| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya |
॥ নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
দীঘনিকাযো
Dīghanikāyo
সীলক্খন্ধৰগ্গপাল়ি
Sīlakkhandhavaggapāḷi
১. ব্রহ্মজালসুত্তং
1. Brahmajālasuttaṃ
পরিব্বাজককথা
Paribbājakakathā
১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা অন্তরা চ রাজগহং অন্তরা চ নাল়ন্দং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো হোতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি। সুপ্পিযোপি খো পরিব্বাজকো অন্তরা চ রাজগহং অন্তরা চ নাল়ন্দং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো হোতি সদ্ধিং অন্তেৰাসিনা ব্রহ্মদত্তেন মাণৰেন। তত্র সুদং সুপ্পিযো পরিব্বাজকো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স অৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৰণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পরিব্বাজকস্স অন্তেৰাসী ব্রহ্মদত্তো মাণৰো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স ৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৰণ্ণং ভাসতি। ইতিহ তে উভো আচরিযন্তেৰাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৰিপচ্চনীকৰাদা ভগৰন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধা 1 হোন্তি ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ।
1. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Suppiyopi kho paribbājako antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti saddhiṃ antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatra sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā 2 honti bhikkhusaṅghañca.
২. অথ খো ভগৰা অম্বলট্ঠিকাযং রাজাগারকে একরত্তিৰাসং উপগচ্ছি 3 সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন। সুপ্পিযোপি খো পরিব্বাজকো অম্বলট্ঠিকাযং রাজাগারকে একরত্তিৰাসং উপগচ্ছি 4 অন্তেৰাসিনা ব্রহ্মদত্তেন মাণৰেন। তত্রপি সুদং সুপ্পিযো পরিব্বাজকো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স অৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৰণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পরিব্বাজকস্স অন্তেৰাসী ব্রহ্মদত্তো মাণৰো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স ৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৰণ্ণং ভাসতি। ইতিহ তে উভো আচরিযন্তেৰাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৰিপচ্চনীকৰাদা ৰিহরন্তি।
2. Atha kho bhagavā ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi 5 saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Suppiyopi kho paribbājako ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi 6 antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatrapi sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā viharanti.
৩. অথ খো সম্বহুলানং ভিক্খূনং রত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠিতানং মণ্ডলমাল়ে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযং সঙ্খিযধম্মো উদপাদি – ‘‘অচ্ছরিযং, আৰুসো, অব্ভুতং, আৰুসো, যাৰঞ্চিদং তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সত্তানং নানাধিমুত্তিকতা সুপ্পটিৰিদিতা। অযঞ্হি সুপ্পিযো পরিব্বাজকো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স অৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৰণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পরিব্বাজকস্স অন্তেৰাসী ব্রহ্মদত্তো মাণৰো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স ৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৰণ্ণং ভাসতি। ইতিহমে উভো আচরিযন্তেৰাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৰিপচ্চনীকৰাদা ভগৰন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধা হোন্তি ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চা’’তি।
3. Atha kho sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’’ti.
৪. অথ খো ভগৰা তেসং ভিক্খূনং ইমং সঙ্খিযধম্মং ৰিদিত্ৰা যেন মণ্ডলমাল়ো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি। নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কাযনুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না সন্নিপতিতা, কা চ পন ৰো অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা’’তি? এৰং ৰুত্তে তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অম্হাকং রত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠিতানং মণ্ডলমাল়ে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযং সঙ্খিযধম্মো উদপাদি – ‘অচ্ছরিযং, আৰুসো, অব্ভুতং, আৰুসো, যাৰঞ্চিদং তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সত্তানং নানাধিমুত্তিকতা সুপ্পটিৰিদিতা। অযঞ্হি সুপ্পিযো পরিব্বাজকো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স অৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৰণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পরিব্বাজকস্স অন্তেৰাসী ব্রহ্মদত্তো মাণৰো অনেকপরিযাযেন বুদ্ধস্স ৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৰণ্ণং ভাসতি। ইতিহমে উভো আচরিযন্তেৰাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৰিপচ্চনীকৰাদা ভগৰন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধা হোন্তি ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চা’তি। অযং খো নো, ভন্তে, অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা, অথ ভগৰা অনুপ্পত্তো’’তি।
4. Atha kho bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ imaṃ saṅkhiyadhammaṃ viditvā yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāyanuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.
৫. ‘‘মমং ৰা, ভিক্খৰে, পরে অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্র তুম্হেহি ন আঘাতো ন অপ্পচ্চযো ন চেতসো অনভিরদ্ধি করণীযা। মমং ৰা, ভিক্খৰে , পরে অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্র চে তুম্হে অস্সথ কুপিতা ৰা অনত্তমনা ৰা, তুম্হং যেৰস্স তেন অন্তরাযো। মমং ৰা, ভিক্খৰে, পরে অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্র চে তুম্হে অস্সথ কুপিতা ৰা অনত্তমনা ৰা, অপি নু তুম্হে পরেসং সুভাসিতং দুব্ভাসিতং আজানেয্যাথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’। ‘‘মমং ৰা, ভিক্খৰে, পরে অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্র তুম্হেহি অভূতং অভূততো নিব্বেঠেতব্বং – ‘ইতিপেতং অভূতং, ইতিপেতং অতচ্ছং, নত্থি চেতং অম্হেসু, ন চ পনেতং অম্হেসু সংৰিজ্জতী’তি।
5. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na āghāto na appaccayo na cetaso anabhiraddhi karaṇīyā. Mamaṃ vā, bhikkhave , pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, api nu tumhe paresaṃ subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi abhūtaṃ abhūtato nibbeṭhetabbaṃ – ‘itipetaṃ abhūtaṃ, itipetaṃ atacchaṃ, natthi cetaṃ amhesu, na ca panetaṃ amhesu saṃvijjatī’ti.
৬. ‘‘মমং ৰা, ভিক্খৰে, পরে ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৰা ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৰা ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্র তুম্হেহি ন আনন্দো ন সোমনস্সং ন চেতসো উপ্পিলাৰিতত্তং করণীযং। মমং ৰা, ভিক্খৰে, পরে ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৰা ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৰা ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্র চে তুম্হে অস্সথ আনন্দিনো সুমনা উপ্পিলাৰিতা তুম্হং যেৰস্স তেন অন্তরাযো। মমং ৰা, ভিক্খৰে, পরে ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৰা ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৰা ৰণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্র তুম্হেহি ভূতং ভূততো পটিজানিতব্বং – ‘ইতিপেতং ভূতং, ইতিপেতং তচ্ছং, অত্থি চেতং অম্হেসু, সংৰিজ্জতি চ পনেতং অম্হেসূ’তি।
6. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na ānando na somanassaṃ na cetaso uppilāvitattaṃ karaṇīyaṃ. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha ānandino sumanā uppilāvitā tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi bhūtaṃ bhūtato paṭijānitabbaṃ – ‘itipetaṃ bhūtaṃ, itipetaṃ tacchaṃ, atthi cetaṃ amhesu, saṃvijjati ca panetaṃ amhesū’ti.
চূল়সীলং
Cūḷasīlaṃ
৭. ‘‘অপ্পমত্তকং খো পনেতং, ভিক্খৰে, ওরমত্তকং সীলমত্তকং, যেন পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য। কতমঞ্চ তং, ভিক্খৰে, অপ্পমত্তকং ওরমত্তকং সীলমত্তকং, যেন পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য?
7. ‘‘Appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya. Katamañca taṃ, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya?
