Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អបទានបាឡិ • Apadānapāḷi

៣-៦. ឧបាលិត្ថេរអបទានំ

3-6. Upālittheraapadānaṃ

៤៤១.

441.

‘‘នគរេ ហំសវតិយា, សុជាតោ នាម ព្រាហ្មណោ;

‘‘Nagare haṃsavatiyā, sujāto nāma brāhmaṇo;

អសីតិកោដិនិចយោ, បហូតធនធញ្ញវា។

Asītikoṭinicayo, pahūtadhanadhaññavā.

៤៤២.

442.

‘‘អជ្ឈាយកោ មន្តធរោ, តិណ្ណំ វេទាន បារគូ;

‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;

លក្ខណេ ឥតិហាសេ ច, សធម្មេ បារមិំ គតោ។

Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato.

៤៤៣.

443.

‘‘បរិព្ពាជា ឯកសិខា 1, គោតមា

‘‘Paribbājā ekasikhā 2, gotamā

ពុទ្ធសាវកា 3

Buddhasāvakā 4.

ចរកា តាបសា ចេវ, ចរន្តិ មហិយា តទា។

Carakā tāpasā ceva, caranti mahiyā tadā.

៤៤៤.

444.

‘‘តេបិ មំ បរិវារេន្តិ, ព្រាហ្មណោ វិស្សុតោ ឥតិ;

‘‘Tepi maṃ parivārenti, brāhmaṇo vissuto iti;

ពហុជ្ជនោ មំ បូជេតិ, នាហំ បូជេមិ កិញ្ចនំ។

Bahujjano maṃ pūjeti, nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ.

៤៤៥.

445.

‘‘បូជារហំ ន បស្សាមិ, មានត្ថទ្ធោ អហំ តទា;

‘‘Pūjārahaṃ na passāmi, mānatthaddho ahaṃ tadā;

ពុទ្ធោតិ វចនំ នត្ថិ, តាវ នុប្បជ្ជតេ ជិនោ។

Buddhoti vacanaṃ natthi, tāva nuppajjate jino.

៤៤៦.

446.

‘‘អច្ចយេន អហោរត្តំ, បទុមុត្តរនាមកោ 5;

‘‘Accayena ahorattaṃ, padumuttaranāmako 6;

សព្ពំ តមំ វិនោទេត្វា, លោកេ ឧប្បជ្ជិ ចក្ខុមា។

Sabbaṃ tamaṃ vinodetvā, loke uppajji cakkhumā.

៤៤៧.

447.

‘‘វិត្ថារិកេ ពាហុជញ្ញេ, បុថុភូតេ ច សាសនេ;

‘‘Vitthārike bāhujaññe, puthubhūte ca sāsane;

ឧបាគមិ តទា ពុទ្ធោ, នគរំ ហំសសវ្ហយំ។

Upāgami tadā buddho, nagaraṃ haṃsasavhayaṃ.

៤៤៨.

448.

‘‘បិតុ អត្ថាយ សោ ពុទ្ធោ, ធម្មំ ទេសេសិ ចក្ខុមា;

‘‘Pitu atthāya so buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā;

តេន កាលេន បរិសា, សមន្តា យោជនំ តទា។

Tena kālena parisā, samantā yojanaṃ tadā.

៤៤៩.

449.

‘‘សម្មតោ មនុជានំ សោ, សុនន្ទោ នាម តាបសោ;

‘‘Sammato manujānaṃ so, sunando nāma tāpaso;

យាវតា ពុទ្ធបរិសា, បុប្ផេហច្ឆាទយី តទា។

Yāvatā buddhaparisā, pupphehacchādayī tadā.

៤៥០.

450.

‘‘ចតុសច្ចំ បកាសេន្តេ, សេដ្ឋេ ច 7 បុប្ផមណ្ឌបេ;

‘‘Catusaccaṃ pakāsente, seṭṭhe ca 8 pupphamaṇḍape;

កោដិសតសហស្សានំ, ធម្មាភិសមយោ អហុ។

Koṭisatasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu.

៤៥១.

451.

‘‘សត្តរត្តិន្ទិវំ ពុទ្ធោ, វស្សេត្វា ធម្មវុដ្ឋិយោ;

‘‘Sattarattindivaṃ buddho, vassetvā dhammavuṭṭhiyo;

អដ្ឋមេ ទិវសេ បត្តេ, សុនន្ទំ កិត្តយី ជិនោ។

Aṭṭhame divase patte, sunandaṃ kittayī jino.

៤៥២.

452.

‘‘ទេវលោកេ មនុស្សេ វា, សំសរន្តោ អយំ ភវេ;

‘‘Devaloke manusse vā, saṃsaranto ayaṃ bhave;

សព្ពេសំ បវរោ ហុត្វា, ភវេសុ សំសរិស្សតិ។

Sabbesaṃ pavaro hutvā, bhavesu saṃsarissati.

៤៥៣.

453.

‘‘កប្បសតសហស្សម្ហិ , ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ។

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

៤៥៤.

454.

‘‘តស្ស ធម្មេសុ ទាយាទោ, ឱរសោ ធម្មនិម្មិតោ;

‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

មន្តាណិបុត្តោ បុណ្ណោតិ, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ។

Mantāṇiputto puṇṇoti, hessati satthu sāvako.

៤៥៥.

455.

‘‘ឯវំ កិត្តយិ សម្ពុទ្ធោ, សុនន្ទំ តាបសំ តទា;

‘‘Evaṃ kittayi sambuddho, sunandaṃ tāpasaṃ tadā;

ហាសយន្តោ ជនំ សព្ពំ, ទស្សយន្តោ សកំ ពលំ។

Hāsayanto janaṃ sabbaṃ, dassayanto sakaṃ balaṃ.

៤៥៦.

456.

‘‘កតញ្ជលី នមស្សន្តិ, សុនន្ទំ តាបសំ ជនា;

‘‘Katañjalī namassanti, sunandaṃ tāpasaṃ janā;

ពុទ្ធេ ការំ ករិត្វាន, សោធេសិ គតិមត្តនោ។

Buddhe kāraṃ karitvāna, sodhesi gatimattano.

៤៥៧.

457.

‘‘តត្ថ មេ អហុ សង្កប្បោ, សុត្វាន មុនិនោ វចំ;

‘‘Tattha me ahu saṅkappo, sutvāna munino vacaṃ;

អហម្បិ ការំ កស្សាមិ, យថា បស្សាមិ គោតមំ។

Ahampi kāraṃ kassāmi, yathā passāmi gotamaṃ.

៤៥៨.

458.

‘‘ឯវាហំ ចិន្តយិត្វាន, កិរិយំ ចិន្តយិំ មម;

‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, kiriyaṃ cintayiṃ mama;

ក្យាហំ កម្មំ អាចរាមិ, បុញ្ញក្ខេត្តេ អនុត្តរេ។

Kyāhaṃ kammaṃ ācarāmi, puññakkhette anuttare.

៤៥៩.

459.

‘‘អយញ្ច បាឋិកោ ភិក្ខុ, សព្ពបាឋិស្ស សាសនេ;

‘‘Ayañca pāṭhiko bhikkhu, sabbapāṭhissa sāsane;

វិនយេ អគ្គនិក្ខិត្តោ, តំ ឋានំ បត្ថយេ អហំ។

Vinaye agganikkhitto, taṃ ṭhānaṃ patthaye ahaṃ.

៤៦០.

460.

‘‘ឥទំ មេ អមិតំ ភោគំ, អក្ខោភំ សាគរូបមំ;

‘‘Idaṃ me amitaṃ bhogaṃ, akkhobhaṃ sāgarūpamaṃ;

តេន ភោគេន ពុទ្ធស្ស, អារាមំ មាបយេ អហំ។

Tena bhogena buddhassa, ārāmaṃ māpaye ahaṃ.

៤៦១.

461.

