| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
៣. តិកនិបាតោ
3. Tikanipāto
១. អបរាសាមាថេរីគាថាវណ្ណនា
1. Aparāsāmātherīgāthāvaṇṇanā
តិកនិបាតេ បណ្ណវីសតិវស្សានីតិអាទិកា អបរាយ សាមាយ ថេរិយា គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ ចន្ទភាគាយ នទិយា តីរេ កិន្នរយោនិយំ និព្ពត្តិ។ សា តត្ថ កិន្នរេហិ សទ្ធិំ កីឡាបសុតា វិចរតិ។ អថេកទិវសំ សត្ថា តស្សា កុសលពីជរោបនត្ថំ តត្ថ គន្ត្វា នទីតីរេ ចង្កមិ។ សា ភគវន្តំ ទិស្វា ហដ្ឋតុដ្ឋា សឡលបុប្ផានិ អាទាយ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា វន្ទិត្វា តេហិ បុប្ផេហិ ភគវន្តំ បូជេសិ។ សា តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កោសម្ពិយំ កុលឃរេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តា សាមាវតិយា សហាយិកា ហុត្វា តស្សា មតកាលេ សំវេគជាតា បព្ពជិត្វា បញ្ចវីសតិ វស្សានិ ចិត្តសមាធានំ អលភិត្វា មហល្លិកាកាលេ សុគតោវាទំ លភិត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.២.២២-២៩) –
Tikanipāte paṇṇavīsativassānītiādikā aparāya sāmāya theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī vipassissa bhagavato kāle candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbatti. Sā tattha kinnarehi saddhiṃ kīḷāpasutā vicarati. Athekadivasaṃ satthā tassā kusalabījaropanatthaṃ tattha gantvā nadītīre caṅkami. Sā bhagavantaṃ disvā haṭṭhatuṭṭhā saḷalapupphāni ādāya satthu santikaṃ gantvā vanditvā tehi pupphehi bhagavantaṃ pūjesi. Sā tena puññakammena devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde kosambiyaṃ kulaghare nibbattitvā vayappattā sāmāvatiyā sahāyikā hutvā tassā matakāle saṃvegajātā pabbajitvā pañcavīsati vassāni cittasamādhānaṃ alabhitvā mahallikākāle sugatovādaṃ labhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. therī 2.2.22-29) –
‘‘ចន្ទភាគានទីតីរេ, អហោសិំ កិន្នរី តទា;
‘‘Candabhāgānadītīre, ahosiṃ kinnarī tadā;
អទ្ទសាហំ ទេវទេវំ, ចង្កមន្តំ នរាសភំ។
Addasāhaṃ devadevaṃ, caṅkamantaṃ narāsabhaṃ.
‘‘ឱចិនិត្វាន សឡលំ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្សទាសហំ;
‘‘Ocinitvāna saḷalaṃ, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
ឧបសិង្ឃិ មហាវីរោ, សឡលំ ទេវគន្ធិកំ។
Upasiṅghi mahāvīro, saḷalaṃ devagandhikaṃ.
‘‘បដិគ្គហេត្វា សម្ពុទ្ធោ, វិបស្សី លោកនាយកោ;
‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, vipassī lokanāyako;
ឧបសិង្ឃិ មហាវីរោ, បេក្ខមានាយ មេ តទា។
Upasiṅghi mahāvīro, pekkhamānāya me tadā.
‘‘អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, វន្ទិត្វា ទ្វិបទុត្តមំ;
‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, vanditvā dvipaduttamaṃ;
សកំ ចិត្តំ បសាទេត្វា, តតោ បព្ពតមារុហិំ។
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, tato pabbatamāruhiṃ.
‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមទទិំ តទា;
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pupphamadadiṃ tadā;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា ឧទានវសេន –
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
៣៩.
39.
‘‘បណ្ណវីសតិ វស្សានិ, យតោ បព្ពជិតាយ មេ;
‘‘Paṇṇavīsati vassāni, yato pabbajitāya me;
នាភិជានាមិ ចិត្តស្ស, សមំ លទ្ធំ កុទាចនំ។
Nābhijānāmi cittassa, samaṃ laddhaṃ kudācanaṃ.
៤០.
40.
‘‘អលទ្ធា ចេតសោ សន្តិំ, ចិត្តេ អវសវត្តិនី;
‘‘Aladdhā cetaso santiṃ, citte avasavattinī;
តតោ សំវេគមាបាទិំ, សរិត្វា ជិនសាសនំ។
Tato saṃvegamāpādiṃ, saritvā jinasāsanaṃ.
៤១.
41.
‘‘ពហូហិ ទុក្ខធម្មេហិ, អប្បមាទរតាយ មេ;
‘‘Bahūhi dukkhadhammehi, appamādaratāya me;
តណ្ហក្ខយោ អនុប្បត្តោ, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ;
Taṇhakkhayo anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
អជ្ជ មេ សត្តមី រត្តិ, យតោ តណ្ហា វិសោសិតា’’តិ។ –
Ajja me sattamī ratti, yato taṇhā visositā’’ti. –
ឥមា គាថា អភាសិ។
Imā gāthā abhāsi.
តត្ថ ចិត្តស្ស សមន្តិ ចិត្តស្ស វូបសមំ, ចេតោសមថមគ្គផលសមាធីតិ អត្ថោ។
Tattha cittassa samanti cittassa vūpasamaṃ, cetosamathamaggaphalasamādhīti attho.
តតោតិ តស្មា ចិត្តវសំ វត្តេតុំ អសមត្ថភាវតោ។ សំវេគមាបាទិន្តិ សត្ថរិ ធរន្តេបិ បព្ពជិតកិច្ចំ មត្ថកំ បាបេតុំ អសក្កោន្តី បច្ឆា កថំ បាបយិស្សាមីតិ សំវេគំ ញាណុត្រាសំ អាបជ្ជិំ។ សរិត្វា ជិនសាសនន្តិ កាណកច្ឆបោបមាទិសត្ថុឱវាទំ (សំ. និ. ៥.១១១៧; ម. និ. ៣.២៥២) អនុស្សរិត្វា។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
Tatoti tasmā cittavasaṃ vattetuṃ asamatthabhāvato. Saṃvegamāpādinti satthari dharantepi pabbajitakiccaṃ matthakaṃ pāpetuṃ asakkontī pacchā kathaṃ pāpayissāmīti saṃvegaṃ ñāṇutrāsaṃ āpajjiṃ. Saritvā jinasāsananti kāṇakacchapopamādisatthuovādaṃ (saṃ. ni. 5.1117; ma. ni. 3.252) anussaritvā. Sesaṃ vuttanayameva.
អបរាសាមាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Aparāsāmātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ១. អបរាសាមាថេរីគាថា • 1. Aparāsāmātherīgāthā