৮. ‘‘‘পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৰিরতো সমণো গোতমো নিহিতদণ্ডো, নিহিতসত্থো, লজ্জী, দযাপন্নো, সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ৰিহরতী’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
8. ‘‘‘Pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato samaṇo gotamo nihitadaṇḍo, nihitasattho, lajjī, dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
‘‘‘অদিন্নাদানং পহায অদিন্নাদানা পটিৰিরতো সমণো গোতমো দিন্নাদাযী দিন্নপাটিকঙ্খী, অথেনেন সুচিভূতেন অত্তনা ৰিহরতী’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
‘‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato samaṇo gotamo dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
৯. ‘‘‘মুসাৰাদং পহায মুসাৰাদা পটিৰিরতো সমণো গোতমো সচ্চৰাদী সচ্চসন্ধো থেতো 11 পচ্চযিকো অৰিসংৰাদকো লোকস্সা’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
9. ‘‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato samaṇo gotamo saccavādī saccasandho theto 12 paccayiko avisaṃvādako lokassā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
‘‘‘পিসুণং ৰাচং পহায পিসুণায ৰাচায পটিৰিরতো সমণো গোতমো, ইতো সুত্ৰা ন অমুত্র অক্খাতা ইমেসং ভেদায, অমুত্র ৰা সুত্ৰা ন ইমেসং অক্খাতা অমূসং ভেদায। ইতি ভিন্নানং ৰা সন্ধাতা, সহিতানং ৰা অনুপ্পদাতা সমগ্গারামো সমগ্গরতো সমগ্গনন্দী সমগ্গকরণিং ৰাচং ভাসিতা’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
‘‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
‘‘‘ফরুসং ৰাচং পহায ফরুসায ৰাচায পটিৰিরতো সমণো গোতমো, যা সা ৰাচা নেলা কণ্ণসুখা পেমনীযা হদযঙ্গমা পোরী বহুজনকন্তা বহুজনমনাপা তথারূপিং ৰাচং ভাসিতা’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
‘‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
‘‘‘সম্ফপ্পলাপং পহায সম্ফপ্পলাপা পটিৰিরতো সমণো গোতমো কালৰাদী ভূতৰাদী অত্থৰাদী ধম্মৰাদী ৰিনযৰাদী, নিধানৰতিং ৰাচং ভাসিতা কালেন সাপদেসং পরিযন্তৰতিং অত্থসংহিত’ন্তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
‘‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato samaṇo gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhita’nti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১০. ‘বীজগামভূতগামসমারম্ভা 13 পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে…পে॰…।
10. ‘Bījagāmabhūtagāmasamārambhā 14 paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave…pe….
‘‘‘একভত্তিকো সমণো গোতমো রত্তূপরতো ৰিরতো 15 ৰিকালভোজনা…।
‘‘‘Ekabhattiko samaṇo gotamo rattūparato virato 16 vikālabhojanā….
নচ্চগীতৰাদিতৰিসূকদস্সনা 17 পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Naccagītavāditavisūkadassanā 18 paṭivirato samaṇo gotamo….
মালাগন্ধৰিলেপনধারণমণ্ডনৰিভূসনট্ঠানা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato samaṇo gotamo….
উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo….
জাতরূপরজতপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
আমকধঞ্ঞপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
আমকমংসপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
ইত্থিকুমারিকপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
দাসিদাসপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
অজেল়কপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
কুক্কুটসূকরপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
হত্থিগৰস্সৰল়ৰপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
খেত্তৰত্থুপটিগ্গহণা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
দূতেয্যপহিণগমনানুযোগা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo….
কযৰিক্কযা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Kayavikkayā paṭivirato samaṇo gotamo….
তুলাকূটকংসকূটমানকূটা পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato samaṇo gotamo….
উক্কোটনৰঞ্চননিকতিসাচিযোগা 19 পটিৰিরতো সমণো গোতমো…।
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā 20 paṭivirato samaṇo gotamo….
ছেদনৰধবন্ধনৰিপরামোসআলোপসহসাকারা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
চূল়সীলং নিট্ঠিতং।
Cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ.
মজ্ঝিমসীলং
Majjhimasīlaṃ
১১. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং বীজগামভূতগামসমারম্ভং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং 21 – মূলবীজং খন্ধবীজং ফল়ুবীজং অগ্গবীজং বীজবীজমেৰ পঞ্চমং 22; ইতি এৰরূপা বীজগামভূতগামসমারম্ভা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
11. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ 23 – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ 24; iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১২. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং সন্নিধিকারপরিভোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি , সেয্যথিদং – অন্নসন্নিধিং পানসন্নিধিং ৰত্থসন্নিধিং যানসন্নিধিং সযনসন্নিধিং গন্ধসন্নিধিং আমিসসন্নিধিং ইতি ৰা ইতি এৰরূপা সন্নিধিকারপরিভোগা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
12. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti , seyyathidaṃ – annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১৩. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং ৰিসূকদস্সনং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – নচ্চং গীতং ৰাদিতং পেক্খং অক্খানং পাণিস্সরং ৰেতাল়ং কুম্ভথূণং 25 সোভনকং 26 চণ্ডালং ৰংসং ধোৰনং হত্থিযুদ্ধং অস্সযুদ্ধং মহিংসযুদ্ধং 27 উসভযুদ্ধং অজযুদ্ধং মেণ্ডযুদ্ধং কুক্কুটযুদ্ধং ৰট্টকযুদ্ধং দণ্ডযুদ্ধং মুট্ঠিযুদ্ধং নিব্বুদ্ধং উয্যোধিকং বলগ্গং সেনাব্যূহং অনীকদস্সনং ইতি ৰা ইতি এৰরূপা ৰিসূকদস্সনা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
13. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ 28 sobhanakaṃ 29 caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ 30 usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১৪. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং জূতপ্পমাদট্ঠানানুযোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – অট্ঠপদং দসপদং আকাসং পরিহারপথং সন্তিকং খলিকং ঘটিকং সলাকহত্থং অক্খং পঙ্গচীরং ৰঙ্ককং মোক্খচিকং চিঙ্গুলিকং 31 পত্তাল়্হকং রথকং ধনুকং অক্খরিকং মনেসিকং যথাৰজ্জং ইতি ৰা ইতি এৰরূপা জূতপ্পমাদট্ঠানানুযোগা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
14. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ 32 pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১৫. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং উচ্চাসযনমহাসযনং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – আসন্দিং পল্লঙ্কং গোনকং চিত্তকং পটিকং পটলিকং তূলিকং ৰিকতিকং উদ্দলোমিং একন্তলোমিং কট্টিস্সং কোসেয্যং কুত্তকং হত্থত্থরং অস্সত্থরং রথত্থরং 33 অজিনপ্পৰেণিং কদলিমিগপৰরপচ্চত্থরণং সউত্তরচ্ছদং উভতোলোহিতকূপধানং ইতি ৰা ইতি এৰরূপা উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
15. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ 34 ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১৬. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং মণ্ডনৰিভূসনট্ঠানানুযোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – উচ্ছাদনং পরিমদ্দনং ন্হাপনং সম্বাহনং আদাসং অঞ্জনং মালাগন্ধৰিলেপনং 35 মুখচুণ্ণং মুখলেপনং হত্থবন্ধং সিখাবন্ধং দণ্ডং নাল়িকং অসিং 36 ছত্তং চিত্রুপাহনং উণ্হীসং মণিং ৰালবীজনিং ওদাতানি ৰত্থানি দীঘদসানি ইতি ৰা ইতি এৰরূপা মণ্ডনৰিভূসনট্ঠানানুযোগা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
16. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ 37 mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ 38 chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১৭. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৰত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগরকথং জনপদকথং ইত্থিকথং 39 সূরকথং ৰিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানকথায পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
17. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ 40 sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১৮. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং ৰিগ্গাহিককথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – ন ত্ৰং ইমং ধম্মৰিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৰিনযং আজানামি, কিং ত্ৰং ইমং ধম্মৰিনযং আজানিস্সসি, মিচ্ছা পটিপন্নো ত্ৰমসি, অহমস্মি সম্মা পটিপন্নো, সহিতং মে, অসহিতং তে, পুরেৰচনীযং পচ্ছা অৰচ, পচ্ছাৰচনীযং পুরে অৰচ, অধিচিণ্ণং তে ৰিপরাৰত্তং, আরোপিতো তে ৰাদো, নিগ্গহিতো ত্ৰমসি, চর ৰাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৰা সচে পহোসীতি ইতি ৰা ইতি এৰরূপায ৰিগ্গাহিককথায পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
18. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
১৯. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং দূতেয্যপহিণগমনানুযোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি, সেয্যথিদং – রঞ্ঞং, রাজমহামত্তানং, খত্তিযানং, ব্রাহ্মণানং, গহপতিকানং, কুমারানং ‘‘ইধ গচ্ছ, অমুত্রাগচ্ছ, ইদং হর, অমুত্র ইদং আহরা’’তি ইতি ৰা ইতি এৰরূপা দূতেয্যপহিণগমনানুযোগা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
19. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – raññaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ ‘‘idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharā’’ti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
মজ্ঝিমসীলং নিট্ঠিতং।
Majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ.
মহাসীলং
Mahāsīlaṃ
২১. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি , সেয্যথিদং – অঙ্গং নিমিত্তং উপ্পাতং সুপিনং লক্খণং মূসিকচ্ছিন্নং অগ্গিহোমং দব্বিহোমং থুসহোমং কণহোমং তণ্ডুলহোমং সপ্পিহোমং তেলহোমং মুখহোমং লোহিতহোমং অঙ্গৰিজ্জা ৰত্থুৰিজ্জা খত্তৰিজ্জা 45 সিৰৰিজ্জা ভূতৰিজ্জা ভূরিৰিজ্জা অহিৰিজ্জা ৰিসৰিজ্জা ৰিচ্ছিকৰিজ্জা মূসিকৰিজ্জা সকুণৰিজ্জা ৰাযসৰিজ্জা পক্কজ্ঝানং সরপরিত্তাণং মিগচক্কং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
21. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti , seyyathidaṃ – aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā 46 sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
২২. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – মণিলক্খণং ৰত্থলক্খণং দণ্ডলক্খণং সত্থলক্খণং অসিলক্খণং উসুলক্খণং ধনুলক্খণং আৰুধলক্খণং ইত্থিলক্খণং পুরিসলক্খণং কুমারলক্খণং কুমারিলক্খণং দাসলক্খণং দাসিলক্খণং হত্থিলক্খণং অস্সলক্খণং মহিংসলক্খণং 47 উসভলক্খণং গোলক্খণং অজলক্খণং মেণ্ডলক্খণং কুক্কুটলক্খণং ৰট্টকলক্খণং গোধালক্খণং কণ্ণিকালক্খণং কচ্ছপলক্খণং মিগলক্খণং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
22. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ 48 usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikālakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
২৩. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – রঞ্ঞং নিয্যানং ভৰিস্সতি, রঞ্ঞং অনিয্যানং ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং উপযানং ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং অপযানং ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং উপযানং ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং অপযানং ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং জযো ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং পরাজযো ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং জযো ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং পরাজযো ভৰিস্সতি, ইতি ইমস্স জযো ভৰিস্সতি, ইমস্স পরাজযো ভৰিস্সতি ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
23. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – raññaṃ niyyānaṃ bhavissati, raññaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
২৪. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – চন্দগ্গাহো ভৰিস্সতি, সূরিযগ্গাহো 49 ভৰিস্সতি, নক্খত্তগ্গাহো ভৰিস্সতি, চন্দিমসূরিযানং পথগমনং ভৰিস্সতি, চন্দিমসূরিযানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি, নক্খত্তানং পথগমনং ভৰিস্সতি, নক্খত্তানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি, উক্কাপাতো ভৰিস্সতি, দিসাডাহো ভৰিস্সতি, ভূমিচালো ভৰিস্সতি, দেৰদুদ্রভি 50 ভৰিস্সতি, চন্দিমসূরিযনক্খত্তানং উগ্গমনং ওগমনং সংকিলেসং ৰোদানং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো চন্দগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো সূরিযগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো নক্খত্তগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং চন্দিমসূরিযানং পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং চন্দিমসূরিযানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং নক্খত্তানং পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং নক্খত্তানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো উক্কাপাতো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো দিসাডাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো ভূমিচালো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো দেৰদুদ্রভি ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং চন্দিমসূরিযনক্খত্তানং উগ্গমনং ওগমনং সংকিলেসং ৰোদানং ভৰিস্সতি ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
24. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – candaggāho bhavissati, sūriyaggāho 51 bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi 52 bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
২৫. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – সুৰুট্ঠিকা ভৰিস্সতি, দুব্বুট্ঠিকা ভৰিস্সতি, সুভিক্খং ভৰিস্সতি, দুব্ভিক্খং ভৰিস্সতি, খেমং ভৰিস্সতি, ভযং ভৰিস্সতি, রোগো ভৰিস্সতি, আরোগ্যং ভৰিস্সতি, মুদ্দা, গণনা, সঙ্খানং, কাৰেয্যং, লোকাযতং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
25. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
২৬. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি , সেয্যথিদং – আৰাহনং ৰিৰাহনং সংৰরণং ৰিৰরণং সংকিরণং ৰিকিরণং সুভগকরণং দুব্ভগকরণং ৰিরুদ্ধগব্ভকরণং জিৰ্হানিবন্ধনং হনুসংহননং হত্থাভিজপ্পনং হনুজপ্পনং কণ্ণজপ্পনং আদাসপঞ্হং কুমারিকপঞ্হং দেৰপঞ্হং আদিচ্চুপট্ঠানং মহতুপট্ঠানং অব্ভুজ্জলনং সিরিৰ্হাযনং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
26. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti , seyyathidaṃ – āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṃkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapañhaṃ kumārikapañhaṃ devapañhaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
২৭. ‘‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – সন্তিকম্মং পণিধিকম্মং ভূতকম্মং ভূরিকম্মং ৰস্সকম্মং ৰোস্সকম্মং ৰত্থুকম্মং ৰত্থুপরিকম্মং আচমনং ন্হাপনং জুহনং ৰমনং ৰিরেচনং উদ্ধংৰিরেচনং অধোৰিরেচনং সীসৰিরেচনং কণ্ণতেলং নেত্ততপ্পনং নত্থুকম্মং অঞ্জনং পচ্চঞ্জনং সালাকিযং সল্লকত্তিযং দারকতিকিচ্ছা মূলভেসজ্জানং অনুপ্পদানং ওসধীনং পটিমোক্খো ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৰা হি, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
27. ‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
‘‘ইদং খো, ভিক্খৰে, অপ্পমত্তকং ওরমত্তকং সীলমত্তকং, যেন পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৰণ্ণং ৰদমানো ৰদেয্য।
‘‘Idaṃ kho, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
মহাসীলং নিট্ঠিতং।
Mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ.
পুব্বন্তকপ্পিকা
Pubbantakappikā
২৮. ‘‘অত্থি , ভিক্খৰে, অঞ্ঞেৰ ধম্মা গম্ভীরা দুদ্দসা দুরনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৰচরা নিপুণা পণ্ডিতৰেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং। কতমে চ তে, ভিক্খৰে, ধম্মা গম্ভীরা দুদ্দসা দুরনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৰচরা নিপুণা পণ্ডিতৰেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং?
28. ‘‘Atthi , bhikkhave, aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ. Katame ca te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ?
২৯. ‘‘সন্তি , ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো, পুব্বন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি 53 অভিৰদন্তি অট্ঠারসহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি অট্ঠারসহি ৰত্থূহি?
29. ‘‘Santi , bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino, pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni 54 abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi?
সস্সতৰাদো
Sassatavādo
৩০. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা, সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি?
30. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā, sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
৩১. ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে ( ) 55 অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি। সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৰীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকানিপি জাতিসতানি অনেকানিপি জাতিসহস্সানি অনেকানিপি জাতিসতসহস্সানি – ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি।
31. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte ( ) 56 anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৰঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৰন্তি সংসরন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৰেৰ সস্সতিসমং। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৰীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকানিপি জাতিসতানি অনেকানিপি জাতিসহস্সানি অনেকানিপি জাতিসতসহস্সানি – অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি। ইমিনামহং এতং জানামি ‘‘যথা সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৰঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৰন্তি সংসরন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৰেৰ সস্সতিসম’’ন্তি। ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৩২. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি। সেয্যথিদং – একম্পি সংৰট্টৰিৰট্টং দ্ৰেপি সংৰট্টৰিৰট্টানি তীণিপি সংৰট্টৰিৰট্টানি চত্তারিপি সংৰট্টৰিৰট্টানি পঞ্চপি সংৰট্টৰিৰট্টানি দসপি সংৰট্টৰিৰট্টানি – ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি।
32. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৰঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৰন্তি সংসরন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৰেৰ সস্সতিসমং। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসামি যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি। সেয্যথিদং – একম্পি সংৰট্টৰিৰট্টং দ্ৰেপি সংৰট্টৰিৰট্টানি তীণিপি সংৰট্টৰিৰট্টানি চত্তারিপি সংৰট্টৰিৰট্টানি পঞ্চপি সংৰট্টৰিৰট্টানি দসপি সংৰট্টৰিৰট্টানি। অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি। ইমিনামহং এতং জানামি ‘‘যথা সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৰঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো, তে চ সত্তা সন্ধাৰন্তি সংসরন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৰেৰ সস্সতিসম’’ন্তি। ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni. Amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৩৩. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি। সেয্যথিদং – দসপি সংৰট্টৰিৰট্টানি ৰীসম্পি সংৰট্টৰিৰট্টানি তিংসম্পি সংৰট্টৰিৰট্টানি চত্তালীসম্পি সংৰট্টৰিৰট্টানি – ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি।
33. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৰঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৰন্তি সংসরন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৰেৰ সস্সতিসমং। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি। সেয্যথিদং – দসপি সংৰট্টৰিৰট্টানি ৰীসম্পি সংৰট্টৰিৰট্টানি তিংসম্পি সংৰট্টৰিৰট্টানি চত্তালীসম্পি সংৰট্টৰিৰট্টানি – ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি। ইমিনামহং এতং জানামি ‘‘যথা সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৰঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো, তে চ সত্তা সন্ধাৰন্তি সংসরন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৰেৰ সস্সতিসম’’ন্তি। ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৩৪. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা তক্কী হোতি ৰীমংসী, সো তক্কপরিযাহতং ৰীমংসানুচরিতং সযং পটিভানং এৰমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৰঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৰন্তি সংসরন্তি চৰন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৰেৰ সস্সতিসম’ন্তি । ইদং, ভিক্খৰে, চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
34. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī, so takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃ paṭibhānaṃ evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti . Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৩৫. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ চতূহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন; নত্থি ইতো বহিদ্ধা।
35. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
৩৬. ‘‘তযিদং , ভিক্খৰে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৰংগহিতা এৰংপরামট্ঠা এৰংগতিকা ভৰন্তি এৰংঅভিসম্পরাযা’তি, তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তরিতরং পজানাতি; তঞ্চ পজাননং 57 ন পরামসতি, অপরামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৰ নিব্বুতি ৰিদিতা। ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং ৰিদিত্ৰা অনুপাদাৰিমুত্তো, ভিক্খৰে, তথাগতো।
36. ‘‘Tayidaṃ , bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti, tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti; tañca pajānanaṃ 58 na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
৩৭. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৰে, ধম্মা গম্ভীরা দুদ্দসা দুরনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৰচরা নিপুণা পণ্ডিতৰেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
37. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
পঠমভাণৰারো।
Paṭhamabhāṇavāro.