‘‘សោភនំ នាម អារាមំ, នគរស្ស បុរត្ថតោ;

‘‘Sobhanaṃ nāma ārāmaṃ, nagarassa puratthato;

កិណិត្វា 9 សតសហស្សេន, សង្ឃារាមំ អមាបយិំ។

Kiṇitvā 10 satasahassena, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.

៤៦២.

462.

‘‘កូដាគារេ ច បាសាទេ, មណ្ឌបេ ហម្មិយេ គុហា;

‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, maṇḍape hammiye guhā;

ចង្កមេ សុកតេ កត្វា, សង្ឃារាមំ អមាបយិំ។

Caṅkame sukate katvā, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.

៤៦៣.

463.

‘‘ជន្តាឃរំ អគ្គិសាលំ, អថោ ឧទកមាឡកំ;

‘‘Jantāgharaṃ aggisālaṃ, atho udakamāḷakaṃ;

ន្ហានឃរំ មាបយិត្វា, ភិក្ខុសង្ឃស្សទាសហំ។

Nhānagharaṃ māpayitvā, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ.

៤៦៤.

464.

‘‘អាសន្ទិយោ បីឋកេ ច, បរិភោគេ ច ភាជនេ;

‘‘Āsandiyo pīṭhake ca, paribhoge ca bhājane;

អារាមិកញ្ច ភេសជ្ជំ, សព្ពមេតំ អទាសហំ។

Ārāmikañca bhesajjaṃ, sabbametaṃ adāsahaṃ.

៤៦៥.

465.

‘‘អារក្ខំ បដ្ឋបេត្វាន, បាការំ ការយិំ ទឡ្ហំ;

‘‘Ārakkhaṃ paṭṭhapetvāna, pākāraṃ kārayiṃ daḷhaṃ;

មា នំ កោចិ វិហេឋេសិ, សន្តចិត្តាន តាទិនំ។

Mā naṃ koci viheṭhesi, santacittāna tādinaṃ.

៤៦៦.

466.

‘‘សតសហស្សេនាវាសំ 11, សង្ឃារាមេ អមាបយិំ;

‘‘Satasahassenāvāsaṃ 12, saṅghārāme amāpayiṃ;

វេបុល្លំ តំ មាបយិត្វា 13, សម្ពុទ្ធំ ឧបនាមយិំ។

Vepullaṃ taṃ māpayitvā 14, sambuddhaṃ upanāmayiṃ.

៤៦៧.

467.

‘‘និដ្ឋាបិតោ មយារាមោ, សម្បដិច្ឆ តុវំ មុនិ;

‘‘Niṭṭhāpito mayārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni;

និយ្យាទេស្សាមិ តំ វីរ 15, អធិវាសេហិ ចក្ខុម។

Niyyādessāmi taṃ vīra 16, adhivāsehi cakkhuma.

៤៦៨.

468.

‘‘បទុមុត្តរោ លោកវិទូ, អាហុតីនំ បដិគ្គហោ;

‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;

មម សង្កប្បមញ្ញាយ, អធិវាសេសិ នាយកោ។

Mama saṅkappamaññāya, adhivāsesi nāyako.

៤៦៩.

469.

‘‘អធិវាសនមញ្ញាយ, សព្ពញ្ញុស្ស មហេសិនោ;

‘‘Adhivāsanamaññāya, sabbaññussa mahesino;

ភោជនំ បដិយាទេត្វា, កាលមារោចយិំ អហំ។

Bhojanaṃ paṭiyādetvā, kālamārocayiṃ ahaṃ.

៤៧០.

470.

‘‘អារោចិតម្ហិ កាលម្ហិ, បទុមុត្តរនាយកោ;

‘‘Ārocitamhi kālamhi, padumuttaranāyako;

ខីណាសវសហស្សេហិ, អារាមំ មេ ឧបាគមិ។

Khīṇāsavasahassehi, ārāmaṃ me upāgami.

៤៧១.

471.

‘‘និសិន្នំ កាលមញ្ញាយ, អន្នបានេន តប្បយិំ;

‘‘Nisinnaṃ kālamaññāya, annapānena tappayiṃ;

ភុត្តាវិំ កាលមញ្ញាយ, ឥទំ វចនមព្រវិំ។

Bhuttāviṃ kālamaññāya, idaṃ vacanamabraviṃ.

៤៧២.

472.

‘‘កីតោ សតសហស្សេន, តត្តកេនេវ ការិតោ;

‘‘Kīto satasahassena, tattakeneva kārito;

សោភនោ នាម អារាមោ, សម្បដិច្ឆ តុវំ មុនិ។

Sobhano nāma ārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni.

៤៧៣.

473.

‘‘ឥមិនារាមទានេន , ចេតនាបណិធីហិ ច;

‘‘Iminārāmadānena , cetanāpaṇidhīhi ca;

ភវេ និព្ពត្តមានោហំ, លភាមិ មម បត្ថិតំ។

Bhave nibbattamānohaṃ, labhāmi mama patthitaṃ.

៤៧៤.

474.

‘‘បដិគ្គហេត្វា សម្ពុទ្ធោ, សង្ឃារាមំ សុមាបិតំ;

‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;

ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឥទំ វចនមព្រវិ។

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, idaṃ vacanamabravi.

៤៧៥.

475.

‘‘យោ សោ ពុទ្ធស្ស បាទាសិ, សង្ឃារាមំ សុមាបិតំ;

‘‘Yo so buddhassa pādāsi, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;

តមហំ កិត្តយិស្សាមិ, សុណាថ មម ភាសតោ។

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

៤៧៦.

476.

‘‘ហត្ថី អស្សា រថា បត្តី, សេនា ច ចតុរង្គិនី;

‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;

បរិវារេស្សន្តិមំ និច្ចំ, សង្ឃារាមស្សិទំ ផលំ។

Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.

៤៧៧.

477.

‘‘សដ្ឋិ តូរសហស្សានិ 17, ភេរិយោ សមលង្កតា;

‘‘Saṭṭhi tūrasahassāni 18, bheriyo samalaṅkatā;

បរិវារេស្សន្តិមំ និច្ចំ, សង្ឃារាមស្សិទំ ផលំ។

Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.

៤៧៨.

478.

‘‘ឆឡសីតិសហស្សានិ, នារិយោ សមលង្កតា;

‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;

វិចិត្តវត្ថាភរណា, អាមុត្តមណិកុណ្ឌលា។

Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.

៤៧៩.

479.

‘‘អឡារបម្ហា ហសុលា, សុសញ្ញា តនុមជ្ឈិមា;

‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;

បរិវារេស្សន្តិមំ និច្ចំ, សង្ឃារាមស្សិទំ ផលំ។

Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.

៤៨០.

480.

‘‘តិំសកប្បសហស្សានិ, ទេវលោកេ រមិស្សតិ;

‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissati;

សហស្សក្ខត្តុំ ទេវិន្ទោ, ទេវរជ្ជំ ករិស្សតិ។

Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati.

៤៨១.

481.

‘‘ទេវរាជេន បត្តព្ពំ, សព្ពំ បដិលភិស្សតិ;

‘‘Devarājena pattabbaṃ, sabbaṃ paṭilabhissati;

អនូនភោគោ ហុត្វាន, ទេវរជ្ជំ ករិស្សតិ។

Anūnabhogo hutvāna, devarajjaṃ karissati.

៤៨២.

482.

‘‘សហស្សក្ខត្តុំ ចក្កវត្តី, រាជា រដ្ឋេ ភវិស្សតិ;

‘‘Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati;

បថព្យា រជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ។

Pathabyā rajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.

៤៨៣.

483.

‘‘កប្បសតសហស្សម្ហិ , ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ។

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

៤៨៤.

484.

‘‘តស្ស ធម្មេសុ ទាយាទោ, ឱរសោ ធម្មនិម្មិតោ;

‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

ឧបាលិ នាម នាមេន, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ។

Upāli nāma nāmena, hessati satthu sāvako.

៤៨៥.

485.

‘‘វិនយេ បារមិំ បត្វា, ឋានាឋានេ ច កោវិទោ;

‘‘Vinaye pāramiṃ patvā, ṭhānāṭhāne ca kovido;

ជិនសាសនំ ធារេន្តោ, វិហរិស្សតិនាសវោ។

Jinasāsanaṃ dhārento, viharissatināsavo.

៤៨៦.

486.

‘‘សព្ពមេតំ អភិញ្ញាយ, គោតមោ សក្យបុង្គវោ;

‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo;

ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឯតទគ្គេ ឋបេស្សតិ។

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapessati.

៤៨៧.

487.

‘‘អបរិមេយ្យុបាទាយ, បត្ថេមិ តវ សាសនំ;

‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ;

សោ មេ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, សព្ពសំយោជនក្ខយោ។

So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.

៤៨៨.

488.

‘‘យថា សូលាវុតោ បោសោ, រាជទណ្ឌេន តជ្ជិតោ;

‘‘Yathā sūlāvuto poso, rājadaṇḍena tajjito;

សូលេ សាតំ អវិន្ទន្តោ, បរិមុត្តិំវ ឥច្ឆតិ។

Sūle sātaṃ avindanto, parimuttiṃva icchati.

៤៨៩.

489.

‘‘តថេវាហំ មហាវីរ, ភវទណ្ឌេន តជ្ជិតោ;

‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, bhavadaṇḍena tajjito;

កម្មសូលាវុតោ សន្តោ, បិបាសាវេទនដ្ដិតោ។

Kammasūlāvuto santo, pipāsāvedanaṭṭito.

៤៩០.

490.

‘‘ភវេ សាតំ ន វិន្ទាមិ, ឌយ្ហន្តោ តីហិ អគ្គិភិ;

‘‘Bhave sātaṃ na vindāmi, ḍayhanto tīhi aggibhi;

បរិមុត្តិំ គវេសាមិ, យថាបិ រាជទណ្ឌិតោ។

Parimuttiṃ gavesāmi, yathāpi rājadaṇḍito.

៤៩១.

491.

‘‘យថា វិសាទោ បុរិសោ, វិសេន បរិបីឡិតោ;

‘‘Yathā visādo puriso, visena paripīḷito;

អគទំ សោ គវេសេយ្យ, វិសឃាតាយុបាលនំ 19

Agadaṃ so gaveseyya, visaghātāyupālanaṃ 20.

៤៩២.

492.

‘‘គវេសមានោ បស្សេយ្យ, អគទំ វិសឃាតកំ;

‘‘Gavesamāno passeyya, agadaṃ visaghātakaṃ;

តំ បិវិត្វា សុខី អស្ស, វិសម្ហា បរិមុត្តិយា។

Taṃ pivitvā sukhī assa, visamhā parimuttiyā.

៤៩៣.

493.

‘‘តថេវាហំ មហាវីរ, យថា វិសហតោ នរោ;

‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathā visahato naro;

សម្បីឡិតោ អវិជ្ជាយ, សទ្ធម្មាគទមេសហំ។

Sampīḷito avijjāya, saddhammāgadamesahaṃ.

៤៩៤.

494.

‘‘ធម្មាគទំ គវេសន្តោ, អទ្ទក្ខិំ សក្យសាសនំ;

‘‘Dhammāgadaṃ gavesanto, addakkhiṃ sakyasāsanaṃ;

អគ្គំ សព្ពោសធានំ តំ, សព្ពសល្លវិនោទនំ។

Aggaṃ sabbosadhānaṃ taṃ, sabbasallavinodanaṃ.

៤៩៥.

495.

‘‘ធម្មោសធំ បិវិត្វាន, វិសំ សព្ពំ សមូហនិំ;

‘‘Dhammosadhaṃ pivitvāna, visaṃ sabbaṃ samūhaniṃ;

អជរាមរំ សីតិភាវំ, និព្ពានំ ផស្សយិំ អហំ។

Ajarāmaraṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.

៤៩៦.

496.

‘‘យថា ភូតដ្ដិតោ បោសោ, ភូតគ្គាហេន បីឡិតោ;

‘‘Yathā bhūtaṭṭito poso, bhūtaggāhena pīḷito;

ភូតវេជ្ជំ គវេសេយ្យ, ភូតស្មា បរិមុត្តិយា។

Bhūtavejjaṃ gaveseyya, bhūtasmā parimuttiyā.

៤៩៧.

497.

‘‘គវេសមានោ បស្សេយ្យ, ភូតវិជ្ជាសុ កោវិទំ;

‘‘Gavesamāno passeyya, bhūtavijjāsu kovidaṃ;

តស្ស សោ វិហនេ ភូតំ, សមូលញ្ច វិនាសយេ។

Tassa so vihane bhūtaṃ, samūlañca vināsaye.

៤៩៨.

498.

‘‘តថេវាហំ មហាវីរ, តមគ្គាហេន បីឡិតោ;

‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, tamaggāhena pīḷito;

ញាណាលោកំ គវេសាមិ, តមតោ បរិមុត្តិយា។

Ñāṇālokaṃ gavesāmi, tamato parimuttiyā.

៤៩៩.

499.

‘‘អថទ្ទសំ សក្យមុនិំ, កិលេសតមសោធនំ;

‘‘Athaddasaṃ sakyamuniṃ, kilesatamasodhanaṃ;

សោ មេ តមំ វិនោទេសិ, ភូតវេជ្ជោវ ភូតកំ។

So me tamaṃ vinodesi, bhūtavejjova bhūtakaṃ.

៥០០.

500.

‘‘សំសារសោតំ សញ្ឆិន្ទិំ, តណ្ហាសោតំ និវារយិំ;

‘‘Saṃsārasotaṃ sañchindiṃ, taṇhāsotaṃ nivārayiṃ;

ភវំ ឧគ្ឃាដយិំ សព្ពំ, ភូតវេជ្ជោវ មូលតោ។

Bhavaṃ ugghāṭayiṃ sabbaṃ, bhūtavejjova mūlato.

៥០១.

501.

‘‘គរុឡោ យថា ឱបតតិ, បន្នគំ ភក្ខមត្តនោ;

‘‘Garuḷo yathā opatati, pannagaṃ bhakkhamattano;

សមន្តា យោជនសតំ, វិក្ខោភេតិ មហាសរំ។

Samantā yojanasataṃ, vikkhobheti mahāsaraṃ.

៥០២.

502.

‘‘បន្នគំ សោ គហេត្វាន, អធោសីសំ វិហេឋយំ;

‘‘Pannagaṃ so gahetvāna, adhosīsaṃ viheṭhayaṃ;

អាទាយ សោ បក្កមតិ, យេនកាមំ វិហង្គមោ។

Ādāya so pakkamati, yenakāmaṃ vihaṅgamo.

៥០៣.

503.

‘‘តថេវាហំ មហាវីរ, យថាបិ គរុឡោ ពលី;

‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathāpi garuḷo balī;

អសង្ខតំ គវេសន្តោ, ទោសេ វិក្ខាលយិំ អហំ។

Asaṅkhataṃ gavesanto, dose vikkhālayiṃ ahaṃ.

៥០៤.

504.

‘‘ទិដ្ឋោ អហំ ធម្មវរំ, សន្តិបទមនុត្តរំ;

‘‘Diṭṭho ahaṃ dhammavaraṃ, santipadamanuttaraṃ;

អាទាយ វិហរាមេតំ, គរុឡោ បន្នគំ យថា។

Ādāya viharāmetaṃ, garuḷo pannagaṃ yathā.

៥០៥.

505.

‘‘អាសាវតី នាម លតា, ជាតា ចិត្តលតាវនេ;

‘‘Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane;

តស្សា វស្សសហស្សេន, ឯកំ និព្ពត្តតេ ផលំ។

Tassā vassasahassena, ekaṃ nibbattate phalaṃ.

៥០៦.

506.

