Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya

২. সামঞ্ঞফলসুত্তং

2. Sāmaññaphalasuttaṃ

রাজামচ্চকথা

Rājāmaccakathā

১৫০. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি জীৰকস্স কোমারভচ্চস্স অম্বৰনে মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং অড্ঢতেল়সেহি ভিক্খুসতেহি। তেন খো পন সমযেন রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তদহুপোসথে পন্নরসে কোমুদিযা চাতুমাসিনিযা পুণ্ণায পুণ্ণমায রত্তিযা রাজামচ্চপরিৰুতো উপরিপাসাদৰরগতো নিসিন্নো হোতি। অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তদহুপোসথে উদানং উদানেসি – ‘‘রমণীযা ৰত ভো দোসিনা রত্তি, অভিরূপা ৰত ভো দোসিনা রত্তি, দস্সনীযা ৰত ভো দোসিনা রত্তি, পাসাদিকা ৰত ভো দোসিনা রত্তি, লক্খঞ্ঞা ৰত ভো দোসিনা রত্তি। কং নু খ্ৰজ্জ সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা পযিরুপাসেয্যাম, যং নো পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’’তি?

150. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati jīvakassa komārabhaccassa ambavane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā rājāmaccaparivuto uparipāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe udānaṃ udānesi – ‘‘ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, abhirūpā vata bho dosinā ratti, dassanīyā vata bho dosinā ratti, pāsādikā vata bho dosinā ratti, lakkhaññā vata bho dosinā ratti. Kaṃ nu khvajja samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā payirupāseyyāma, yaṃ no payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti?

১৫১. এৰং ৰুত্তে, অঞ্ঞতরো রাজামচ্চো রাজানং মাগধং অজাতসত্তুং ৰেদেহিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, দেৰ, পূরণো কস্সপো সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স রত্তঞ্ঞূ চিরপব্বজিতো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো। তং দেৰো পূরণং কস্সপং পযিরুপাসতু। অপ্পেৰ নাম দেৰস্স পূরণং কস্সপং পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’’তি। এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তুণ্হী অহোসি।

151. Evaṃ vutte, aññataro rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo pūraṇaṃ kassapaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa pūraṇaṃ kassapaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

১৫২. অঞ্ঞতরোপি খো রাজামচ্চো রাজানং মাগধং অজাতসত্তুং ৰেদেহিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, দেৰ, মক্খলি গোসালো সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স রত্তঞ্ঞূ চিরপব্বজিতো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো। তং দেৰো মক্খলিং গোসালং পযিরুপাসতু। অপ্পেৰ নাম দেৰস্স মক্খলিং গোসালং পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’’তি। এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তুণ্হী অহোসি।

152. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, makkhali gosālo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo makkhaliṃ gosālaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa makkhaliṃ gosālaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

১৫৩. অঞ্ঞতরোপি খো রাজামচ্চো রাজানং মাগধং অজাতসত্তুং ৰেদেহিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, দেৰ, অজিতো কেসকম্বলো সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স রত্তঞ্ঞূ চিরপব্বজিতো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো। তং দেৰো অজিতং কেসকম্বলং পযিরুপাসতু। অপ্পেৰ নাম দেৰস্স অজিতং কেসকম্বলং পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’’তি। এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তুণ্হী অহোসি।

153. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, ajito kesakambalo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo ajitaṃ kesakambalaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa ajitaṃ kesakambalaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

১৫৪. অঞ্ঞতরোপি খো রাজামচ্চো রাজানং মাগধং অজাতসত্তুং ৰেদেহিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, দেৰ, পকুধো 1 কচ্চাযনো সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স রত্তঞ্ঞূ চিরপব্বজিতো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো। তং দেৰো পকুধং কচ্চাযনং পযিরুপাসতু। অপ্পেৰ নাম দেৰস্স পকুধং কচ্চাযনং পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’’তি। এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তুণ্হী অহোসি।

154. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, pakudho 2 kaccāyano saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo pakudhaṃ kaccāyanaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa pakudhaṃ kaccāyanaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

১৫৫. অঞ্ঞতরোপি খো রাজামচ্চো রাজানং মাগধং অজাতসত্তুং ৰেদেহিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, দেৰ, সঞ্চযো 3 বেলট্ঠপুত্তো 4 সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স রত্তঞ্ঞূ চিরপব্বজিতো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো। তং দেৰো সঞ্চযং বেলট্ঠপুত্তং পযিরুপাসতু। অপ্পেৰ নাম দেৰস্স সঞ্চযং বেলট্ঠপুত্তং পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’’তি। এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তুণ্হী অহোসি।

155. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, sañcayo 5 belaṭṭhaputto 6 saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo sañcayaṃ belaṭṭhaputtaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa sañcayaṃ belaṭṭhaputtaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

১৫৬. অঞ্ঞতরোপি খো রাজামচ্চো রাজানং মাগধং অজাতসত্তুং ৰেদেহিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, দেৰ, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো 7 সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স রত্তঞ্ঞূ চিরপব্বজিতো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো। তং দেৰো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং পযিরুপাসতু। অপ্পেৰ নাম দেৰস্স নিগণ্ঠং নাটপুত্তং পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’’তি। এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তুণ্হী অহোসি।

156. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, deva, nigaṇṭho nāṭaputto 8 saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’’ti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

কোমারভচ্চজীৰককথা

Komārabhaccajīvakakathā

১৫৭. তেন খো পন সমযেন জীৰকো কোমারভচ্চো রঞ্ঞো মাগধস্স অজাতসত্তুস্স ৰেদেহিপুত্তস্স অৰিদূরে তুণ্হীভূতো নিসিন্নো হোতি। অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো জীৰকং কোমারভচ্চং এতদৰোচ – ‘‘ত্ৰং পন, সম্ম জীৰক, কিং তুণ্হী’’তি? ‘‘অযং, দেৰ, ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অম্হাকং অম্বৰনে ৰিহরতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং অড্ঢতেল়সেহি ভিক্খুসতেহি। তং খো পন ভগৰন্তং 9 এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি। তং দেৰো ভগৰন্তং পযিরুপাসতু। অপ্পেৰ নাম দেৰস্স ভগৰন্তং পযিরুপাসতো চিত্তং পসীদেয্যা’তি।

157. Tena kho pana samayena jīvako komārabhacco rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre tuṇhībhūto nisinno hoti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘tvaṃ pana, samma jīvaka, kiṃ tuṇhī’’ti? ‘‘Ayaṃ, deva, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho amhākaṃ ambavane viharati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi. Taṃ kho pana bhagavantaṃ 10 evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Taṃ devo bhagavantaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa bhagavantaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyā’ti.

১৫৮. ‘‘তেন হি, সম্ম জীৰক, হত্থিযানানি কপ্পাপেহী’’তি। ‘‘এৰং, দেৰা’’তি খো জীৰকো কোমারভচ্চো রঞ্ঞো মাগধস্স অজাতসত্তুস্স ৰেদেহিপুত্তস্স পটিস্সুণিত্ৰা পঞ্চমত্তানি হত্থিনিকাসতানি কপ্পাপেত্ৰা রঞ্ঞো চ আরোহণীযং নাগং, রঞ্ঞো মাগধস্স অজাতসত্তুস্স ৰেদেহিপুত্তস্স পটিৰেদেসি – ‘‘কপ্পিতানি খো তে, দেৰ, হত্থিযানানি, যস্সদানি কালং মঞ্ঞসী’’তি।

158. ‘‘Tena hi, samma jīvaka, hatthiyānāni kappāpehī’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho jīvako komārabhacco rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭissuṇitvā pañcamattāni hatthinikāsatāni kappāpetvā rañño ca ārohaṇīyaṃ nāgaṃ, rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭivedesi – ‘‘kappitāni kho te, deva, hatthiyānāni, yassadāni kālaṃ maññasī’’ti.

১৫৯. অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো পঞ্চসু হত্থিনিকাসতেসু পচ্চেকা ইত্থিযো আরোপেত্ৰা আরোহণীযং নাগং অভিরুহিত্ৰা উক্কাসু ধারিযমানাসু রাজগহম্হা নিয্যাসি মহচ্চরাজানুভাৰেন, যেন জীৰকস্স কোমারভচ্চস্স অম্বৰনং তেন পাযাসি।

159. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcasu hatthinikāsatesu paccekā itthiyo āropetvā ārohaṇīyaṃ nāgaṃ abhiruhitvā ukkāsu dhāriyamānāsu rājagahamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena, yena jīvakassa komārabhaccassa ambavanaṃ tena pāyāsi.

অথ খো রঞ্ঞো মাগধস্স অজাতসত্তুস্স ৰেদেহিপুত্তস্স অৰিদূরে অম্বৰনস্স অহুদেৰ ভযং, অহু ছম্ভিতত্তং, অহু লোমহংসো। অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ভীতো সংৰিগ্গো লোমহট্ঠজাতো জীৰকং কোমারভচ্চং এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি মং, সম্ম জীৰক, ন ৰঞ্চেসি? কচ্চি মং, সম্ম জীৰক, ন পলম্ভেসি? কচ্চি মং, সম্ম জীৰক, ন পচ্চত্থিকানং দেসি ? কথঞ্হি নাম তাৰ মহতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স অড্ঢতেল়সানং ভিক্খুসতানং নেৰ খিপিতসদ্দো ভৰিস্সতি, ন উক্কাসিতসদ্দো ন নিগ্ঘোসো’’তি।

Atha kho rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre ambavanassa ahudeva bhayaṃ, ahu chambhitattaṃ, ahu lomahaṃso. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘kacci maṃ, samma jīvaka, na vañcesi? Kacci maṃ, samma jīvaka, na palambhesi? Kacci maṃ, samma jīvaka, na paccatthikānaṃ desi ? Kathañhi nāma tāva mahato bhikkhusaṅghassa aḍḍhateḷasānaṃ bhikkhusatānaṃ neva khipitasaddo bhavissati, na ukkāsitasaddo na nigghoso’’ti.

‘‘মা ভাযি, মহারাজ, মা ভাযি, মহারাজ। ন তং দেৰ, ৰঞ্চেমি; ন তং, দেৰ, পলম্ভামি ; ন তং, দেৰ, পচ্চত্থিকানং দেমি। অভিক্কম, মহারাজ, অভিক্কম, মহারাজ, এতে মণ্ডলমাল়ে দীপা 11 ঝাযন্তী’’তি।

‘‘Mā bhāyi, mahārāja, mā bhāyi, mahārāja. Na taṃ deva, vañcemi; na taṃ, deva, palambhāmi ; na taṃ, deva, paccatthikānaṃ demi. Abhikkama, mahārāja, abhikkama, mahārāja, ete maṇḍalamāḷe dīpā 12 jhāyantī’’ti.

সামঞ্ঞফলপুচ্ছা

Sāmaññaphalapucchā

১৬০. অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো যাৰতিকা নাগস্স ভূমি নাগেন গন্ত্ৰা, নাগা পচ্চোরোহিত্ৰা, পত্তিকোৰ 13 যেন মণ্ডলমাল়স্স দ্ৰারং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা জীৰকং কোমারভচ্চং এতদৰোচ – ‘‘কহং পন, সম্ম জীৰক, ভগৰা’’তি? ‘‘এসো, মহারাজ, ভগৰা; এসো, মহারাজ, ভগৰা মজ্ঝিমং থম্ভং নিস্সায পুরত্থাভিমুখো নিসিন্নো পুরক্খতো ভিক্খুসঙ্ঘস্সা’’তি।

160. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā, nāgā paccorohitvā, pattikova 14 yena maṇḍalamāḷassa dvāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ pana, samma jīvaka, bhagavā’’ti? ‘‘Eso, mahārāja, bhagavā; eso, mahārāja, bhagavā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisinno purakkhato bhikkhusaṅghassā’’ti.

১৬১. অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি। একমন্তং ঠিতো খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতং ভিক্খুসঙ্ঘং অনুৰিলোকেত্ৰা রহদমিৰ ৰিপ্পসন্নং উদানং উদানেসি – ‘‘ইমিনা মে উপসমেন উদযভদ্দো 15 কুমারো সমন্নাগতো হোতু, যেনেতরহি উপসমেন ভিক্খুসঙ্ঘো সমন্নাগতো’’তি। ‘‘অগমা খো ত্ৰং, মহারাজ, যথাপেম’’ন্তি। ‘‘পিযো মে, ভন্তে, উদযভদ্দো কুমারো। ইমিনা মে, ভন্তে, উপসমেন উদযভদ্দো কুমারো সমন্নাগতো হোতু যেনেতরহি উপসমেন ভিক্খুসঙ্ঘো সমন্নাগতো’’তি।

161. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā rahadamiva vippasannaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘iminā me upasamena udayabhaddo 16 kumāro samannāgato hotu, yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgato’’ti. ‘‘Agamā kho tvaṃ, mahārāja, yathāpema’’nti. ‘‘Piyo me, bhante, udayabhaddo kumāro. Iminā me, bhante, upasamena udayabhaddo kumāro samannāgato hotu yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgato’’ti.

১৬২. অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা, ভিক্খুসঙ্ঘস্স অঞ্জলিং পণামেত্ৰা , একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘পুচ্ছেয্যামহং, ভন্তে, ভগৰন্তং কিঞ্চিদেৰ দেসং 17; সচে মে ভগৰা ওকাসং করোতি পঞ্হস্স ৰেয্যাকরণাযা’’তি। ‘‘পুচ্ছ, মহারাজ, যদাকঙ্খসী’’তি।

162. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ abhivādetvā, bhikkhusaṅghassa añjaliṃ paṇāmetvā , ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘puccheyyāmahaṃ, bhante, bhagavantaṃ kiñcideva desaṃ 18; sace me bhagavā okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Puccha, mahārāja, yadākaṅkhasī’’ti.

১৬৩. ‘‘যথা নু খো ইমানি, ভন্তে, পুথুসিপ্পাযতনানি, সেয্যথিদং – হত্থারোহা অস্সারোহা রথিকা ধনুগ্গহা চেলকা চলকা পিণ্ডদাযকা উগ্গা রাজপুত্তা পক্খন্দিনো মহানাগা সূরা চম্মযোধিনো দাসিকপুত্তা আল়ারিকা কপ্পকা ন্হাপকা 19 সূদা মালাকারা রজকা পেসকারা নল়কারা কুম্ভকারা গণকা মুদ্দিকা, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি এৰংগতানি পুথুসিপ্পাযতনানি, তে দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সিপ্পফলং উপজীৰন্তি; তে তেন অত্তানং সুখেন্তি পীণেন্তি 20, মাতাপিতরো সুখেন্তি পীণেন্তি, পুত্তদারং সুখেন্তি পীণেন্তি, মিত্তামচ্চে সুখেন্তি পীণেন্তি, সমণব্রাহ্মণেসু 21 উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠপেন্তি সোৰগ্গিকং সুখৰিপাকং সগ্গসংৰত্তনিকং। সক্কা নু খো, ভন্তে, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’’ন্তি?

