| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
៥. ភទ្ទិត្ថិវិមានវណ្ណនា
5. Bhadditthivimānavaṇṇanā
នីលា បីតា ច កាឡា ចាតិ ភទ្ទិត្ថិវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ច សមយេន កិមិលនគរេ រោហកោ នាម គហបតិបុត្តោ អហោសិ សទ្ធោ បសន្នោ សីលាចារសម្បន្នោ។ តស្មិំយេវ ច នគរេ តេន សមានមហាភោគេ កុលេ ឯកា ទារិកា អហោសិ សទ្ធា បសន្នា បកតិយាបិ ភទ្ទតាយ ភទ្ទាតិ នាមេន។ អថ រោហកស្ស មាតាបិតរោ តំ កុមារិំ វារេត្វា តាទិសេ កាលេ តំ អានេត្វា អាវាហវិវាហំ អកំសុ។ តេ ឧភោបិ សមគ្គវាសំ វសន្តិ។ សា អត្តនោ អាចារសម្បត្តិយា ‘‘ភទ្ទិត្ថី’’តិ តស្មិំ នគរេ បាកដា បញ្ញាតា អហោសិ។
Nīlā pītā ca kāḷā cāti bhadditthivimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena ca samayena kimilanagare rohako nāma gahapatiputto ahosi saddho pasanno sīlācārasampanno. Tasmiṃyeva ca nagare tena samānamahābhoge kule ekā dārikā ahosi saddhā pasannā pakatiyāpi bhaddatāya bhaddāti nāmena. Atha rohakassa mātāpitaro taṃ kumāriṃ vāretvā tādise kāle taṃ ānetvā āvāhavivāhaṃ akaṃsu. Te ubhopi samaggavāsaṃ vasanti. Sā attano ācārasampattiyā ‘‘bhadditthī’’ti tasmiṃ nagare pākaṭā paññātā ahosi.
តេន ច សមយេន ទ្វេ អគ្គសាវកា បញ្ចសតបញ្ចសតភិក្ខុបរិវារា ជនបទចារិកំ ចរន្តា កិមិលនគរំ បាបុណិំសុ។ រោហកោ តេសំ តត្ថ គតភាវំ ញត្វា សោមនស្សជាតោ ថេរេ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា ស្វាតនាយ និមន្តេត្វា ទុតិយទិវសេ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សបរិវារេ តេ សន្តប្បេត្វា សបុត្តទារោ តេហិ ទេសិតំ ធម្មទេសនំ សុត្វា តេសំ ឱវាទេ បតិដ្ឋហន្តោ សរណានិ គណ្ហិ, បញ្ច សីលានិ សមាទិយិ។ ភរិយា បនស្ស អដ្ឋមីចាតុទ្ទសីបន្នរសីបាដិហារិយបក្ខេសុ ឧបោសថំ ឧបវសិ, វិសេសតោ សីលាចារសម្បន្នា អហោសិ ទេវតាហិ ច អនុកម្បិតា។ តាយ ឯវ ច ទេវតានុកម្បាយ អត្តនោ ឧបរិ បតិតំ មិច្ឆាបវាទំ និរំកត្វា សុវិសុទ្ធសីលាចារតាយ អតិវិយ លោកេ បត្ថដយសា អហោសិ។
Tena ca samayena dve aggasāvakā pañcasatapañcasatabhikkhuparivārā janapadacārikaṃ carantā kimilanagaraṃ pāpuṇiṃsu. Rohako tesaṃ tattha gatabhāvaṃ ñatvā somanassajāto there upasaṅkamitvā vanditvā svātanāya nimantetvā dutiyadivase paṇītena khādanīyena bhojanīyena saparivāre te santappetvā saputtadāro tehi desitaṃ dhammadesanaṃ sutvā tesaṃ ovāde patiṭṭhahanto saraṇāni gaṇhi, pañca sīlāni samādiyi. Bhariyā panassa aṭṭhamīcātuddasīpannarasīpāṭihāriyapakkhesu uposathaṃ upavasi, visesato sīlācārasampannā ahosi devatāhi ca anukampitā. Tāya eva ca devatānukampāya attano upari patitaṃ micchāpavādaṃ niraṃkatvā suvisuddhasīlācāratāya ativiya loke patthaṭayasā ahosi.