‘‘តំ ទេវា បយិរុបាសន្តិ, តាវទូរផលេ សតិ;

‘‘Taṃ devā payirupāsanti, tāvadūraphale sati;

ទេវានំ សា បិយា ឯវំ, អាសាវតី លតុត្តមា។

Devānaṃ sā piyā evaṃ, āsāvatī latuttamā.

៥០៧.

507.

‘‘សតសហស្សុបាទាយ, តាហំ បរិចរេ មុនិ;

‘‘Satasahassupādāya, tāhaṃ paricare muni;

សាយំ បាតំ នមស្សាមិ, ទេវា អាសាវតិំ យថា។

Sāyaṃ pātaṃ namassāmi, devā āsāvatiṃ yathā.

៥០៨.

508.

‘‘អវញ្ឈា បារិចរិយា, អមោឃា ច នមស្សនា;

‘‘Avañjhā pāricariyā, amoghā ca namassanā;

ទូរាគតម្បិ មំ សន្តំ, ខណោយំ ន វិរាធយិ។

Dūrāgatampi maṃ santaṃ, khaṇoyaṃ na virādhayi.

៥០៩.

509.

‘‘បដិសន្ធិំ ន បស្សាមិ, វិចិនន្តោ ភវេ អហំ;

‘‘Paṭisandhiṃ na passāmi, vicinanto bhave ahaṃ;

និរូបធិ វិប្បមុត្តោ 21, ឧបសន្តោ ចរាមហំ។

Nirūpadhi vippamutto 22, upasanto carāmahaṃ.

៥១០.

510.

‘‘យថាបិ បទុមំ នាម, សូរិយរំសេន បុប្ផតិ;

‘‘Yathāpi padumaṃ nāma, sūriyaraṃsena pupphati;

តថេវាហំ មហាវីរ, ពុទ្ធរំសេន បុប្ផិតោ។

Tathevāhaṃ mahāvīra, buddharaṃsena pupphito.

៥១១.

511.

‘‘យថា ពលាកយោនិម្ហិ, ន វិជ្ជតិ បុមោ 23 សទា;

‘‘Yathā balākayonimhi, na vijjati pumo 24 sadā;

មេឃេសុ គជ្ជមានេសុ, គព្ភំ គណ្ហន្តិ តា សទា។

Meghesu gajjamānesu, gabbhaṃ gaṇhanti tā sadā.

៥១២.

512.

‘‘ចិរម្បិ គព្ភំ ធារេន្តិ, យាវ មេឃោ ន គជ្ជតិ;

‘‘Cirampi gabbhaṃ dhārenti, yāva megho na gajjati;

ភារតោ បរិមុច្ចន្តិ, យទា មេឃោ បវស្សតិ។

Bhārato parimuccanti, yadā megho pavassati.

៥១៣.

513.

‘‘បទុមុត្តរពុទ្ធស្ស , ធម្មមេឃេន គជ្ជតោ;

‘‘Padumuttarabuddhassa , dhammameghena gajjato;

សទ្ទេន ធម្មមេឃស្ស, ធម្មគព្ភំ អគណ្ហហំ។

Saddena dhammameghassa, dhammagabbhaṃ agaṇhahaṃ.

៥១៤.

514.

សតសហស្សុបាទាយ, បុញ្ញគព្ភំ ធរេមហំ;

Satasahassupādāya, puññagabbhaṃ dharemahaṃ;

នប្បមុច្ចាមិ ភារតោ, ធម្មមេឃោ ន គជ្ជតិ។

Nappamuccāmi bhārato, dhammamegho na gajjati.

៥១៥.

515.

‘‘យទា តុវំ សក្យមុនិ, រម្មេ កបិលវត្ថវេ;

‘‘Yadā tuvaṃ sakyamuni, ramme kapilavatthave;

គជ្ជសិ ធម្មមេឃេន, ភារតោ បរិមុច្ចហំ។

Gajjasi dhammameghena, bhārato parimuccahaṃ.

៥១៦.

516.

‘‘សុញ្ញតំ អនិមិត្តញ្ច, តថាប្បណិហិតម្បិ ច;

‘‘Suññataṃ animittañca, tathāppaṇihitampi ca;

ចតុរោ ច ផលេ សព្ពេ, ធម្មេវំ វិជនយិំ 25 អហំ។

Caturo ca phale sabbe, dhammevaṃ vijanayiṃ 26 ahaṃ.

ទុតិយភាណវារំ។

Dutiyabhāṇavāraṃ.

៥១៧.

517.

‘‘អបរិមេយ្យុបាទាយ, បត្ថេមិ តវ សាសនំ;

‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ;

សោ មេ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, សន្តិបទមនុត្តរំ។

So me attho anuppatto, santipadamanuttaraṃ.

៥១៨.

518.

‘‘វិនយេ បារមិំ បត្តោ, យថាបិ បាឋិកោ ឥសិ;

‘‘Vinaye pāramiṃ patto, yathāpi pāṭhiko isi;

ន មេ សមសមោ អត្ថិ, ធារេមិ សាសនំ អហំ។

Na me samasamo atthi, dhāremi sāsanaṃ ahaṃ.

៥១៩.

519.

‘‘វិនយេ ខន្ធកេ ចាបិ, តិកច្ឆេទេ ច បញ្ចកេ 27;

‘‘Vinaye khandhake cāpi, tikacchede ca pañcake 28;

ឯត្ថ មេ វិមតិ នត្ថិ, អក្ខរេ ព្យញ្ជនេបិ វា។

Ettha me vimati natthi, akkhare byañjanepi vā.

៥២០.

520.

‘‘និគ្គហេ បដិកម្មេ ច, ឋានាឋានេ ច កោវិទោ;

‘‘Niggahe paṭikamme ca, ṭhānāṭhāne ca kovido;

ឱសារណេ វុដ្ឋាបនេ, សព្ពត្ថ បារមិំ គតោ។

Osāraṇe vuṭṭhāpane, sabbattha pāramiṃ gato.

៥២១.

521.

‘‘វិនយេ ខន្ធកេ វាបិ, និក្ខិបិត្វា បទំ អហំ;

‘‘Vinaye khandhake vāpi, nikkhipitvā padaṃ ahaṃ;

ឧភតោ វិនិវេឋេត្វា, រសតោ ឱសរេយ្យហំ។

Ubhato viniveṭhetvā, rasato osareyyahaṃ.

៥២២.

522.

‘‘និរុត្តិយា សុកុសលោ, អត្ថានត្ថេ ច កោវិទោ;

‘‘Niruttiyā sukusalo, atthānatthe ca kovido;

អនញ្ញាតំ មយា នត្ថិ, ឯកគ្គោ សត្ថុ សាសនេ។

Anaññātaṃ mayā natthi, ekaggo satthu sāsane.

៥២៣.

523.

‘‘រូបទក្ខោ 29 អហំ អជ្ជ, សក្យបុត្តស្ស សាសនេ;

‘‘Rūpadakkho 30 ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane;

កង្ខំ សព្ពំ វិនោទេមិ, ឆិន្ទាមិ សព្ពសំសយំ។

Kaṅkhaṃ sabbaṃ vinodemi, chindāmi sabbasaṃsayaṃ.

៥២៤.

524.

‘‘បទំ អនុបទញ្ចាបិ, អក្ខរញ្ចាបិ ព្យញ្ជនំ;

‘‘Padaṃ anupadañcāpi, akkharañcāpi byañjanaṃ;

និទានេ បរិយោសានេ, សព្ពត្ថ កោវិទោ អហំ។

Nidāne pariyosāne, sabbattha kovido ahaṃ.

៥២៥.

525.

‘‘យថាបិ រាជា ពលវា, និគ្គណ្ហិត្វា បរន្តបេ;

‘‘Yathāpi rājā balavā, niggaṇhitvā parantape;

វិជិនិត្វាន សង្គាមំ, នគរំ តត្ថ មាបយេ។

Vijinitvāna saṅgāmaṃ, nagaraṃ tattha māpaye.

៥២៦.

526.

‘‘បាការំ បរិខញ្ចាបិ, ឯសិកំ ទ្វារកោដ្ឋកំ;

‘‘Pākāraṃ parikhañcāpi, esikaṃ dvārakoṭṭhakaṃ;

អដ្ដាលកេ ច វិវិធេ, ការយេ នគរេ ពហូ។

Aṭṭālake ca vividhe, kāraye nagare bahū.

៥២៧.

527.

‘‘សិង្ឃាដកំ ចច្ចរញ្ច, សុវិភត្តន្តរាបណំ;

‘‘Siṅghāṭakaṃ caccarañca, suvibhattantarāpaṇaṃ;

ការយេយ្យ សភំ តត្ថ, អត្ថានត្ថវិនិច្ឆយំ។

Kārayeyya sabhaṃ tattha, atthānatthavinicchayaṃ.

៥២៨.

528.

‘‘និគ្ឃាតត្ថំ អមិត្តានំ, ឆិទ្ទាឆិទ្ទញ្ច ជានិតុំ;

‘‘Nigghātatthaṃ amittānaṃ, chiddāchiddañca jānituṃ;

ពលកាយស្ស រក្ខាយ, សេនាបច្ចំ ឋបេតិ 31 សោ។

Balakāyassa rakkhāya, senāpaccaṃ ṭhapeti 32 so.

៥២៩.

529.

‘‘អារក្ខត្ថាយ ភណ្ឌស្ស, និធានកុសលំ នរំ;

‘‘Ārakkhatthāya bhaṇḍassa, nidhānakusalaṃ naraṃ;

មា មេ ភណ្ឌំ វិនស្សីតិ, ភណ្ឌរក្ខំ ឋបេតិ សោ។

Mā me bhaṇḍaṃ vinassīti, bhaṇḍarakkhaṃ ṭhapeti so.

៥៣០.

530.

‘‘មមត្តោ 33

‘‘Mamatto 34

ហោតិ យោ រញ្ញោ, វុទ្ធិំ យស្ស ច ឥច្ឆតិ។

Hoti yo rañño, vuddhiṃ yassa ca icchati.

តស្សាធិករណំ ទេតិ, មិត្តស្ស បដិបជ្ជិតុំ។

Tassādhikaraṇaṃ deti, mittassa paṭipajjituṃ.

៥៣១.

531.

‘‘ឧប្បាតេសុ និមិត្តេសុ, លក្ខណេសុ ច កោវិទំ;

‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidaṃ;

អជ្ឈាយកំ មន្តធរំ, បោរោហិច្ចេ ឋបេតិ សោ។

Ajjhāyakaṃ mantadharaṃ, porohicce ṭhapeti so.

៥៣២.

532.

‘‘ឯតេហង្គេហិ សម្បន្នោ, ខត្តិយោតិ បវុច្ចតិ;

‘‘Etehaṅgehi sampanno, khattiyoti pavuccati;

សទា រក្ខន្តិ រាជានំ, ចក្កវាកោវ ទុក្ខិតំ។

Sadā rakkhanti rājānaṃ, cakkavākova dukkhitaṃ.

៥៣៣.

533.

‘‘តថេវ ត្វំ មហាវីរ, ហតាមិត្តោវ ខត្តិយោ;

‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, hatāmittova khattiyo;

សទេវកស្ស លោកស្ស, ធម្មរាជាតិ វុច្ចតិ។

Sadevakassa lokassa, dhammarājāti vuccati.

៥៣៤.

534.

‘‘តិត្ថិយេ និហនិត្វាន 35, មារញ្ចាបិ សសេនកំ;

‘‘Titthiye nihanitvāna 36, mārañcāpi sasenakaṃ;

តមន្ធការំ វិធមិត្វា, ធម្មនគរំ អមាបយិ។

Tamandhakāraṃ vidhamitvā, dhammanagaraṃ amāpayi.

៥៣៥.

535.

‘‘សីលំ បាការកំ តត្ថ, ញាណំ តេ ទ្វារកោដ្ឋកំ;

‘‘Sīlaṃ pākārakaṃ tattha, ñāṇaṃ te dvārakoṭṭhakaṃ;

សទ្ធា តេ ឯសិកា វីរ, ទ្វារបាលោ ច សំវរោ។

Saddhā te esikā vīra, dvārapālo ca saṃvaro.

៥៣៦.

536.

‘‘សតិបដ្ឋានមដ្ដាលំ, បញ្ញា តេ ចច្ចរំ មុនេ;

‘‘Satipaṭṭhānamaṭṭālaṃ, paññā te caccaraṃ mune;

ឥទ្ធិបាទញ្ច សិង្ឃាដំ, ធម្មវីថិ សុមាបិតា។

Iddhipādañca siṅghāṭaṃ, dhammavīthi sumāpitā.

៥៣៧.

537.

‘‘សុត្តន្តំ អភិធម្មញ្ច, វិនយញ្ចាបិ កេវលំ;

‘‘Suttantaṃ abhidhammañca, vinayañcāpi kevalaṃ;

នវង្គំ ពុទ្ធវចនំ, ឯសា ធម្មសភា តវ។

Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, esā dhammasabhā tava.

៥៣៨.

538.

‘‘សុញ្ញតំ អនិមិត្តញ្ច, វិហារញ្ចប្បណីហិតំ;

‘‘Suññataṃ animittañca, vihārañcappaṇīhitaṃ;

អានេញ្ជញ្ច និរោធោ ច, ឯសា ធម្មកុដី តវ។

Āneñjañca nirodho ca, esā dhammakuṭī tava.

៥៣៩.

539.

‘‘បញ្ញាយ អគ្គោ និក្ខិត្តោ 37, បដិភានេ ច កោវិទោ;

‘‘Paññāya aggo nikkhitto 38, paṭibhāne ca kovido;

សារិបុត្តោតិ នាមេន, ធម្មសេនាបតី តវ។

Sāriputtoti nāmena, dhammasenāpatī tava.

៥៤០.

540.

‘‘ចុតូបបាតកុសលោ, ឥទ្ធិយា បារមិំ គតោ;

‘‘Cutūpapātakusalo, iddhiyā pāramiṃ gato;

កោលិតោ នាម នាមេន, បោរោហិច្ចោ តវំ មុនេ។

Kolito nāma nāmena, porohicco tavaṃ mune.

៥៤១.

541.

‘‘បោរាណកវំសធរោ, ឧគ្គតេជោ ទុរាសទោ;

‘‘Porāṇakavaṃsadharo, uggatejo durāsado;

ធុតវាទីគុណេនគ្គោ, អក្ខទស្សោ តវំ មុនេ។

Dhutavādīguṇenaggo, akkhadasso tavaṃ mune.

៥៤២.

542.

‘‘ពហុស្សុតោ ធម្មធរោ, សព្ពបាឋី ច សាសនេ;

‘‘Bahussuto dhammadharo, sabbapāṭhī ca sāsane;

អានន្ទោ នាម នាមេន, ធម្មារក្ខោ 39 តវំ មុនេ។

Ānando nāma nāmena, dhammārakkho 40 tavaṃ mune.

៥៤៣.

543.

‘‘ឯតេ សព្ពេ អតិក្កម្ម, បមេសិ ភគវា មមំ;

‘‘Ete sabbe atikkamma, pamesi bhagavā mamaṃ;

វិនិច្ឆយំ មេ បាទាសិ, វិនយេ វិញ្ញុទេសិតំ។

Vinicchayaṃ me pādāsi, vinaye viññudesitaṃ.

៥៤៤.

544.

‘‘យោ កោចិ វិនយេ បញ្ហំ, បុច្ឆតិ ពុទ្ធសាវកោ;

‘‘Yo koci vinaye pañhaṃ, pucchati buddhasāvako;

តត្ថ មេ ចិន្តនា នត្ថិ, តញ្ញេវត្ថំ កថេមហំ។

Tattha me cintanā natthi, taññevatthaṃ kathemahaṃ.

៥៤៥.

545.

‘‘យាវតា ពុទ្ធខេត្តម្ហិ, ឋបេត្វា តំ មហាមុនិ;

‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā taṃ mahāmuni;

វិនយេ មាទិសោ នត្ថិ, កុតោ ភិយ្យោ ភវិស្សតិ។

Vinaye mādiso natthi, kuto bhiyyo bhavissati.

៥៤៦.

546.

‘‘ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឯវំ គជ្ជតិ គោតមោ;

‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, evaṃ gajjati gotamo;

ឧបាលិស្ស សមោ នត្ថិ, វិនយេ ខន្ធកេសុ ច។

Upālissa samo natthi, vinaye khandhakesu ca.

៥៤៧.

547.

‘‘យាវតា ពុទ្ធភណិតំ, នវង្គំ សត្ថុសាសនំ;

‘‘Yāvatā buddhabhaṇitaṃ, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;

វិនយោគធំ តំ 41 សព្ពំ,

Vinayogadhaṃ taṃ 42 sabbaṃ,

វិនយមូលបស្សិនោ 43

Vinayamūlapassino 44.

៥៤៨.

548.

‘‘មម កម្មំ សរិត្វាន, គោតមោ សក្យបុង្គវោ;

‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo;

ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឯតទគ្គេ ឋបេសិ មំ។

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ.

៥៤៩.

549.

‘‘សតសហស្សុបាទាយ, ឥមំ ឋានំ អបត្ថយិំ;

‘‘Satasahassupādāya, imaṃ ṭhānaṃ apatthayiṃ;

សោ មេ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, វិនយេ បារមិំ គតោ។

So me attho anuppatto, vinaye pāramiṃ gato.

៥៥០.

550.

‘‘សក្យានំ នន្ទិជននោ, កប្បកោ អាសហំ បុរេ;

‘‘Sakyānaṃ nandijanano, kappako āsahaṃ pure;

វិជហិត្វាន តំ ជាតិំ, បុត្តោ ជាតោ មហេសិនោ។

Vijahitvāna taṃ jātiṃ, putto jāto mahesino.

៥៥១.

551.

‘‘ឥតោ ទុតិយកេ កប្បេ, អញ្ជសោ នាម ខត្តិយោ;

‘‘Ito dutiyake kappe, añjaso nāma khattiyo;

អនន្តតេជោ អមិតយសោ, ភូមិបាលោ មហទ្ធនោ។

Anantatejo amitayaso, bhūmipālo mahaddhano.

៥៥២.

552.

‘‘តស្ស រញ្ញោ អហំ បុត្តោ, ចន្ទនោ នាម ខត្តិយោ;

‘‘Tassa rañño ahaṃ putto, candano nāma khattiyo;

ជាតិមទេនុបត្ថទ្ធោ, យសភោគមទេន ច។

Jātimadenupatthaddho, yasabhogamadena ca.

៥៥៣.

553.

‘‘នាគសតសហស្សានិ, សព្ពាលង្ការភូសិតា;

‘‘Nāgasatasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;

តិធាបភិន្នា មាតង្គា, បរិវារេន្តិ មំ សទា។

Tidhāpabhinnā mātaṅgā, parivārenti maṃ sadā.

៥៥៤.

554.

‘‘សពលេហិ បរេតោហំ, ឧយ្យានំ គន្តុកាមកោ;

‘‘Sabalehi paretohaṃ, uyyānaṃ gantukāmako;

អារុយ្ហ សិរិកំ នាគំ, នគរា និក្ខមិំ តទា។

Āruyha sirikaṃ nāgaṃ, nagarā nikkhamiṃ tadā.

៥៥៥.

555.

‘‘ចរណេន ច សម្បន្នោ, គុត្តទ្វារោ សុសំវុតោ;

‘‘Caraṇena ca sampanno, guttadvāro susaṃvuto;

ទេវលោ នាម សម្ពុទ្ធោ, អាគច្ឆិ បុរតោ មម។

Devalo nāma sambuddho, āgacchi purato mama.

៥៥៦.

556.

‘‘បេសេត្វា សិរិកំ នាគំ, ពុទ្ធំ អាសាទយិំ តទា;

‘‘Pesetvā sirikaṃ nāgaṃ, buddhaṃ āsādayiṃ tadā;

តតោ សញ្ជាតកោបោ សោ 45, នាគោ នុទ្ធរតេ បទំ។

Tato sañjātakopo so 46, nāgo nuddharate padaṃ.

៥៥៧.

557.

‘‘នាគំ រុណ្ណមនំ 47 ទិស្វា, ពុទ្ធេ កោធំ អកាសហំ;

‘‘Nāgaṃ ruṇṇamanaṃ 48 disvā, buddhe kodhaṃ akāsahaṃ;

វិហេសយិត្វា សម្ពុទ្ធំ, ឧយ្យានំ អគមាសហំ។

Vihesayitvā sambuddhaṃ, uyyānaṃ agamāsahaṃ.

៥៥៨.

558.

‘‘សាតំ តត្ថ ន វិន្ទាមិ, សិរោ បជ្ជលិតោ យថា;

‘‘Sātaṃ tattha na vindāmi, siro pajjalito yathā;

បរិឡាហេន ឌយ្ហាមិ, មច្ឆោវ ពឡិសាទកោ។

Pariḷāhena ḍayhāmi, macchova baḷisādako.

៥៥៩.

559.

‘‘សសាគរន្តា បថវី, អាទិត្តា វិយ ហោតិ មេ;

‘‘Sasāgarantā pathavī, ādittā viya hoti me;

បិតុ សន្តិកុបាគម្ម, ឥទំ វចនមព្រវិំ។

Pitu santikupāgamma, idaṃ vacanamabraviṃ.

៥៦០.

560.

‘‘អាសីវិសំវ កុបិតំ, អគ្គិក្ខន្ធំវ អាគតំ;

‘‘Āsīvisaṃva kupitaṃ, aggikkhandhaṃva āgataṃ;

មត្តំវ កុញ្ជរំ ទន្តិំ, យំ សយម្ភុមសាទយិំ។

Mattaṃva kuñjaraṃ dantiṃ, yaṃ sayambhumasādayiṃ.

៥៦១.

561.

‘‘អាសាទិតោ មយា ពុទ្ធោ, ឃោរោ ឧគ្គតបោ ជិនោ;

‘‘Āsādito mayā buddho, ghoro uggatapo jino;

បុរា សព្ពេ វិនស្សាម, ខមាបេស្សាម តំ មុនិំ។

Purā sabbe vinassāma, khamāpessāma taṃ muniṃ.

៥៦២.

562.

‘‘នោ ចេ តំ និជ្ឈាបេស្សាម, អត្តទន្តំ សមាហិតំ;

‘‘No ce taṃ nijjhāpessāma, attadantaṃ samāhitaṃ;

ឱរេន សត្តទិវសា, រដ្ឋំ មេ វិធមិស្សតិ។

Orena sattadivasā, raṭṭhaṃ me vidhamissati.

៥៦៣.

563.

‘‘សុមេខលោ កោសិយោ ច, សិគ្គវោ ចាបិ សត្តកោ 49;

‘‘Sumekhalo kosiyo ca, siggavo cāpi sattako 50;

អាសាទយិត្វា ឥសយោ, ទុគ្គតា តេ សរដ្ឋកា។

Āsādayitvā isayo, duggatā te saraṭṭhakā.

៥៦៤.

564.

‘‘យទា កុប្បន្តិ ឥសយោ, សញ្ញតា ព្រហ្មចារិនោ;

‘‘Yadā kuppanti isayo, saññatā brahmacārino;

សទេវកំ វិនាសេន្តិ, សសាគរំ សបព្ពតំ។

Sadevakaṃ vināsenti, sasāgaraṃ sapabbataṃ.

៥៦៥.

565.

‘‘តិយោជនសហស្សម្ហិ, បុរិសេ សន្និបាតយិំ;

‘‘Tiyojanasahassamhi, purise sannipātayiṃ;

អច្ចយំ ទេសនត្ថាយ, សយម្ភុំ ឧបសង្កមិំ។

Accayaṃ desanatthāya, sayambhuṃ upasaṅkamiṃ.

៥៦៦.

566.

‘‘អល្លវត្ថា អល្លសិរា, សព្ពេវ បញ្ជលីកតា;

‘‘Allavatthā allasirā, sabbeva pañjalīkatā;

ពុទ្ធស្ស បាទេ និបតិត្វា, ឥទំ វចនមព្រវុំ 51

Buddhassa pāde nipatitvā, idaṃ vacanamabravuṃ 52.

៥៦៧.

567.

‘‘ខមស្សុ ត្វំ មហាវីរ, អភិយាចតិ តំ ជនោ;

‘‘Khamassu tvaṃ mahāvīra, abhiyācati taṃ jano;

បរិឡាហំ វិនោទេហិ, មា នោ រដ្ឋំ វិនាសយ។

Pariḷāhaṃ vinodehi, mā no raṭṭhaṃ vināsaya.

៥៦៨.

568.

‘‘សទេវមានុសា សព្ពេ, សទានវា សរក្ខសា;

‘‘Sadevamānusā sabbe, sadānavā sarakkhasā;

អយោមយេន កុដេន, សិរំ ភិន្ទេយ្យុ មេ សទា។

Ayomayena kuṭena, siraṃ bhindeyyu me sadā.

៥៦៩.

569.

‘‘ទកេ 53 អគ្គិ ន សណ្ឋាតិ, ពីជំ សេលេ ន រូហតិ;

‘‘Dake 54 aggi na saṇṭhāti, bījaṃ sele na rūhati;

អគទេ កិមិ ន សណ្ឋាតិ, កោបោ ពុទ្ធេ ន ជាយតិ។

Agade kimi na saṇṭhāti, kopo buddhe na jāyati.

៥៧០.

570.

‘‘យថា ច ភូមិ អចលា, អប្បមេយ្យោ ច សាគរោ;

‘‘Yathā ca bhūmi acalā, appameyyo ca sāgaro;

អនន្តកោ ច អាកាសោ, ឯវំ ពុទ្ធា អខោភិយា។

Anantako ca ākāso, evaṃ buddhā akhobhiyā.

៥៧១.

571.

‘‘សទា ខន្តា មហាវីរា, ខមិតា ច តបស្សិនោ;

‘‘Sadā khantā mahāvīrā, khamitā ca tapassino;

ខន្តានំ ខមិតានញ្ច, គមនំ តំ 55 ន វិជ្ជតិ។

Khantānaṃ khamitānañca, gamanaṃ taṃ 56 na vijjati.

៥៧២.

572.

‘‘ឥទំ វត្វាន សម្ពុទ្ធោ, បរិឡាហំ វិនោទយំ;

‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, pariḷāhaṃ vinodayaṃ;

មហាជនស្ស បុរតោ, នភំ អព្ភុគ្គមិ តទា។

Mahājanassa purato, nabhaṃ abbhuggami tadā.

៥៧៣.

573.

‘‘តេន កម្មេនហំ វីរ, ហីនត្តំ អជ្ឈុបាគតោ;

‘‘Tena kammenahaṃ vīra, hīnattaṃ ajjhupāgato;

សមតិក្កម្ម តំ ជាតិំ, បាវិសិំ អភយំ បុរំ។

Samatikkamma taṃ jātiṃ, pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ.

៥៧៤.

574.

‘‘តទាបិ មំ មហាវីរ, ឌយ្ហមានំ សុសណ្ឋិតំ;

‘‘Tadāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ susaṇṭhitaṃ;

បរិឡាហំ វិនោទេសិ, សយម្ភុញ្ច ខមាបយិំ។

Pariḷāhaṃ vinodesi, sayambhuñca khamāpayiṃ.

៥៧៥.

575.

‘‘អជ្ជាបិ មំ មហាវីរ, ឌយ្ហមានំ តិហគ្គិភិ;

‘‘Ajjāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ tihaggibhi;

និព្ពាបេសិ តយោ អគ្គី, សីតិភាវញ្ច បាបយិំ 57

Nibbāpesi tayo aggī, sītibhāvañca pāpayiṃ 58.

៥៧៦.

576.

យេសំ សោតាវធានត្ថិ, សុណាថ មម ភាសតោ;

Yesaṃ sotāvadhānatthi, suṇātha mama bhāsato;

អត្ថំ តុម្ហំ បវក្ខាមិ, យថា ទិដ្ឋំ បទំ មម។

Atthaṃ tumhaṃ pavakkhāmi, yathā diṭṭhaṃ padaṃ mama.

៥៧៧.

577.

‘‘សយម្ភុំ តំ វិមានេត្វា, សន្តចិត្តំ សមាហិតំ;

‘‘Sayambhuṃ taṃ vimānetvā, santacittaṃ samāhitaṃ;

តេន កម្មេនហំ អជ្ជ, ជាតោម្ហិ នីចយោនិយំ។

Tena kammenahaṃ ajja, jātomhi nīcayoniyaṃ.

៥៧៨.

578.

‘‘មា វោ ខណំ វិរាធេថ, ខណាតីតា ហិ សោចរេ;

‘‘Mā vo khaṇaṃ virādhetha, khaṇātītā hi socare;

សទត្ថេ វាយមេយ្យាថ, ខណោ វោ បដិបាទិតោ។

Sadatthe vāyameyyātha, khaṇo vo paṭipādito.

៥៧៩.

579.

‘‘ឯកច្ចានញ្ច វមនំ, ឯកច្ចានំ វិរេចនំ;

‘‘Ekaccānañca vamanaṃ, ekaccānaṃ virecanaṃ;

វិសំ ហលាហលំ ឯកេ, ឯកច្ចានញ្ច ឱសធំ។

Visaṃ halāhalaṃ eke, ekaccānañca osadhaṃ.

៥៨០.

580.

‘‘វមនំ បដិបន្នានំ, ផលដ្ឋានំ វិរេចនំ;

‘‘Vamanaṃ paṭipannānaṃ, phalaṭṭhānaṃ virecanaṃ;

ឱសធំ ផលលាភីនំ, បុញ្ញក្ខេត្តំ គវេសិនំ។

Osadhaṃ phalalābhīnaṃ, puññakkhettaṃ gavesinaṃ.

៥៨១.

581.

‘‘សាសនេន វិរុទ្ធានំ, វិសំ ហលាហលំ យថា;

‘‘Sāsanena viruddhānaṃ, visaṃ halāhalaṃ yathā;

អាសីវិសោ ទិដ្ឋវិសោ 59, ឯវំ ឈាបេតិ តំ នរំ។

Āsīviso diṭṭhaviso 60, evaṃ jhāpeti taṃ naraṃ.

៥៨២.

582.

‘‘សកិំ បីតំ ហលាហលំ, ឧបរុន្ធតិ ជីវិតំ;

‘‘Sakiṃ pītaṃ halāhalaṃ, uparundhati jīvitaṃ;

សាសនេន វិរុជ្ឈិត្វា, កប្បកោដិម្ហិ ឌយ្ហតិ។

Sāsanena virujjhitvā, kappakoṭimhi ḍayhati.

៥៨៣.

583.

‘‘ខន្តិយា អវិហិំសាយ, មេត្តចិត្តវតាយ ច;

‘‘Khantiyā avihiṃsāya, mettacittavatāya ca;

សទេវកំ សោ តារតិ, តស្មា តេ អវិរាធិយា 61

Sadevakaṃ so tārati, tasmā te avirādhiyā 62.

៥៨៤.

584.

‘‘លាភាលាភេ ន សជ្ជន្តិ, សម្មាននវិមាននេ;

‘‘Lābhālābhe na sajjanti, sammānanavimānane;

បថវីសទិសា ពុទ្ធា, តស្មា តេ ន វិរាធិយា 63

Pathavīsadisā buddhā, tasmā te na virādhiyā 64.

៥៨៥.

585.

‘‘ទេវទត្តេ ច វធកេ, ចោរេ អង្គុលិមាលកេ;

‘‘Devadatte ca vadhake, core aṅgulimālake;

រាហុលេ ធនបាលេ ច, សព្ពេសំ សមកោ មុនិ។

Rāhule dhanapāle ca, sabbesaṃ samako muni.

៥៨៦.

586.

‘‘ឯតេសំ បដិឃោ នត្ថិ, រាគោមេសំ ន វិជ្ជតិ;

‘‘Etesaṃ paṭigho natthi, rāgomesaṃ na vijjati;

សព្ពេសំ សមកោ ពុទ្ធោ, វធកស្សោរសស្ស ច។

Sabbesaṃ samako buddho, vadhakassorasassa ca.

៥៨៧.

587.

‘‘បន្ថេ ទិស្វាន កាសាវំ, ឆឌ្ឌិតំ មីឡ្ហមក្ខិតំ;

‘‘Panthe disvāna kāsāvaṃ, chaḍḍitaṃ mīḷhamakkhitaṃ;

សិរស្មិំ អញ្ជលិំ កត្វា, វន្ទិតព្ពំ ឥសិទ្ធជំ។

Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, vanditabbaṃ isiddhajaṃ.

៥៨៨.

588.

‘‘អព្ភតីតា ច យេ ពុទ្ធា, វត្តមានា អនាគតា;

‘‘Abbhatītā ca ye buddhā, vattamānā anāgatā;

ធជេនានេន សុជ្ឈន្តិ, តស្មា ឯតេ នមស្សិយា។

Dhajenānena sujjhanti, tasmā ete namassiyā.

៥៨៩.

589.

‘‘សត្ថុកប្បំ សុវិនយំ, ធារេមិ ហទយេនហំ;

‘‘Satthukappaṃ suvinayaṃ, dhāremi hadayenahaṃ;

នមស្សមានោ វិនយំ, វិហរិស្សាមិ សព្ពទា។

Namassamāno vinayaṃ, viharissāmi sabbadā.

៥៩០.

590.

‘‘វិនយោ អាសយោ មយ្ហំ, វិនយោ ឋានចង្កមំ;

‘‘Vinayo āsayo mayhaṃ, vinayo ṭhānacaṅkamaṃ;

កប្បេមិ វិនយេ វាសំ, វិនយោ មម គោចរោ។

Kappemi vinaye vāsaṃ, vinayo mama gocaro.

៥៩១.

591.

‘‘វិនយេ បារមិប្បត្តោ, សមថេ ចាបិ កោវិទោ;

‘‘Vinaye pāramippatto, samathe cāpi kovido;

ឧបាលិ តំ មហាវីរ, បាទេ វន្ទតិ សត្ថុនោ។

Upāli taṃ mahāvīra, pāde vandati satthuno.

៥៩២.

592.

‘‘សោ អហំ វិចរិស្សាមិ, គាមា គាមំ បុរា បុរំ;

‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

នមស្សមានោ សម្ពុទ្ធំ, ធម្មស្ស ច សុធម្មតំ។

Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ.

៥៩៣.

593.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;

សព្ពាសវា បរិក្ខីណា, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ។

Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.

៥៩៤.

594.

‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស សន្តិកេ;

‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ។

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

៥៩៥.

595.

‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’។

Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឧបាលិ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ។

Itthaṃ sudaṃ āyasmā upāli thero imā gāthāyo abhāsitthāti.

ឧបាលិត្ថេរស្សាបទានំ ឆដ្ឋំ។

Upālittherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ.







Footnotes:
1. ឯកភិក្ខា (ក.)
2. ekabhikkhā (ka.)
3. សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ
4. sabbatthapi evameva dissati
5. នាយកោ (សី. ស្យា.)
6. nāyako (sī. syā.)
7. ហេដ្ឋា ច (ក.)
8. heṭṭhā ca (ka.)
9. កីត្វា (សី.), កិត្វា (ក.)
10. kītvā (sī.), kitvā (ka.)
11. អាវាសំ សតសហស្សេន (សី.), អាវាសេ សតសហស្សេ (ស្យា.)
12. āvāsaṃ satasahassena (sī.), āvāse satasahasse (syā.)
13. វេបុល្លតំ បាបយិត្វា (សី.)
14. vepullataṃ pāpayitvā (sī.)
15. តេ វីរ (សី.), តំ ធីរ (ស្យា.)
16. te vīra (sī.), taṃ dhīra (syā.)
17. តុរិយសហស្សានិ (សី. ស្យា.)
18. turiyasahassāni (sī. syā.)
19. វិសឃាតាយុបាយនំ (ស្យា. ក.)
20. visaghātāyupāyanaṃ (syā. ka.)
21. វិប្បយុត្តោ (ក.)
22. vippayutto (ka.)
23. បុមា (សី. ស្យា.)
24. pumā (sī. syā.)
25. វិជដយិំ (ក.) ពលាកានំ វិជាយនូបមាយ សំសន្ទេត្វា អត្ថោ វេទិតព្ពោ
26. vijaṭayiṃ (ka.) balākānaṃ vijāyanūpamāya saṃsandetvā attho veditabbo
27. បញ្ចមេ (សី.)
28. pañcame (sī.)
29. រូបរក្ខោ (?) មិលិន្ទបញ្ហោ ធម្មនគរាធិការេ បស្សិតព្ពំ
30. rūparakkho (?) milindapañho dhammanagarādhikāre passitabbaṃ
31. ថបេសិ (ក.)
32. thapesi (ka.)
33. មាមកោ (សី.), សមគ្គោ (ស្យា.)
34. māmako (sī.), samaggo (syā.)
35. នីហរិត្វាន (ស្យា. ក.)
36. nīharitvāna (syā. ka.)
37. អគ្គនិក្ខិត្តោ (សី.)
38. agganikkhitto (sī.)
39. ធម្មរក្ខោ (ស្យា.)
40. dhammarakkho (syā.)
41. វិនយោគធិតំ (សី. អដ្ឋ.), វិនយេ កថិតំ (ស្យា.)
42. vinayogadhitaṃ (sī. aṭṭha.), vinaye kathitaṃ (syā.)
43. វិនយំ មូលន្តិ បស្សតោ (សី.)
44. vinayaṃ mūlanti passato (sī.)
45. ជាតកោបោវ (ស្យា.)
46. jātakopova (syā.)
47. រុដ្ឋមនំ (បី. អដ្ឋ.), ទុដ្ឋមនំ (សី. អដ្ឋ.), រុទ្ធបទំ (?)
48. ruṭṭhamanaṃ (pī. aṭṭha.), duṭṭhamanaṃ (sī. aṭṭha.), ruddhapadaṃ (?)
49. សត្តុកោ (សី.)
50. sattuko (sī.)
51. មព្រវិំ (ក.)
52. mabraviṃ (ka.)
53. ឧទកេ (សី. ស្យា.)
54. udake (sī. syā.)
55. វោ (ស្យា.)
56. vo (syā.)
57. បាបយី (សី.)
58. pāpayī (sī.)
59. ទដ្ឋវិសោ (ស្យា. អដ្ឋ.)
60. daṭṭhaviso (syā. aṭṭha.)
61. អវិរោធិយោ (សី.), តេ អវិរោធិយា (ស្យា.)
62. avirodhiyo (sī.), te avirodhiyā (syā.)
63. តេ ន វិរោធិយា (សី. ស្យា.)
64. te na virodhiyā (sī. syā.)



Related texts:



អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / អបទាន-អដ្ឋកថា • Apadāna-aṭṭhakathā / ៣-៦. ឧបាលិត្ថេរអបទានវណ្ណនា • 3-6. Upālittheraapadānavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact