಂ ಅಸಾವೇನ್ತೋ ಸಣಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಠತ್ವಾ ತೇ ಕಿನ್ನರೇ ದಿಸ್ವಾ ಕಿನ್ನರಿಯಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ತಂ ಕಿನ್ನರಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಇಮಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಠತ್ವಾ ಚನ್ದಕಿನ್ನರಂ ವಿಜ್ಝಿ। ಸೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente mahāsatto himavantapadese kinnarayoniyaṃ nibbatti, candā nāmassa bhariyā. Te ubhopi candanāmake rajatapabbate vasiṃsu. Tadā bārāṇasirājā amaccānaṃ rajjaṃ niyyādetvā dve kāsāyāni nivāsetvā sannaddhapañcāvudho ekakova himavantaṃ pāvisi. So migamaṃsaṃ khādanto ekaṃ khuddakanadiṃ anusañcaranto uddhaṃ abhiruhi. Candapabbatavāsino kinnarā vassārattasamaye anotaritvā pabbateyeva vasanti, nidāghasamaye otaranti. Tadā ca so candakinnaro attano bhariyāya saddhiṃ otaritvā tesu tesu ṭhānesu gandhe vilimpanto pupphareṇuṃ khādanto pupphapaṭe nivāsento pārupanto latādolāhi kīḷanto madhurassarena gāyanto taṃ khuddakanadiṃ patvā ekasmiṃ nivattanaṭṭhāne otaritvā udake pupphāni vikiritvā udakakīḷaṃ kīḷitvā pupphapaṭe nivāsetvā pārupitvā rajatapaṭṭavaṇṇāya vālukāya pupphāsanaṃ paññapetvā ekaṃ veḷu daṇḍakaṃ gahetvā sayane nisīdi . Tato candakinnaro veḷuṃ vādento madhurasaddena gāyi. Candakinnarī muduhatthe nāmetvā tassa avidūre ṭhitā nacci ceva gāyi ca. So rājā tesaṃ saddaṃ sutvā padasaddaṃ asāvento saṇikaṃ gantvā paṭicchanne ṭhatvā te kinnare disvā kinnariyā paṭibaddhacitto hutvā ‘‘taṃ kinnaraṃ vijjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā imāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappessāmī’’ti ṭhatvā candakinnaraṃ vijjhi. So vedanāppatto paridevamāno catasso gāthā abhāsi –
೧೮.
18.
‘‘ಉಪನೀಯತಿದಂ ಮಞ್ಞೇ, ಚನ್ದೇ ಲೋಹಿತಮದ್ದನೇ।
‘‘Upanīyatidaṃ maññe, cande lohitamaddane;
ಅಜ್ಜ ಜಹಾಮಿ ಜೀವಿತಂ, ಪಾಣಾ ಮೇ ಚನ್ದೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ॥
Ajja jahāmi jīvitaṃ, pāṇā me cande nirujjhanti.
೧೯.
19.
‘‘ಓಸೀದಿ ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ಹದಯಂ, ಮೇ ಡಯ್ಹತೇ ನಿತಮ್ಮಾಮಿ।
‘‘Osīdi me dukkhaṃ hadayaṃ, me ḍayhate nitammāmi;
ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹಿ॥
Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi.
೨೦.
20.
‘‘ತಿಣಮಿವ ವನಮಿವ ಮಿಲಾಯಾಮಿ, ನದೀ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾವ ಸುಸ್ಸಾಮಿ।
‘‘Tiṇamiva vanamiva milāyāmi, nadī aparipuṇṇāva sussāmi;
ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹಿ॥
Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi.
೨೧.
21.
‘‘ವಸ್ಸಮಿವ ಸರೇ ಪಾದೇ, ಇಮಾನಿ ಅಸ್ಸೂನಿ ವತ್ತರೇ ಮಯ್ಹಂ।
‘‘Vassamiva sare pāde, imāni assūni vattare mayhaṃ;
ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹೀ’’ತಿ॥
Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehī’’ti.
