| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
អាណត្តិកថាវណ្ណនា
Āṇattikathāvaṇṇanā
១២១. អាណត្តិកថាយំ អសម្មោហត្ថន្តិ យស្មា សង្កេតកម្មនិមិត្តកម្មានិ ករោន្តោ ន កេវលំ បុរេភត្តាទិកាលសង្កេតកម្មំ អក្ខិនិខណនាទិនិមិត្តកម្មមេវ វា ករោតិ, អថ ខោ ឯវំវណ្ណសណ្ឋានភណ្ឌំ គណ្ហាតិ, ភណ្ឌនិយមម្បិ ករោតិ, ត្វំ ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទ, សោ អញ្ញស្ស បាវទតូតិអាទិនា បុគ្គលបដិបាដិយា ច អាណាបេតិ, តស្មា បុព្ពណ្ហាទិកាលវសេន អក្ខិនិខណនាទិកិរិយាវសេន ភណ្ឌបុគ្គលបដិបាដិវសេន ច អាណត្តេ ឯតេសុ សង្កេតកម្មនិមិត្តកម្មេសុ វិសង្កេតា វិសង្កេតភាវេ សម្មោហោ ជាយតិ, តទបគមេន អសម្មោហត្ថំ។ យំ អាណាបកេន និមិត្តសញ្ញំ កត្វា វុត្តន្តិ បុព្ពណ្ហាទីសុ អក្ខិនិខណនាទីសុ វា គហណត្ថំ អាណាបេន្តេន ឦទិសវណ្ណសណ្ឋានាទិយុត្តំ គណ្ហាតិ ឯវំ គហណស្ស និមិត្តភូតសញ្ញាណំ កត្វា យំ ភណ្ឌំ វុត្តំ។ អយំ យុត្តិ សព្ពត្ថាតិ ហេដ្ឋា វុត្តេសុ ឧបរិ វក្ខមានេសុ ច សព្ពត្ថ អាណត្តិប្បសង្គេសុ អាណត្តិក្ខណេយេវ បារាជិកាទីនំ ភាវសង្ខាតា វិនយយុត្តិ, សា ច អាណត្តស្ស កិរិយានិដ្ឋាបនក្ខណេ អាណាបកស្ស បយោគេ ថេយ្យចិត្តានំ អភាវា អាណត្តិក្ខណេ ឯកា ឯវ អាបត្តិ ហោតីតិ ឯវំ ឧបបត្តិយា បវត្តត្តា យុត្តីតិ វុត្តា។ ‘‘មូលដ្ឋស្ស ថុល្លច្ចយ’’ន្តិ វុត្តត្តា សង្ឃរក្ខិតេន បដិគ្គហិតេបិ ពុទ្ធរក្ខិតធម្មរក្ខិតានំ ទុក្កដមេវ, កស្មា បនេត្ថ អាចរិយស្ស ថុល្លច្ចយន្តិ អាហ ‘‘មហាជនោ ហី’’តិអាទិ។ មហាជនោតិ ច ពុទ្ធរក្ខិតធម្មរក្ខិតសង្ឃរក្ខិតេ សន្ធាយ វុត្តំ។ មូលដ្ឋស្សេវ ទុក្កដន្តិ ពុទ្ធរក្ខិតស្ស ទុក្កដំ។ ឥទញ្ច មូលដ្ឋស្ស ថុល្លច្ចយាភាវទស្សនត្ថំ បឋមំ អាណត្តិក្ខណេ ទុក្កដំ សន្ធាយ វុត្តំ, ន បន សង្ឃរក្ខិតស្ស បដិគ្គហណបច្ចយា បុន ទុក្កដសម្ភវំ សន្ធាយ។ ន ហិ សោ ឯកបយោគេន ទុក្កដទ្វយំ អាបជ្ជតិ។ កេចិ បន ‘‘វិសង្កេតត្តា បាឡិយំ ‘មូលដ្ឋស្សា’តិ អវត្វា ‘បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’តិ សាមញ្ញេន វុត្តត្តា ឥទំ សង្ឃរក្ខិតស្ស ទុក្កដំ សន្ធាយ វុត្ត’’ន្តិ វទន្តិ, តំ កិញ្ចាបិ អដ្ឋកថាយ ន សមេតិ, បាឡិតោ បន យុត្តំ វិយ ទិស្សតិ។ ន ហិ តស្ស បដិគ្គហណប្បយោគេ អនាបត្តិ ហោតីតិ។ ឥមិនាវ ហេដ្ឋា អាគតវារេសុបិ បដិគ្គណ្ហន្តានំ ទុក្កដំ វេទិតព្ពំ។ ‘‘បណ្ណេ វា សិលាទីសុ វា ‘ចោរិយំ កាតព្ព’ន្តិ លិខិត្វា ឋបិតេ បារាជិកមេវា’’តិ កេចិ វទន្តិ, តំ បន ‘‘អសុកស្ស គេហេ ភណ្ឌ’’ន្តិ ឯវំ និយមេត្វា លិខិតេ យុជ្ជតិ, ន អនិយមេត្វា លិខិតេតិ វីមំសិតព្ពំ។ មគ្គានន្តរផលសទិសាតិ ឥមិនា យថា អរិយបុគ្គលានំ មគ្គានន្តរេ ផលេ ឧប្បន្នេ កិលេសបដិប្បស្សទ្ធិបរិយោសានំ ភាវនាកិច្ចំ និប្ផន្នំ នាម ហោតិ, ឯវមេតិស្សា អត្ថសាធកចេតនាយ ឧប្បន្នាយ អាណត្តិកិច្ចំ និប្ផន្នមេវាតិ ទស្សេតិ, តេនាហ ‘‘តស្មា អយំ អាណត្តិក្ខណេយេវ បារាជិកោ’’តិ, អាណត្តិវចីបយោគសមុដ្ឋាបកចេតនាក្ខណេយេវ បារាជិកោ ហោតីតិ អត្ថោ។
