| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
អាសវក្ខយញាណកថាវណ្ណនា
Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā
១៤. សោ ឯវំ សមាហិតេ ចិត្តេតិ កិំ បុរិមស្មិំយេវ, ឧទាហុ អញ្ញស្មិំយេវ ចតុត្ថជ្ឈានចិត្តេ។ អដ្ឋកថាយម្បិ យតោ វុដ្ឋាយ បុរិមវិជ្ជាទ្វយំ អធិគតំ, តទេវ បុន សមាបជ្ជនវសេន អភិនវំ អភិណ្ហំ កតន្តិ ទស្សនត្ថំ ‘‘សោ ឯវំ សមាហិតេ ចិត្តេតិ ឥធ វិបស្សនាបាទកំ ចតុត្ថជ្ឈានចិត្តំ វេទិតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ។ ឯត្ថាហ – យទិ តទេវ បុន សមាបជ្ជនវសេន អភិនវំ កតំ, អថ កស្មា បុព្ពេ វិយ ‘‘វិបស្សនាបាទកំ អភិញ្ញាបាទកំ និរោធបាទកំ សព្ពកិច្ចសាធកំ សព្ពលោកិយលោកុត្តរគុណទាយកំ ឥធ ចតុត្ថជ្ឈានចិត្តំ វេទិតព្ព’’ន្តិ អវត្វា ‘‘ឥធ វិបស្សនាបាទកំ ចតុត្ថជ្ឈានចិត្តំ វេទិតព្ព’’ន្តិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ , ននុ ឥធ តថាវចនដ្ឋានមេវ តំ អរហត្តមគ្គេន សទ្ធិំ សព្ពគុណនិប្ផាទនតោ, ន បឋមវិជ្ជាទ្វយមត្តនិប្ផាទនតោតិ? វុច្ចតេ – អរិយមគ្គស្ស ពោជ្ឈង្គមគ្គង្គឈានង្គបដិបទាវិមោក្ខវិសេសនិយមោ បុព្ពភាគវុដ្ឋានគាមិនីវិបស្សនាយ សង្ខារុបេក្ខាសង្ខាតាយ និយមេន អហោសីតិ ទស្សនត្ថំ វិបស្សនាបាទកមិធ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។ តត្ថ បរិយាបន្នត្តា, ន តទារម្មណមត្តេន។ បរិយាយតោតិ អញ្ញេនបិ បការេន។ ‘‘ឥមេ អាសវា’’តិ អយំ វារោ កិមត្ថំ អារទ្ធោ? ‘‘អាសវានំ ខយញាណាយា’’តិ អធិការានុលោមនត្ថំ។ មគ្គក្ខណេ ហិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ, ផលក្ខណេ វិមុត្តំ ហោតីតិ ឥទំ ឯកត្តនយេន វុត្តំ។ យញ្ហិ វិមុច្ចមានំ, តទេវ អបរភាគេ វិមុត្តំ នាម ហោតិ។ យញ្ច វិមុត្តំ, តទេវ បុព្ពភាគេ វិមុច្ចមានំ នាម ហោតិ។ ភុញ្ជមានោ ឯវ ហិ ភោជនបរិយោសានេ ភុត្តាវី នាម។ ‘‘ឥមិនា បច្ចវេក្ខណញាណំ ទស្សេតី’’តិ បច្ចវេក្ខណញាណស្ស ច បដ្ឋានេ ‘‘មគ្គា វុដ្ឋហិត្វា មគ្គំ បច្ចវេក្ខតិ, ផលំ, និព្ពានំ, បហីនេ កិលេសេ បច្ចវេក្ខតី’’តិ អយមុប្បត្តិក្កមោ វុត្តោ។ បវត្តិក្កមោ បនេត្ថ សរូបតោ អត្ថតោតិ ទ្វិធា វុត្តោ។ តត្ថ ‘‘វិមុត្តមិតិ ញាណំ អហោសី’’តិ សរូបតោ ចតុព្ពិធស្សបិ បច្ចវេក្ខណញាណស្ស បវត្តិក្កមនិទស្សនំ។ ‘‘ខីណា ជាតី’’តិអាទិ អត្ថតោ។ តេនេវ អន្តេ ‘‘អព្ភញ្ញាសិ’’ន្តិ បុគ្គលាធិដ្ឋានំ ទេសនំ អកាសិ បច្ចវេក្ខណញាណស្ស តថា អប្បវត្តិតោ។ អប្បដិសន្ធិកំ ហោតីតិ ជានន្តោ ‘‘ខីណា ជាតី’’តិ ជានាតិ នាម។ ‘‘ទិព្ពចក្ខុនា បច្ចុប្បន្នានាគតំសញាណ’’ន្តិ អនាគតំសញាណស្ស ច ទិព្ពចក្ខុសន្និស្សិតត្តា វុត្តំ។