ತತ್ಥ ಉಪನೀಯತೀತಿ ಸನ್ತತಿವಿಚ್ಛೇದಂ ಉಪನೀಯತಿ। ಇದನ್ತಿ ಜೀವಿತಂ। ಪಾಣಾ ಮೇತಿ ಭದ್ದೇ, ಚನ್ದೇ ಮಮ ಜೀವಿತಪಾಣಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ। ಓಸೀದಿ ಮೇತಿ ಜೀವಿತಂ ಮೇ ಓಸೀದತಿ। ನಿತಮ್ಮಾಮೀತಿ ಅತಿಕಿಲಮಾಮಿ। ತವ ಚನ್ದಿಯಾತಿ ಇದಂ ಮಮ ದುಕ್ಖಂ, ನ ನಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸೋಕೇಹಿ, ಅಥ ಖೋ ತವ ಚನ್ದಿಯಾ ಸೋಚನ್ತಿಯಾ ಸೋಕಹೇತು ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಮಮ ವಿಯೋಗೇನ ಸೋಚಿಸ್ಸಸಿ, ತಸ್ಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಿಣಮಿವ ವನಮಿವ ಮಿಲಾಯಾಮೀತಿ ತತ್ತಪಾಸಾಣೇ ಖಿತ್ತತಿಣಮಿವ ಮೂಲಛಿನ್ನವನಮಿವ ಮಿಲಾಯಾಮೀತಿ ವದತಿ। ಸರೇ ಪಾದೇತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಪತಿತವಸ್ಸಂ ಸರಿತ್ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಧಾರಂ ವತ್ತತಿ।
Tattha upanīyatīti santativicchedaṃ upanīyati. Idanti jīvitaṃ. Pāṇā meti bhadde, cande mama jīvitapāṇā nirujjhanti. Osīdi meti jīvitaṃ me osīdati. Nitammāmīti atikilamāmi. Tava candiyāti idaṃ mama dukkhaṃ, na naṃ aññehi sokehi, atha kho tava candiyā socantiyā sokahetu yasmā tvaṃ mama viyogena socissasi, tasmāti attho. Tiṇamiva vanamiva milāyāmīti tattapāsāṇe khittatiṇamiva mūlachinnavanamiva milāyāmīti vadati. Sare pādeti yathā nāma pabbatapāde patitavassaṃ saritvā acchinnadhāraṃ vattati.
ಮಹಾಸತ್ತೋ ಇಮಾಹಿ ಚತೂಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಸಯನೇ ನಿಪನ್ನೋವ ಸತಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತಿ। ರಾಜಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೋವ। ಇತರಾ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಪರಿದೇವನ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ರತಿಯಾ ಮತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಿದ್ಧಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ವಿಸಞ್ಞಂ ಪನ ನಂ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪಿಯಸಾಮಿಕಸ್ಸ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೀ ಪಹಾರಮುಖತೋ ಪಗ್ಘರನ್ತಂ ಲೋಹಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯಸಾಮಿಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಬಲವಸೋಕಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಪರಿದೇವಿ। ರಾಜಾ ‘‘ಕಿನ್ನರೋ ಮತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ಚನ್ದಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ಚೋರೇನ ಪಿಯಸಾಮಿಕೋ ವಿದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕಮ್ಪಮಾನಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಠತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಪರಿಭಾಸನ್ತೀ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
Mahāsatto imāhi catūhi gāthāhi paridevitvā pupphasayane nipannova satiṃ vissajjetvā parivatti. Rājā patiṭṭhitova. Itarā mahāsatte paridevante attano ratiyā mattā hutvā tassa viddhabhāvaṃ na jānāti, visaññaṃ pana naṃ parivattitvā nipannaṃ disvā ‘‘kiṃ nu kho me piyasāmikassa dukkha’’nti upadhārentī pahāramukhato paggharantaṃ lohitaṃ disvā piyasāmike uppannaṃ balavasokaṃ sandhāretuṃ asakkontī mahāsaddena paridevi. Rājā ‘‘kinnaro mato bhavissatī’’ti nikkhamitvā attānaṃ dassesi. Candā taṃ disvā ‘‘iminā me corena piyasāmiko viddho bhavissatī’’ti kampamānā palāyitvā pabbatamatthake ṭhatvā rājānaṃ paribhāsantī pañca gāthā abhāsi –
೨೨.
22.
‘‘ಪಾಪೋ ಖೋಸಿ ರಾಜಪುತ್ತ, ಯೋ ಮೇ ಇಚ್ಛಿತಂ ಪತಿಂ ವರಾಕಿಯಾ।
‘‘Pāpo khosi rājaputta, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā;
ವಿಜ್ಝಸಿ ವನಮೂಲಸ್ಮಿಂ, ಸೋಯಂ ವಿದ್ಧೋ ಛಮಾ ಸೇತಿ॥
Vijjhasi vanamūlasmiṃ, soyaṃ viddho chamā seti.
೨೩.
23.
‘‘ಇಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕಂ, ಪಟಿಮುಞ್ಚತು ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಮಾತಾ।
‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava mātā;
ಯೋ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕೋ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವೇಕ್ಖಮಾನಾಯ॥
Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya.
೨೪.
24.
‘‘ಇಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕಂ, ಪಟಿಮುಞ್ಚತು ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಜಾಯಾ।
‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā;
ಯೋ ಮಯ್ಹಂ ಹದಯಸೋಕೋ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವೇಕ್ಖಮಾನಾಯ॥
Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya.
೨೫.
25.
‘‘ಮಾ ಚ ಪುತ್ತಂ ಮಾ ಚ ಪತಿಂ, ಅದ್ದಕ್ಖಿ ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಮಾತಾ।
‘‘Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava mātā;
ಯೋ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವಧಿ, ಅದೂಸಕಂ ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹಿ॥
Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi.
೨೬.
26.
‘‘ಮಾ ಚ ಪುತ್ತಂ ಮಾ ಚ ಪತಿಂ, ಅದ್ದಕ್ಖಿ ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಜಾಯಾ।
‘‘Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava jāyā;
ಯೋ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವಧಿ, ಅದೂಸಕಂ ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹೀ’’ತಿ॥
Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hī’’ti.
ತತ್ಥ ವರಾಕಿಯಾತಿ ಕಪಣಾಯ। ಪಟಿಮುಞ್ಚತೂತಿ ಪಟಿಲಭತು ಫುಸತು ಪಾಪುಣಾತು। ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹೀತಿ ಮಯ್ಹಂ ಕಾಮೇನ।
Tattha varākiyāti kapaṇāya. Paṭimuñcatūti paṭilabhatu phusatu pāpuṇātu. Mayha kāmā hīti mayhaṃ kāmena.
ರಾಜಾ ನಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಠಿತಂಯೇವ ಅಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –
Rājā naṃ pañcahi gāthāhi paribhāsitvā pabbatamatthake ṭhitaṃyeva assāsento gāthamāha –
೨೭.
27.
‘‘ಮಾ ತ್ವಂ ಚನ್ದೇ ರೋದಿ ಮಾ ಸೋಪಿ, ವನತಿಮಿರಮತ್ತಕ್ಖಿ।
‘‘Mā tvaṃ cande rodi mā sopi, vanatimiramattakkhi;
ಮಮ ತ್ವಂ ಹೇಹಿಸಿ ಭರಿಯಾ, ರಾಜಕುಲೇ ಪೂಜಿತಾ ನಾರೀಭೀ’’ತಿ॥
Mama tvaṃ hehisi bhariyā, rājakule pūjitā nārībhī’’ti.
ತತ್ಥ ಚನ್ದೇತಿ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಿದೇವನಕಾಲೇ ನಾಮಸ್ಸ ಸುತತ್ತಾ ಏವಮಾಹ। ವನತಿಮಿರಮತ್ತಕ್ಖೀತಿ ವನತಿಮಿರಪುಪ್ಫಸಮಾನಅಕ್ಖಿ। ಪೂಜಿತಾ ನಾರೀಭೀತಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಹೇಸ್ಸಸಿ।
Tattha candeti mahāsattassa paridevanakāle nāmassa sutattā evamāha. Vanatimiramattakkhīti vanatimirapupphasamānaakkhi. Pūjitā nārībhīti soḷasannaṃ itthisahassānaṃ jeṭṭhikā aggamahesī hessasi.
ಚನ್ದಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಕಿಂ ಮಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೀ ಅನನ್ತರಗಾಥಮಾಹ –
Candā tassa vacanaṃ sutvā ‘‘tvaṃ kiṃ maṃ vadesī’’ti sīhanādaṃ nadantī anantaragāthamāha –
೨೮.
28.
‘‘ಅಪಿ ನೂನಹಂ ಮರಿಸ್ಸಂ, ನಾಹಂ ರಾಜಪುತ್ತ ತವ ಹೇಸ್ಸಂ।
‘‘Api nūnahaṃ marissaṃ, nāhaṃ rājaputta tava hessaṃ;
ಯೋ ಕಿಮ್ಪುರಿಸಂ ಅವಧಿ, ಅದೂಸಕಂ ಮಯ್ಹ ಕಾಮಾ ಹೀ’’ತಿ॥
Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hī’’ti.