163. ‘‘Yathā nu kho imāni, bhante, puthusippāyatanāni, seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā 22 sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaññānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni, te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti; te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti 23, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu 24 uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho, bhante, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’’nti?

১৬৪. ‘‘অভিজানাসি নো ত্ৰং, মহারাজ, ইমং পঞ্হং অঞ্ঞে সমণব্রাহ্মণে পুচ্ছিতা’’তি ? ‘‘অভিজানামহং, ভন্তে, ইমং পঞ্হং অঞ্ঞে সমণব্রাহ্মণে পুচ্ছিতা’’তি। ‘‘যথা কথং পন তে, মহারাজ, ব্যাকরিংসু, সচে তে অগরু ভাসস্সূ’’তি। ‘‘ন খো মে, ভন্তে, গরু, যত্থস্স ভগৰা নিসিন্নো, ভগৰন্তরূপো ৰা’’তি 25। ‘‘তেন হি, মহারাজ, ভাসস্সূ’’তি।

164. ‘‘Abhijānāsi no tvaṃ, mahārāja, imaṃ pañhaṃ aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā’’ti ? ‘‘Abhijānāmahaṃ, bhante, imaṃ pañhaṃ aññe samaṇabrāhmaṇe pucchitā’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana te, mahārāja, byākariṃsu, sace te agaru bhāsassū’’ti. ‘‘Na kho me, bhante, garu, yatthassa bhagavā nisinno, bhagavantarūpo vā’’ti 26. ‘‘Tena hi, mahārāja, bhāsassū’’ti.

পূরণকস্সপৰাদো

Pūraṇakassapavādo

১৬৫. ‘‘একমিদাহং, ভন্তে, সমযং যেন পূরণো কস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পূরণেন কস্সপেন সদ্ধিং সম্মোদিং। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিং। একমন্তং নিসিন্নো খো অহং, ভন্তে, পূরণং কস্সপং এতদৰোচং – ‘যথা নু খো ইমানি, ভো কস্সপ, পুথুসিপ্পাযতনানি, সেয্যথিদং – হত্থারোহা অস্সারোহা রথিকা ধনুগ্গহা চেলকা চলকা পিণ্ডদাযকা উগ্গা রাজপুত্তা পক্খন্দিনো মহানাগা সূরা চম্মযোধিনো দাসিকপুত্তা আল়ারিকা কপ্পকা ন্হাপকা সূদা মালাকারা রজকা পেসকারা নল়কারা কুম্ভকারা গণকা মুদ্দিকা, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি এৰংগতানি পুথুসিপ্পাযতনানি- তে দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সিপ্পফলং উপজীৰন্তি; তে তেন অত্তানং সুখেন্তি পীণেন্তি, মাতাপিতরো সুখেন্তি পীণেন্তি, পুত্তদারং সুখেন্তি পীণেন্তি, মিত্তামচ্চে সুখেন্তি পীণেন্তি, সমণব্রাহ্মণেসু উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠপেন্তি সোৰগ্গিকং সুখৰিপাকং সগ্গসংৰত্তনিকং। সক্কা নু খো, ভো কস্সপ, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’ন্তি?

165. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena pūraṇo kassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pūraṇena kassapena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, pūraṇaṃ kassapaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho kassapa, puthusippāyatanāni, seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaññānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni- te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti; te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho, bho kassapa, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

১৬৬. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, পূরণো কস্সপো মং এতদৰোচ – ‘করোতো খো, মহারাজ, কারযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো সোচযতো, সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতাপযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হরতো, একাগারিকং করোতো, পরিপন্থে তিট্ঠতো, পরদারং গচ্ছতো, মুসা ভণতো, করোতো ন করীযতি পাপং। খুরপরিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৰিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং করেয্য, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো। দক্খিণং চেপি গঙ্গায তীরং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো পচন্তো পাচাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো। উত্তরঞ্চেপি গঙ্গায তীরং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো যজন্তো যজাপেন্তো, নত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো। দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৰজ্জেন নত্থি পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি। ইত্থং খো মে, ভন্তে, পূরণো কস্সপো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো অকিরিযং ব্যাকাসি।

166. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, pūraṇo kassapo maṃ etadavoca – ‘karoto kho, mahārāja, kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato socayato, socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātāpayato, adinnaṃ ādiyato, sandhiṃ chindato, nillopaṃ harato, ekāgārikaṃ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṃ gacchato, musā bhaṇato, karoto na karīyati pāpaṃ. Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Dakkhiṇaṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Uttarañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṃ puññaṃ, natthi puññassa āgamo. Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puññaṃ, natthi puññassa āgamo’ti. Itthaṃ kho me, bhante, pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno akiriyaṃ byākāsi.

‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, অম্বং ৰা পুট্ঠো লবুজং ব্যাকরেয্য , লবুজং ৰা পুট্ঠো অম্বং ব্যাকরেয্য; এৰমেৰ খো মে, ভন্তে, পূরণো কস্সপো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো অকিরিযং ব্যাকাসি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘কথঞ্হি নাম মাদিসো সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা ৰিজিতে ৰসন্তং অপসাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’তি। সো খো অহং, ভন্তে, পূরণস্স কস্সপস্স ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিং নপ্পটিক্কোসিং। অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিকোসিত্ৰা অনত্তমনো, অনত্তমনৰাচং অনিচ্ছারেত্ৰা, তমেৰ ৰাচং অনুগ্গণ্হন্তো অনিক্কুজ্জন্তো 27 উট্ঠাযাসনা পক্কমিং 28

‘‘Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya , labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno akiriyaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, pūraṇassa kassapassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā, tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto 29 uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ 30.

মক্খলিগোসালৰাদো

Makkhaligosālavādo

১৬৭. ‘‘একমিদাহং, ভন্তে, সমযং যেন মক্খলি গোসালো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা মক্খলিনা গোসালেন সদ্ধিং সম্মোদিং। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিং। একমন্তং নিসিন্নো খো অহং, ভন্তে, মক্খলিং গোসালং এতদৰোচং – ‘যথা নু খো ইমানি, ভো গোসাল, পুথুসিপ্পাযতনানি…পে॰… সক্কা নু খো, ভো গোসাল, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’ন্তি?

167. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena makkhali gosālo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā makkhalinā gosālena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, makkhaliṃ gosālaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho gosāla, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho gosāla, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

১৬৮. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, মক্খলি গোসালো মং এতদৰোচ – ‘নত্থি মহারাজ হেতু নত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায, অহেতূ 31 অপচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি। নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা, অহেতূ অপচ্চযা সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তি। নত্থি অত্তকারে, নত্থি পরকারে, নত্থি পুরিসকারে, নত্থি বলং, নত্থি ৰীরিযং, নত্থি পুরিসথামো, নত্থি পুরিসপরক্কমো । সব্বে সত্তা সব্বে পাণা সব্বে ভূতা সব্বে জীৰা অৰসা অবলা অৰীরিযা নিযতিসঙ্গতিভাৰপরিণতা ছস্ৰেৰাভিজাতীসু সুখদুক্খং 32 পটিসংৰেদেন্তি। চুদ্দস খো পনিমানি যোনিপমুখসতসহস্সানি সট্ঠি চ সতানি ছ চ সতানি পঞ্চ চ কম্মুনো সতানি পঞ্চ চ কম্মানি তীণি চ কম্মানি কম্মে চ অড্ঢকম্মে চ দ্ৰট্ঠিপটিপদা দ্ৰট্ঠন্তরকপ্পা ছল়াভিজাতিযো অট্ঠ পুরিসভূমিযো একূনপঞ্ঞাস আজীৰকসতে একূনপঞ্ঞাস পরিব্বাজকসতে একূনপঞ্ঞাস নাগাৰাসসতে ৰীসে ইন্দ্রিযসতে তিংসে নিরযসতে ছত্তিংস রজোধাতুযো সত্ত সঞ্ঞীগব্ভা সত্ত অসঞ্ঞীগব্ভা সত্ত নিগণ্ঠিগব্ভা সত্ত দেৰা সত্ত মানুসা সত্ত পিসাচা সত্ত সরা সত্ত পৰুটা 33 সত্ত পৰুটসতানি সত্ত পপাতা সত্ত পপাতসতানি সত্ত সুপিনা সত্ত সুপিনসতানি চুল্লাসীতি মহাকপ্পিনো 34 সতসহস্সানি, যানি বালে চ পণ্ডিতে চ সন্ধাৰিত্ৰা সংসরিত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তি। তত্থ নত্থি ‘‘ইমিনাহং সীলেন ৰা ৰতেন ৰা তপেন ৰা ব্রহ্মচরিযেন ৰা অপরিপক্কং ৰা কম্মং পরিপাচেস্সামি, পরিপক্কং ৰা কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তিং করিস্সামী’তি হেৰং নত্থি। দোণমিতে সুখদুক্খে পরিযন্তকতে সংসারে , নত্থি হাযনৰড্ঢনে, নত্থি উক্কংসাৰকংসে। সেয্যথাপি নাম সুত্তগুল়ে খিত্তে নিব্বেঠিযমানমেৰ পলেতি, এৰমেৰ বালে চ পণ্ডিতে চ সন্ধাৰিত্ৰা সংসরিত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তী’তি।

168. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, makkhali gosālo maṃ etadavoca – ‘natthi mahārāja hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya, ahetū 35 apaccayā sattā saṃkilissanti. Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā, ahetū apaccayā sattā visujjhanti. Natthi attakāre, natthi parakāre, natthi purisakāre, natthi balaṃ, natthi vīriyaṃ, natthi purisathāmo, natthi purisaparakkamo . Sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ 36 paṭisaṃvedenti. Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni tīṇi ca kammāni kamme ca aḍḍhakamme ca dvaṭṭhipaṭipadā dvaṭṭhantarakappā chaḷābhijātiyo aṭṭha purisabhūmiyo ekūnapaññāsa ājīvakasate ekūnapaññāsa paribbājakasate ekūnapaññāsa nāgāvāsasate vīse indriyasate tiṃse nirayasate chattiṃsa rajodhātuyo satta saññīgabbhā satta asaññīgabbhā satta nigaṇṭhigabbhā satta devā satta mānusā satta pisācā satta sarā satta pavuṭā 37 satta pavuṭasatāni satta papātā satta papātasatāni satta supinā satta supinasatāni cullāsīti mahākappino 38 satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissanti. Tattha natthi ‘‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṃ vā kammaṃ paripācessāmi, paripakkaṃ vā kammaṃ phussa phussa byantiṃ karissāmī’ti hevaṃ natthi. Doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṃsāre , natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṃsāvakaṃse. Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti, evameva bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissantī’ti.

১৬৯. ‘‘ইত্থং খো মে, ভন্তে, মক্খলি গোসালো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো সংসারসুদ্ধিং ব্যাকাসি। সেয্যথাপি, ভন্তে, অম্বং ৰা পুট্ঠো লবুজং ব্যাকরেয্য, লবুজং ৰা পুট্ঠো অম্বং ব্যাকরেয্য; এৰমেৰ খো মে, ভন্তে, মক্খলি গোসালো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো সংসারসুদ্ধিং ব্যাকাসি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘কথঞ্হি নাম মাদিসো সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা ৰিজিতে ৰসন্তং অপসাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’তি। সো খো অহং, ভন্তে, মক্খলিস্স গোসালস্স ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিং নপ্পটিক্কোসিং। অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা অনত্তমনো, অনত্তমনৰাচং অনিচ্ছারেত্ৰা, তমেৰ ৰাচং অনুগ্গণ্হন্তো অনিক্কুজ্জন্তো উট্ঠাযাসনা পক্কমিং।

169. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, makkhali gosālo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno saṃsārasuddhiṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, makkhali gosālo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno saṃsārasuddhiṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, makkhalissa gosālassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā, tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

অজিতকেসকম্বলৰাদো

Ajitakesakambalavādo

১৭০. ‘‘একমিদাহং, ভন্তে, সমযং যেন অজিতো কেসকম্বলো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা অজিতেন কেসকম্বলেন সদ্ধিং সম্মোদিং। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিং। একমন্তং নিসিন্নো খো অহং, ভন্তে, অজিতং কেসকম্বলং এতদৰোচং – ‘যথা নু খো ইমানি, ভো অজিত, পুথুসিপ্পাযতনানি…পে॰… সক্কা নু খো, ভো অজিত, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’ন্তি?

170. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena ajito kesakambalo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ajitena kesakambalena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, ajitaṃ kesakambalaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho ajita, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho ajita, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

১৭১. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, অজিতো কেসকম্বলো মং এতদৰোচ – ‘নত্থি, মহারাজ, দিন্নং , নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো, নত্থি অযং লোকো 39, নত্থি পরো লোকো, নত্থি মাতা, নত্থি পিতা, নত্থি সত্তা ওপপাতিকা, নত্থি লোকে সমণব্রাহ্মণা সম্মগ্গতা 40 সম্মাপটিপন্না, যে ইমঞ্চ লোকং পরঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেন্তি। চাতুমহাভূতিকো অযং পুরিসো, যদা কালঙ্করোতি, পথৰী পথৰিকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, আপো আপোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, তেজো তেজোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, ৰাযো ৰাযোকাযং অনুপেতি অনুপগচ্ছতি, আকাসং ইন্দ্রিযানি সঙ্কমন্তি। আসন্দিপঞ্চমা পুরিসা মতং আদায গচ্ছন্তি। যাৰাল়াহনা পদানি পঞ্ঞাযন্তি। কাপোতকানি অট্ঠীনি ভৰন্তি, ভস্সন্তা আহুতিযো। দত্তুপঞ্ঞত্তং যদিদং দানং। তেসং তুচ্ছং মুসা ৰিলাপো যে কেচি অত্থিকৰাদং ৰদন্তি। বালে চ পণ্ডিতে চ কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জন্তি ৰিনস্সন্তি, ন হোন্তি পরং মরণা’তি।

171. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, ajito kesakambalo maṃ etadavoca – ‘natthi, mahārāja, dinnaṃ , natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko 41, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā 42 sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedenti. Cātumahābhūtiko ayaṃ puriso, yadā kālaṅkaroti, pathavī pathavikāyaṃ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṃ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṃ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṃ anupeti anupagacchati, ākāsaṃ indriyāni saṅkamanti. Āsandipañcamā purisā mataṃ ādāya gacchanti. Yāvāḷāhanā padāni paññāyanti. Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti, bhassantā āhutiyo. Dattupaññattaṃ yadidaṃ dānaṃ. Tesaṃ tucchaṃ musā vilāpo ye keci atthikavādaṃ vadanti. Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti, na honti paraṃ maraṇā’ti.

