| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
៧. យវបាលកវិមានវណ្ណនា
7. Yavapālakavimānavaṇṇanā
ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានន្តិ យវបាលកវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ។ តេន សមយេន រាជគហេ អញ្ញតរោ ទុគ្គតទារកោ យវខេត្តំ រក្ខតិ។ សោ ឯកទិវសំ បាតរាសត្ថាយ កុម្មាសំ លភិត្វា ‘‘ខេត្តំ គន្ត្វា ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ តំ កុម្មាសំ គហេត្វា យវខេត្តំ គន្ត្វា រុក្ខមូលេ និសីទិ។ តស្មិំ ខណេ អញ្ញតរោ ខីណាសវត្ថេរោ មគ្គប្បដិបន្នោ ឧបកដ្ឋេ កាលេ តំ ឋានំ បត្វា យវបាលកេន និសិន្នំ រុក្ខមូលំ ឧបសង្កមិ។ យវបាលកោ វេលំ ឱលោកេត្វា ‘‘កច្ចិ, ភន្តេ, អាហារោ លទ្ធោ’’តិ អាហ។ ថេរោ តុណ្ហី អហោសិ។ សោ អលទ្ធភាវំ ញត្វា ‘‘ភន្តេ, ឧបកដ្ឋា វេលា, បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ភុញ្ជិតុំ ន សក្កា, មយ្ហំ អនុកម្បាយ ឥមំ កុម្មាសំ បរិភុញ្ជថា’’តិ វត្វា ថេរស្ស តំ កុម្មាសំ អទាសិ។ ថេរោ តំ អនុកម្បន្តោ តស្ស បស្សន្តស្សេវ តំ បរិភុញ្ជិត្វា អនុមោទនំ វត្វា បក្កាមិ។ សោបិ ទារកោ ‘‘សុទិន្នំ វត មយា ឦទិសស្ស កុម្មាសទានំ ទទន្តេនា’’តិ ចិត្តំ បសាទេត្វា អបរភាគេ កាលំ កត្វា តាវតិំសភវនេ វុត្តនយេនេវ វិមានេ និព្ពត្តិ។ តំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានត្ថេរោ ឥមាហិ គាថាហិ បដិបុច្ឆិ –
Uccamidaṃmaṇithūṇaṃ vimānanti yavapālakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā rājagahe viharati veḷuvane. Tena samayena rājagahe aññataro duggatadārako yavakhettaṃ rakkhati. So ekadivasaṃ pātarāsatthāya kummāsaṃ labhitvā ‘‘khettaṃ gantvā bhuñjissāmī’’ti taṃ kummāsaṃ gahetvā yavakhettaṃ gantvā rukkhamūle nisīdi. Tasmiṃ khaṇe aññataro khīṇāsavatthero maggappaṭipanno upakaṭṭhe kāle taṃ ṭhānaṃ patvā yavapālakena nisinnaṃ rukkhamūlaṃ upasaṅkami. Yavapālako velaṃ oloketvā ‘‘kacci, bhante, āhāro laddho’’ti āha. Thero tuṇhī ahosi. So aladdhabhāvaṃ ñatvā ‘‘bhante, upakaṭṭhā velā, piṇḍāya caritvā bhuñjituṃ na sakkā, mayhaṃ anukampāya imaṃ kummāsaṃ paribhuñjathā’’ti vatvā therassa taṃ kummāsaṃ adāsi. Thero taṃ anukampanto tassa passantasseva taṃ paribhuñjitvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi. Sopi dārako ‘‘sudinnaṃ vata mayā īdisassa kummāsadānaṃ dadantenā’’ti cittaṃ pasādetvā aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane vuttanayeneva vimāne nibbatti. Taṃ āyasmā mahāmoggallānatthero imāhi gāthāhi paṭipucchi –
១០៨៧.
1087.
‘‘ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានំ…បេ.…
‘‘Uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ…pe…
វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
សោបិ តស្ស ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –
Sopi tassa imāhi gāthāhi byākāsi –
១០៨៩. ‘‘សោ ទេវបុត្តោ អត្តមនោ…បេ.… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’។
1089. ‘‘So devaputto attamano…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ’’.
១០៩០.
1090.
‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតោ, អហោសិំ យវបាលកោ;
‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūto, ahosiṃ yavapālako;
អទ្ទសំ វិរជំ ភិក្ខុំ, វិប្បសន្នមនាវិលំ។
Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ, vippasannamanāvilaṃ.
១០៩១.
1091.
‘‘តស្ស អទាសហំ ភាគំ, បសន្នោ សេហិ បាណិភិ;
‘‘Tassa adāsahaṃ bhāgaṃ, pasanno sehi pāṇibhi;
កុម្មាសបិណ្ឌំ ទត្វាន, មោទាមិ នន្ទនេ វនេ។
Kummāsapiṇḍaṃ datvāna, modāmi nandane vane.
១០៩២.
1092.
‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ.…
‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…
វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
តត្ថ គាថាសុបិ អបុព្ពំ នត្ថិ។
Tattha gāthāsupi apubbaṃ natthi.
យវបាលកវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Yavapālakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ៧. យវបាលកវិមានវត្ថុ • 7. Yavapālakavimānavatthu