ತತ್ಥ ಅಪಿ ನೂನಹನ್ತಿ ಅಪಿ ಏಕಂಸೇನೇವ ಅಹಂ ಮರಿಸ್ಸಂ।
Tattha api nūnahanti api ekaṃseneva ahaṃ marissaṃ.
ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗೋ ಹುತ್ವಾ ಇತರಂ ಗಾಥಮಾಹ –
So tassā vacanaṃ sutvā nicchandarāgo hutvā itaraṃ gāthamāha –
೨೯.
29.
‘‘ಅಪಿ ಭೀರುಕೇ ಅಪಿ ಜೀವಿತುಕಾಮಿಕೇ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸಿ ಗಚ್ಛ ಹಿಮವನ್ತಂ।
‘‘Api bhīruke api jīvitukāmike, kimpurisi gaccha himavantaṃ;
ತಾಲೀಸತಗರಭೋಜನಾ, ಅಞ್ಞೇ ತಂ ಮಿಗಾ ರಮಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ॥
Tālīsatagarabhojanā, aññe taṃ migā ramissantī’’ti.
ತತ್ಥ ಅಪಿ ಭೀರುಕೇತಿ ಭೀರುಜಾತಿಕೇ। ತಾಲೀಸತಗರಭೋಜನಾತಿ ತ್ವಂ ತಾಲೀಸಪತ್ತತಗರಪತ್ತಭೋಜನಾ ಮಿಗೀ, ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞೇ ತಂ ಮಿಗಾ ರಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ತ್ವಂ ರಾಜಕುಲಾರಹಾ, ಗಚ್ಛಾತಿ ನಂ ಅವಚ, ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ।
Tattha api bhīruketi bhīrujātike. Tālīsatagarabhojanāti tvaṃ tālīsapattatagarapattabhojanā migī, tasmā aññe taṃ migā ramissanti, na tvaṃ rājakulārahā, gacchāti naṃ avaca, vatvā ca pana nirapekkho hutvā pakkāmi.
ಸಾ ತಸ್ಸ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಓರುಯ್ಹ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತತಲೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಸಮಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಊರೂಸು ಕತ್ವಾ ಬಲವಪರಿದೇವಂ ಪರಿದೇವಮಾನಾ ದ್ವಾದಸ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
Sā tassa gatabhāvaṃ ñatvā oruyha mahāsattaṃ āliṅgitvā pabbatamatthakaṃ āropetvā pabbatatale nipajjāpetvā sīsamassa attano ūrūsu katvā balavaparidevaṃ paridevamānā dvādasa gāthā abhāsi –
೩೦.
30.
‘‘ತೇ ಪಬ್ಬತಾ ತಾ ಚ ಕನ್ದರಾ, ತಾ ಚ ಗಿರಿಗುಹಾಯೋ ತಥೇವ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ।
‘‘Te pabbatā tā ca kandarā, tā ca giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೧.
31.
‘‘ತೇ ಪಣ್ಣಸನ್ಥತಾ ರಮಣೀಯಾ, ವಾಳಮಿಗೇಹಿ ಅನುಚಿಣ್ಣಾ।
‘‘Te paṇṇasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೨.
32.
‘‘ತೇ ಪುಪ್ಫಸನ್ಥತಾ ರಮಣೀಯಾ, ವಾಳಮಿಗೇಹಿ ಅನುಚಿಣ್ಣಾ।
‘‘Te pupphasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೩.
33.
‘‘ಅಚ್ಛಾ ಸವನ್ತಿ ಗಿರಿವನನದಿಯೋ, ಕುಸುಮಾಭಿಕಿಣ್ಣಸೋತಾಯೋ।
‘‘Acchā savanti girivananadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೪.
34.
‘‘ನೀಲಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।
‘‘Nīlāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೫.
35.
‘‘ಪೀತಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।
‘‘Pītāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೬.
36.
‘‘ತಮ್ಬಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।
‘‘Tambāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೭.
37.
‘‘ತುಙ್ಗಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।
‘‘Tuṅgāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೮.
38.
‘‘ಸೇತಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।
‘‘Setāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೩೯.
39.
‘‘ಚಿತ್ರಾನಿ ಹಿಮವತೋ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ, ಕೂಟಾನಿ ದಸ್ಸನೀಯಾನಿ।
‘‘Citrāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೪೦.
40.
‘‘ಯಕ್ಖಗಣಸೇವಿತೇ ಗನ್ಧಮಾದನೇ, ಓಸಧೇಭಿ ಸಞ್ಛನ್ನೇ।
‘‘Yakkhagaṇasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸಂ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
೪೧.
41.
‘‘ಕಿಮ್ಪುರಿಸಸೇವಿತೇ ಗನ್ಧಮಾದನೇ, ಓಸಧೇಭಿ ಸಞ್ಛನ್ನೇ।
‘‘Kimpurisasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne;
ತತ್ಥೇವ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಕಿಮ್ಪುರಿಸ ಕಥಂ ಅಹಂ ಕಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassa’’nti.
ತತ್ಥ ತೇ ಪಬ್ಬತಾತಿ ಯೇಸು ಮಯಂ ಏಕತೋವ ಅಭಿರಮಿಮ್ಹ, ಇಮೇ ತೇ ಪಬ್ಬತಾ ತಾ ಚ ಕನ್ದರಾ ತಾ ಚ ಗಿರಿಗುಹಾಯೋ ತಥೇವ ಠಿತಾ। ತೇಸು ಅಹಂ ಇದಾನಿ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಕಥಂ ಕಸ್ಸಂ, ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತೇಸು ಪುಪ್ಫಫಲಪಲ್ಲವಾದಿಸೋಭಂ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಕಥಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪರಿದೇವತಿ। ಪಣ್ಣಸನ್ಥತಾತಿ ತಾಲೀಸಪತ್ತಾದಿಗನ್ಧಪಣ್ಣಸನ್ಥರಾ। ಅಚ್ಛಾತಿ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋದಕಾ। ನೀಲಾನೀತಿ ನೀಲಮಣಿಮಯಾನಿ। ಪೀತಾನೀತಿ ಸೋವಣ್ಣಮಯಾನಿ। ತಮ್ಬಾನೀತಿ ಮನೋಸಿಲಮಯಾನಿ। ತುಙ್ಗಾನೀತಿ ಉಚ್ಚಾನಿ ತಿಖಿಣಗ್ಗಾನಿ। ಸೇತಾನೀತಿ ರಜತಮಯಾನಿ। ಚಿತ್ರಾನೀತಿ ಸತ್ತರತನಮಿಸ್ಸಕಾನಿ। ಯಕ್ಖಗಣಸೇವಿತೇತಿ ಭುಮ್ಮದೇವತಾಹಿ ಸೇವಿತೇ।
Tattha te pabbatāti yesu mayaṃ ekatova abhiramimha, ime te pabbatā tā ca kandarā tā ca giriguhāyo tatheva ṭhitā. Tesu ahaṃ idāni taṃ apassantī kathaṃ kassaṃ, kiṃ karissāmi, tesu pupphaphalapallavādisobhaṃ taṃ apassantī kathaṃ adhivāsetuṃ sakkhissāmīti paridevati. Paṇṇasanthatāti tālīsapattādigandhapaṇṇasantharā. Acchāti vippasannodakā. Nīlānīti nīlamaṇimayāni. Pītānīti sovaṇṇamayāni. Tambānīti manosilamayāni. Tuṅgānīti uccāni tikhiṇaggāni. Setānīti rajatamayāni. Citrānīti sattaratanamissakāni. Yakkhagaṇaseviteti bhummadevatāhi sevite.
ಇತಿ ಸಾ ದ್ವಾದಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಉರೇ ಹತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸನ್ತಾಪಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಚನ್ದೋ ಜೀವತಿಯೇವ, ದೇವುಜ್ಝಾನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿತಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಲೋಕಪಾಲಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಉದಾಹು ವಿಪ್ಪವುತ್ಥಾ, ಅದು ಮತಾ , ತೇ ಮೇ ಪಿಯಸಾಮಿಕಂ ನ ರಕ್ಖನ್ತೀ’’ತಿ ದೇವುಜ್ಝಾನಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ। ತಸ್ಸಾ ಸೋಕವೇಗೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಆಸನಂ ಉಣ್ಹಂ ಅಹೋಸಿ। ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಣ್ಣೇನ ವೇಗೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕುಣ್ಡಿಕತೋ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಆಸಿಞ್ಚಿ। ತಾವದೇವ ವಿಸಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ವಣೋ ರುಹಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಿದ್ಧೋತಿಪಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯಿ। ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸುಖಿತೋ ಉಟ್ಠಾಸಿ। ಚನ್ದಾ ಪಿಯಸಾಮಿಕಂ ಅರೋಗಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತಾ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಪಾದೇ ವನ್ದನ್ತೀ ಅನನ್ತರಗಾಥಮಾಹ –
Iti sā dvādasahi gāthāhi paridevitvā mahāsattassa ure hatthaṃ ṭhapetvā santāpabhāvaṃ ñatvā ‘‘cando jīvatiyeva, devujjhānakammaṃ katvā jīvitamassa dassāmī’’ti cintetvā ‘‘kiṃ nu kho lokapālā nāma natthi, udāhu vippavutthā, adu matā , te me piyasāmikaṃ na rakkhantī’’ti devujjhānakammaṃ akāsi. Tassā sokavegena sakkassa āsanaṃ uṇhaṃ ahosi. Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā brāhmaṇavaṇṇena vegeneva āgantvā kuṇḍikato udakaṃ gahetvā mahāsattaṃ āsiñci. Tāvadeva visaṃ antaradhāyi, vaṇo ruhi, imasmiṃ ṭhāne viddhotipi na paññāyi. Mahāsatto sukhito uṭṭhāsi. Candā piyasāmikaṃ arogaṃ disvā somanassappattā sakkassa pāde vandantī anantaragāthamāha –
೪೨.
42.
‘‘ವನ್ದೇ ತೇ ಅಯಿರಬ್ರಹ್ಮೇ, ಯೋ ಮೇ ಇಚ್ಛಿತಂ ಪತಿಂ ವರಾಕಿಯಾ।
‘‘Vande te ayirabrahme, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā;
ಅಮತೇನ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿ, ಸಮಾಗತಾಸ್ಮಿ ಪಿಯತಮೇನಾ’’ತಿ॥
Amatena abhisiñci, samāgatāsmi piyatamenā’’ti.
ತತ್ಥ ಅಮತೇನಾತಿ ಉದಕಂ ‘‘ಅಮತ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಏವಮಾಹ। ಪಿಯತಮೇನಾತಿ ಪಿಯತರೇನ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ।
Tattha amatenāti udakaṃ ‘‘amata’’nti maññamānā evamāha. Piyatamenāti piyatarena, ayameva vā pāṭho.
ಸಕ್ಕೋ ತೇಸಂ ಓವಾದಮದಾಸಿ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚನ್ದಪಬ್ಬತತೋ ಓರುಯ್ಹ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಮಾ ಗಮಿತ್ಥ, ಇಧೇವ ವಸಥಾ’’ತಿ। ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ತೇ ಓವದಿತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ। ಚನ್ದಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ನೋ ಸಾಮಿ ಇಮಿನಾ ಪರಿಪನ್ಥಟ್ಠಾನೇನ, ಏಹಿ ಚನ್ದಪಬ್ಬತಮೇವ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ –
Sakko tesaṃ ovādamadāsi ‘‘ito paṭṭhāya candapabbatato oruyha manussapathaṃ mā gamittha, idheva vasathā’’ti. Evañca pana vatvā te ovaditvā sakaṭṭhānameva gato. Candāpi ‘‘kiṃ no sāmi iminā paripanthaṭṭhānena, ehi candapabbatameva gacchāmā’’ti vatvā osānagāthamāha –
೪೩.
43.
‘‘ವಿಚರಾಮ ದಾನಿ ಗಿರಿವನನದಿಯೋ, ಕುಸುಮಾಭಿಕಿಣ್ಣಸೋತಾಯೋ।
‘‘Vicarāma dāni girivananadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo;
ನಾನಾದುಮವಸನಾಯೋ, ಪಿಯಂವದಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸಾ’’ತಿ॥
Nānādumavasanāyo, piyaṃvadā aññamaññassā’’ti.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸಾ ಮಯಿ ಅಸಂಹೀರಚಿತ್ತಾ ಅನಞ್ಞನೇಯ್ಯಾ ಏವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಕ್ಕೋ ಅನುರುದ್ಧೋ, ಚನ್ದಾ ರಾಹುಲಮಾತಾ, ಚನ್ದಕಿನ್ನರೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘na idāneva, pubbepesā mayi asaṃhīracittā anaññaneyyā evā’’ti vatvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā rājā devadatto ahosi, sakko anuruddho, candā rāhulamātā, candakinnaro pana ahameva ahosi’’nti.
ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ।
Candakinnarījātakavaṇṇanā dutiyā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೪೮೫. ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕಂ • 485. Candakinnarījātakaṃ