১৭২. ‘‘ইত্থং খো মে, ভন্তে, অজিতো কেসকম্বলো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো উচ্ছেদং ব্যাকাসি। সেয্যথাপি, ভন্তে, অম্বং ৰা পুট্ঠো লবুজং ব্যাকরেয্য , লবুজং ৰা পুট্ঠো অম্বং ব্যাকরেয্য; এৰমেৰ খো মে, ভন্তে, অজিতো কেসকম্বলো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো উচ্ছেদং ব্যাকাসি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘কথঞ্হি নাম মাদিসো সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা ৰিজিতে ৰসন্তং অপসাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’তি। সো খো অহং, ভন্তে, অজিতস্স কেসকম্বলস্স ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিং নপ্পটিক্কোসিং। অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা অনত্তমনো অনত্তমনৰাচং অনিচ্ছারেত্ৰা তমেৰ ৰাচং অনুগ্গণ্হন্তো অনিক্কুজ্জন্তো উট্ঠাযাসনা পক্কমিং।

172. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, ajito kesakambalo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno ucchedaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya , labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, ajito kesakambalo sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno ucchedaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, ajitassa kesakambalassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

পকুধকচ্চাযনৰাদো

Pakudhakaccāyanavādo

১৭৩. ‘‘একমিদাহং, ভন্তে, সমযং যেন পকুধো কচ্চাযনো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা পকুধেন কচ্চাযনেন সদ্ধিং সম্মোদিং। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিং। একমন্তং নিসিন্নো খো অহং, ভন্তে, পকুধং কচ্চাযনং এতদৰোচং – ‘যথা নু খো ইমানি, ভো কচ্চাযন, পুথুসিপ্পাযতনানি…পে॰… সক্কা নু খো, ভো কচ্চাযন, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’ন্তি?

173. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena pakudho kaccāyano tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā pakudhena kaccāyanena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, pakudhaṃ kaccāyanaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho kaccāyana, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho kaccāyana, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

১৭৪. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, পকুধো কচ্চাযনো মং এতদৰোচ – ‘সত্তিমে, মহারাজ, কাযা অকটা অকটৰিধা অনিম্মিতা অনিম্মাতা ৰঞ্ঝা কূটট্ঠা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা। তে ন ইঞ্জন্তি , ন ৰিপরিণমন্তি, ন অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তি, নালং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুখায ৰা দুক্খায ৰা সুখদুক্খায ৰা। কতমে সত্ত? পথৰিকাযো, আপোকাযো, তেজোকাযো, ৰাযোকাযো, সুখে, দুক্খে, জীৰে সত্তমে – ইমে সত্ত কাযা অকটা অকটৰিধা অনিম্মিতা অনিম্মাতা ৰঞ্ঝা কূটট্ঠা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা। তে ন ইঞ্জন্তি, ন ৰিপরিণমন্তি, ন অঞ্ঞমঞ্ঞং ব্যাবাধেন্তি, নালং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুখায ৰা দুক্খায ৰা সুখদুক্খায ৰা। তত্থ নত্থি হন্তা ৰা ঘাতেতা ৰা, সোতা ৰা সাৰেতা ৰা, ৰিঞ্ঞাতা ৰা ৰিঞ্ঞাপেতা ৰা। যোপি তিণ্হেন সত্থেন সীসং ছিন্দতি, ন কোচি কিঞ্চি 43 জীৰিতা ৰোরোপেতি; সত্তন্নং ত্ৰেৰ 44 কাযানমন্তরেন সত্থং ৰিৰরমনুপততী’তি।

174. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, pakudho kaccāyano maṃ etadavoca – ‘sattime, mahārāja, kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā. Te na iñjanti , na vipariṇamanti, na aññamaññaṃ byābādhenti, nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Katame satta? Pathavikāyo, āpokāyo, tejokāyo, vāyokāyo, sukhe, dukkhe, jīve sattame – ime satta kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā. Te na iñjanti, na vipariṇamanti, na aññamaññaṃ byābādhenti, nālaṃ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Tattha natthi hantā vā ghātetā vā, sotā vā sāvetā vā, viññātā vā viññāpetā vā. Yopi tiṇhena satthena sīsaṃ chindati, na koci kiñci 45 jīvitā voropeti; sattannaṃ tveva 46 kāyānamantarena satthaṃ vivaramanupatatī’ti.

১৭৫. ‘‘ইত্থং খো মে, ভন্তে, পকুধো কচ্চাযনো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো অঞ্ঞেন অঞ্ঞং ব্যাকাসি। সেয্যথাপি, ভন্তে, অম্বং ৰা পুট্ঠো লবুজং ব্যাকরেয্য, লবুজং ৰা পুট্ঠো অম্বং ব্যাকরেয্য; এৰমেৰ খো মে, ভন্তে, পকুধো কচ্চাযনো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো অঞ্ঞেন অঞ্ঞং ব্যাকাসি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘কথঞ্হি নাম মাদিসো সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা ৰিজিতে ৰসন্তং অপসাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’তি। সো খো অহং, ভন্তে, পকুধস্স কচ্চাযনস্স ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিং নপ্পটিক্কোসিং, অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা অনত্তমনো, অনত্তমনৰাচং অনিচ্ছারেত্ৰা তমেৰ ৰাচং অনুগ্গণ্হন্তো অনিক্কুজ্জন্তো উট্ঠাযাসনা পক্কমিং।

175. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno aññena aññaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno aññena aññaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, pakudhassa kaccāyanassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ, anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

নিগণ্ঠনাটপুত্তৰাদো

Nigaṇṭhanāṭaputtavādo

১৭৬. ‘‘একমিদাহং, ভন্তে, সমযং যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং ; উপসঙ্কমিত্ৰা নিগণ্ঠেন নাটপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদিং। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিং। একমন্তং নিসিন্নো খো অহং, ভন্তে, নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৰোচং – ‘যথা নু খো ইমানি, ভো অগ্গিৰেস্সন, পুথুসিপ্পাযতনানি…পে॰… সক্কা নু খো, ভো অগ্গিৰেস্সন, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’ন্তি?

176. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkamiṃ ; upasaṅkamitvā nigaṇṭhena nāṭaputtena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho aggivessana, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho aggivessana, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

১৭৭. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো মং এতদৰোচ – ‘ইধ, মহারাজ, নিগণ্ঠো চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি। কথঞ্চ, মহারাজ, নিগণ্ঠো চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি? ইধ, মহারাজ, নিগণ্ঠো সব্বৰারিৰারিতো চ হোতি, সব্বৰারিযুত্তো চ, সব্বৰারিধুতো চ, সব্বৰারিফুটো চ। এৰং খো, মহারাজ, নিগণ্ঠো চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি । যতো খো, মহারাজ, নিগণ্ঠো এৰং চাতুযামসংৰরসংৰুতো হোতি; অযং ৰুচ্চতি, মহারাজ, নিগণ্ঠো 47 গতত্তো চ যতত্তো চ ঠিতত্তো চা’তি।

177. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto maṃ etadavoca – ‘idha, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti? Idha, mahārāja, nigaṇṭho sabbavārivārito ca hoti, sabbavāriyutto ca, sabbavāridhuto ca, sabbavāriphuṭo ca. Evaṃ kho, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti . Yato kho, mahārāja, nigaṇṭho evaṃ cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti; ayaṃ vuccati, mahārāja, nigaṇṭho 48 gatatto ca yatatto ca ṭhitatto cā’ti.

১৭৮. ‘‘ইত্থং খো মে, ভন্তে, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো চাতুযামসংৰরং ব্যাকাসি। সেয্যথাপি, ভন্তে, অম্বং ৰা পুট্ঠো লবুজং ব্যাকরেয্য, লবুজং ৰা পুট্ঠো অম্বং ব্যাকরেয্য; এৰমেৰ খো মে, ভন্তে, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো চাতুযামসংৰরং ব্যাকাসি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘কথঞ্হি নাম মাদিসো সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা ৰিজিতে ৰসন্তং অপসাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’তি । সো খো অহং, ভন্তে, নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিং নপ্পটিক্কোসিং। অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা অনত্তমনো অনত্তমনৰাচং অনিচ্ছারেত্ৰা তমেৰ ৰাচং অনুগ্গণ্হন্তো অনিক্কুজ্জন্তো উট্ঠাযাসনা পক্কমিং।

178. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno cātuyāmasaṃvaraṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno cātuyāmasaṃvaraṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti . So kho ahaṃ, bhante, nigaṇṭhassa nāṭaputtassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

সঞ্চযবেলট্ঠপুত্তৰাদো

Sañcayabelaṭṭhaputtavādo

১৭৯. ‘‘একমিদাহং, ভন্তে, সমযং যেন সঞ্চযো বেলট্ঠপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা সঞ্চযেন বেলট্ঠপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদিং। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিং। একমন্তং নিসিন্নো খো অহং ভন্তে, সঞ্চযং বেলট্ঠপুত্তং এতদৰোচং – ‘যথা নু খো ইমানি, ভো সঞ্চয, পুথুসিপ্পাযতনানি…পে॰… সক্কা নু খো, ভো সঞ্চয, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’ন্তি?

179. ‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena sañcayo belaṭṭhaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā sañcayena belaṭṭhaputtena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ bhante, sañcayaṃ belaṭṭhaputtaṃ etadavocaṃ – ‘yathā nu kho imāni, bho sañcaya, puthusippāyatanāni…pe… sakkā nu kho, bho sañcaya, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

১৮০. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, সঞ্চযো বেলট্ঠপুত্তো মং এতদৰোচ – ‘অত্থি পরো লোকোতি ইতি চে মং পুচ্ছসি, অত্থি পরো লোকোতি ইতি চে মে অস্স, অত্থি পরো লোকোতি ইতি তে নং ব্যাকরেয্যং। এৰন্তিপি মে নো, তথাতিপি মে নো, অঞ্ঞথাতিপি মে নো, নোতিপি মে নো, নো নোতিপি মে নো। নত্থি পরো লোকো…পে॰… অত্থি চ নত্থি চ পরো লোকো…পে॰… নেৰত্থি ন নত্থি পরো লোকো…পে॰… অত্থি সত্তা ওপপাতিকা…পে॰… নত্থি সত্তা ওপপাতিকা…পে॰… অত্থি চ নত্থি চ সত্তা ওপপাতিকা…পে॰… নেৰত্থি ন নত্থি সত্তা ওপপাতিকা…পে॰… অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰… নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰…অত্থি চ নত্থি চ সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰… নেৰত্থি ন নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো…পে॰… হোতি তথাগতো পরং মরণা…পে॰… ন হোতি তথাগতো পরং মরণা…পে॰… হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা…পে॰… নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ইতি চে মং পুচ্ছসি, নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ইতি চে মে অস্স, নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ইতি তে নং ব্যাকরেয্যং। এৰন্তিপি মে নো, তথাতিপি মে নো, অঞ্ঞথাতিপি মে নো, নোতিপি মে নো, নো নোতিপি মে নো’তি।

180. ‘‘Evaṃ vutte, bhante, sañcayo belaṭṭhaputto maṃ etadavoca – ‘atthi paro lokoti iti ce maṃ pucchasi, atthi paro lokoti iti ce me assa, atthi paro lokoti iti te naṃ byākareyyaṃ. Evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no. Natthi paro loko…pe… atthi ca natthi ca paro loko…pe… nevatthi na natthi paro loko…pe… atthi sattā opapātikā…pe… natthi sattā opapātikā…pe… atthi ca natthi ca sattā opapātikā…pe… nevatthi na natthi sattā opapātikā…pe… atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe…atthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce me assa, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti te naṃ byākareyyaṃ. Evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti.

১৮১. ‘‘ইত্থং খো মে, ভন্তে, সঞ্চযো বেলট্ঠপুত্তো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো ৰিক্খেপং ব্যাকাসি। সেয্যথাপি, ভন্তে, অম্বং ৰা পুট্ঠো লবুজং ব্যাকরেয্য, লবুজং ৰা পুট্ঠো অম্বং ব্যাকরেয্য; এৰমেৰ খো মে, ভন্তে, সঞ্চযো বেলট্ঠপুত্তো সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো ৰিক্খেপং ব্যাকাসি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘অযঞ্চ ইমেসং সমণব্রাহ্মণানং সব্ববালো সব্বমূল়্হো। কথঞ্হি নাম সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো সমানো ৰিক্খেপং ব্যাকরিস্সতী’তি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘কথঞ্হি নাম মাদিসো সমণং ৰা ব্রাহ্মণং ৰা ৰিজিতে ৰসন্তং অপসাদেতব্বং মঞ্ঞেয্যা’তি। সো খো অহং, ভন্তে, সঞ্চযস্স বেলট্ঠপুত্তস্স ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিং নপ্পটিক্কোসিং। অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা অনত্তমনো অনত্তমনৰাচং অনিচ্ছারেত্ৰা তমেৰ ৰাচং অনুগ্গণ্হন্তো অনিক্কুজ্জন্তো উট্ঠাযাসনা পক্কমিং।

181. ‘‘Itthaṃ kho me, bhante, sañcayo belaṭṭhaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, sañcayo belaṭṭhaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ayañca imesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sabbabālo sabbamūḷho. Kathañhi nāma sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākarissatī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maññeyyā’ti. So kho ahaṃ, bhante, sañcayassa belaṭṭhaputtassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

পঠমসন্দিট্ঠিকসামঞ্ঞফলং

Paṭhamasandiṭṭhikasāmaññaphalaṃ

১৮২. ‘‘সোহং, ভন্তে, ভগৰন্তম্পি পুচ্ছামি – ‘যথা নু খো ইমানি, ভন্তে, পুথুসিপ্পাযতনানি সেয্যথিদং – হত্থারোহা অস্সারোহা রথিকা ধনুগ্গহা চেলকা চলকা পিণ্ডদাযকা উগ্গা রাজপুত্তা পক্খন্দিনো মহানাগা সূরা চম্মযোধিনো দাসিকপুত্তা আল়ারিকা কপ্পকা ন্হাপকা সূদা মালাকারা রজকা পেসকারা নল়কারা কুম্ভকারা গণকা মুদ্দিকা, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি এৰংগতানি পুথুসিপ্পাযতনানি, তে দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সিপ্পফলং উপজীৰন্তি, তে তেন অত্তানং সুখেন্তি পীণেন্তি, মাতাপিতরো সুখেন্তি পীণেন্তি, পুত্তদারং সুখেন্তি পীণেন্তি, মিত্তামচ্চে সুখেন্তি পীণেন্তি, সমণব্রাহ্মণেসু উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠপেন্তি সোৰগ্গিকং সুখৰিপাকং সগ্গসংৰত্তনিকং। সক্কা নু খো মে , ভন্তে, এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’ন্তি?

