| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បញ្ចបករណ-អដ្ឋកថា • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā |
៤. អធិគយ្ហមនសិការកថាវណ្ណនា
4. Adhigayhamanasikārakathāvaṇṇanā
៧៤៩-៧៥៣. ឥទានិ អធិគយ្ហ មនសិការកថា នាម ហោតិ។ តត្ថ ទុវិធោ មនសិការោ នយតោ ច អារម្មណតោ ច។ តត្ថ ឯកសង្ខារស្សាបិ អនិច្ចតាយ ទិដ្ឋាយ សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចាតិ អវសេសេសុ នយតោ មនសិការោ ហោតិ។ អតីតេ បន សង្ខារេ មនសិករោន្តោ ន អនាគតេ មនសិកាតុំ សក្កោតិ។ អតីតាទីសុ អញ្ញតរំ មនសិករោតោ អារម្មណតោ មនសិការោ ហោតិ ។ តត្ថ បច្ចុប្បន្នេ មនសិករោន្តោ យេន ចិត្តេន តេ មនសិករោតិ, តំ បច្ចុប្បន្នក្ខណេ មនសិកាតុំ ន សក្កោតិ។ តត្ថ យេសំ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិអាទិវចនំ និស្សាយ ‘‘មនសិករោន្តោ នាម អធិគយ្ហ អធិគណ្ហិត្វា សង្គណ្ហិត្វា សព្ពេ សង្ខារេ ឯកតោ មនសិករោតី’’តិ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ បុព្ពសេលិយាបរសេលិយានំ; តេ សន្ធាយ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បដិញ្ញា ឥតរស្ស។
749-753. Idāni adhigayha manasikārakathā nāma hoti. Tattha duvidho manasikāro nayato ca ārammaṇato ca. Tattha ekasaṅkhārassāpi aniccatāya diṭṭhāya sabbe saṅkhārā aniccāti avasesesu nayato manasikāro hoti. Atīte pana saṅkhāre manasikaronto na anāgate manasikātuṃ sakkoti. Atītādīsu aññataraṃ manasikaroto ārammaṇato manasikāro hoti . Tattha paccuppanne manasikaronto yena cittena te manasikaroti, taṃ paccuppannakkhaṇe manasikātuṃ na sakkoti. Tattha yesaṃ ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā’’tiādivacanaṃ nissāya ‘‘manasikaronto nāma adhigayha adhigaṇhitvā saṅgaṇhitvā sabbe saṅkhāre ekato manasikarotī’’ti laddhi, seyyathāpi pubbaseliyāparaseliyānaṃ; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa.
អថ នំ យស្មា សព្ពេ ឯកតោ មនសិករោន្តេន យេន ចិត្តេន តេ មនសិករោតិ, តម្បិ មនសិកាតព្ពំ ហោតិ។ តស្មា តំចិត្តតាយ ចោទេតុំ តេន ចិត្តេនាតិ អាហ។ ឥតរោ អារម្មណំ កត្វា ន សក្កា ជានិតុន្តិ សន្ធាយ បដិក្ខិបតិ។ ឯវំលក្ខណំ ចិត្តន្តិ ញាតត្តា បន តម្បិ ចិត្តំ ញាតមេវ ហោតីតិ សន្ធាយ បដិជានាតិ។ អថ វា តញ្ញេវ តស្ស អារម្មណំ ន ហោតីតិ បដិក្ខិបតិ។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា, យទា បញ្ញាយ បស្សតី’’តិអាទីនិ និស្សាយ ឧប្បន្នលទ្ធិវសេន បដិជានាតិ។ សេសបញ្ហទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ។ តេន ផស្សេនាតិអាទីសុ បន តថារូបំ សុត្តំ អបស្សន្តោ បដិក្ខិបតេវ។ អតីតាទិបញ្ហេសុ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ បដិក្ខេបបដិញ្ញា វេទិតព្ពា។ សេសំ យថាបាឡិមេវ និយ្យាតីតិ។ សព្ពេ សង្ខារាតិអាទិវចនំ នយតោ ទស្សនំ សន្ធាយ វុត្តំ, ន ឯកក្ខណេ អារម្មណតោ, តស្មា អសាធកន្តិ។
Atha naṃ yasmā sabbe ekato manasikarontena yena cittena te manasikaroti, tampi manasikātabbaṃ hoti. Tasmā taṃcittatāya codetuṃ tena cittenāti āha. Itaro ārammaṇaṃ katvā na sakkā jānitunti sandhāya paṭikkhipati. Evaṃlakkhaṇaṃ cittanti ñātattā pana tampi cittaṃ ñātameva hotīti sandhāya paṭijānāti. Atha vā taññeva tassa ārammaṇaṃ na hotīti paṭikkhipati. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā, yadā paññāya passatī’’tiādīni nissāya uppannaladdhivasena paṭijānāti. Sesapañhadvayepi eseva nayo. Tena phassenātiādīsu pana tathārūpaṃ suttaṃ apassanto paṭikkhipateva. Atītādipañhesu heṭṭhā vuttanayeneva paṭikkhepapaṭiññā veditabbā. Sesaṃ yathāpāḷimeva niyyātīti. Sabbe saṅkhārātiādivacanaṃ nayato dassanaṃ sandhāya vuttaṃ, na ekakkhaṇe ārammaṇato, tasmā asādhakanti.
អធិគយ្ហមនសិការកថាវណ្ណនា។
Adhigayhamanasikārakathāvaṇṇanā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / អភិធម្មបិដក • Abhidhammapiṭaka / កថាវត្ថុបាឡិ • Kathāvatthupāḷi / (១៥៩) ៤. អធិគយ្ហមនសិការកថា • (159) 4. Adhigayhamanasikārakathā
ដីកា • Tīkā / អភិធម្មបិដក (ដីកា) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / បញ្ចបករណ-មូលដីកា • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā / ៤. អធិគយ្ហមនសិការកថាវណ្ណនា • 4. Adhigayhamanasikārakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / អភិធម្មបិដក (ដីកា) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / បញ្ចបករណ-អនុដីកា • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā / ៤. អធិគយ្ហមនសិការកថាវណ្ណនា • 4. Adhigayhamanasikārakathāvaṇṇanā