សា ហិ សយំ កិមិលនគរេ ឋិតា អត្តនោ សាមិកស្ស វណិជ្ជាវសេន តក្កសិលាយំ វសន្តស្ស, ឧស្សវទិវសេ សហាយេហិ ឧស្សាហិតស្ស នក្ខត្តកីឡាចិត្តេ ឧប្បន្នេ ឃរទេវតាយ អត្តនោ ទិព្ពានុភាវេន តំ តត្ថ នេត្វា សាមិកេន សហ យោជិតា តេនេវ សមាគមេន បតិដ្ឋិតគព្ភា ហុត្វា ទេវតាយ កិមិលនគរំ បដិនីតា, អនុក្កមេន គព្ភិនិភាវេ បាកដេ ជាតេ សស្សុអាទីហិ ‘‘អតិចារិនី’’តិ អាសង្កិតា, តាយ ឯវ ទេវតាយ អត្តនោ អានុភាវេន គង្គាមហោឃេ កិមិលនគរំ ឱត្ថរន្តេ វិយ ឧបដ្ឋាបិតេ អត្តនោ បតិព្ពតាភាវសំសូចកេន សច្ចាធិដ្ឋានបុព្ពកេន សបថេន វាតវេគសមុដ្ឋិតវីចិជាលំ គង្គាមហោឃំ អត្តនោ ឧបរិ អាបតិតំ អាយស្សញ្ច និវត្តេត្វា, សាមិកេន សមាគតាបិ តេន បុព្ពេ សស្សុអាទីហិ វិយ អាសង្កិតា តក្កសិលាយំ តេន ទិន្នំ នាមមុទ្ទិតំ សញ្ញាណញ្ច អប្បេន្តី, តំ អាសង្កំ និរំកត្វា ភត្តុនោ ញាតិជនស្ស ច មហាជនស្ស ច សម្ភាវនីយា ជាតា។ តេន វុត្តំ ‘‘សុវិសុទ្ធសីលាចារតាយ អតិវិយ លោកេ បត្ថដយសា អហោសី’’តិ។
Sā hi sayaṃ kimilanagare ṭhitā attano sāmikassa vaṇijjāvasena takkasilāyaṃ vasantassa, ussavadivase sahāyehi ussāhitassa nakkhattakīḷācitte uppanne gharadevatāya attano dibbānubhāvena taṃ tattha netvā sāmikena saha yojitā teneva samāgamena patiṭṭhitagabbhā hutvā devatāya kimilanagaraṃ paṭinītā, anukkamena gabbhinibhāve pākaṭe jāte sassuādīhi ‘‘aticārinī’’ti āsaṅkitā, tāya eva devatāya attano ānubhāvena gaṅgāmahoghe kimilanagaraṃ ottharante viya upaṭṭhāpite attano patibbatābhāvasaṃsūcakena saccādhiṭṭhānapubbakena sapathena vātavegasamuṭṭhitavīcijālaṃ gaṅgāmahoghaṃ attano upari āpatitaṃ āyassañca nivattetvā, sāmikena samāgatāpi tena pubbe sassuādīhi viya āsaṅkitā takkasilāyaṃ tena dinnaṃ nāmamudditaṃ saññāṇañca appentī, taṃ āsaṅkaṃ niraṃkatvā bhattuno ñātijanassa ca mahājanassa ca sambhāvanīyā jātā. Tena vuttaṃ ‘‘suvisuddhasīlācāratāya ativiya loke patthaṭayasā ahosī’’ti.