একচ্চসস্সতৰাদো
Ekaccasassatavādo
৩৮. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি?
38. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
৩৯. ‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো, যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন অযং লোকো সংৰট্টতি। সংৰট্টমানে লোকে যেভুয্যেন সত্তা আভস্সরসংৰত্তনিকা হোন্তি। তে তত্থ হোন্তি মনোমযা পীতিভক্খা সযংপভা অন্তলিক্খচরা সুভট্ঠাযিনো, চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি।
39. ‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
৪০. ‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো, যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন অযং লোকো ৰিৰট্টতি। ৰিৰট্টমানে লোকে সুঞ্ঞং ব্রহ্মৰিমানং পাতুভৰতি। অথ খো অঞ্ঞতরো সত্তো আযুক্খযা ৰা পুঞ্ঞক্খযা ৰা আভস্সরকাযা চৰিত্ৰা সুঞ্ঞং ব্রহ্মৰিমানং উপপজ্জতি। সো তত্থ হোতি মনোমযো পীতিভক্খো সযংপভো অন্তলিক্খচরো সুভট্ঠাযী, চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠতি।
40. ‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.
৪১. ‘‘তস্স তত্থ এককস্স দীঘরত্তং নিৰুসিতত্তা অনভিরতি পরিতস্সনা উপপজ্জতি – ‘অহো ৰত অঞ্ঞেপি সত্তা ইত্থত্তং আগচ্ছেয্যু’ন্তি। অথ অঞ্ঞেপি সত্তা আযুক্খযা ৰা পুঞ্ঞক্খযা ৰা আভস্সরকাযা চৰিত্ৰা ব্রহ্মৰিমানং উপপজ্জন্তি তস্স সত্তস্স সহব্যতং। তেপি তত্থ হোন্তি মনোমযা পীতিভক্খা সযংপভা অন্তলিক্খচরা সুভট্ঠাযিনো, চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি।
41. ‘‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā upapajjati – ‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’nti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
৪২. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যো সো সত্তো পঠমং উপপন্নো তস্স এৰং হোতি – ‘অহমস্মি ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৰসৰত্তী ইস্সরো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা 59 ৰসী পিতা ভূতভব্যানং। মযা ইমে সত্তা নিম্মিতা। তং কিস্স হেতু? মমঞ্হি পুব্বে এতদহোসি – ‘‘অহো ৰত অঞ্ঞেপি সত্তা ইত্থত্তং আগচ্ছেয্যু’’ন্তি। ইতি মম চ মনোপণিধি, ইমে চ সত্তা ইত্থত্তং আগতা’তি।
42. ‘‘Tatra , bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno tassa evaṃ hoti – ‘ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā 60 vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – ‘‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’’nti. Iti mama ca manopaṇidhi, ime ca sattā itthattaṃ āgatā’ti.
‘‘যেপি তে সত্তা পচ্ছা উপপন্না, তেসম্পি এৰং হোতি – ‘অযং খো ভৰং ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৰসৰত্তী ইস্সরো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা ৰসী পিতা ভূতভব্যানং। ইমিনা মযং ভোতা ব্রহ্মুনা নিম্মিতা। তং কিস্স হেতু? ইমঞ্হি মযং অদ্দসাম ইধ পঠমং উপপন্নং, মযং পনম্হ পচ্ছা উপপন্না’তি।
‘‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ‘ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ, mayaṃ panamha pacchā upapannā’ti.
৪৩. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যো সো সত্তো পঠমং উপপন্নো, সো দীঘাযুকতরো চ হোতি ৰণ্ণৰন্ততরো চ মহেসক্খতরো চ। যে পন তে সত্তা পচ্ছা উপপন্না, তে অপ্পাযুকতরা চ হোন্তি দুব্বণ্ণতরা চ অপ্পেসক্খতরা চ।
43. ‘‘Tatra, bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
৪৪. ‘‘ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৰে, ৰিজ্জতি, যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি। ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি। অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি , ততো পরং নানুস্সরতি।
44. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati , tato paraṃ nānussarati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘যো খো সো ভৰং ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৰসৰত্তী ইস্সরো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা ৰসী পিতা ভূতভব্যানং, যেন মযং ভোতা ব্রহ্মুনা নিম্মিতা, সো নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সতি। যে পন মযং অহুম্হা তেন ভোতা ব্রহ্মুনা নিম্মিতা, তে মযং অনিচ্চা অদ্ধুৰা অপ্পাযুকা চৰনধম্মা ইত্থত্তং আগতা’তি। ইদং খো, ভিক্খৰে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā, so nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ kho, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৪৫. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? সন্তি, ভিক্খৰে, খিড্ডাপদোসিকা নাম দেৰা, তে অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্না 61 ৰিহরন্তি। তেসং অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্নানং ৰিহরতং সতি সম্মুস্সতি 62। সতিযা সম্মোসা তে দেৰা তম্হা কাযা চৰন্তি।
45. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, khiḍḍāpadosikā nāma devā, te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā 63 viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati 64. Satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.
৪৬. ‘‘ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৰে, ৰিজ্জতি যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি। ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি। অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, ততো পরং নানুস্সরতি।
46. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘যে খো তে ভোন্তো দেৰা ন খিড্ডাপদোসিকা, তে ন অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্না ৰিহরন্তি। তেসং ন অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্নানং ৰিহরতং সতি ন সম্মুস্সতি। সতিযা অসম্মোসা তে দেৰা তম্হা কাযা ন চৰন্তি; নিচ্চা ধুৰা সস্সতা অৰিপরিণামধম্মা সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সন্তি । যে পন মযং অহুম্হা খিড্ডাপদোসিকা, তে মযং অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্না ৰিহরিম্হা। তেসং নো অতিৰেলং হস্সখিড্ডারতিধম্মসমাপন্নানং ৰিহরতং সতি সম্মুস্সতি। সতিযা সম্মোসা এৰং মযং তম্হা কাযা চুতা অনিচ্চা অদ্ধুৰা অপ্পাযুকা চৰনধম্মা ইত্থত্তং আগতা’তি। ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā, te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati. Satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti; niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti . Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā, te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā. Tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati. Satiyā sammosā evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৪৭. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? সন্তি, ভিক্খৰে, মনোপদোসিকা নাম দেৰা, তে অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তি। তে অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি পদূসেন্তি। তে অঞ্ঞমঞ্ঞং পদুট্ঠচিত্তা কিলন্তকাযা কিলন্তচিত্তা । তে দেৰা তম্হা কাযা চৰন্তি।
47. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, manopadosikā nāma devā, te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā . Te devā tamhā kāyā cavanti.