14.Soevaṃ samāhite citteti kiṃ purimasmiṃyeva, udāhu aññasmiṃyeva catutthajjhānacitte. Aṭṭhakathāyampi yato vuṭṭhāya purimavijjādvayaṃ adhigataṃ, tadeva puna samāpajjanavasena abhinavaṃ abhiṇhaṃ katanti dassanatthaṃ ‘‘so evaṃ samāhite citteti idha vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabba’’nti vuttaṃ. Etthāha – yadi tadeva puna samāpajjanavasena abhinavaṃ kataṃ, atha kasmā pubbe viya ‘‘vipassanāpādakaṃ abhiññāpādakaṃ nirodhapādakaṃ sabbakiccasādhakaṃ sabbalokiyalokuttaraguṇadāyakaṃ idha catutthajjhānacittaṃ veditabba’’nti avatvā ‘‘idha vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabba’’nti ettakameva vuttaṃ , nanu idha tathāvacanaṭṭhānameva taṃ arahattamaggena saddhiṃ sabbaguṇanipphādanato, na paṭhamavijjādvayamattanipphādanatoti? Vuccate – ariyamaggassa bojjhaṅgamaggaṅgajhānaṅgapaṭipadāvimokkhavisesaniyamo pubbabhāgavuṭṭhānagāminīvipassanāya saṅkhārupekkhāsaṅkhātāya niyamena ahosīti dassanatthaṃ vipassanāpādakamidha vuttanti veditabbaṃ. Tattha pariyāpannattā, na tadārammaṇamattena. Pariyāyatoti aññenapi pakārena. ‘‘Ime āsavā’’ti ayaṃ vāro kimatthaṃ āraddho? ‘‘Āsavānaṃ khayañāṇāyā’’ti adhikārānulomanatthaṃ. Maggakkhaṇe hi cittaṃ vimuccati, phalakkhaṇe vimuttaṃ hotīti idaṃ ekattanayena vuttaṃ. Yañhi vimuccamānaṃ, tadeva aparabhāge vimuttaṃ nāma hoti. Yañca vimuttaṃ, tadeva pubbabhāge vimuccamānaṃ nāma hoti. Bhuñjamāno eva hi bhojanapariyosāne bhuttāvī nāma. ‘‘Iminā paccavekkhaṇañāṇaṃ dassetī’’ti paccavekkhaṇañāṇassa ca paṭṭhāne ‘‘maggā vuṭṭhahitvā maggaṃ paccavekkhati, phalaṃ, nibbānaṃ, pahīne kilese paccavekkhatī’’ti ayamuppattikkamo vutto. Pavattikkamo panettha sarūpato atthatoti dvidhā vutto. Tattha ‘‘vimuttamiti ñāṇaṃ ahosī’’ti sarūpato catubbidhassapi paccavekkhaṇañāṇassa pavattikkamanidassanaṃ. ‘‘Khīṇā jātī’’tiādi atthato. Teneva ante ‘‘abbhaññāsi’’nti puggalādhiṭṭhānaṃ desanaṃ akāsi paccavekkhaṇañāṇassa tathā appavattito. Appaṭisandhikaṃ hotīti jānanto ‘‘khīṇā jātī’’ti jānāti nāma. ‘‘Dibbacakkhunā paccuppannānāgataṃsañāṇa’’nti anāgataṃsañāṇassa ca dibbacakkhusannissitattā vuttaṃ.
អាសវក្ខយញាណកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / វេរញ្ជកណ្ឌំ • Verañjakaṇḍaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / អាសវក្ខយញាណកថា • Āsavakkhayañāṇakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អាសវក្ខយញាណកថា • Āsavakkhayañāṇakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អាសវក្ខយញាណកថាវណ្ណនា • Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā
