| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
អាសវក្ខយញាណកថាវណ្ណនា
Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā
១៤. សរសលក្ខណបដិវេធេនាតិ សភាវសង្ខាតស្ស លក្ខណស្ស អសម្មោហតោ បដិវិជ្ឈនេន។ និព្ពត្តិកន្តិ និប្ផាទនំ។ យំ ឋានំ បត្វាតិ យំ និព្ពានំ មគ្គស្ស អារម្មណបច្ចយដ្ឋេន ឋានំ ការណភូតំ អាគម្ម។ អប្បវត្តិន្តិ អប្បវត្តិហេតុំ។ កិលេសវសេនាតិ យេសំ អាសវានំ ខេបនេន ឥទំ ញាណំ អាសវក្ខយញាណំ ជាតំ, តេសំ កិលេសានំ វសេន, តេសំ អាសវានំ វសេន សព្ពកិលេសានំ សង្គហណតោ បរិយាយតោ បការន្តរតោតិ អត្ថោ។ បាឡិយំ អតីតកាលវសេន ‘‘អព្ភញ្ញាសិ’’ន្តិ វត្វាបិ អភិសមយកាលេ តស្ស តស្ស ជាននស្ស បច្ចុប្បន្នតំ ឧបាទាយ ‘‘ឯវំ ជានតោ ឯវំ បស្សតោ’’តិ វត្តមានកាលេន និទ្ទេសោ កតោ។ កាមាសវាទីនំ វិមុច្ចនេនេវ តទវិនាភាវតោ ទិដ្ឋាសវស្សាបិ វិមុត្តិ វេទិតព្ពា។
14.Sarasalakkhaṇapaṭivedhenāti sabhāvasaṅkhātassa lakkhaṇassa asammohato paṭivijjhanena. Nibbattikanti nipphādanaṃ. Yaṃ ṭhānaṃ patvāti yaṃ nibbānaṃ maggassa ārammaṇapaccayaṭṭhena ṭhānaṃ kāraṇabhūtaṃ āgamma. Appavattinti appavattihetuṃ. Kilesavasenāti yesaṃ āsavānaṃ khepanena idaṃ ñāṇaṃ āsavakkhayañāṇaṃ jātaṃ, tesaṃ kilesānaṃ vasena, tesaṃ āsavānaṃ vasena sabbakilesānaṃ saṅgahaṇato pariyāyato pakārantaratoti attho. Pāḷiyaṃ atītakālavasena ‘‘abbhaññāsi’’nti vatvāpi abhisamayakāle tassa tassa jānanassa paccuppannataṃ upādāya ‘‘evaṃ jānato evaṃ passato’’ti vattamānakālena niddeso kato. Kāmāsavādīnaṃ vimuccaneneva tadavinābhāvato diṭṭhāsavassāpi vimutti veditabbā.
‘‘ខីណា ជាតី’’តិ ជាននំ កិលេសក្ខយបច្ចវេក្ខណវសេន, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយន្តិអាទិជាននំ មគ្គផលនិព្ពានបច្ចវេក្ខណវសេន ហោតីតិ អាហ ‘‘ខីណា ជាតីតិអាទីហិ តស្ស ភូមិ’’ន្តិ។ តត្ថ ភូមិន្តិ វិសយំ, តីសុ កាលេសុបិ ជាតិក្ខយំ បតិ ឧជុកមេវ វាយាមាសម្ភវេបិ តំ បតិ វាយាមករណស្ស សាត្ថកតំ, តស្ស អនាគតក្ខន្ធានុប្បត្តិផលតញ្ច ទស្សេតុំ យា បនាតិអាទិ វុត្តំ។ យា បន មគ្គស្ស អភាវិតត្តាតិអាទិនា ហិ មគ្គេនាវិហតកិលេសេហេវ អាយតិំ ខន្ធានំ ជាតិ ហេស្សតិ, តេសញ្ច កិលេសានំ មគ្គេន វិនាសេ សតិ ខន្ធា ន ជាយិស្សន្តិ, កិលេសានញ្ច តេកាលិកតាយ ជាតិយំ វុត្តនយេន កេនចិ បច្ចយេន វិនាសយោគេបិ ចិត្តសន្តានេ កិលេសវិរុទ្ធអរិយមគ្គក្ខណុប្បាទនមេវ តព្ពិនាសោ វិរុទ្ធបច្ចយោបនិបាតេន អាយតិំ អនុប្បជ្ជនតោ ពីជសន្តានេ អគ្គិក្ខន្ធោបនិបាតេន អាយតិំ ពីជត្តានុប្បត្តិ វិយ, ឥតិ មគ្គក្ខណុប្បត្តិសង្ខាតកិលេសាភាវេន កិលេសផលានំ ខន្ធានំ អាយតិំ អនុប្បត្តិយេវ ជាតិក្ខយោតិ អយមត្ថោ វិភាវីយតិ, តេនាហ ‘‘មគ្គស្ស ភាវិតត្តា អនុប្បាទធម្មតំ អាបជ្ជនេន ខីណា’’តិ។ ឯត្ថ ចាយមត្ថោ កិលេសាភាវសង្ខាតស្ស មគ្គស្ស ភាវិតត្តា ឧប្បាទិតត្តា បច្ចយាភាវេន អនុប្បជ្ជន្តី ខន្ធានំ ជាតិ តេន អាយតិំ អនុប្បជ្ជនសង្ខាតេន អនុប្បាទធម្មតំ អាបជ្ជនេន វោហារតោ ខីណា មេ ជាតីតិ។ ន ហិ សង្ខតធម្មានំ បច្ចយន្តរេន វិនាសោ សម្ភវតិ, សម្ភវេ ច តស្ស បច្ចយន្តរតាទិប្បសង្គតោ។ តព្ពិរុទ្ធក្ខណុប្បាទនមេវ តព្ពិនាសុប្បាទនំ។ តន្តិ ខីណជាតិំ អព្ភញ្ញាសិន្តិ សម្ពន្ធោ។ ឥត្ថត្តាយាតិ ឥមេ បការា ឥត្ថំ, តព្ភាវោ ឥត្ថត្តំ, តទត្ថាយ។ ទស្សេន្តោតិ និគមនវសេន ទស្សេន្តោតិ។