৪৮. ‘‘ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৰে, ৰিজ্জতি যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি। ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি। অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, ততো পরং নানুস্সরতি।
48. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘যে খো তে ভোন্তো দেৰা ন মনোপদোসিকা, তে নাতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তি। তে নাতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি নপ্পদূসেন্তি। তে অঞ্ঞমঞ্ঞং অপ্পদুট্ঠচিত্তা অকিলন্তকাযা অকিলন্তচিত্তা। তে দেৰা তম্হা কাযা ন চৰন্তি, নিচ্চা ধুৰা সস্সতা অৰিপরিণামধম্মা সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সন্তি। যে পন মযং অহুম্হা মনোপদোসিকা, তে মযং অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযিম্হা। তে মযং অতিৰেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি পদূসিম্হা, তে মযং অঞ্ঞমঞ্ঞং পদুট্ঠচিত্তা কিলন্তকাযা কিলন্তচিত্তা। এৰং মযং তম্হা কাযা চুতা অনিচ্চা অদ্ধুৰা অপ্পাযুকা চৰনধম্মা ইত্থত্তং আগতা’তি । ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na manopadosikā, te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā, te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti . Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৪৯. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা তক্কী হোতি ৰীমংসী। সো তক্কপরিযাহতং ৰীমংসানুচরিতং সযংপটিভানং এৰমাহ – ‘যং খো ইদং ৰুচ্চতি চক্খুং ইতিপি সোতং ইতিপি ঘানং ইতিপি জিৰ্হা ইতিপি কাযো ইতিপি, অযং অত্তা অনিচ্চো অদ্ধুৰো অসস্সতো ৰিপরিণামধম্মো। যঞ্চ খো ইদং ৰুচ্চতি চিত্তন্তি ৰা মনোতি ৰা ৰিঞ্ঞাণন্তি ৰা অযং অত্তা নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সতী’তি। ইদং, ভিক্খৰে, চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
49. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘yaṃ kho idaṃ vuccati cakkhuṃ itipi sotaṃ itipi ghānaṃ itipi jivhā itipi kāyo itipi, ayaṃ attā anicco addhuvo asassato vipariṇāmadhammo. Yañca kho idaṃ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā ayaṃ attā nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
৫০. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ চতূহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন; নত্থি ইতো বহিদ্ধা।
50. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
৫১. ‘‘তযিদং , ভিক্খৰে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৰংগহিতা এৰংপরামট্ঠা এৰংগতিকা ভৰন্তি এৰংঅভিসম্পরাযা’তি। তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তরিতরং পজানাতি, তঞ্চ পজাননং ন পরামসতি, অপরামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৰ নিব্বুতি ৰিদিতা। ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং ৰিদিত্ৰা অনুপাদাৰিমুত্তো, ভিক্খৰে, তথাগতো।
51. ‘‘Tayidaṃ , bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
৫২. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৰে, ধম্মা গম্ভীরা দুদ্দসা দুরনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৰচরা নিপুণা পণ্ডিতৰেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
52. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
অন্তানন্তৰাদো
Antānantavādo
৫৩. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি?
53. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi?
৫৪. ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৰিহরতি।
54. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘অন্তৰা অযং লোকো পরিৰটুমো। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৰিহরামি। ইমিনামহং এতং জানামি – যথা অন্তৰা অযং লোকো পরিৰটুমো’তি। ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ayaṃ loko parivaṭumo’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
৫৫. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৰিহরতি।
55. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharati.
‘‘সো এৰমাহ – ‘অনন্তো অযং লোকো অপরিযন্তো। যে তে সমণব্রাহ্মণা এৰমাহংসু – ‘‘অন্তৰা অযং লোকো পরিৰটুমো’’তি, তেসং মুসা। অনন্তো অযং লোকো অপরিযন্তো। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসামি , যথাসমাহিতে চিত্তে অনন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৰিহরামি। ইমিনামহং এতং জানামি – যথা অনন্তো অযং লোকো অপরিযন্তো’তি। ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘ananto ayaṃ loko apariyanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Ananto ayaṃ loko apariyanto. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi , yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā ananto ayaṃ loko apariyanto’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
৫৬. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে উদ্ধমধো অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৰিহরতি, তিরিযং অনন্তসঞ্ঞী।
56. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharati, tiriyaṃ anantasaññī.
‘‘সো এৰমাহ – ‘অন্তৰা চ অযং লোকো অনন্তো চ। যে তে সমণব্রাহ্মণা এৰমাহংসু – ‘‘অন্তৰা অযং লোকো পরিৰটুমো’’তি, তেসং মুসা। যেপি তে সমণব্রাহ্মণা এৰমাহংসু – ‘‘অনন্তো অযং লোকো অপরিযন্তো’’তি, তেসম্পি মুসা। অন্তৰা চ অযং লোকো অনন্তো চ। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে উদ্ধমধো অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৰিহরামি, তিরিযং অনন্তসঞ্ঞী। ইমিনামহং এতং জানামি – যথা অন্তৰা চ অযং লোকো অনন্তো চা’তি। ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি।
‘‘So evamāha – ‘antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharāmi, tiriyaṃ anantasaññī. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ca ayaṃ loko ananto cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
৫৭. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা তক্কী হোতি ৰীমংসী। সো তক্কপরিযাহতং ৰীমংসানুচরিতং সযংপটিভানং এৰমাহ – ‘নেৰাযং লোকো অন্তৰা, ন পনানন্তো। যে তে সমণব্রাহ্মণা এৰমাহংসু – ‘‘অন্তৰা অযং লোকো পরিৰটুমো’’তি, তেসং মুসা। যেপি তে সমণব্রাহ্মণা এৰমাহংসু – ‘‘অনন্তো অযং লোকো অপরিযন্তো’’তি, তেসম্পি মুসা। যেপি তে সমণব্রাহ্মণা এৰমাহংসু – ‘‘অন্তৰা চ অযং লোকো অনন্তো চা’’তি, তেসম্পি মুসা। নেৰাযং লোকো অন্তৰা , ন পনানন্তো’তি। ইদং, ভিক্খৰে , চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি।
57. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘nevāyaṃ loko antavā, na panānanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ca ayaṃ loko ananto cā’’ti, tesampi musā. Nevāyaṃ loko antavā , na panānanto’ti. Idaṃ, bhikkhave , catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
৫৮. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ চতূহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন; নত্থি ইতো বহিদ্ধা।
58. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
৫৯. ‘‘তযিদং, ভিক্খৰে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৰংগহিতা এৰংপরামট্ঠা এৰংগতিকা ভৰন্তি এৰংঅভিসম্পরাযা’তি। তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তরিতরং পজানাতি, তঞ্চ পজাননং ন পরামসতি, অপরামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৰ নিব্বুতি ৰিদিতা। ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং ৰিদিত্ৰা অনুপাদাৰিমুত্তো, ভিক্খৰে, তথাগতো।
59. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
৬০. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৰে, ধম্মা গম্ভীরা দুদ্দসা দুরনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৰচরা নিপুণা পণ্ডিতৰেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
60. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
অমরাৰিক্খেপৰাদো
Amarāvikkhepavādo
৬১. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং চতূহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং চতূহি ৰত্থূহি?
61. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā, tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi?
৬২. ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি। তস্স এৰং হোতি – ‘অহং খো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি। অহঞ্চে খো পন ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘ইদং কুসল’ন্তি ৰা ব্যাকরেয্যং, ‘ইদং অকুসল’ন্তি ৰা ব্যাকরেয্যং, তং মমস্স মুসা। যং মমস্স মুসা , সো মমস্স ৰিঘাতো। যো মমস্স ৰিঘাতো সো মমস্স অন্তরাযো’তি। ইতি সো মুসাৰাদভযা মুসাৰাদপরিজেগুচ্ছা নেৰিদং কুসলন্তি ব্যাকরোতি, ন পনিদং অকুসলন্তি ব্যাকরোতি, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জতি অমরাৰিক্খেপং – ‘এৰন্তিপি মে নো; তথাতিপি মে নো; অঞ্ঞথাতিপি মে নো; নোতিপি মে নো; নো নোতিপি মে নো’তি। ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং।
62. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘idaṃ kusala’nti vā byākareyyaṃ, ‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, taṃ mamassa musā. Yaṃ mamassa musā , so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto so mamassa antarāyo’ti. Iti so musāvādabhayā musāvādaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
৬৩. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি। তস্স এৰং হোতি – ‘অহং খো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি। অহঞ্চে খো পন ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি ৰা ব্যাকরেয্যং, ‘‘ইদং অকুসল’ন্তি ৰা ব্যাকরেয্যং, তত্থ মে অস্স ছন্দো ৰা রাগো ৰা দোসো ৰা পটিঘো ৰা। যত্থ 65 মে অস্স ছন্দো ৰা রাগো ৰা দোসো ৰা পটিঘো ৰা, তং মমস্স উপাদানং। যং মমস্স উপাদানং, সো মমস্স ৰিঘাতো। যো মমস্স ৰিঘাতো, সো মমস্স অন্তরাযো’তি। ইতি সো উপাদানভযা উপাদানপরিজেগুচ্ছা নেৰিদং কুসলন্তি ব্যাকরোতি, ন পনিদং অকুসলন্তি ব্যাকরোতি, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জতি অমরাৰিক্খেপং – ‘এৰন্তিপি মে নো; তথাতিপি মে নো; অঞ্ঞথাতিপি মে নো; নোতিপি মে নো; নো নোতিপি মে নো’তি। ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং।
63. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, tattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā. Yattha 66 me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā, taṃ mamassa upādānaṃ. Yaṃ mamassa upādānaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so upādānabhayā upādānaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
৬৪. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি। তস্স এৰং হোতি – ‘অহং খো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি, ‘‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি। অহঞ্চে খো পন ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি ৰা ব্যাকরেয্যং, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি ৰা ব্যাকরেয্যং। সন্তি হি খো সমণব্রাহ্মণা পণ্ডিতা নিপুণা কতপরপ্পৰাদা ৰালৰেধিরূপা, তে ভিন্দন্তা 67 মঞ্ঞে চরন্তি পঞ্ঞাগতেন দিট্ঠিগতানি, তে মং তত্থ সমনুযুঞ্জেয্যুং সমনুগাহেয্যুং সমনুভাসেয্যুং। যে মং তত্থ সমনুযুঞ্জেয্যুং সমনুগাহেয্যুং সমনুভাসেয্যুং, তেসাহং ন সম্পাযেয্যং। যেসাহং ন সম্পাযেয্যং, সো মমস্স ৰিঘাতো। যো মমস্স ৰিঘাতো, সো মমস্স অন্তরাযো’তি। ইতি সো অনুযোগভযা অনুযোগপরিজেগুচ্ছা নেৰিদং কুসলন্তি ব্যাকরোতি, ন পনিদং অকুসলন্তি ব্যাকরোতি, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জতি অমরাৰিক্খেপং – ‘এৰন্তিপি মে নো; তথাতিপি মে নো; অঞ্ঞথাতিপি মে নো; নোতিপি মে নো; নো নোতিপি মে নো’তি। ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং।
64. ‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’’nti vā byākareyyaṃ. Santi hi kho samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā, te bhindantā 68 maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ. Ye maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ, tesāhaṃ na sampāyeyyaṃ. Yesāhaṃ na sampāyeyyaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so anuyogabhayā anuyogaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
৬৫. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা মন্দো হোতি মোমূহো। সো মন্দত্তা মোমূহত্তা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জতি অমরাৰিক্খেপং – ‘অত্থি পরো লোকো’তি ইতি চে মং পুচ্ছসি, ‘অত্থি পরো লোকো’তি ইতি চে মে অস্স, ‘অত্থি পরো লোকো’তি ইতি তে নং ব্যাকরেয্যং, ‘এৰন্তিপি মে নো, তথাতিপি মে নো, অঞ্ঞথাতিপি মে নো, নোতিপি মে নো, নো নোতিপি মে নো’তি। ‘নত্থি পরো লোকো…পে॰… ‘অত্থি চ নত্থি চ পরো লোকো…পে॰… ‘নেৰত্থি ন নত্থি পরো লোকো…পে॰… ‘অত্থি সত্তা ওপপাতিকা …পে॰… ‘নত্থি সত্তা ওপপাতিকা…পে॰… ‘অত্থি চ নত্থি চ সত্তা ওপপাতিকা…পে॰… ‘নেৰত্থি ন নত্থি সত্তা ওপপাতিকা…পে॰… ‘অত্থি সুকতদুক্কটানং 69 কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰… ‘নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰… ‘অত্থি চ নত্থি চ সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰… ‘নেৰত্থি ন নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰… ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা…পে॰… ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা…পে॰… ‘হোতি চ ন চ হোতি 70 তথাগতো পরং মরণা…পে॰… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ইতি চে মং পুচ্ছসি, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ইতি চে মে অস্স, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ইতি তে নং ব্যাকরেয্যং, ‘এৰন্তিপি মে নো, তথাতিপি মে নো, অঞ্ঞথাতিপি মে নো, নোতিপি মে নো, নো নোতিপি মে নো’তি। ইদং, ভিক্খৰে, চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং।
65. ‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā mando hoti momūho. So mandattā momūhattā tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘atthi paro loko’ti iti ce maṃ pucchasi, ‘atthi paro loko’ti iti ce me assa, ‘atthi paro loko’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. ‘Natthi paro loko…pe… ‘atthi ca natthi ca paro loko…pe… ‘nevatthi na natthi paro loko…pe… ‘atthi sattā opapātikā …pe… ‘natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi ca natthi ca sattā opapātikā…pe… ‘nevatthi na natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi sukatadukkaṭānaṃ 71 kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘atthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘hoti ca na ca hoti 72 tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti ce me assa, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
৬৬. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং চতূহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং , সব্বে তে ইমেহেৰ চতূহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
66. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ , sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
অধিচ্চসমুপ্পন্নৰাদো
Adhiccasamuppannavādo
৬৭. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৰীহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৰীহি ৰত্থূহি?
67. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi?
৬৮. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, অসঞ্ঞসত্তা নাম দেৰা। সঞ্ঞুপ্পাদা চ পন তে দেৰা তম্হা কাযা চৰন্তি। ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৰে, ৰিজ্জতি, যং অঞ্ঞতরো সত্তো তম্হা কাযা চৰিত্ৰা ইত্থত্তং আগচ্ছতি। ইত্থত্তং আগতো সমানো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি। অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৰায পধানমন্ৰায অনুযোগমন্ৰায অপ্পমাদমন্ৰায সম্মামনসিকারমন্ৰায তথারূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে সঞ্ঞুপ্পাদং অনুস্সরতি, ততো পরং নানুস্সরতি। সো এৰমাহ – ‘অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চ। তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি পুব্বে নাহোসিং, সোম্হি এতরহি অহুত্ৰা সন্ততায পরিণতো’তি। ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
68. ‘‘Santi, bhikkhave, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati. So evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇato’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
৬৯. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা তক্কী হোতি ৰীমংসী। সো তক্কপরিযাহতং ৰীমংসানুচরিতং সযংপটিভানং এৰমাহ – ‘অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চা’তি। ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আরব্ভ একে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি।
69. ‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
৭০. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৰীহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ দ্ৰীহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
70. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva dvīhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
৭১. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি অট্ঠারসহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তমারব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ অট্ঠারসহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা।
71. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantamārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva aṭṭhārasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā.
৭২. ‘‘তযিদং, ভিক্খৰে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৰংগহিতা এৰংপরামট্ঠা এৰংগতিকা ভৰন্তি এৰংঅভিসম্পরাযা’তি। তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তরিতরং পজানাতি, তঞ্চ পজাননং ন পরামসতি, অপরামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৰ নিব্বুতি ৰিদিতা। ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং ৰিদিত্ৰা অনুপাদাৰিমুত্তো, ভিক্খৰে, তথাগতো।
72. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
৭৩. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৰে, ধম্মা গম্ভীরা দুদ্দসা দুরনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৰচরা নিপুণা পণ্ডিতৰেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি , যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
73. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti , yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
দুতিযভাণৰারো।
Dutiyabhāṇavāro.
অপরন্তকপ্পিকা
Aparantakappikā
৭৪. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা অপরন্তকপ্পিকা অপরন্তানুদিট্ঠিনো, অপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি চতুচত্তারীসায 73 ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ অপরন্তকপ্পিকা অপরন্তানুদিট্ঠিনো অপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি চতুচত্তারীসায ৰত্থূহি?
74. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino, aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya 74 vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi?
সঞ্ঞীৰাদো
Saññīvādo
৭৫. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোল়সহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোল়সহি ৰত্থূহি?
75. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi?
৭৬. ‘‘‘রূপী অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা সঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি। ‘অরূপী অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা সঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি। ‘রূপী চ অরূপী চ অত্তা হোতি…পে॰… নেৰরূপী নারূপী অত্তা হোতি… অন্তৰা অত্তা হোতি… অনন্তৰা অত্তা হোতি… অন্তৰা চ অনন্তৰা চ অত্তা হোতি… নেৰন্তৰা নানন্তৰা অত্তা হোতি… একত্তসঞ্ঞী অত্তা হোতি… নানত্তসঞ্ঞী অত্তা হোতি… পরিত্তসঞ্ঞী অত্তা হোতি… অপ্পমাণসঞ্ঞী অত্তা হোতি… একন্তসুখী অত্তা হোতি… একন্তদুক্খী অত্তা হোতি। সুখদুক্খী অত্তা হোতি। অদুক্খমসুখী অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা সঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি।
76. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti… ekattasaññī attā hoti… nānattasaññī attā hoti… parittasaññī attā hoti… appamāṇasaññī attā hoti… ekantasukhī attā hoti… ekantadukkhī attā hoti. Sukhadukkhī attā hoti. Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti.
৭৭. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোল়সহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ সোল়সহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
77. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva soḷasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
অসঞ্ঞীৰাদো
Asaññīvādo
৭৮. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি?
78. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?
৭৯. ‘‘‘রূপী অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা অসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি। ‘অরূপী অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা অসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি। ‘রূপী চ অরূপী চ অত্তা হোতি…পে॰… নেৰরূপী নারূপী অত্তা হোতি… অন্তৰা অত্তা হোতি… অনন্তৰা অত্তা হোতি… অন্তৰা চ অনন্তৰা চ অত্তা হোতি… নেৰন্তৰা নানন্তৰা অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা অসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি।
79. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti.
৮০. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ অট্ঠহি ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
80. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদো
Nevasaññīnāsaññīvādo
৮১. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা, উদ্ধমাঘাতনং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি?
81. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā, uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?
৮২. ‘‘‘রূপী অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি ‘অরূপী অত্তা হোতি…পে॰… রূপী চ অরূপী চ অত্তা হোতি… নেৰরূপী নারূপী অত্তা হোতি… অন্তৰা অত্তা হোতি… অনন্তৰা অত্তা হোতি… অন্তৰা চ অনন্তৰা চ অত্তা হোতি… নেৰন্তৰা নানন্তৰা অত্তা হোতি অরোগো পরং মরণা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি।
82. ‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti.
৮৩. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ অট্ঠহি ৰত্থূহি…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
83. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
উচ্ছেদৰাদো
Ucchedavādo
৮৪. ‘‘সন্তি , ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা উচ্ছেদৰাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ উচ্ছেদৰাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৰত্থূহি?
84. ‘‘Santi , bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi?
৮৫. ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা এৰংৰাদী হোতি এৰংদিট্ঠি 75 – ‘যতো খো, ভো, অযং অত্তা রূপী চাতুমহাভূতিকো মাতাপেত্তিকসম্ভৰো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরং মরণা, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি।
85. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi 76 – ‘yato kho, bho, ayaṃ attā rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
৮৬. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি। অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা দিব্বো রূপী কামাৰচরো কবল়ীকারাহারভক্খো। তং ত্ৰং ন জানাসি ন পস্সসি। তমহং জানামি পস্সামি। সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরং মরণা, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি।
86. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī kāmāvacaro kabaḷīkārāhārabhakkho. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
৮৭. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি। অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা দিব্বো রূপী মনোমযো সব্বঙ্গপচ্চঙ্গী অহীনিন্দ্রিযো। তং ত্ৰং ন জানাসি ন পস্সসি। তমহং জানামি পস্সামি। সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরং মরণা, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি।
87. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
৮৮. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি। অত্থি খো , ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো রূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকারা ‘‘অনন্তো আকাসো’’তি আকাসানঞ্চাযতনূপগো। তং ত্ৰং ন জানাসি ন পস্সসি। তমহং জানামি পস্সামি। সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরং মরণা, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি।
88. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho , bho, añño attā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘‘ananto ākāso’’ti ākāsānañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
৮৯. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি। অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘অনন্তং ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনূপগো। তং ত্ৰং ন জানাসি ন পস্সসি। তমহং জানামি পস্সামি। সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরং মরণা, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি।
89. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘anantaṃ viññāṇa’’nti viññāṇañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
৯০. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, সো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি। অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘নত্থি কিঞ্চী’’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগো। তং ত্ৰং ন জানাসি ন পস্সসি। তমহং জানামি পস্সামি। সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরং মরণা, এত্তাৰতা খো , ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি।
90. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, so attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘natthi kiñcī’’ti ākiñcaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho , bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
৯১. ‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি। অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘সন্তমেতং পণীতমেত’’ন্তি নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগো। তং ত্ৰং ন জানাসি ন পস্সসি। তমহং জানামি পস্সামি। সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি, ন হোতি পরং মরণা, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি।
91. ‘Tamañño evamāha – ‘‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma ‘‘santametaṃ paṇītameta’’nti nevasaññānāsaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
৯২. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা উচ্ছেদৰাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা উচ্ছেদৰাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ সত্তহি ৰত্থূহি…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
92. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti, sabbe te imeheva sattahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদো
Diṭṭhadhammanibbānavādo
৯৩. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৰত্থূহি। তে চ ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা কিমাগম্ম কিমারব্ভ দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৰত্থূহি?
93. ‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi?
৯৪. ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সমণো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা এৰংৰাদী হোতি এৰংদিট্ঠি – ‘‘যতো খো, ভো, অযং অত্তা পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পরিচারেতি, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি।
94. ‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘‘yato kho, bho, ayaṃ attā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
৯৫. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ –‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতি। তং কিস্স হেতু? কামা হি, ভো, অনিচ্চা দুক্খা ৰিপরিণামধম্মা, তেসং ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা উপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা। যতো খো , ভো, অযং অত্তা ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি।
95. ‘‘Tamañño evamāha –‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Kāmā hi, bho, aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, tesaṃ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Yato kho , bho, ayaṃ attā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
৯৬. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতি। তং কিস্স হেতু? যদেৰ তত্থ ৰিতক্কিতং ৰিচারিতং, এতেনেতং ওল়ারিকং অক্খাযতি। যতো খো, ভো, অযং অত্তা ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি।
96. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha vitakkitaṃ vicāritaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
৯৭. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতি। তং কিস্স হেতু? যদেৰ তত্থ পীতিগতং চেতসো উপ্পিলাৰিতত্তং, এতেনেতং ওল়ারিকং অক্খাযতি। যতো খো, ভো, অযং অত্তা পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহরতি, সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেতি, যং তং অরিযা আচিক্খন্তি ‘‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’’তি, ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি।
97. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha pītigataṃ cetaso uppilāvitattaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
৯৮. ‘‘তমঞ্ঞো এৰমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৰং ৰদেসি, নেসো নত্থীতি ৰদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৰতা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতি। তং কিস্স হেতু? যদেৰ তত্থ সুখমিতি চেতসো আভোগো, এতেনেতং ওল়ারিকং অক্খাযতি। যতো খো, ভো, অযং অত্তা সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, এত্তাৰতা খো, ভো, অযং অত্তা পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতী’তি। ইত্থেকে সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি।
98. ‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha sukhamiti cetaso ābhogo, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
৯৯. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ পঞ্চহি ৰত্থূহি…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
99. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva pañcahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
১০০. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা অপরন্তকপ্পিকা অপরন্তানুদিট্ঠিনো অপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি চতুচত্তারীসায ৰত্থূহি। যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অপরন্তকপ্পিকা অপরন্তানুদিট্ঠিনো অপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ চতুচত্তারীসায ৰত্থূহি…পে॰… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
100. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva catucattārīsāya vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
১০১. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৰে, সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা চ অপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি।
101. ‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi.