សា អបរេន សមយេន កាលំ កត្វា តាវតិំសភវនេ ឧប្បន្នា។ អថ ភគវតិ សាវត្ថិតោ តាវតិំសភវនំ គន្ត្វា បារិច្ឆត្តកមូលេ បណ្ឌុកម្ពលសិលាយំ និសិន្នេ, ទេវបរិសាយ ច ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសិន្នាយ ភទ្ទិត្ថីបិ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ អថ ភគវា ទសសហស្សិលោកធាតូសុ សន្និបតិតាយ ទេវព្រហ្មបរិសាយ មជ្ឈេ តាយ ទេវតាយ កតបុញ្ញកម្មំ បុច្ឆន្តោ –
Sā aparena samayena kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane uppannā. Atha bhagavati sāvatthito tāvatiṃsabhavanaṃ gantvā pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṃ nisinne, devaparisāya ca bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnāya bhadditthīpi upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha bhagavā dasasahassilokadhātūsu sannipatitāya devabrahmaparisāya majjhe tāya devatāya katapuññakammaṃ pucchanto –
២០៦.
206.
‘‘នីលា បីតា ច កាឡា ច, មញ្ជិដ្ឋា អថ លោហិតា;
‘‘Nīlā pītā ca kāḷā ca, mañjiṭṭhā atha lohitā;
ឧច្ចាវចានំ វណ្ណានំ, កិញ្ជក្ខបរិវារិតា។
Uccāvacānaṃ vaṇṇānaṃ, kiñjakkhaparivāritā.
២០៧.
207.
‘‘មន្ទារវានំ បុប្ផានំ, មាលំ ធារេសិ មុទ្ធនិ;
‘‘Mandāravānaṃ pupphānaṃ, mālaṃ dhāresi muddhani;
នយិមេ អញ្ញេសុ កាយេស, រុក្ខា សន្តិ សុមេធសេ។
Nayime aññesu kāyesa, rukkhā santi sumedhase.
២០៨.
208.
‘‘កេន កាយំ ឧបបន្នា, តាវតិំសំ យសស្សិនី;
‘‘Kena kāyaṃ upapannā, tāvatiṃsaṃ yasassinī;
ទេវតេ បុច្ឆិតាចិក្ខ, កិស្ស កម្មស្សិទំ ផល’’ន្តិ។ – អាហ;
Devate pucchitācikkha, kissa kammassidaṃ phala’’nti. – āha;
២០៦-៧. តត្ថ នីលា បីតា ច កាឡា ច, មញ្ជិដ្ឋា អថ លោហិតាតិ ឯត្ថ ច-សទ្ទោ វុត្តត្ថសមុច្ចយោ, សោ នីលា ច បីតា ចាតិអាទិនា បច្ចេកំ យោជេតព្ពោ។ អថាតិ អញ្ញត្ថេ និបាតោ។ តេន ឱទាតាទិកេ អវុត្តវណ្ណេ សង្គណ្ហាតិ។ ឥតិ-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ វេទិតព្ពោ។ ច-សទ្ទោ វា អវុត្តត្ថសមុច្ចយោ។ អថាតិ ឥតិ-សទ្ទត្ថេ និបាតោ។ ឧច្ចាវចានំ វណ្ណានន្តិ ឯត្ថ ឧច្ចាវចានន្តិ វិភត្តិយា អលោបោ ទដ្ឋព្ពោ, ឧច្ចាវចវណ្ណានំ នានាវិធវណ្ណានន្តិ អត្ថោ។ វណ្ណានន្តិ វា វណ្ណវន្តានំ។ កិញ្ជក្ខបរិវារិតាតិ កិញ្ជក្ខេហិ បរិវារិតានំ។ សាមិអត្ថេ ហិ ឯតំ បច្ចត្តវចនំ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – នីលា ច បីតា ច កាឡា ច មញ្ជិដ្ឋា ច លោហិតា ច អថ អញ្ញេ ឱទាតាទយោ ចាតិ ឥមេសំ វសេន ឧច្ចាវចវណ្ណានំ តថាភូតេហិយេវ កិញ្ជក្ខេហិ កេសរេហិ បរិវារិតានំ វិចិត្តសណ្ឋានាទិតាយ វា ឧច្ចាវចានំ យថាវុត្តវណ្ណវន្តានំ មន្ទារវរុក្ខសម្ភូតតាយ មន្ទារវានំ បុប្ផានំ មាលំ តេហិ កតំ មាលាគុណំ ត្វំ ទេវតេ អត្តនោ សីសេ ធារេសិ បិឡន្ធសីតិ។
206-7. Tattha nīlā pītā ca kāḷā ca, mañjiṭṭhā atha lohitāti ettha ca-saddo vuttatthasamuccayo, so nīlā ca pītā cātiādinā paccekaṃ yojetabbo. Athāti aññatthe nipāto. Tena odātādike avuttavaṇṇe saṅgaṇhāti. Iti-saddo luttaniddiṭṭho veditabbo. Ca-saddo vā avuttatthasamuccayo. Athāti iti-saddatthe nipāto. Uccāvacānaṃ vaṇṇānanti ettha uccāvacānanti vibhattiyā alopo daṭṭhabbo, uccāvacavaṇṇānaṃ nānāvidhavaṇṇānanti attho. Vaṇṇānanti vā vaṇṇavantānaṃ. Kiñjakkhaparivāritāti kiñjakkhehi parivāritānaṃ. Sāmiatthe hi etaṃ paccattavacanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – nīlā ca pītā ca kāḷā ca mañjiṭṭhā ca lohitā ca atha aññe odātādayo cāti imesaṃ vasena uccāvacavaṇṇānaṃ tathābhūtehiyeva kiñjakkhehi kesarehi parivāritānaṃ vicittasaṇṭhānāditāya vā uccāvacānaṃ yathāvuttavaṇṇavantānaṃ mandāravarukkhasambhūtatāya mandāravānaṃ pupphānaṃ mālaṃ tehi kataṃ mālāguṇaṃ tvaṃ devate attano sīse dhāresi piḷandhasīti.
យតោ រុក្ខតោ តានិ បុប្ផានិ, តេសំ វិសេសវណ្ណតាយ អនញ្ញសាធារណតំ ទស្សេតុំ ‘‘នយិមេ អញ្ញេសុ កាយេសុ, រុក្ខា សន្តិ សុមេធសេ’’តិ វុត្តំ។ តត្ថ ឥមេតិ យថាវុត្តវណ្ណសណ្ឋានាទិយុត្តា បុប្ផវន្តោ រុក្ខា ន សន្តីតិ យោជនា។ កាយេសូតិ ទេវនិកាយេសុ។ សុមេធសេតិ សុន្ទរបញ្ញេ។
Yato rukkhato tāni pupphāni, tesaṃ visesavaṇṇatāya anaññasādhāraṇataṃ dassetuṃ ‘‘nayime aññesu kāyesu, rukkhā santi sumedhase’’ti vuttaṃ. Tattha imeti yathāvuttavaṇṇasaṇṭhānādiyuttā pupphavanto rukkhā na santīti yojanā. Kāyesūti devanikāyesu. Sumedhaseti sundarapaññe.
តត្ថ នីលាតិ ឥន្ទនីលមហានីលាទិមណិរតនានំ វសេន នីលោភាសា។ បីតាតិ បុប្ផរាគកក្កេតនបុលកាទិមណិរតនានញ្ចេវ សិង្គីសុវណ្ណស្ស ច វសេន បីតោភាសា។ កាឡាតិ អស្មកឧបលកាទិមណិរតនានំ វសេន កណ្ហោភាសា។ មញ្ជិដ្ឋាតិ ជោតិរសគោមុត្តកគោមេទកាទិមណិរតនានំ វសេន មញ្ជិដ្ឋោភាសា។ លោហិតាតិ បទុមរាគលោហិតង្កបវាឡរតនាទីនំ វសេន លោហិតោភាសា។ កេចិ បន នីលាទិបទានិ ‘‘រុក្ខា’’តិ ឥមិនា ‘‘នីលា រុក្ខា’’តិអាទិនា យោជេត្វា វទន្តិ។ រុក្ខាបិ ហិ នីលាទិវណ្ណេហិ បុប្ផេហិ សញ្ឆន្នត្តា នីលាទិយោគតោ នីលាទិវោហារំ លភន្តីតិ តេហិ ‘‘នីលា…បេ.… លោហិតា…បេ.… នយិមេ អញ្ញេសុ កាយេសុ រុក្ខា សន្តិ សុមេធសេតិ, យតោ ត្វំ ឧច្ចាវចានំ វណ្ណានំ កិញ្ជក្ខបរិវារិតានំ មន្ទារវានំ បុប្ផានំ មាលំ ធារេសី’’តិ យោជនា កាតព្ពា។ តត្ថ យថាទិដ្ឋេ វណ្ណវិសេសយុត្តេ បុប្ផេ កិត្តេត្វា តេសំ អសាធារណភាវទស្សនេន រុក្ខានំ អាវេនិកភាវទស្សនំ បឋមនយោ, រុក្ខានំ អសាធារណភាវទស្សនេន បុប្ផានំ អាវេនិកភាវទស្សនំ ទុតិយនយោ។ បឋមនយេ វណ្ណាទយោ សរូបេន គហិតា, ទុតិយនយេ និស្សយមុខេនាតិ អយមេតេសំ វិសេសោ។
Tattha nīlāti indanīlamahānīlādimaṇiratanānaṃ vasena nīlobhāsā. Pītāti puppharāgakakketanapulakādimaṇiratanānañceva siṅgīsuvaṇṇassa ca vasena pītobhāsā. Kāḷāti asmakaupalakādimaṇiratanānaṃ vasena kaṇhobhāsā. Mañjiṭṭhāti jotirasagomuttakagomedakādimaṇiratanānaṃ vasena mañjiṭṭhobhāsā. Lohitāti padumarāgalohitaṅkapavāḷaratanādīnaṃ vasena lohitobhāsā. Keci pana nīlādipadāni ‘‘rukkhā’’ti iminā ‘‘nīlā rukkhā’’tiādinā yojetvā vadanti. Rukkhāpi hi nīlādivaṇṇehi pupphehi sañchannattā nīlādiyogato nīlādivohāraṃ labhantīti tehi ‘‘nīlā…pe… lohitā…pe… nayime aññesu kāyesu rukkhā santi sumedhaseti, yato tvaṃ uccāvacānaṃ vaṇṇānaṃ kiñjakkhaparivāritānaṃ mandāravānaṃ pupphānaṃ mālaṃ dhāresī’’ti yojanā kātabbā. Tattha yathādiṭṭhe vaṇṇavisesayutte pupphe kittetvā tesaṃ asādhāraṇabhāvadassanena rukkhānaṃ āvenikabhāvadassanaṃ paṭhamanayo, rukkhānaṃ asādhāraṇabhāvadassanena pupphānaṃ āvenikabhāvadassanaṃ dutiyanayo. Paṭhamanaye vaṇṇādayo sarūpena gahitā, dutiyanaye nissayamukhenāti ayametesaṃ viseso.
២០៨. កេនាតិ កេន បុញ្ញកម្មេន, កាយំ តាវតិំសន្តិ យោជនា។ បុច្ឆិតាចិក្ខាតិ បុច្ឆិតា ត្វំ អាចិក្ខ កថេហិ។
208.Kenāti kena puññakammena, kāyaṃ tāvatiṃsanti yojanā. Pucchitācikkhāti pucchitā tvaṃ ācikkha kathehi.
ឯវំ ភគវតា បុច្ឆិតា សា ទេវតា ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –
Evaṃ bhagavatā pucchitā sā devatā imāhi gāthāhi byākāsi –
២០៩.
209.
‘‘ភទ្ទិត្ថិកាតិ មំ អញ្ញំសុ, កិមិលាយំ ឧបាសិកា;
‘‘Bhadditthikāti maṃ aññaṃsu, kimilāyaṃ upāsikā;
សទ្ធា សីលេន សម្បន្នា, សំវិភាគរតា សទា។
Saddhā sīlena sampannā, saṃvibhāgaratā sadā.
២១០.
210.
‘‘អច្ឆាទនញ្ច ភត្តញ្ច, សេនាសនំ បទីបិយំ;
‘‘Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ;
អទាសិំ ឧជុភូតេសុ, វិប្បសន្នេន ចេតសា។
Adāsiṃ ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
២១១.
211.
‘‘ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ, យា ច បក្ខស្ស អដ្ឋមី;
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
បាដិហារិយបក្ខញ្ច, អដ្ឋង្គសុសមាគតំ។
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
២១២.
212.
‘‘ឧបោសថំ ឧបវសិស្សំ, សទា សីលេសុ សំវុតា;
‘‘Uposathaṃ upavasissaṃ, sadā sīlesu saṃvutā;
សញ្ញមា សំវិភាគា ច, វិមានំ អាវសាមហំ។
Saññamā saṃvibhāgā ca, vimānaṃ āvasāmahaṃ.
២១៣.
213.
‘‘បាណាតិបាតា វិរតា, មុសាវាទា ច សញ្ញតា;
‘‘Pāṇātipātā viratā, musāvādā ca saññatā;
ថេយ្យា ច អតិចារា ច, មជ្ជបានា ច អារកា។
Theyyā ca aticārā ca, majjapānā ca ārakā.
២១៤.
214.
‘‘បញ្ចសិក្ខាបទេ រតា, អរិយសច្ចាន កោវិទា;
‘‘Pañcasikkhāpade ratā, ariyasaccāna kovidā;
ឧបាសិកា ចក្ខុមតោ, អប្បមាទវិហារិនី;
Upāsikā cakkhumato, appamādavihārinī;
កតាវាសា កតកុសលា តតោ ចុតា, សយំបភា អនុវិចរាមិ នន្ទនំ។
Katāvāsā katakusalā tato cutā, sayaṃpabhā anuvicarāmi nandanaṃ.
២១៥.
215.
‘‘ភិក្ខូ ចាហំ បរមហិតានុកម្បកេ, អភោជយិំ តបស្សិយុគំ មហាមុនិំ;
‘‘Bhikkhū cāhaṃ paramahitānukampake, abhojayiṃ tapassiyugaṃ mahāmuniṃ;
កតាវាសា កតកុសលា តតោ ចុតា, សយំបភា អនុវិចរាមិ នន្ទនំ។
Katāvāsā katakusalā tato cutā, sayaṃpabhā anuvicarāmi nandanaṃ.
២១៦.
216.
‘‘អដ្ឋង្គិកំ អបរិមិតំ សុខាវហំ, ឧបោសថំ សតតមុបាវសិំ អហំ;
‘‘Aṭṭhaṅgikaṃ aparimitaṃ sukhāvahaṃ, uposathaṃ satatamupāvasiṃ ahaṃ;
កតាវាសា កតកុសលា តតោ ចុតា, សយំបភា អនុវិចរាមិ នន្ទន’’ន្តិ។
Katāvāsā katakusalā tato cutā, sayaṃpabhā anuvicarāmi nandana’’nti.
២០៩-២១៤. តត្ថ ភទ្ទិត្ថិកាតិ មំ អញ្ញំសុ, កិមិលាយំ ឧបាសិកាតិ អាចារសម្បត្តិយា សច្ចកិរិយាយ ឧព្ពត្តមានមហោឃនិវត្តនេន អខណ្ឌសីលាតិ សញ្ជាតនិច្ឆយា ភទ្ទា សុន្ទរា អយំ ឥត្ថី, តស្មា ‘‘ភទ្ទិត្ថិកា ឧបាសិកា’’តិ ច មំ កិមិលនគរវាសិនោ ជានិំសុ។ សទ្ធា សីលេន សម្បន្នាតិអាទិ ហេដ្ឋា វុត្តនយត្តា ឧត្តានត្ថមេវ។
209-214. Tattha bhadditthikāti maṃ aññaṃsu, kimilāyaṃ upāsikāti ācārasampattiyā saccakiriyāya ubbattamānamahoghanivattanena akhaṇḍasīlāti sañjātanicchayā bhaddā sundarā ayaṃ itthī, tasmā ‘‘bhadditthikā upāsikā’’ti ca maṃ kimilanagaravāsino jāniṃsu. Saddhā sīlena sampannātiādi heṭṭhā vuttanayattā uttānatthameva.
អបិច ‘‘សទ្ធា’’តិ ឥមិនា សទ្ធាធនំ, ‘‘សំវិភាគរតា, អច្ឆាទនញ្ច ភត្តញ្ច, សេនាសនំ បទីបិយំ។ អទាសិំ ឧជុភូតេសុ, វិប្បសន្នេន ចេតសា’’តិ ឥមិនា ចាគធនំ , ‘‘សីលេន សម្បន្នា, ចតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ…បេ.… បញ្ចសិក្ខាបទេ រតា’’តិ ឥមិនា សីលធនំ ហិរិធនំ ឱត្តប្បធនញ្ច, ‘‘អរិយសច្ចាន កោវិទា’’តិ ឥមិនា សុតធនំ បញ្ញាធនញ្ច ទស្សិតន្តិ សា អត្តនោ សត្តវិធអរិយធនបដិលាភំ។ ‘‘ឧបាសិកា ចក្ខុមតោ…បេ.… អនុវិចរាមិ នន្ទន’’ន្តិ ឥមិនា តស្ស ទិដ្ឋធម្មិកំ សម្បរាយិកញ្ច អានិសំសំ វិភាវេតិ។ តត្ថ កតាវាសាតិ និប្ផាទិតសុចរិតាវាសា។ សុចរិតកម្មញ្ហិ តទត្តេ អាយតិញ្ច សុខាវាសហេតុតាយ ‘‘សុខវិហារស្ស អាវាសោ’’តិ វុច្ចតិ។ តេនាហ ‘‘កតកុសលា’’តិ។
Apica ‘‘saddhā’’ti iminā saddhādhanaṃ, ‘‘saṃvibhāgaratā, acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ. Adāsiṃ ujubhūtesu, vippasannena cetasā’’ti iminā cāgadhanaṃ , ‘‘sīlena sampannā, catuddasiṃ pañcadasiṃ…pe… pañcasikkhāpade ratā’’ti iminā sīladhanaṃ hiridhanaṃ ottappadhanañca, ‘‘ariyasaccāna kovidā’’ti iminā sutadhanaṃ paññādhanañca dassitanti sā attano sattavidhaariyadhanapaṭilābhaṃ. ‘‘Upāsikā cakkhumato…pe… anuvicarāmi nandana’’nti iminā tassa diṭṭhadhammikaṃ samparāyikañca ānisaṃsaṃ vibhāveti. Tattha katāvāsāti nipphāditasucaritāvāsā. Sucaritakammañhi tadatte āyatiñca sukhāvāsahetutāya ‘‘sukhavihārassa āvāso’’ti vuccati. Tenāha ‘‘katakusalā’’ti.
២១៥. បុព្ពេ អនាមសិតខេត្តវិសេសំ អត្តនោ ទានមយំ បុញ្ញំ វត្វា ឥទានិ តស្ស អាយតនគតតំ ទស្សេតុំ ‘‘ភិក្ខូ ចា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ ភិក្ខូតិ អនវសេសភិន្នកិលេសតាយ ភិក្ខូ។ បរមហិតានុកម្បកេតិ បរមំ អតិវិយ ទិដ្ឋធម្មិកាទិនា ហិតេន អនុគ្គាហកេ។ អភោជយិន្តិ បណីតេន ភោជនេន ភោជេសិំ។ តបស្សិយុគន្តិ ឧត្តមេន តបសា សព្ពកិលេសមលំ តាបេត្វា សមុច្ឆិន្ទិត្វា ឋិតត្តា តបស្សិភូតំ យុគំ។ មហាមុនិន្តិ តតោ ឯវ មហាឥសិភូតំ, មហតោ វា អត្តនោ វិសយស្ស មហន្តេនេវ ញាណេន មុននតោ បរិច្ឆិន្ទនតោ មហាមុនិំ។ សព្ពមេតំ ទ្វេ អគ្គសាវកេ សន្ធាយ វទតិ។
215. Pubbe anāmasitakhettavisesaṃ attano dānamayaṃ puññaṃ vatvā idāni tassa āyatanagatataṃ dassetuṃ ‘‘bhikkhū cā’’tiādi vuttaṃ. Tattha bhikkhūti anavasesabhinnakilesatāya bhikkhū. Paramahitānukampaketi paramaṃ ativiya diṭṭhadhammikādinā hitena anuggāhake. Abhojayinti paṇītena bhojanena bhojesiṃ. Tapassiyuganti uttamena tapasā sabbakilesamalaṃ tāpetvā samucchinditvā ṭhitattā tapassibhūtaṃ yugaṃ. Mahāmuninti tato eva mahāisibhūtaṃ, mahato vā attano visayassa mahanteneva ñāṇena munanato paricchindanato mahāmuniṃ. Sabbametaṃ dve aggasāvake sandhāya vadati.
២១៦. អបរិមិតំ សុខាវហន្តិ អនុនាសិកលោបំ អកត្វា វុត្តំ។ ‘‘យាវញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, ន សុករំ អក្ខានេន បាបុណិតុំ យាវ សុខា សគ្គា’’តិ (ម. និ. ៣.២៥៥) វចនតោ ភគវតោបិ វចនបថាតីតបរិមាណរហិតសុខនិព្ពត្តកំ អត្តនោ វា អានុភាវេន អបរិមិតសុខាវហំ សុខស្ស អាវហនកំ។ សតតន្តិ សព្ពកាលំ។ តំ តំ ឧបោសថរក្ខណទិវសំ អហាបេត្វា, តំ តំ វា ឧបោសថរក្ខណទិវសំ អខណ្ឌំ កត្វា បរិបុណ្ណំ កត្វា សតតំ វា សព្ពកាលំ សុខាវហន្តិ យោជនា។ សេសំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវ។
216.Aparimitaṃ sukhāvahanti anunāsikalopaṃ akatvā vuttaṃ. ‘‘Yāvañcidaṃ, bhikkhave, na sukaraṃ akkhānena pāpuṇituṃ yāva sukhā saggā’’ti (ma. ni. 3.255) vacanato bhagavatopi vacanapathātītaparimāṇarahitasukhanibbattakaṃ attano vā ānubhāvena aparimitasukhāvahaṃ sukhassa āvahanakaṃ. Satatanti sabbakālaṃ. Taṃ taṃ uposatharakkhaṇadivasaṃ ahāpetvā, taṃ taṃ vā uposatharakkhaṇadivasaṃ akhaṇḍaṃ katvā paripuṇṇaṃ katvā satataṃ vā sabbakālaṃ sukhāvahanti yojanā. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva.
អថ ភគវា មាតុទេវបុត្តប្បមុខានំ ទសសហស្សិលោកធាតុវាសីនំ ទេវព្រហ្មសង្ឃានំ តយោ មាសេ អភិធម្មបិដកំ ទេសេត្វា មនុស្សលោកំ អាគន្ត្វា ភទ្ទិត្ថិវិមានំ ភិក្ខូនំ ទេសេសិ។ សា ទេសនា សម្បត្តបរិសាយ សាត្ថិកា អហោសីតិ។
Atha bhagavā mātudevaputtappamukhānaṃ dasasahassilokadhātuvāsīnaṃ devabrahmasaṅghānaṃ tayo māse abhidhammapiṭakaṃ desetvā manussalokaṃ āgantvā bhadditthivimānaṃ bhikkhūnaṃ desesi. Sā desanā sampattaparisāya sātthikā ahosīti.
ភទ្ទិត្ថិវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhadditthivimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ៥. ភទ្ទិត្ថិវិមានវត្ថុ • 5. Bhadditthivimānavatthu