182. ‘‘Sohaṃ, bhante, bhagavantampi pucchāmi – ‘yathā nu kho imāni, bhante, puthusippāyatanāni seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaññānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni, te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti, te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho me , bhante, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’nti?

১৮৩. ‘‘সক্কা, মহারাজ। তেন হি, মহারাজ, তঞ্ঞেৰেত্থ পটিপুচ্ছিস্সামি। যথা তে খমেয্য, তথা নং ব্যাকরেয্যাসি। তং কিং মঞ্ঞসি, মহারাজ, ইধ তে অস্স পুরিসো দাসো কম্মকারো 49 পুব্বুট্ঠাযী পচ্ছানিপাতী কিঙ্কারপটিস্সাৰী মনাপচারী পিযৰাদী মুখুল্লোককো 50। তস্স এৰমস্স – ‘অচ্ছরিযং, ৰত ভো, অব্ভুতং, ৰত ভো, পুঞ্ঞানং গতি, পুঞ্ঞানং ৰিপাকো। অযঞ্হি রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো মনুস্সো ; অহম্পি মনুস্সো। অযঞ্হি রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পরিচারেতি, দেৰো মঞ্ঞে। অহং পনম্হিস্স দাসো কম্মকারো পুব্বুট্ঠাযী পচ্ছানিপাতী কিঙ্কারপটিস্সাৰী মনাপচারী পিযৰাদী মুখুল্লোককো। সো ৰতস্সাহং পুঞ্ঞানি করেয্যং। যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্য’ন্তি। সো অপরেন সমযেন কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্য। সো এৰং পব্বজিতো সমানো কাযেন সংৰুতো ৰিহরেয্য, ৰাচায সংৰুতো ৰিহরেয্য, মনসা সংৰুতো ৰিহরেয্য, ঘাসচ্ছাদনপরমতায সন্তুট্ঠো, অভিরতো পৰিৰেকে। তং চে তে পুরিসা এৰমারোচেয্যুং – ‘যগ্ঘে দেৰ জানেয্যাসি, যো তে সো পুরিসো 51 দাসো কম্মকারো পুব্বুট্ঠাযী পচ্ছানিপাতী কিঙ্কারপটিস্সাৰী মনাপচারী পিযৰাদী মুখুল্লোককো; সো, দেৰ, কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো। সো এৰং পব্বজিতো সমানো কাযেন সংৰুতো ৰিহরতি, ৰাচায সংৰুতো ৰিহরতি, মনসা সংৰুতো ৰিহরতি, ঘাসচ্ছাদনপরমতায সন্তুট্ঠো, অভিরতো পৰিৰেকে’তি। অপি নু ত্ৰং এৰং ৰদেয্যাসি – ‘এতু মে, ভো, সো পুরিসো, পুনদেৰ হোতু দাসো কম্মকারো পুব্বুট্ঠাযী পচ্ছানিপাতী কিঙ্কারপটিস্সাৰী মনাপচারী পিযৰাদী মুখুল্লোককো’তি?

183. ‘‘Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te assa puriso dāso kammakāro 52 pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako 53. Tassa evamassa – ‘acchariyaṃ, vata bho, abbhutaṃ, vata bho, puññānaṃ gati, puññānaṃ vipāko. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto manusso ; ahampi manusso. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, devo maññe. Ahaṃ panamhissa dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako. So vatassāhaṃ puññāni kareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So aparena samayena kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto vihareyya, vācāya saṃvuto vihareyya, manasā saṃvuto vihareyya, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke. Taṃ ce te purisā evamāroceyyuṃ – ‘yagghe deva jāneyyāsi, yo te so puriso 54 dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako; so, deva, kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto viharati, vācāya saṃvuto viharati, manasā saṃvuto viharati, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke’ti. Api nu tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘etu me, bho, so puriso, punadeva hotu dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako’ti?

১৮৪. ‘‘নো হেতং, ভন্তে। অথ খো নং মযমেৰ অভিৰাদেয্যামপি , পচ্চুট্ঠেয্যামপি, আসনেনপি নিমন্তেয্যাম, অভিনিমন্তেয্যামপি নং চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেহি, ধম্মিকম্পিস্স রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহেয্যামা’’তি।

184. ‘‘No hetaṃ, bhante. Atha kho naṃ mayameva abhivādeyyāmapi , paccuṭṭheyyāmapi, āsanenapi nimanteyyāma, abhinimanteyyāmapi naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikampissa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāmā’’ti.

১৮৫. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহারাজ, যদি এৰং সন্তে হোতি ৰা সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং নো ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে হোতি সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফল’’ন্তি। ‘‘ইদং খো তে, মহারাজ, মযা পঠমং দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি।

185. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadi evaṃ sante hoti vā sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ no vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante hoti sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphala’’nti. ‘‘Idaṃ kho te, mahārāja, mayā paṭhamaṃ diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññatta’’nti.

দুতিযসন্দিট্ঠিকসামঞ্ঞফলং

Dutiyasandiṭṭhikasāmaññaphalaṃ

১৮৬. ‘‘সক্কা পন, ভন্তে, অঞ্ঞম্পি এৰমেৰ দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতু’’ন্তি? ‘‘সক্কা, মহারাজ। তেন হি, মহারাজ, তঞ্ঞেৰেত্থ পটিপুচ্ছিস্সামি। যথা তে খমেয্য, তথা নং ব্যাকরেয্যাসি। তং কিং মঞ্ঞসি, মহারাজ, ইধ তে অস্স পুরিসো কস্সকো গহপতিকো করকারকো রাসিৰড্ঢকো। তস্স এৰমস্স – ‘অচ্ছরিযং ৰত ভো, অব্ভুতং ৰত ভো, পুঞ্ঞানং গতি, পুঞ্ঞানং ৰিপাকো। অযঞ্হি রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো মনুস্সো, অহম্পি মনুস্সো। অযঞ্হি রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পরিচারেতি, দেৰো মঞ্ঞে। অহং পনম্হিস্স কস্সকো গহপতিকো করকারকো রাসিৰড্ঢকো। সো ৰতস্সাহং পুঞ্ঞানি করেয্যং। যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্য’ন্তি।

186. ‘‘Sakkā pana, bhante, aññampi evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetu’’nti? ‘‘Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te assa puriso kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako. Tassa evamassa – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, puññānaṃ gati, puññānaṃ vipāko. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto manusso, ahampi manusso. Ayañhi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, devo maññe. Ahaṃ panamhissa kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako. So vatassāhaṃ puññāni kareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti.

‘‘সো অপরেন সমযেন অপ্পং ৰা ভোগক্খন্ধং পহায মহন্তং ৰা ভোগক্খন্ধং পহায, অপ্পং ৰা ঞাতিপরিৰট্টং পহায মহন্তং ৰা ঞাতিপরিৰট্টং পহায কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্য। সো এৰং পব্বজিতো সমানো কাযেন সংৰুতো ৰিহরেয্য, ৰাচায সংৰুতো ৰিহরেয্য, মনসা সংৰুতো ৰিহরেয্য, ঘাসচ্ছাদনপরমতায সন্তুট্ঠো, অভিরতো পৰিৰেকে। তং চে তে পুরিসা এৰমারোচেয্যুং – ‘যগ্ঘে, দেৰ জানেয্যাসি, যো তে সো পুরিসো 55 কস্সকো গহপতিকো করকারকো রাসিৰড্ঢকো; সো দেৰ কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো। সো এৰং পব্বজিতো সমানো কাযেন সংৰুতো ৰিহরতি, ৰাচায সংৰুতো ৰিহরতি, মনসা সংৰুতো ৰিহরতি, ঘাসচ্ছাদনপরমতায সন্তুট্ঠো, অভিরতো পৰিৰেকে’’তি। অপি নু ত্ৰং এৰং ৰদেয্যাসি – ‘এতু মে, ভো, সো পুরিসো, পুনদেৰ হোতু কস্সকো গহপতিকো করকারকো রাসিৰড্ঢকো’তি?

‘‘So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto vihareyya, vācāya saṃvuto vihareyya, manasā saṃvuto vihareyya, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke. Taṃ ce te purisā evamāroceyyuṃ – ‘yagghe, deva jāneyyāsi, yo te so puriso 56 kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako; so deva kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto viharati, vācāya saṃvuto viharati, manasā saṃvuto viharati, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke’’ti. Api nu tvaṃ evaṃ vadeyyāsi – ‘etu me, bho, so puriso, punadeva hotu kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako’ti?

১৮৭. ‘‘নো হেতং, ভন্তে। অথ খো নং মযমেৰ অভিৰাদেয্যামপি, পচ্চুট্ঠেয্যামপি, আসনেনপি নিমন্তেয্যাম, অভিনিমন্তেয্যামপি নং চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেহি, ধম্মিকম্পিস্স রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহেয্যামা’’তি।

187. ‘‘No hetaṃ, bhante. Atha kho naṃ mayameva abhivādeyyāmapi, paccuṭṭheyyāmapi, āsanenapi nimanteyyāma, abhinimanteyyāmapi naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikampissa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāmā’’ti.

১৮৮. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহারাজ? যদি এৰং সন্তে হোতি ৰা সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং নো ৰা’’তি? ‘‘অদ্ধা খো, ভন্তে, এৰং সন্তে হোতি সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফল’’ন্তি । ‘‘ইদং খো তে, মহারাজ, মযা দুতিযং দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি।

188. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja? Yadi evaṃ sante hoti vā sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ no vā’’ti? ‘‘Addhā kho, bhante, evaṃ sante hoti sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphala’’nti . ‘‘Idaṃ kho te, mahārāja, mayā dutiyaṃ diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññatta’’nti.

পণীততরসামঞ্ঞফলং

Paṇītatarasāmaññaphalaṃ

১৮৯. ‘‘সক্কা পন, ভন্তে, অঞ্ঞম্পি দিট্ঠেৰ ধম্মে সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পঞ্ঞপেতুং ইমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চা’’তি? ‘‘সক্কা, মহারাজ। তেন হি, মহারাজ, সুণোহি, সাধুকং মনসি করোহি, ভাসিস্সামী’’তি। ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ভগৰতো পচ্চস্সোসি।

189. ‘‘Sakkā pana, bhante, aññampi diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ paññapetuṃ imehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañcā’’ti? ‘‘Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, suṇohi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato paccassosi.

১৯০. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘ইধ, মহারাজ, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা। সো ইমং লোকং সদেৰকং সমারকং সব্রহ্মকং সস্সমণব্রাহ্মণিং পজং সদেৰমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি। সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি।

190. Bhagavā etadavoca – ‘‘idha, mahārāja, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti.

১৯১. ‘‘তং ধম্মং সুণাতি গহপতি ৰা গহপতিপুত্তো ৰা অঞ্ঞতরস্মিং ৰা কুলে পচ্চাজাতো। সো তং ধম্মং সুত্ৰা তথাগতে সদ্ধং পটিলভতি। সো তেন সদ্ধাপটিলাভেন সমন্নাগতো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সম্বাধো ঘরাৰাসো রজোপথো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা। নযিদং সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা একন্তপরিপুণ্ণং একন্তপরিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং। যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্য’ন্তি।

191. ‘‘Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati – ‘sambādho gharāvāso rajopatho, abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti.

১৯২. ‘‘সো অপরেন সমযেন অপ্পং ৰা ভোগক্খন্ধং পহায মহন্তং ৰা ভোগক্খন্ধং পহায অপ্পং ৰা ঞাতিপরিৰট্টং পহায মহন্তং ৰা ঞাতিপরিৰট্টং পহায কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি।

192. ‘‘So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.

১৯৩. ‘‘সো এৰং পব্বজিতো সমানো পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি আচারগোচরসম্পন্নো, অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু, কাযকম্মৰচীকম্মেন সমন্নাগতো কুসলেন, পরিসুদ্ধাজীৰো সীলসম্পন্নো, ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো 57, সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতো, সন্তুট্ঠো।

193. ‘‘So evaṃ pabbajito samāno pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena, parisuddhājīvo sīlasampanno, indriyesu guttadvāro 58, satisampajaññena samannāgato, santuṭṭho.

চূল়সীলং

Cūḷasīlaṃ

১৯৪. ‘‘কথঞ্চ, মহারাজ, ভিক্খু সীলসম্পন্নো হোতি? ইধ, মহারাজ, ভিক্খু পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৰিরতো হোতি। নিহিতদণ্ডো নিহিতসত্থো লজ্জী দযাপন্নো সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ৰিহরতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

194. ‘‘Kathañca, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

‘‘অদিন্নাদানং পহায অদিন্নাদানা পটিৰিরতো হোতি দিন্নাদাযী দিন্নপাটিকঙ্খী, অথেনেন সুচিভূতেন অত্তনা ৰিহরতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

‘‘অব্রহ্মচরিযং পহায ব্রহ্মচারী হোতি আরাচারী ৰিরতো মেথুনা গামধম্মা। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

‘‘মুসাৰাদং পহায মুসাৰাদা পটিৰিরতো হোতি সচ্চৰাদী সচ্চসন্ধো থেতো পচ্চযিকো অৰিসংৰাদকো লোকস্স। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

‘‘পিসুণং ৰাচং পহায পিসুণায ৰাচায পটিৰিরতো হোতি; ইতো সুত্ৰা ন অমুত্র অক্খাতা ইমেসং ভেদায; অমুত্র ৰা সুত্ৰা ন ইমেসং অক্খাতা, অমূসং ভেদায। ইতি ভিন্নানং ৰা সন্ধাতা, সহিতানং ৰা অনুপ্পদাতা, সমগ্গারামো সমগ্গরতো সমগ্গনন্দী সমগ্গকরণিং ৰাচং ভাসিতা হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya; amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā, amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

‘‘ফরুসং ৰাচং পহায ফরুসায ৰাচায পটিৰিরতো হোতি; যা সা ৰাচা নেলা কণ্ণসুখা পেমনীযা হদযঙ্গমা পোরী বহুজনকন্তা বহুজনমনাপা তথারূপিং ৰাচং ভাসিতা হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

‘‘সম্ফপ্পলাপং পহায সম্ফপ্পলাপা পটিৰিরতো হোতি কালৰাদী ভূতৰাদী অত্থৰাদী ধম্মৰাদী ৰিনযৰাদী, নিধানৰতিং ৰাচং ভাসিতা হোতি কালেন সাপদেসং পরিযন্তৰতিং অত্থসংহিতং। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