১০২. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা পুব্বন্তকপ্পিকা ৰা অপরন্তকপ্পিকা ৰা পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা ৰা পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি, এতেসং ৰা অঞ্ঞতরেন; নত্থি ইতো বহিদ্ধা।
102. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
১০৩. ‘‘তযিদং, ভিক্খৰে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৰংগহিতা এৰংপরামট্ঠা এৰংগতিকা ভৰন্তি এৰংঅভিসম্পরাযা’তি। তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তরিতরং পজানাতি, তঞ্চ পজাননং ন পরামসতি, অপরামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৰ নিব্বুতি ৰিদিতা। ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং ৰিদিত্ৰা অনুপাদাৰিমুত্তো, ভিক্খৰে, তথাগতো।
103. ‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
১০৪. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৰে, ধম্মা গম্ভীরা দুদ্দসা দুরনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৰচরা নিপুণা পণ্ডিতৰেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৰণ্ণং সম্মা ৰদমানা ৰদেয্যুং।
104. ‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতৰারো
Paritassitavipphanditavāro
১০৫. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি , তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
105. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi , tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১০৬. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
106. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১০৭. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
107. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১০৮. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং চতূহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
108. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১০৯. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৰীহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
109. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১০. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি অট্ঠারসহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
110. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১১. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোল়সহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
111. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১২. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
112. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১৩. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
113. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১৪. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উচ্ছেদৰাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
114. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১৫. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
115. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১৬. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অপরন্তকপ্পিকা অপরন্তানুদিট্ঠিনো অপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি চতুচত্তারীসায ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
116. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
১১৭. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা চ অপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি, তদপি তেসং ভৰতং সমণব্রাহ্মণানং অজানতং অপস্সতং ৰেদযিতং তণ্হাগতানং পরিতস্সিতৰিপ্ফন্দিতমেৰ।
117. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
ফস্সপচ্চযাৰারো
Phassapaccayāvāro
১১৮. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
118. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১১৯. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
119. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২০. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
120. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২১. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং চতূহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
121. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২২. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৰীহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
122. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২৩. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি অট্ঠারসহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
123. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২৪. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোল়সহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
124. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২৫. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
125. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২৬. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
126. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২৭. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উচ্ছেদৰাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
127. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২৮. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
128. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১২৯. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অপরন্তকপ্পিকা অপরন্তানুদিট্ঠিনো অপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি চতুচত্তারীসায ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
129. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
১৩০. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা চ অপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি, তদপি ফস্সপচ্চযা।
130. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
নেতং ঠানং ৰিজ্জতিৰারো
Netaṃ ṭhānaṃ vijjativāro
১৩১. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
131. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩২. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চ অসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
132. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekacca asassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩৩. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
133. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩৪. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৰাচাৰিক্খেপং আপজ্জন্তি অমরাৰিক্খেপং চতূহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
134. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩৫. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৰীহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
135. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩৬. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি অট্ঠারসহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
136. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩৭. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোল়সহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
137. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩৮. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা, উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
138. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā, uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৩৯. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
139. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৪০. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা উচ্ছেদৰাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৰিনাসং ৰিভৰং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
140. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৪১. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা সতো সত্তস্স পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
141. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৪২. ‘‘তত্র , ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা অপরন্তকপ্পিকা অপরন্তানুদিট্ঠিনো অপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি চতুচত্তারীসায ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
142. ‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
১৪৩. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা চ অপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি, তে ৰত অঞ্ঞত্র ফস্সা পটিসংৰেদিস্সন্তীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি।
143. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
দিট্ঠিগতিকাধিট্ঠানৰট্টকথা
Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathā
১৪৪. ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, যে তে সমণব্রাহ্মণা সস্সতৰাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৰত্থূহি, যেপি তে সমণব্রাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা…পে॰… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা অন্তানন্তিকা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা অমরাৰিক্খেপিকা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৰাদা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৰাদা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা উচ্ছেদৰাদা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা অপরন্তকপ্পিকা… যেপি তে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা চ অপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা চ পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি, সব্বে তে ছহি ফস্সাযতনেহি ফুস্স ফুস্স পটিসংৰেদেন্তি তেসং ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং, উপাদানপচ্চযা ভৰো, ভৰপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা সম্ভৰন্তি।
144. ‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, yepi te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā antānantikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, sabbe te chahi phassāyatanehi phussa phussa paṭisaṃvedenti tesaṃ vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
ৰিৰট্টকথাদি
Vivaṭṭakathādi
১৪৫. ‘‘যতো খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ছন্নং ফস্সাযতনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং পজানাতি, অযং ইমেহি সব্বেহেৰ উত্তরিতরং পজানাতি।
145. ‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ imehi sabbeheva uttaritaraṃ pajānāti.
১৪৬. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা পুব্বন্তকপ্পিকা ৰা অপরন্তকপ্পিকা ৰা পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা ৰা পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি অন্তোজালীকতা, এত্থ সিতাৰ উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তি, এত্থ পরিযাপন্না অন্তোজালীকতাৰ উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তি।
146. ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā, ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দক্খো কেৰট্টো ৰা কেৰট্টন্তেৰাসী ৰা সুখুমচ্ছিকেন জালেন পরিত্তং উদকদহং 77 ওত্থরেয্য। তস্স এৰমস্স – ‘যে খো কেচি ইমস্মিং উদকদহে ওল়ারিকা পাণা, সব্বে তে অন্তোজালীকতা। এত্থ সিতাৰ উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তি; এত্থ পরিযাপন্না অন্তোজালীকতাৰ উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তী’তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যে হি কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা পুব্বন্তকপ্পিকা ৰা অপরন্তকপ্পিকা ৰা পুব্বন্তাপরন্তকপ্পিকা ৰা পুব্বন্তাপরন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তাপরন্তং আরব্ভ অনেকৰিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৰদন্তি, সব্বে তে ইমেহেৰ দ্ৰাসট্ঠিযা ৰত্থূহি অন্তোজালীকতা এত্থ সিতাৰ উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তি, এত্থ পরিযাপন্না অন্তোজালীকতাৰ উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তি।
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho kevaṭṭo vā kevaṭṭantevāsī vā sukhumacchikena jālena parittaṃ udakadahaṃ 78 otthareyya. Tassa evamassa – ‘ye kho keci imasmiṃ udakadahe oḷārikā pāṇā, sabbe te antojālīkatā. Ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti; ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjantī’ti; evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.
১৪৭. ‘‘উচ্ছিন্নভৰনেত্তিকো, ভিক্খৰে, তথাগতস্স কাযো তিট্ঠতি। যাৰস্স কাযো ঠস্সতি, তাৰ নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা। কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানা ন নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা।
147. ‘‘Ucchinnabhavanettiko, bhikkhave, tathāgatassa kāyo tiṭṭhati. Yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অম্বপিণ্ডিযা ৰণ্টচ্ছিন্নায যানি কানিচি অম্বানি ৰণ্টপটিবন্ধানি 79, সব্বানি তানি তদন্ৰযানি ভৰন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, উচ্ছিন্নভৰনেত্তিকো তথাগতস্স কাযো তিট্ঠতি, যাৰস্স কাযো ঠস্সতি, তাৰ নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা, কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানা ন নং দক্খন্তি দেৰমনুস্সা’’তি।
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici ambāni vaṇṭapaṭibandhāni 80, sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, ucchinnabhavanettiko tathāgatassa kāyo tiṭṭhati, yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā, kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā’’ti.
১৪৮. এৰং ৰুত্তে আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে, কো নামো অযং, ভন্তে, ধম্মপরিযাযো’’তি? ‘‘তস্মাতিহ ত্ৰং, আনন্দ, ইমং ধম্মপরিযাযং অত্থজালন্তিপি নং ধারেহি, ধম্মজালন্তিপি নং ধারেহি, ব্রহ্মজালন্তিপি নং ধারেহি, দিট্ঠিজালন্তিপি নং ধারেহি, অনুত্তরো সঙ্গামৰিজযোতিপি নং ধারেহী’’তি। ইদমৰোচ ভগৰা।
148. Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, ko nāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ atthajālantipi naṃ dhārehi, dhammajālantipi naṃ dhārehi, brahmajālantipi naṃ dhārehi, diṭṭhijālantipi naṃ dhārehi, anuttaro saṅgāmavijayotipi naṃ dhārehī’’ti. Idamavoca bhagavā.
১৪৯. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি। ইমস্মিঞ্চ পন ৰেয্যাকরণস্মিং ভঞ্ঞমানে দসসহস্সী 81 লোকধাতু অকম্পিত্থাতি।
149. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne dasasahassī 82 lokadhātu akampitthāti.
ব্রহ্মজালসুত্তং নিট্ঠিতং পঠমং।
Brahmajālasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ১. ব্রহ্মজালসুত্তৰণ্ণনা • 1. Brahmajālasuttavaṇṇanā
টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ১. ব্রহ্মজালসুত্তৰণ্ণনা • 1. Brahmajālasuttavaṇṇanā