121. Āṇattikathāyaṃ asammohatthanti yasmā saṅketakammanimittakammāni karonto na kevalaṃ purebhattādikālasaṅketakammaṃ akkhinikhaṇanādinimittakammameva vā karoti, atha kho evaṃvaṇṇasaṇṭhānabhaṇḍaṃ gaṇhāti, bhaṇḍaniyamampi karoti, tvaṃ itthannāmassa pāvada, so aññassa pāvadatūtiādinā puggalapaṭipāṭiyā ca āṇāpeti, tasmā pubbaṇhādikālavasena akkhinikhaṇanādikiriyāvasena bhaṇḍapuggalapaṭipāṭivasena ca āṇatte etesu saṅketakammanimittakammesu visaṅketā visaṅketabhāve sammoho jāyati, tadapagamena asammohatthaṃ. Yaṃ āṇāpakena nimittasaññaṃ katvā vuttanti pubbaṇhādīsu akkhinikhaṇanādīsu vā gahaṇatthaṃ āṇāpentena īdisavaṇṇasaṇṭhānādiyuttaṃ gaṇhāti evaṃ gahaṇassa nimittabhūtasaññāṇaṃ katvā yaṃ bhaṇḍaṃ vuttaṃ. Ayaṃ yutti sabbatthāti heṭṭhā vuttesu upari vakkhamānesu ca sabbattha āṇattippasaṅgesu āṇattikkhaṇeyeva pārājikādīnaṃ bhāvasaṅkhātā vinayayutti, sā ca āṇattassa kiriyāniṭṭhāpanakkhaṇe āṇāpakassa payoge theyyacittānaṃ abhāvā āṇattikkhaṇe ekā eva āpatti hotīti evaṃ upapattiyā pavattattā yuttīti vuttā. ‘‘Mūlaṭṭhassa thullaccaya’’nti vuttattā saṅgharakkhitena paṭiggahitepi buddharakkhitadhammarakkhitānaṃ dukkaṭameva, kasmā panettha ācariyassa thullaccayanti āha ‘‘mahājano hī’’tiādi. Mahājanoti ca buddharakkhitadhammarakkhitasaṅgharakkhite sandhāya vuttaṃ. Mūlaṭṭhasseva dukkaṭanti buddharakkhitassa dukkaṭaṃ. Idañca mūlaṭṭhassa thullaccayābhāvadassanatthaṃ paṭhamaṃ āṇattikkhaṇe dukkaṭaṃ sandhāya vuttaṃ, na pana saṅgharakkhitassa paṭiggahaṇapaccayā puna dukkaṭasambhavaṃ sandhāya. Na hi so ekapayogena dukkaṭadvayaṃ āpajjati. Keci pana ‘‘visaṅketattā pāḷiyaṃ ‘mūlaṭṭhassā’ti avatvā ‘paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassā’ti sāmaññena vuttattā idaṃ saṅgharakkhitassa dukkaṭaṃ sandhāya vutta’’nti vadanti, taṃ kiñcāpi aṭṭhakathāya na sameti, pāḷito pana yuttaṃ viya dissati. Na hi tassa paṭiggahaṇappayoge anāpatti hotīti. Imināva heṭṭhā āgatavāresupi paṭiggaṇhantānaṃ dukkaṭaṃ veditabbaṃ. ‘‘Paṇṇe vā silādīsu vā ‘coriyaṃ kātabba’nti likhitvā ṭhapite pārājikamevā’’ti keci vadanti, taṃ pana ‘‘asukassa gehe bhaṇḍa’’nti evaṃ niyametvā likhite yujjati, na aniyametvā likhiteti vīmaṃsitabbaṃ. Maggānantaraphalasadisāti iminā yathā ariyapuggalānaṃ maggānantare phale uppanne kilesapaṭippassaddhipariyosānaṃ bhāvanākiccaṃ nipphannaṃ nāma hoti, evametissā atthasādhakacetanāya uppannāya āṇattikiccaṃ nipphannamevāti dasseti, tenāha ‘‘tasmā ayaṃ āṇattikkhaṇeyeva pārājiko’’ti, āṇattivacīpayogasamuṭṭhāpakacetanākkhaṇeyeva pārājiko hotīti attho.
អាណត្តិកថាវណ្ណនានយោ និដ្ឋិតោ។
Āṇattikathāvaṇṇanānayo niṭṭhito.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អាណត្តិកថាវណ្ណនា • Āṇattikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ភូមដ្ឋកថាទិវណ្ណនា • Bhūmaṭṭhakathādivaṇṇanā