‘‘বীজগামভূতগামসমারম্ভা পটিৰিরতো হোতি…পে॰… একভত্তিকো হোতি রত্তূপরতো ৰিরতো ৰিকালভোজনা। নচ্চগীতৰাদিতৰিসূকদস্সনা পটিৰিরতো হোতি। মালাগন্ধৰিলেপনধারণমণ্ডনৰিভূসনট্ঠানা পটিৰিরতো হোতি। উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৰিরতো হোতি। জাতরূপরজতপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। আমকধঞ্ঞপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। আমকমংসপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। ইত্থিকুমারিকপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। দাসিদাসপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। অজেল়কপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। কুক্কুটসূকরপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। হত্থিগৰস্সৰল়ৰপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি। খেত্তৰত্থুপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতি । দূতেয্যপহিণগমনানুযোগা পটিৰিরতো হোতি। কযৰিক্কযা পটিৰিরতো হোতি। তুলাকূটকংসকূটমানকূটা পটিৰিরতো হোতি। উক্কোটনৰঞ্চননিকতিসাচিযোগা পটিৰিরতো হোতি। ছেদনৰধবন্ধনৰিপরামোসআলোপসহসাকারা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

‘‘Bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti…pe… ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti. Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti. Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti. Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti . Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti. Kayavikkayā paṭivirato hoti. Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti. Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti. Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

চূল়সীলং নিট্ঠিতং।

Cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

মজ্ঝিমসীলং

Majjhimasīlaṃ

১৯৫. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং বীজগামভূতগামসমারম্ভং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – মূলবীজং খন্ধবীজং ফল়ুবীজং অগ্গবীজং বীজবীজমেৰ পঞ্চমং, ইতি এৰরূপা বীজগামভূতগামসমারম্ভা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

195. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

১৯৬. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং সন্নিধিকারপরিভোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – অন্নসন্নিধিং পানসন্নিধিং ৰত্থসন্নিধিং যানসন্নিধিং সযনসন্নিধিং গন্ধসন্নিধিং আমিসসন্নিধিং, ইতি ৰা ইতি এৰরূপা সন্নিধিকারপরিভোগা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

196. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ, iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

১৯৭. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং ৰিসূকদস্সনং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – নচ্চং গীতং ৰাদিতং পেক্খং অক্খানং পাণিস্সরং ৰেতাল়ং কুম্ভথূণং সোভনকং চণ্ডালং ৰংসং ধোৰনং হত্থিযুদ্ধং অস্সযুদ্ধং মহিংসযুদ্ধং উসভযুদ্ধং অজযুদ্ধং মেণ্ডযুদ্ধং কুক্কুটযুদ্ধং ৰট্টকযুদ্ধং দণ্ডযুদ্ধং মুট্ঠিযুদ্ধং নিব্বুদ্ধং উয্যোধিকং বলগ্গং সেনাব্যূহং অনীকদস্সনং ইতি ৰা ইতি এৰরূপা ৰিসূকদস্সনা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

197. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

১৯৮. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং জূতপ্পমাদট্ঠানানুযোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – অট্ঠপদং দসপদং আকাসং পরিহারপথং সন্তিকং খলিকং ঘটিকং সলাকহত্থং অক্খং পঙ্গচীরং ৰঙ্ককং মোক্খচিকং চিঙ্গুলিকং পত্তাল়্হকং রথকং ধনুকং অক্খরিকং মনেসিকং যথাৰজ্জং ইতি ৰা ইতি এৰরূপা জূতপ্পমাদট্ঠানানুযোগা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

198. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

১৯৯. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং উচ্চাসযনমহাসযনং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – আসন্দিং পল্লঙ্কং গোনকং চিত্তকং পটিকং পটলিকং তূলিকং ৰিকতিকং উদ্দলোমিং একন্তলোমিং কট্টিস্সং কোসেয্যং কুত্তকং হত্থত্থরং অস্সত্থরং রথত্থরং অজিনপ্পৰেণিং কদলিমিগপৰরপচ্চত্থরণং সউত্তরচ্ছদং উভতোলোহিতকূপধানং ইতি ৰা ইতি এৰরূপা উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

199. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০০. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং মণ্ডনৰিভূসনট্ঠানানুযোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – উচ্ছাদনং পরিমদ্দনং ন্হাপনং সম্বাহনং আদাসং অঞ্জনং মালাগন্ধৰিলেপনং মুখচুণ্ণং মুখলেপনং হত্থবন্ধং সিখাবন্ধং দণ্ডং নাল়িকং অসিং 59 ছত্তং চিত্রুপাহনং উণ্হীসং মণিং ৰালবীজনিং ওদাতানি ৰত্থানি দীঘদসানি ইতি ৰা ইতি এৰরূপা মণ্ডনৰিভূসনট্ঠানানুযোগা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

200. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ 60 chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০১. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং তিরচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – রাজকথং চোরকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৰত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগরকথং জনপদকথং ইত্থিকথং 61 সূরকথং ৰিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৰাভৰকথং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানকথায পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

201. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ 62 sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০২. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং ৰিগ্গাহিককথং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – ন ত্ৰং ইমং ধম্মৰিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৰিনযং আজানামি, কিং ত্ৰং ইমং ধম্মৰিনযং আজানিস্সসি, মিচ্ছা পটিপন্নো ত্ৰমসি, অহমস্মি সম্মা পটিপন্নো, সহিতং মে, অসহিতং তে, পুরে ৰচনীযং পচ্ছা অৰচ, পচ্ছা ৰচনীযং পুরে অৰচ, অধিচিণ্ণং তে ৰিপরাৰত্তং, আরোপিতো তে ৰাদো, নিগ্গহিতো ত্ৰমসি, চর ৰাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৰা সচে পহোসীতি ইতি ৰা ইতি এৰরূপায ৰিগ্গাহিককথায পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

202. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, pure vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০৩. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপং দূতেয্যপহিণগমনানুযোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তি। সেয্যথিদং – রঞ্ঞং, রাজমহামত্তানং, খত্তিযানং, ব্রাহ্মণানং, গহপতিকানং, কুমারানং – ‘ইধ গচ্ছ, অমুত্রাগচ্ছ, ইদং হর, অমুত্র ইদং আহরা’তি ইতি ৰা ইতি এৰরূপা দূতেয্যপহিণগমনানুযোগা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

203. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ – raññaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ – ‘idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharā’ti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০৪. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে কুহকা চ হোন্তি লপকা চ নেমিত্তিকা চ নিপ্পেসিকা চ লাভেন লাভং নিজিগীংসিতারো চ। ইতি এৰরূপা কুহনলপনা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং’’।

204. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te kuhakā ca honti lapakā ca nemittikā ca nippesikā ca lābhena lābhaṃ nijigīṃsitāro ca. Iti evarūpā kuhanalapanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ’’.

মজ্ঝিমসীলং নিট্ঠিতং।

Majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

মহাসীলং

Mahāsīlaṃ

২০৫. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি। সেয্যথিদং – অঙ্গং নিমিত্তং উপ্পাতং সুপিনং লক্খণং মূসিকচ্ছিন্নং অগ্গিহোমং দব্বিহোমং থুসহোমং কণহোমং তণ্ডুলহোমং সপ্পিহোমং তেলহোমং মুখহোমং লোহিতহোমং অঙ্গৰিজ্জা ৰত্থুৰিজ্জা খত্তৰিজ্জা সিৰৰিজ্জা ভূতৰিজ্জা ভূরিৰিজ্জা অহিৰিজ্জা ৰিসৰিজ্জা ৰিচ্ছিকৰিজ্জা মূসিকৰিজ্জা সকুণৰিজ্জা ৰাযসৰিজ্জা পক্কজ্ঝানং সরপরিত্তাণং মিগচক্কং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

205. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০৬. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি। সেয্যথিদং – মণিলক্খণং ৰত্থলক্খণং দণ্ডলক্খণং সত্থলক্খণং অসিলক্খণং উসুলক্খণং ধনুলক্খণং আৰুধলক্খণং ইত্থিলক্খণং পুরিসলক্খণং কুমারলক্খণং কুমারিলক্খণং দাসলক্খণং দাসিলক্খণং হত্থিলক্খণং অস্সলক্খণং মহিংসলক্খণং উসভলক্খণং গোলক্খণং অজলক্খণং মেণ্ডলক্খণং কুক্কুটলক্খণং ৰট্টকলক্খণং গোধালক্খণং কণ্ণিকলক্খণং কচ্ছপলক্খণং মিগলক্খণং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

206. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikalakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০৭. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি। সেয্যথিদং – রঞ্ঞং নিয্যানং ভৰিস্সতি, রঞ্ঞং অনিয্যানং ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং উপযানং ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং অপযানং ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং উপযানং ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং অপযানং ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং জযো ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং পরাজযো ভৰিস্সতি, বাহিরানং রঞ্ঞং জযো ভৰিস্সতি, অব্ভন্তরানং রঞ্ঞং পরাজযো ভৰিস্সতি, ইতি ইমস্স জযো ভৰিস্সতি, ইমস্স পরাজযো ভৰিস্সতি ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

207. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – raññaṃ niyyānaṃ bhavissati, raññaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০৮. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি। সেয্যথিদং – চন্দগ্গাহো ভৰিস্সতি, সূরিযগ্গাহো ভৰিস্সতি, নক্খত্তগ্গাহো ভৰিস্সতি, চন্দিমসূরিযানং পথগমনং ভৰিস্সতি, চন্দিমসূরিযানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি, নক্খত্তানং পথগমনং ভৰিস্সতি, নক্খত্তানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি , উক্কাপাতো ভৰিস্সতি, দিসাডাহো ভৰিস্সতি, ভূমিচালো ভৰিস্সতি, দেৰদুদ্রভি ভৰিস্সতি, চন্দিমসূরিযনক্খত্তানং উগ্গমনং ওগমনং সংকিলেসং ৰোদানং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো চন্দগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো সূরিযগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো নক্খত্তগ্গাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং চন্দিমসূরিযানং পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং চন্দিমসূরিযানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং নক্খত্তানং পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং নক্খত্তানং উপ্পথগমনং ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো উক্কাপাতো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো দিসাডাহো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো ভূমিচালো ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকো দেৰদুদ্রভি ভৰিস্সতি, এৰংৰিপাকং চন্দিমসূরিযনক্খত্তানং উগ্গমনং ওগমনং সংকিলেসং ৰোদানং ভৰিস্সতি ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

208. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – candaggāho bhavissati, sūriyaggāho bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati , ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২০৯. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি। সেয্যথিদং – সুৰুট্ঠিকা ভৰিস্সতি, দুব্বুট্ঠিকা ভৰিস্সতি, সুভিক্খং ভৰিস্সতি, দুব্ভিক্খং ভৰিস্সতি, খেমং ভৰিস্সতি, ভযং ভৰিস্সতি, রোগো ভৰিস্সতি, আরোগ্যং ভৰিস্সতি, মুদ্দা, গণনা, সঙ্খানং, কাৰেয্যং, লোকাযতং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

209. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২১০. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি। সেয্যথিদং – আৰাহনং ৰিৰাহনং সংৰরণং ৰিৰরণং সঙ্কিরণং ৰিকিরণং সুভগকরণং দুব্ভগকরণং ৰিরুদ্ধগব্ভকরণং জিৰ্হানিবন্ধনং হনুসংহননং হত্থাভিজপ্পনং হনুজপ্পনং কণ্ণজপ্পনং আদাসপঞ্হং কুমারিকপঞ্হং দেৰপঞ্হং আদিচ্চুপট্ঠানং মহতুপট্ঠানং অব্ভুজ্জলনং সিরিৰ্হাযনং ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

210. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ – āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṅkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapañhaṃ kumārikapañhaṃ devapañhaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২১১. ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা তে এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰেন জীৰিতং কপ্পেন্তি । সেয্যথিদং – সন্তিকম্মং পণিধিকম্মং ভূতকম্মং ভূরিকম্মং ৰস্সকম্মং ৰোস্সকম্মং ৰত্থুকম্মং ৰত্থুপরিকম্মং আচমনং ন্হাপনং জুহনং ৰমনং ৰিরেচনং উদ্ধংৰিরেচনং অধোৰিরেচনং সীসৰিরেচনং কণ্ণতেলং নেত্ততপ্পনং নত্থুকম্মং অঞ্জনং পচ্চঞ্জনং সালাকিযং সল্লকত্তিযং দারকতিকিচ্ছা, মূলভেসজ্জানং অনুপ্পদানং, ওসধীনং পটিমোক্খো ইতি ৰা ইতি এৰরূপায তিরচ্ছানৰিজ্জায মিচ্ছাজীৰা পটিৰিরতো হোতি। ইদম্পিস্স হোতি সীলস্মিং।

211. ‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti . Seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā, mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ, osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

২১২. ‘‘স খো সো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সীলসম্পন্নো ন কুতোচি ভযং সমনুপস্সতি, যদিদং সীলসংৰরতো। সেয্যথাপি – মহারাজ, রাজা খত্তিযো মুদ্ধাভিসিত্তো নিহতপচ্চামিত্তো ন কুতোচি ভযং সমনুপস্সতি, যদিদং পচ্চত্থিকতো; এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সীলসম্পন্নো ন কুতোচি ভযং সমনুপস্সতি, যদিদং সীলসংৰরতো। সো ইমিনা অরিযেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো অজ্ঝত্তং অনৰজ্জসুখং পটিসংৰেদেতি। এৰং খো, মহারাজ, ভিক্খু সীলসম্পন্নো হোতি।

212. ‘‘Sa kho so, mahārāja, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. Seyyathāpi – mahārāja, rājā khattiyo muddhābhisitto nihatapaccāmitto na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ paccatthikato; evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti.

মহাসীলং নিট্ঠিতং।

Mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ.

ইন্দ্রিযসংৰরো

Indriyasaṃvaro

২১৩. ‘‘কথঞ্চ, মহারাজ, ভিক্খু ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি? ইধ, মহারাজ, ভিক্খু চক্খুনা রূপং দিস্ৰা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী। যত্ৰাধিকরণমেনং চক্খুন্দ্রিযং অসংৰুতং ৰিহরন্তং অভিজ্ঝা দোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৰাস্সৰেয্যুং, তস্স সংৰরায পটিপজ্জতি, রক্খতি চক্খুন্দ্রিযং, চক্খুন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জতি। সোতেন সদ্দং সুত্ৰা…পে॰… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৰা…পে॰… জিৰ্হায রসং সাযিত্ৰা…পে॰… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৰা…পে॰… মনসা ধম্মং ৰিঞ্ঞায ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী। যত্ৰাধিকরণমেনং মনিন্দ্রিযং অসংৰুতং ৰিহরন্তং অভিজ্ঝা দোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৰাস্সৰেয্যুং, তস্স সংৰরায পটিপজ্জতি, রক্খতি মনিন্দ্রিযং, মনিন্দ্রিযে সংৰরং আপজ্জতি। সো ইমিনা অরিযেন ইন্দ্রিযসংৰরেন সমন্নাগতো অজ্ঝত্তং অব্যাসেকসুখং পটিসংৰেদেতি। এৰং খো, মহারাজ, ভিক্খু ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো হোতি।

213. ‘‘Kathañca, mahārāja, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.

সতিসম্পজঞ্ঞং

Satisampajaññaṃ

২১৪. ‘‘কথঞ্চ , মহারাজ, ভিক্খু সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতো হোতি? ইধ, মহারাজ, ভিক্খু অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকারী হোতি, আলোকিতে ৰিলোকিতে সম্পজানকারী হোতি, সমিঞ্জিতে পসারিতে সম্পজানকারী হোতি, সঙ্ঘাটিপত্তচীৰরধারণে সম্পজানকারী হোতি, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকারী হোতি, উচ্চারপস্সাৰকম্মে সম্পজানকারী হোতি, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগরিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৰে সম্পজানকারী হোতি। এৰং খো, মহারাজ , ভিক্খু সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতো হোতি।

214. ‘‘Kathañca , mahārāja, bhikkhu satisampajaññena samannāgato hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, mahārāja , bhikkhu satisampajaññena samannāgato hoti.

সন্তোসো

Santoso

২১৫. ‘‘কথঞ্চ, মহারাজ, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি? ইধ, মহারাজ, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি কাযপরিহারিকেন চীৰরেন, কুচ্ছিপরিহারিকেন পিণ্ডপাতেন । সো যেন যেনেৰ পক্কমতি, সমাদাযেৰ পক্কমতি। সেয্যথাপি, মহারাজ, পক্খী সকুণো যেন যেনেৰ ডেতি, সপত্তভারোৰ ডেতি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি কাযপরিহারিকেন চীৰরেন কুচ্ছিপরিহারিকেন পিণ্ডপাতেন। সো যেন যেনেৰ পক্কমতি, সমাদাযেৰ পক্কমতি। এৰং খো, মহারাজ, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি।

215. ‘‘Kathañca, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena . So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi, mahārāja, pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti, sapattabhārova ḍeti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti.

নীৰরণপ্পহানং

Nīvaraṇappahānaṃ

২১৬. ‘‘সো ইমিনা চ অরিযেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো, ইমিনা চ অরিযেন ইন্দ্রিযসংৰরেন সমন্নাগতো, ইমিনা চ অরিযেন সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতো, ইমায চ অরিযায সন্তুট্ঠিযা সমন্নাগতো, ৰিৰিত্তং সেনাসনং ভজতি অরঞ্ঞং রুক্খমূলং পব্বতং কন্দরং গিরিগুহং সুসানং ৰনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং। সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা।

216. ‘‘So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

২১৭. ‘‘সো অভিজ্ঝং লোকে পহায ৰিগতাভিজ্ঝেন চেতসা ৰিহরতি, অভিজ্ঝায চিত্তং পরিসোধেতি। ব্যাপাদপদোসং পহায অব্যাপন্নচিত্তো ৰিহরতি সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী, ব্যাপাদপদোসা চিত্তং পরিসোধেতি। থিনমিদ্ধং পহায ৰিগতথিনমিদ্ধো ৰিহরতি আলোকসঞ্ঞী, সতো সম্পজানো, থিনমিদ্ধা চিত্তং পরিসোধেতি। উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহায অনুদ্ধতো ৰিহরতি, অজ্ঝত্তং ৰূপসন্তচিত্তো, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চা চিত্তং পরিসোধেতি। ৰিচিকিচ্ছং পহায তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো ৰিহরতি, অকথংকথী কুসলেসু ধম্মেসু, ৰিচিকিচ্ছায চিত্তং পরিসোধেতি।

217. ‘‘So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī, sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati, ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati, akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.

২১৮. ‘‘সেয্যথাপি , মহারাজ, পুরিসো ইণং আদায কম্মন্তে পযোজেয্য। তস্স তে কম্মন্তা সমিজ্ঝেয্যুং। সো যানি চ পোরাণানি ইণমূলানি, তানি চ ব্যন্তিং করেয্য 63, সিযা চস্স উত্তরিং অৰসিট্ঠং দারভরণায। তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে ইণং আদায কম্মন্তে পযোজেসিং। তস্স মে তে কম্মন্তা সমিজ্ঝিংসু। সোহং যানি চ পোরাণানি ইণমূলানি, তানি চ ব্যন্তিং অকাসিং, অত্থি চ মে উত্তরিং অৰসিট্ঠং দারভরণাযা’তি। সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং।

218. ‘‘Seyyathāpi , mahārāja, puriso iṇaṃ ādāya kammante payojeyya. Tassa te kammantā samijjheyyuṃ. So yāni ca porāṇāni iṇamūlāni, tāni ca byantiṃ kareyya 64, siyā cassa uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāya. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe iṇaṃ ādāya kammante payojesiṃ. Tassa me te kammantā samijjhiṃsu. Sohaṃ yāni ca porāṇāni iṇamūlāni, tāni ca byantiṃ akāsiṃ, atthi ca me uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāyā’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

২১৯. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, পুরিসো আবাধিকো অস্স দুক্খিতো বাল়্হগিলানো; ভত্তঞ্চস্স নচ্ছাদেয্য, ন চস্স কাযে বলমত্তা। সো অপরেন সমযেন তম্হা আবাধা মুচ্চেয্য; ভত্তং চস্স ছাদেয্য, সিযা চস্স কাযে বলমত্তা। তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে আবাধিকো অহোসিং দুক্খিতো বাল়্হগিলানো; ভত্তঞ্চ মে নচ্ছাদেসি, ন চ মে আসি 65 কাযে বলমত্তা। সোম্হি এতরহি তম্হা আবাধা মুত্তো; ভত্তঞ্চ মে ছাদেতি, অত্থি চ মে কাযে বলমত্তা’তি। সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং।

219. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso ābādhiko assa dukkhito bāḷhagilāno; bhattañcassa nacchādeyya, na cassa kāye balamattā. So aparena samayena tamhā ābādhā mucceyya; bhattaṃ cassa chādeyya, siyā cassa kāye balamattā. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe ābādhiko ahosiṃ dukkhito bāḷhagilāno; bhattañca me nacchādesi, na ca me āsi 66 kāye balamattā. Somhi etarahi tamhā ābādhā mutto; bhattañca me chādeti, atthi ca me kāye balamattā’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

২২০. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, পুরিসো বন্ধনাগারে বদ্ধো অস্স। সো অপরেন সমযেন তম্হা বন্ধনাগারা মুচ্চেয্য সোত্থিনা অব্ভযেন 67, ন চস্স কিঞ্চি ভোগানং ৰযো। তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে বন্ধনাগারে বদ্ধো অহোসিং, সোম্হি এতরহি তম্হা বন্ধনাগারা মুত্তো সোত্থিনা অব্ভযেন। নত্থি চ মে কিঞ্চি ভোগানং ৰযো’তি। সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং।

220. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso bandhanāgāre baddho assa. So aparena samayena tamhā bandhanāgārā mucceyya sotthinā abbhayena 68, na cassa kiñci bhogānaṃ vayo. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe bandhanāgāre baddho ahosiṃ, somhi etarahi tamhā bandhanāgārā mutto sotthinā abbhayena. Natthi ca me kiñci bhogānaṃ vayo’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

২২১. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, পুরিসো দাসো অস্স অনত্তাধীনো পরাধীনো ন যেনকামংগমো। সো অপরেন সমযেন তম্হা দাসব্যা মুচ্চেয্য অত্তাধীনো অপরাধীনো ভুজিস্সো যেনকামংগমো। তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে দাসো অহোসিং অনত্তাধীনো পরাধীনো ন যেনকামংগমো। সোম্হি এতরহি তম্হা দাসব্যা মুত্তো অত্তাধীনো অপরাধীনো ভুজিস্সো যেনকামংগমো’তি। সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং।

221. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso dāso assa anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. So aparena samayena tamhā dāsabyā mucceyya attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamo. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe dāso ahosiṃ anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. Somhi etarahi tamhā dāsabyā mutto attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamo’ti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

২২২. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, পুরিসো সধনো সভোগো কন্তারদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য দুব্ভিক্খং সপ্পটিভযং। সো অপরেন সমযেন তং কন্তারং নিত্থরেয্য সোত্থিনা, গামন্তং অনুপাপুণেয্য খেমং অপ্পটিভযং। তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো পুব্বে সধনো সভোগো কন্তারদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিং দুব্ভিক্খং সপ্পটিভযং। সোম্হি এতরহি তং কন্তারং নিত্থিণ্ণো সোত্থিনা, গামন্তং অনুপ্পত্তো খেমং অপ্পটিভয’ন্তি। সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং।

222. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjeyya dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. So aparena samayena taṃ kantāraṃ nitthareyya sotthinā, gāmantaṃ anupāpuṇeyya khemaṃ appaṭibhayaṃ. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho pubbe sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjiṃ dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. Somhi etarahi taṃ kantāraṃ nitthiṇṇo sotthinā, gāmantaṃ anuppatto khemaṃ appaṭibhaya’nti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

২২৩. ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু যথা ইণং যথা রোগং যথা বন্ধনাগারং যথা দাসব্যং যথা কন্তারদ্ধানমগ্গং, এৰং ইমে পঞ্চ নীৰরণে অপ্পহীনে অত্তনি সমনুপস্সতি।

223. ‘‘Evameva kho, mahārāja, bhikkhu yathā iṇaṃ yathā rogaṃ yathā bandhanāgāraṃ yathā dāsabyaṃ yathā kantāraddhānamaggaṃ, evaṃ ime pañca nīvaraṇe appahīne attani samanupassati.

২২৪. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, যথা আণণ্যং যথা আরোগ্যং যথা বন্ধনামোক্খং যথা ভুজিস্সং যথা খেমন্তভূমিং; এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহীনে অত্তনি সমনুপস্সতি।

224. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, yathā āṇaṇyaṃ yathā ārogyaṃ yathā bandhanāmokkhaṃ yathā bhujissaṃ yathā khemantabhūmiṃ; evameva kho, mahārāja, bhikkhu ime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassati.

২২৫. ‘‘তস্সিমে পঞ্চ নীৰরণে পহীনে অত্তনি সমনুপস্সতো পামোজ্জং জাযতি, পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৰেদেতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি।

225. ‘‘Tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

পঠমজ্ঝানং

Paṭhamajjhānaṃ

২২৬. ‘‘সো ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি, ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি। সো ইমমেৰ কাযং ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি।

226. ‘‘So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

২২৭. ‘‘সেয্যথাপি , মহারাজ, দক্খো ন্হাপকো ৰা ন্হাপকন্তেৰাসী ৰা কংসথালে ন্হানীযচুণ্ণানি আকিরিত্ৰা উদকেন পরিপ্ফোসকং পরিপ্ফোসকং সন্নেয্য, সাযং ন্হানীযপিণ্ডি স্নেহানুগতা স্নেহপরেতা সন্তরবাহিরা ফুটা স্নেহেন, ন চ পগ্ঘরণী; এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স ৰিৰেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

227. ‘‘Seyyathāpi , mahārāja, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṃsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṃ paripphosakaṃ sanneyya, sāyaṃ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena, na ca paggharaṇī; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

দুতিযজ্ঝানং

Dutiyajjhānaṃ

২২৮. ‘‘পুন চপরং, মহারাজ, ভিক্খু ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি। সো ইমমেৰ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি।

228. ‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

২২৯. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, উদকরহদো গম্ভীরো উব্ভিদোদকো 69 তস্স নেৰস্স পুরত্থিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন দক্খিণায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন পচ্ছিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন উত্তরায দিসায উদকস্স আযমুখং, দেৰো চ ন কালেনকালং সম্মাধারং অনুপ্পৰেচ্ছেয্য। অথ খো তম্হাৰ উদকরহদা সীতা ৰারিধারা উব্ভিজ্জিত্ৰা তমেৰ উদকরহদং সীতেন ৰারিনা অভিসন্দেয্য পরিসন্দেয্য পরিপূরেয্য পরিপ্ফরেয্য, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো উদকরহদস্স সীতেন ৰারিনা অপ্ফুটং অস্স। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

229. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, udakarahado gambhīro ubbhidodako 70 tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṃ, devo ca na kālenakālaṃ sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṃ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṃ assa. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

ততিযজ্ঝানং

Tatiyajjhānaṃ

২৩০. ‘‘পুন চপরং, মহারাজ, ভিক্খু পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহরতি সতো সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেতি, যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি, ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি। সো ইমমেৰ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি।

230. ‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti.

২৩১. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, উপ্পলিনিযং ৰা পদুমিনিযং ৰা পুণ্ডরীকিনিযং ৰা অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৰা পদুমানি ৰা পুণ্ডরীকানি ৰা উদকে জাতানি উদকে সংৰড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তোনিমুগ্গপোসীনি, তানি যাৰ চগ্গা যাৰ চ মূলা সীতেন ৰারিনা অভিসন্নানি পরিসন্নানি 71 পরিপূরানি পরিপ্ফুটানি 72, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতং উপ্পলানং ৰা পদুমানং ৰা পুণ্ডরীকানং ৰা সীতেন ৰারিনা অপ্ফুটং অস্স; এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পরিসন্দেতি পরিপূরেতি পরিপ্ফরতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

231. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni 73 paripūrāni paripphuṭāni 74, nāssa kiñci sabbāvataṃ uppalānaṃ vā padumānaṃ vā puṇḍarīkānaṃ vā sītena vārinā apphuṭaṃ assa; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

চতুত্থজ্ঝানং

Catutthajjhānaṃ

২৩২. ‘‘পুন চপরং, মহারাজ, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, সো ইমমেৰ কাযং পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন ফরিত্ৰা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি।

232. ‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, so imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti.

২৩৩. ‘‘সেয্যথাপি , মহারাজ, পুরিসো ওদাতেন ৰত্থেন সসীসং পারুপিত্ৰা নিসিন্নো অস্স, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স ওদাতেন ৰত্থেন অপ্ফুটং অস্স; এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু ইমমেৰ কাযং পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন ফরিত্ৰা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৰতো কাযস্স পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

233. ‘‘Seyyathāpi , mahārāja, puriso odātena vatthena sasīsaṃ pārupitvā nisinno assa, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

ৰিপস্সনাঞাণং

Vipassanāñāṇaṃ

২৩৪. ‘‘সো 75 এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে ঞাণদস্সনায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো এৰং পজানাতি – ‘অযং খো মে কাযো রূপী চাতুমহাভূতিকো মাতাপেত্তিকসম্ভৰো ওদনকুম্মাসূপচযো অনিচ্চুচ্ছাদন-পরিমদ্দন-ভেদন-ৰিদ্ধংসন-ধম্মো; ইদঞ্চ পন মে ৰিঞ্ঞাণং এত্থ সিতং এত্থ পটিবদ্ধ’ন্তি।

234. ‘‘So 76 evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādana-parimaddana-bhedana-viddhaṃsana-dhammo; idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddha’nti.

২৩৫. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, মণি ৰেল়ুরিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপরিকম্মকতো অচ্ছো ৰিপ্পসন্নো অনাৰিলো সব্বাকারসম্পন্নো। তত্রাস্স সুত্তং আৰুতং নীলং ৰা পীতং ৰা লোহিতং ৰা 77 ওদাতং ৰা পণ্ডুসুত্তং ৰা। তমেনং চক্খুমা পুরিসো হত্থে করিত্ৰা পচ্চৰেক্খেয্য – ‘অযং খো মণি ৰেল়ুরিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপরিকম্মকতো অচ্ছো ৰিপ্পসন্নো অনাৰিলো সব্বাকারসম্পন্নো; তত্রিদং সুত্তং আৰুতং নীলং ৰা পীতং ৰা লোহিতং ৰা ওদাতং ৰা পণ্ডুসুত্তং ৰা’তি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে ঞাণদস্সনায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো এৰং পজানাতি – ‘অযং খো মে কাযো রূপী চাতুমহাভূতিকো মাতাপেত্তিকসম্ভৰো ওদনকুম্মাসূপচযো অনিচ্চুচ্ছাদনপরিমদ্দনভেদনৰিদ্ধংসনধম্মো; ইদঞ্চ পন মে ৰিঞ্ঞাণং এত্থ সিতং এত্থ পটিবদ্ধ’ন্তি। ইদম্পি খো, মহারাজ , সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

235. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatrāssa suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā 78 odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā. Tamenaṃ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya – ‘ayaṃ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno; tatridaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti – ‘ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo; idañca pana me viññāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddha’nti. Idampi kho, mahārāja , sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

মনোমযিদ্ধিঞাণং

Manomayiddhiñāṇaṃ

২৩৬. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে মনোমযং কাযং অভিনিম্মানায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো ইমম্হা কাযা অঞ্ঞং কাযং অভিনিম্মিনাতি রূপিং মনোমযং সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিং অহীনিন্দ্রিযং।

236. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ.

২৩৭. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, পুরিসো মুঞ্জম্হা ঈসিকং পৰাহেয্য 79। তস্স এৰমস্স – ‘অযং মুঞ্জো, অযং ঈসিকা, অঞ্ঞো মুঞ্জো, অঞ্ঞা ঈসিকা, মুঞ্জম্হা ত্ৰেৰ ঈসিকা পৰাল়্হা’তি 80। সেয্যথা ৰা পন, মহারাজ, পুরিসো অসিং কোসিযা পৰাহেয্য। তস্স এৰমস্স – ‘অযং অসি, অযং কোসি, অঞ্ঞো অসি, অঞ্ঞা কোসি, কোসিযা ত্ৰেৰ অসি পৰাল়্হো’’তি। সেয্যথা ৰা পন, মহারাজ, পুরিসো অহিং করণ্ডা উদ্ধরেয্য। তস্স এৰমস্স – ‘অযং অহি, অযং করণ্ডো। অঞ্ঞো অহি, অঞ্ঞো করণ্ডো, করণ্ডা ত্ৰেৰ অহি উব্ভতো’তি 81। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে মনোমযং কাযং অভিনিম্মানায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো ইমম্হা কাযা অঞ্ঞং কাযং অভিনিম্মিনাতি রূপিং মনোমযং সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিং অহীনিন্দ্রিযং। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

237. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso muñjamhā īsikaṃ pavāheyya 82. Tassa evamassa – ‘ayaṃ muñjo, ayaṃ īsikā, añño muñjo, aññā īsikā, muñjamhā tveva īsikā pavāḷhā’ti 83. Seyyathā vā pana, mahārāja, puriso asiṃ kosiyā pavāheyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ asi, ayaṃ kosi, añño asi, aññā kosi, kosiyā tveva asi pavāḷho’’ti. Seyyathā vā pana, mahārāja, puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyya. Tassa evamassa – ‘ayaṃ ahi, ayaṃ karaṇḍo. Añño ahi, añño karaṇḍo, karaṇḍā tveva ahi ubbhato’ti 84. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

ইদ্ধিৰিধঞাণং

Iddhividhañāṇaṃ

২৩৮. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে ইদ্ধিৰিধায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি । সো অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোতি – একোপি হুত্ৰা বহুধা হোতি, বহুধাপি হুত্ৰা একো হোতি; আৰিভাৰং তিরোভাৰং তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি সেয্যথাপি আকাসে। পথৰিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং করোতি সেয্যথাপি উদকে। উদকেপি অভিজ্জমানে গচ্ছতি 85 সেয্যথাপি পথৰিযা । আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমতি সেয্যথাপি পক্খী সকুণো। ইমেপি চন্দিমসূরিযে এৰংমহিদ্ধিকে এৰংমহানুভাৰে পাণিনা পরামসতি পরিমজ্জতি। যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেতি।

238. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti . So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati 86 seyyathāpi pathaviyā . Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

২৩৯. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, দক্খো কুম্ভকারো ৰা কুম্ভকারন্তেৰাসী ৰা সুপরিকম্মকতায মত্তিকায যং যদেৰ ভাজনৰিকতিং আকঙ্খেয্য, তং তদেৰ করেয্য অভিনিপ্ফাদেয্য। সেয্যথা ৰা পন, মহারাজ, দক্খো দন্তকারো ৰা দন্তকারন্তেৰাসী ৰা সুপরিকম্মকতস্মিং দন্তস্মিং যং যদেৰ দন্তৰিকতিং আকঙ্খেয্য, তং তদেৰ করেয্য অভিনিপ্ফাদেয্য। সেয্যথা ৰা পন, মহারাজ, দক্খো সুৰণ্ণকারো ৰা সুৰণ্ণকারন্তেৰাসী ৰা সুপরিকম্মকতস্মিং সুৰণ্ণস্মিং যং যদেৰ সুৰণ্ণৰিকতিং আকঙ্খেয্য, তং তদেৰ করেয্য অভিনিপ্ফাদেয্য। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে ইদ্ধিৰিধায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোতি – একোপি হুত্ৰা বহুধা হোতি, বহুধাপি হুত্ৰা একো হোতি; আৰিভাৰং তিরোভাৰং তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি সেয্যথাপি আকাসে। পথৰিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং করোতি সেয্যথাপি উদকে। উদকেপি অভিজ্জমানে গচ্ছতি সেয্যথাপি পথৰিযা। আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমতি সেয্যথাপি পক্খী সকুণো। ইমেপি চন্দিমসূরিযে এৰংমহিদ্ধিকে এৰংমহানুভাৰে পাণিনা পরামসতি পরিমজ্জতি। যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেতি। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

239. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā suparikammakatāya mattikāya yaṃ yadeva bhājanavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, mahārāja, dakkho dantakāro vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ dantasmiṃ yaṃ yadeva dantavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, mahārāja, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ suvaṇṇasmiṃ yaṃ yadeva suvaṇṇavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyā. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

দিব্বসোতঞাণং

Dibbasotañāṇaṃ

২৪০. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে দিব্বায সোতধাতুযা চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো দিব্বায সোতধাতুযা ৰিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণাতি দিব্বে চ মানুসে চ যে দূরে সন্তিকে চ।

240. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.

২৪১. ‘‘সেয্যথাপি , মহারাজ, পুরিসো অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো। সো সুণেয্য ভেরিসদ্দম্পি মুদিঙ্গসদ্দম্পি 87 সঙ্খপণৰদিন্দিমসদ্দম্পি 88। তস্স এৰমস্স – ‘ভেরিসদ্দো’ ইতিপি, ‘মুদিঙ্গসদ্দো’ ইতিপি, ‘সঙ্খপণৰদিন্দিমসদ্দো’ ইতিপি 89। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে দিব্বায সোতধাতুযা চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো দিব্বায সোতধাতুযা ৰিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণাতি দিব্বে চ মানুসে চ যে দূরে সন্তিকে চ। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

241. ‘‘Seyyathāpi , mahārāja, puriso addhānamaggappaṭipanno. So suṇeyya bherisaddampi mudiṅgasaddampi 90 saṅkhapaṇavadindimasaddampi 91. Tassa evamassa – ‘bherisaddo’ itipi, ‘mudiṅgasaddo’ itipi, ‘saṅkhapaṇavadindimasaddo’ itipi 92. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

চেতোপরিযঞাণং

Cetopariyañāṇaṃ

২৪২. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে চেতোপরিযঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো পরসত্তানং পরপুগ্গলানং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানাতি – সরাগং ৰা চিত্তং ‘সরাগং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰীতরাগং ৰা চিত্তং ‘ৰীতরাগং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সদোসং ৰা চিত্তং ‘সদোসং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰীতদোসং ৰা চিত্তং ‘ৰীতদোসং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সমোহং ৰা চিত্তং ‘সমোহং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰীতমোহং ৰা চিত্তং ‘ৰীতমোহং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সঙ্খিত্তং ৰা চিত্তং ‘সঙ্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰিক্খিত্তং ৰা চিত্তং ‘ৰিক্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, মহগ্গতং ৰা চিত্তং ‘মহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অমহগ্গতং ৰা চিত্তং ‘অমহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সউত্তরং ৰা চিত্তং ‘সউত্তরং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অনুত্তরং ৰা চিত্তং ‘অনুত্তরং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সমাহিতং ৰা চিত্তং ‘সমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অসমাহিতং ৰা চিত্তং ‘অসমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি , ৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ‘ৰিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ‘অৰিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি।

242. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘vītarāgaṃ citta’nti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ ‘sadosaṃ citta’nti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ ‘vītadosaṃ citta’nti pajānāti, samohaṃ vā cittaṃ ‘samohaṃ citta’nti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ ‘vītamohaṃ citta’nti pajānāti, saṅkhittaṃ vā cittaṃ ‘saṅkhittaṃ citta’nti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ ‘vikkhittaṃ citta’nti pajānāti, mahaggataṃ vā cittaṃ ‘mahaggataṃ citta’nti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ ‘amahaggataṃ citta’nti pajānāti, sauttaraṃ vā cittaṃ ‘sauttaraṃ citta’nti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ ‘anuttaraṃ citta’nti pajānāti, samāhitaṃ vā cittaṃ ‘samāhitaṃ citta’nti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ ‘asamāhitaṃ citta’nti pajānāti , vimuttaṃ vā cittaṃ ‘vimuttaṃ citta’nti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāti.

২৪৩. ‘‘সেয্যথাপি , মহারাজ, ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা দহরো যুৰা মণ্ডনজাতিকো আদাসে ৰা পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অচ্ছে ৰা উদকপত্তে সকং মুখনিমিত্তং পচ্চৰেক্খমানো সকণিকং ৰা ‘সকণিক’ন্তি জানেয্য, অকণিকং ৰা ‘অকণিক’ন্তি জানেয্য; এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে চেতোপরিযঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো পরসত্তানং পরপুগ্গলানং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানাতি – সরাগং ৰা চিত্তং ‘সরাগং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰীতরাগং ৰা চিত্তং ‘ৰীতরাগং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সদোসং ৰা চিত্তং ‘সদোসং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰীতদোসং ৰা চিত্তং ‘ৰীতদোসং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সমোহং ৰা চিত্তং ‘সমোহং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰীতমোহং ৰা চিত্তং ‘ৰীতমোহং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সঙ্খিত্তং ৰা চিত্তং ‘সঙ্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰিক্খিত্তং ৰা চিত্তং ‘ৰিক্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, মহগ্গতং ৰা চিত্তং ‘মহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অমহগ্গতং ৰা চিত্তং ‘অমহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সউত্তরং ৰা চিত্তং ‘সউত্তরং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অনুত্তরং ৰা চিত্তং ‘অনুত্তরং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, সমাহিতং ৰা চিত্তং ‘সমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অসমাহিতং ৰা চিত্তং ‘অসমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ‘ৰিমুত্তং চিত্ত’’ন্তি পজানাতি, অৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ‘অৰিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

243. ‘‘Seyyathāpi , mahārāja, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sakaṇikaṃ vā ‘sakaṇika’nti jāneyya, akaṇikaṃ vā ‘akaṇika’nti jāneyya; evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘vītarāgaṃ citta’nti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ ‘sadosaṃ citta’nti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ ‘vītadosaṃ citta’nti pajānāti, samohaṃ vā cittaṃ ‘samohaṃ citta’nti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ ‘vītamohaṃ citta’nti pajānāti, saṅkhittaṃ vā cittaṃ ‘saṅkhittaṃ citta’nti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ ‘vikkhittaṃ citta’nti pajānāti, mahaggataṃ vā cittaṃ ‘mahaggataṃ citta’nti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ ‘amahaggataṃ citta’nti pajānāti, sauttaraṃ vā cittaṃ ‘sauttaraṃ citta’nti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ ‘anuttaraṃ citta’nti pajānāti, samāhitaṃ vā cittaṃ ‘samāhitaṃ citta’nti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ ‘asamāhitaṃ citta’nti pajānāti, vimuttaṃ vā cittaṃ ‘vimuttaṃ citta’’nti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণং

Pubbenivāsānussatiñāṇaṃ

২৪৪. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৰীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৰট্টকপ্পে অনেকেপি ৰিৰট্টকপ্পে অনেকেপি সংৰট্টৰিৰট্টকপ্পে, ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি। ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি।

244. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

২৪৫. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, পুরিসো সকম্হা গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য, তম্হাপি গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য। সো তম্হা গামা সকংযেৰ গামং পচ্চাগচ্ছেয্য। তস্স এৰমস্স – ‘অহং খো সকম্হা গামা অমুং গামং অগচ্ছিং 93, তত্রাপি এৰং অট্ঠাসিং, এৰং নিসীদিং, এৰং অভাসিং, এৰং তুণ্হী অহোসিং, তম্হাপি গামা অমুং গামং অগচ্ছিং, তত্রাপি এৰং অট্ঠাসিং, এৰং নিসীদিং, এৰং অভাসিং, এৰং তুণ্হী অহোসিং, সোম্হি তম্হা গামা সকংযেৰ গামং পচ্চাগতো’তি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৰীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৰট্টকপ্পে অনেকেপি ৰিৰট্টকপ্পে অনেকেপি সংৰট্টৰিৰট্টকপ্পে, ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি, ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি। ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

245. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso sakamhā gāmā aññaṃ gāmaṃ gaccheyya, tamhāpi gāmā aññaṃ gāmaṃ gaccheyya. So tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgaccheyya. Tassa evamassa – ‘ahaṃ kho sakamhā gāmā amuṃ gāmaṃ agacchiṃ 94, tatrāpi evaṃ aṭṭhāsiṃ, evaṃ nisīdiṃ, evaṃ abhāsiṃ, evaṃ tuṇhī ahosiṃ, tamhāpi gāmā amuṃ gāmaṃ agacchiṃ, tatrāpi evaṃ aṭṭhāsiṃ, evaṃ nisīdiṃ, evaṃ abhāsiṃ, evaṃ tuṇhī ahosiṃ, somhi tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgato’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

দিব্বচক্খুঞাণং

Dibbacakkhuñāṇaṃ

২৪৬. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে, যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি – ‘ইমে ৰত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা ৰচীদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং উপৰাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা। তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না। ইমে ৰা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচরিতেন সমন্নাগতা ৰচীসুচরিতেন সমন্নাগতা মনোসুচরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং অনুপৰাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি। ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে, যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি।

246. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.

২৪৭. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকে পাসাদো। তত্থ চক্খুমা পুরিসো ঠিতো পস্সেয্য মনুস্সে গেহং পৰিসন্তেপি নিক্খমন্তেপি রথিকাযপি ৰীথিং সঞ্চরন্তে 95 মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকে নিসিন্নেপি। তস্স এৰমস্স – ‘এতে মনুস্সা গেহং পৰিসন্তি, এতে নিক্খমন্তি, এতে রথিকায ৰীথিং সঞ্চরন্তি, এতে মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকে নিসিন্না’তি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে, যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি – ‘ইমে ৰত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা ৰচীদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং উপৰাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না। ইমে ৰা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচরিতেন সমন্নাগতা ৰচীসুচরিতেন সমন্নাগতা মনোসুচরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং অনুপৰাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা। তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি। ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে; যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি। ‘ইদম্পি খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ।

247. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, majjhe siṅghāṭake pāsādo. Tattha cakkhumā puriso ṭhito passeyya manusse gehaṃ pavisantepi nikkhamantepi rathikāyapi vīthiṃ sañcarante 96 majjhe siṅghāṭake nisinnepi. Tassa evamassa – ‘ete manussā gehaṃ pavisanti, ete nikkhamanti, ete rathikāya vīthiṃ sañcaranti, ete majjhe siṅghāṭake nisinnā’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate; yathākammūpage satte pajānāti. ‘Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca.

আসৰক্খযঞাণং

Āsavakkhayañāṇaṃ

২৪৮. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৰানং খযঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। সো ইদং দুক্খন্তি যথাভূতং পজানাতি , অযং দুক্খসমুদযোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং দুক্খনিরোধোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি। ইমে আসৰাতি যথাভূতং পজানাতি, অযং আসৰসমুদযোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং আসৰনিরোধোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং আসৰনিরোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি। তস্স এৰং জানতো এৰং পস্সতো কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ভৰাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, অৰিজ্জাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ‘ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমি’তি ঞাণং হোতি, ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি।

248. ‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti , ayaṃ dukkhasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, ‘vimuttasmiṃ vimuttami’ti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti.

২৪৯. ‘‘সেয্যথাপি, মহারাজ, পব্বতসঙ্খেপে উদকরহদো অচ্ছো ৰিপ্পসন্নো অনাৰিলো। তত্থ চক্খুমা পুরিসো তীরে ঠিতো পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি সক্খরকথলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি চরন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি। তস্স এৰমস্স – ‘অযং খো উদকরহদো অচ্ছো ৰিপ্পসন্নো অনাৰিলো। তত্রিমে সিপ্পিসম্বুকাপি সক্খরকথলাপি মচ্ছগুম্বাপি চরন্তিপি তিট্ঠন্তিপী’তি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ভিক্খু এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৰানং খযঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি। ‘সো ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি , ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি। ‘ইমে আসৰাতি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৰসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৰনিরোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৰনিরোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি। তস্স এৰং জানতো এৰং পস্সতো কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ভৰাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, অৰিজ্জাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, ‘ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি, ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি। ইদং খো, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুরিমেহি সন্দিট্ঠিকেহি সামঞ্ঞফলেহি অভিক্কন্ততরঞ্চ পণীততরঞ্চ। ইমস্মা চ পন, মহারাজ, সন্দিট্ঠিকা সামঞ্ঞফলা অঞ্ঞং সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং উত্তরিতরং ৰা পণীততরং ৰা নত্থী’’তি।

249. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, pabbatasaṅkhepe udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tattha cakkhumā puriso tīre ṭhito passeyya sippisambukampi sakkharakathalampi macchagumbampi carantampi tiṭṭhantampi. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tatrime sippisambukāpi sakkharakathalāpi macchagumbāpi carantipi tiṭṭhantipī’ti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. ‘So idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti , ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. ‘Ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, ‘vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti, ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Idaṃ kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca paṇītatarañca. Imasmā ca pana, mahārāja, sandiṭṭhikā sāmaññaphalā aññaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā natthī’’ti.

অজাতসত্তুউপাসকত্তপটিৰেদনা

Ajātasattuupāsakattapaṭivedanā

২৫০. এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে। সেয্যথাপি, ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য ‘চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তী’তি; এৰমেৰং, ভন্তে, ভগৰতা অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো । এসাহং, ভন্তে, ভগৰন্তং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ। উপাসকং মং ভগৰা ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গতং। অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, যোহং পিতরং ধম্মিকং ধম্মরাজানং ইস্সরিযকারণা জীৰিতা ৰোরোপেসিং। তস্স মে, ভন্তে ভগৰা অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু আযতিং সংৰরাযা’’তি।

250. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante. Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito . Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yohaṃ pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ issariyakāraṇā jīvitā voropesiṃ. Tassa me, bhante bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti.

২৫১. ‘‘তগ্ঘ ত্ৰং, মহারাজ, অচ্চযো অচ্চগমা যথাবালং যথামূল়্হং যথাঅকুসলং, যং ত্ৰং পিতরং ধম্মিকং ধম্মরাজানং জীৰিতা ৰোরোপেসি। যতো চ খো ত্ৰং, মহারাজ, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোসি, তং তে মযং পটিগ্গণ্হাম। ৰুদ্ধিহেসা, মহারাজ, অরিযস্স ৰিনযে, যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৰা যথাধম্মং পটিকরোতি, আযতিং সংৰরং আপজ্জতী’’তি।

251. ‘‘Taggha tvaṃ, mahārāja, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yaṃ tvaṃ pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ jīvitā voropesi. Yato ca kho tvaṃ, mahārāja, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhihesā, mahārāja, ariyassa vinaye, yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatī’’ti.

২৫২. এৰং ৰুত্তে, রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘হন্দ চ দানি মযং, ভন্তে, গচ্ছাম বহুকিচ্চা মযং বহুকরণীযা’’তি। ‘‘যস্সদানি ত্ৰং, মহারাজ, কালং মঞ্ঞসী’’তি। অথ খো রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি।

252. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘handa ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

২৫৩. অথ খো ভগৰা অচিরপক্কন্তস্স রঞ্ঞো মাগধস্স অজাতসত্তুস্স ৰেদেহিপুত্তস্স ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘খতাযং, ভিক্খৰে, রাজা। উপহতাযং, ভিক্খৰে, রাজা। সচাযং, ভিক্খৰে, রাজা পিতরং ধম্মিকং ধম্মরাজানং জীৰিতা ন ৰোরোপেস্সথ, ইমস্মিঞ্ঞেৰ আসনে ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উপ্পজ্জিস্সথা’’তি। ইদমৰোচ ভগৰা। অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি।

253. Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa bhikkhū āmantesi – ‘‘khatāyaṃ, bhikkhave, rājā. Upahatāyaṃ, bhikkhave, rājā. Sacāyaṃ, bhikkhave, rājā pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ jīvitā na voropessatha, imasmiññeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ uppajjissathā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

সামঞ্ঞফলসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং।

Sāmaññaphalasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.







Footnotes:
1. পকুদ্ধো (সী॰)
2. pakuddho (sī.)
3. সঞ্জযো (সী॰ স্যা॰)
4. বেল্লট্ঠিপুত্তো (সী॰), ৰেলট্ঠপুত্তো (স্যা॰)
5. sañjayo (sī. syā.)
6. bellaṭṭhiputto (sī.), velaṭṭhaputto (syā.)
7. নাথপুত্তো (সী॰), নাতপুত্তো (পী॰)
8. nāthaputto (sī.), nātaputto (pī.)
9. ভগৰন্তং গোতমং (সী॰ ক॰ পী॰)
10. bhagavantaṃ gotamaṃ (sī. ka. pī.)
11. পদীপা (সী॰ স্যা॰)
12. padīpā (sī. syā.)
13. পদিকোৰ (স্যা॰)
14. padikova (syā.)
15. উদাযিভদ্দো (সী॰ পী॰)
16. udāyibhaddo (sī. pī.)
17. কিঞ্চিদেৰ দেসং লেসমত্তং (স্যা॰ কং॰ ক॰)
18. kiñcideva desaṃ lesamattaṃ (syā. kaṃ. ka.)
19. নহাপিকা (সী॰), ন্হাপিকা (স্যা॰)
20. পীনেন্তি (কত্থচি)
21. সমণেসু ব্রাহ্মণেসু (ক॰)
22. nahāpikā (sī.), nhāpikā (syā.)
23. pīnenti (katthaci)
24. samaṇesu brāhmaṇesu (ka.)
25. চাতি (সী॰ ক॰)
26. cāti (sī. ka.)
27. অনিক্কুজ্জেন্তো (স্যা॰ কং॰ ক॰)
28. পক্কামিং (সী॰ স্যা॰ কং॰ পী॰)
29. anikkujjento (syā. kaṃ. ka.)
30. pakkāmiṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)
31. অহেতু (কত্থচি)
32. সুখঞ্চ দুক্খঞ্চ (স্যা॰)
33. সপুটা (ক॰), পবুটা (সী॰)
34. মহাকপ্পুনো (ক॰ সী॰ পী॰)
35. ahetu (katthaci)
36. sukhañca dukkhañca (syā.)
37. sapuṭā (ka.), pabuṭā (sī.)
38. mahākappuno (ka. sī. pī.)
39. পরলোকো (স্যা॰)
40. সমগ্গতা (ক॰), সমগ্গতা (স্যা॰)
41. paraloko (syā.)
42. samaggatā (ka.), samaggatā (syā.)
43. কঞ্চি (কং॰)
44. সত্তন্নং যেৰ (সী॰ স্যা॰ কং॰ পী॰)
45. kañci (kaṃ.)
46. sattannaṃ yeva (sī. syā. kaṃ. pī.)
47. নিগণ্ঠো নাটপুত্তো (স্যা॰ ক॰)
48. nigaṇṭho nāṭaputto (syā. ka.)
49. কম্মকরো (সী॰ স্যা॰ কং॰ পী॰)
50. মুখুল্লোকিকো (স্যা॰ কং॰ ক॰)
51. যো তে পুরিসো (সী॰ ক॰)
52. kammakaro (sī. syā. kaṃ. pī.)
53. mukhullokiko (syā. kaṃ. ka.)
54. yo te puriso (sī. ka.)
55. যো তে পুরিসো (সী॰)
56. yo te puriso (sī.)
57. গুত্তদ্ৰারো, ভোজনে মত্তঞ্ঞূ (ক॰)
58. guttadvāro, bhojane mattaññū (ka.)
59. খগ্গং (সী॰ পী॰), অসিং খগ্গং (স্যা॰ কং॰), খগ্গং অসিং (ক॰)
60. khaggaṃ (sī. pī.), asiṃ khaggaṃ (syā. kaṃ.), khaggaṃ asiṃ (ka.)
61. ইত্থিকথং পুরিসকথং কুমারকথং কুমারিকথং (ক॰)
62. itthikathaṃ purisakathaṃ kumārakathaṃ kumārikathaṃ (ka.)
63. ব্যন্তীকরেয্য (সী॰ স্যা॰ কং॰)
64. byantīkareyya (sī. syā. kaṃ.)
65. ন চস্স মে (ক॰)
66. na cassa me (ka.)
67. উব্বযেন (সী॰ ক॰)
68. ubbayena (sī. ka.)
69. উব্ভিতোদকো (স্যা॰ কং॰ ক॰)
70. ubbhitodako (syā. kaṃ. ka.)
71. অভিসন্দানি পরিসন্দানি (ক॰)
72. পরিপ্ফুট্ঠানি (পী॰)
73. abhisandāni parisandāni (ka.)
74. paripphuṭṭhāni (pī.)
75. পুন চপরং মহারাজ ভিক্খু সো (ক॰)
76. puna caparaṃ mahārāja bhikkhu so (ka.)
77. পীতকং ৰা লোহিতকং ৰা (ক॰)
78. pītakaṃ vā lohitakaṃ vā (ka.)
79. পব্বাহেয্য (স্যা॰ ক॰)
80. পব্বাল়্হাতি (স্যা॰ ক॰)
81. উদ্ধরিতো (স্যা॰ কং॰)
82. pabbāheyya (syā. ka.)
83. pabbāḷhāti (syā. ka.)
84. uddharito (syā. kaṃ.)
85. অভিজ্জমানো (সী॰ ক॰)
86. abhijjamāno (sī. ka.)
87. মুতিঙ্গসদ্দম্পি (সী॰ পী॰)
88. সঙ্খপণৰদেণ্ডিমসদ্দম্পি (সী॰ পী॰), সঙ্খসদ্দংপি পণৰসদ্দংপি দেন্দিমসদ্দংপি (স্যা॰ কং॰)
89. সঙ্খসদ্দো ইতিপি পণৰসদ্দো ইতিপি দেন্দিমসদ্দো ইতিপি (স্যা॰ কং॰)
90. mutiṅgasaddampi (sī. pī.)
91. saṅkhapaṇavadeṇḍimasaddampi (sī. pī.), saṅkhasaddaṃpi paṇavasaddaṃpi dendimasaddaṃpi (syā. kaṃ.)
92. saṅkhasaddo itipi paṇavasaddo itipi dendimasaddo itipi (syā. kaṃ.)
93. অগঞ্ছিং (স্যা॰ কং॰)
94. agañchiṃ (syā. kaṃ.)
95. রথিযাপী রথিং সঞ্চরন্তে (সী॰), রথিযায ৰিথিং সঞ্চরন্তেপি (স্যা॰)
96. rathiyāpī rathiṃ sañcarante (sī.), rathiyāya vithiṃ sañcarantepi (syā.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ২. সামঞ্ঞফলসুত্তৰণ্ণনা • 2. Sāmaññaphalasuttavaṇṇanā

টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ২. সামঞ্ঞফলসুত্তৰণ্ণনা • 2. Sāmaññaphalasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact