| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಥೇರೀಗಾಥಾ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
೫. ಅನೋಪಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ
5. Anopamātherīgāthāvaṇṇanā
ಉಚ್ಚೇ ಕುಲೇತಿಆದಿಕಾ ಅನೋಪಮಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಮುತ್ತಿಪರಿಪಾಚನೀಯೇ ಧಮ್ಮೇ ಪರಿಬ್ರೂಹಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾಕೇತನಗರೇ ಮಜ್ಝಸ್ಸ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತಸ್ಸಾ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅನೋಪಮಾತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ। ತಸ್ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಬಹೂ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ರಾಜಾನೋ ಚ ಪಿತು ದೂತಂ ಪಾಹೇಸುಂ – ‘‘ಅತ್ತನೋ ಧೀತರಂ ಅನೋಪಮಂ ದೇಹಿ, ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ತೇ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ। ಸಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ‘‘ಘರಾವಾಸೇನ ಮಯ್ಹಂ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ದೇಸನಾನುಸಾರೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿತ್ವಾ ತಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇನ್ತೀ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ತತಿಯಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ। ಸಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸತ್ಥುಆಣಾಯ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉದಾನವಸೇನ –
Ucce kuletiādikā anopamāya theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī anukkamena vimuttiparipācanīye dhamme paribrūhitvā imasmiṃ buddhuppāde sāketanagare majjhassa nāma seṭṭhino dhītā hutvā nibbatti. Tassā rūpasampattiyā anopamāti nāmaṃ ahosi. Tassā vayappattakāle bahū seṭṭhiputtā rājamahāmattā rājāno ca pitu dūtaṃ pāhesuṃ – ‘‘attano dhītaraṃ anopamaṃ dehi, idañcidañca te dassāmā’’ti. Sā taṃ sutvā upanissayasampannatāya ‘‘gharāvāsena mayhaṃ attho natthī’’ti satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā ñāṇassa paripākaṃ gatattā desanānusārena vipassanaṃ ārabhitvā taṃ ussukkāpentī maggapaṭipāṭiyā tatiyaphale patiṭṭhāsi. Sā satthāraṃ pabbajjaṃ yācitvā satthuāṇāya bhikkhunupassayaṃ upagantvā bhikkhunīnaṃ santike pabbajitvā sattame divase arahattaṃ sacchikatvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
೧೫೧.
151.
‘‘ಉಚ್ಚೇ ಕುಲೇ ಅಹಂ ಜಾತಾ, ಬಹುವಿತ್ತೇ ಮಹದ್ಧನೇ।
‘‘Ucce kule ahaṃ jātā, bahuvitte mahaddhane;
ವಣ್ಣರೂಪೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಧೀತಾ ಮಜ್ಝಸ್ಸ ಅತ್ರಜಾ॥
Vaṇṇarūpena sampannā, dhītā majjhassa atrajā.
೧೫೨.
152.
‘‘ಪತ್ಥಿತಾ ರಾಜಪುತ್ತೇಹಿ, ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೇಹಿ ಗಿಜ್ಝಿತಾ।
‘‘Patthitā rājaputtehi, seṭṭhiputtehi gijjhitā;
ಪಿತು ಮೇ ಪೇಸಯೀ ದೂತಂ, ದೇಥ ಮಯ್ಹಂ ಅನೋಪಮಂ॥
Pitu me pesayī dūtaṃ, detha mayhaṃ anopamaṃ.
೧೫೩.
153.
‘‘ಯತ್ತಕಂ ತುಲಿತಾ ಏಸಾ, ತುಯ್ಹಂ ಧೀತಾ ಅನೋಪಮಾ।
‘‘Yattakaṃ tulitā esā, tuyhaṃ dhītā anopamā;
ತತೋ ಅಟ್ಠಗುಣಂ ದಸ್ಸಂ, ಹಿರಞ್ಞಂ ರತನಾನಿ ಚ॥
Tato aṭṭhaguṇaṃ dassaṃ, hiraññaṃ ratanāni ca.
೧೫೪.
154.
‘‘ಸಾಹಂ ದಿಸ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠಂ ಅನುತ್ತರಂ।
‘‘Sāhaṃ disvāna sambuddhaṃ, lokajeṭṭhaṃ anuttaraṃ;
ತಸ್ಸ ಪಾದಾನಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ಏಕಮನ್ತಂ ಉಪಾವಿಸಿಂ॥
Tassa pādāni vanditvā, ekamantaṃ upāvisiṃ.
೧೫೫.
155.
‘‘ಸೋ ಮೇ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಗೋತಮೋ।
‘‘So me dhammamadesesi, anukampāya gotamo;
ನಿಸಿನ್ನಾ ಆಸನೇ ತಸ್ಮಿಂ, ಫುಸಯಿಂ ತತಿಯಂ ಫಲಂ॥
Nisinnā āsane tasmiṃ, phusayiṃ tatiyaṃ phalaṃ.
೧೫೬.
156.
‘‘ತತೋ ಕೇಸಾನಿ ಛೇತ್ವಾನ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ।
‘‘Tato kesāni chetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
ಅಜ್ಜ ಮೇ ಸತ್ತಮೀ ರತ್ತಿ, ಯತೋ ತಣ್ಹಾ ವಿಸೇಸಿತಾ’’ತಿ॥ –
Ajja me sattamī ratti, yato taṇhā visesitā’’ti. –
ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ।
Imā gāthā abhāsi.
ತತ್ಥ ಉಚ್ಚೇ ಕುಲೇತಿ ಉಳಾರತಮೇ ವೇಸ್ಸಕುಲೇ। ಬಹುವಿತ್ತೇತಿ ಅಲಙ್ಕಾರಾದಿಪಹೂತವಿತ್ತೂಪಕರಣೇ। ಮಹದ್ಧನೇತಿ ನಿಧಾನಗತಸ್ಸೇವ ಚತ್ತಾರೀಸಕೋಟಿಪರಿಮಾಣಸ್ಸ ಮಹತೋ ಧನಸ್ಸ ಅತ್ಥಿಭಾವೇನ ಮಹದ್ಧನೇ ಅಹಂ ಜಾತಾತಿ ಯೋಜನಾ। ವಣ್ಣರೂಪೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚೇವ ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚ, ಸಿನಿದ್ಧಭಾಸುರಾಯ ಛವಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ವತ್ಥಾಭರಣಾದಿಸರೀರಾವಯವಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಧೀತಾ ಮಜ್ಝಸ್ಸ ಅತ್ರಜಾತಿ ಮಜ್ಝನಾಮಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಓರಸಾ ಧೀತಾ।
Tattha ucce kuleti uḷāratame vessakule. Bahuvitteti alaṅkārādipahūtavittūpakaraṇe. Mahaddhaneti nidhānagatasseva cattārīsakoṭiparimāṇassa mahato dhanassa atthibhāvena mahaddhane ahaṃ jātāti yojanā. Vaṇṇarūpena sampannāti vaṇṇasampannā ceva rūpasampannā ca, siniddhabhāsurāya chavisampattiyā vatthābharaṇādisarīrāvayavasampattiyā ca samannāgatāti attho. Dhītā majjhassa atrajāti majjhanāmassa seṭṭhino orasā dhītā.
ಪತ್ಥಿತಾ ರಾಜಪುತ್ತೇಹೀತಿ ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ತಂ ಲಭೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ರಾಜಕುಮಾರೇಹಿ ಅಭಿಪತ್ಥಿತಾ। ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೇಹಿ ಗಿಜ್ಝಿತಾತಿ ತಥಾ ಸೇಟ್ಠಿಕುಮಾರೇಹಿಪಿ ಅಭಿಗಿಜ್ಝಿತಾ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಿತಾ। ದೇಥ ಮಯ್ಹಂ ಅನೋಪಮನ್ತಿ ರಾಜಪುತ್ತಾದಯೋ ‘‘ದೇಥ ಮಯ್ಹಂ ಅನೋಪಮಂ ದೇಥ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪೇಸಯಿಂಸು।
Patthitā rājaputtehīti ‘‘kathaṃ nu kho taṃ labheyyāmā’’ti rājakumārehi abhipatthitā. Seṭṭhiputtehi gijjhitāti tathā seṭṭhikumārehipi abhigijjhitā paccāsīsitā. Detha mayhaṃ anopamanti rājaputtādayo ‘‘detha mayhaṃ anopamaṃ detha mayha’’nti pitu santike dūtaṃ pesayiṃsu.
ಯತ್ತಕಂ ತುಲಿತಾ ಏಸಾತಿ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಧೀತಾ ಅನೋಪಮಾ ಯತ್ತಕಂ ಧನಂ ಅಗ್ಘತೀ’’ತಿ ತುಲಿತಾ ಲಕ್ಖಣಞ್ಞೂಹಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ, ‘‘ತತೋ ಅಟ್ಠಗುಣಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಿತು ಮೇ ಪೇಸಯಿ ದೂತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
Yattakaṃ tulitā esāti ‘‘tuyhaṃ dhītā anopamā yattakaṃ dhanaṃ agghatī’’ti tulitā lakkhaṇaññūhi paricchinnā, ‘‘tato aṭṭhaguṇaṃ dassāmī’’ti pitu me pesayi dūtanti yojanā. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva.
ಅನೋಪಮಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Anopamātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಥೇರೀಗಾಥಾಪಾಳಿ • Therīgāthāpāḷi / ೫. ಅನೋಪಮಾಥೇರೀಗಾಥಾ • 5. Anopamātherīgāthā