‘‘Khīṇā jātī’’ti jānanaṃ kilesakkhayapaccavekkhaṇavasena, vusitaṃ brahmacariyantiādijānanaṃ maggaphalanibbānapaccavekkhaṇavasena hotīti āha ‘‘khīṇā jātītiādīhi tassa bhūmi’’nti. Tattha bhūminti visayaṃ, tīsu kālesupi jātikkhayaṃ pati ujukameva vāyāmāsambhavepi taṃ pati vāyāmakaraṇassa sātthakataṃ, tassa anāgatakkhandhānuppattiphalatañca dassetuṃ yā panātiādi vuttaṃ. Yā pana maggassa abhāvitattātiādinā hi maggenāvihatakileseheva āyatiṃ khandhānaṃ jāti hessati, tesañca kilesānaṃ maggena vināse sati khandhā na jāyissanti, kilesānañca tekālikatāya jātiyaṃ vuttanayena kenaci paccayena vināsayogepi cittasantāne kilesaviruddhaariyamaggakkhaṇuppādanameva tabbināso viruddhapaccayopanipātena āyatiṃ anuppajjanato bījasantāne aggikkhandhopanipātena āyatiṃ bījattānuppatti viya, iti maggakkhaṇuppattisaṅkhātakilesābhāvena kilesaphalānaṃ khandhānaṃ āyatiṃ anuppattiyeva jātikkhayoti ayamattho vibhāvīyati, tenāha ‘‘maggassa bhāvitattā anuppādadhammataṃ āpajjanena khīṇā’’ti. Ettha cāyamattho kilesābhāvasaṅkhātassa maggassa bhāvitattā uppāditattā paccayābhāvena anuppajjantī khandhānaṃ jāti tena āyatiṃ anuppajjanasaṅkhātena anuppādadhammataṃ āpajjanena vohārato khīṇā me jātīti. Na hi saṅkhatadhammānaṃ paccayantarena vināso sambhavati, sambhave ca tassa paccayantaratādippasaṅgato. Tabbiruddhakkhaṇuppādanameva tabbināsuppādanaṃ. Tanti khīṇajātiṃ abbhaññāsinti sambandho. Itthattāyāti ime pakārā itthaṃ, tabbhāvo itthattaṃ, tadatthāya. Dassentoti nigamanavasena dassentoti.
វិជ្ជាត្តយកថាវណ្ណនានយោ និដ្ឋិតោ។
Vijjāttayakathāvaṇṇanānayo niṭṭhito.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / វេរញ្ជកណ្ឌំ • Verañjakaṇḍaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / អាសវក្ខយញាណកថា • Āsavakkhayañāṇakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā
អាសវក្ខយញាណកថា • Āsavakkhayañāṇakathā
១. សុក្កវិស្សដ្ឋិសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Sukkavissaṭṭhisikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / អាសវក្ខយញាណកថាវណ្ណនា • Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā
