| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
၁၁. ယဝကလာပိသုတ္တဝဏ္ဏနာ
11. Yavakalāpisuttavaṇṇanā
၂၄၈. ယဝပုဉ္ဇော သုပရိပက္ကယဝသမုဒာယော။ ကာဇဟတ္ထာတိ ဒဏ္ဍဟတ္ထာ။ ပောထေယ္ယုန္တိ ယထာ ယဝသင္ခာတံ ဓညံ ဝဏ္ဋတော မုစ္စတိ, ဧဝံ ပောထေယ္ယုံ။ ယဝေ သာဝေတ္ဝာတိ ယဝသီသတော ယဝေ ပောထနေန မောစေတ္ဝာ ဝိဝေစေတ္ဝာ။
248.Yavapuñjo suparipakkayavasamudāyo. Kājahatthāti daṇḍahatthā. Potheyyunti yathā yavasaṅkhātaṃ dhaññaṃ vaṇṭato muccati, evaṃ potheyyuṃ. Yave sāvetvāti yavasīsato yave pothanena mocetvā vivecetvā.
စတုမဟာပထော ဝိယ ဆ အာယတနာနိ အာရမ္မဏဒဏ္ဍကေဟိ ဟနနဋ္ဌာနတ္တာ။ ယဝကလာပီ ဝိယ သတ္တော တေဟိ ဟညမာနတ္တာ။ ဆ ဗ္ယာဘင္ဂိယော ဝိယ သဘာဝတော ဆဓာပိ ပစ္စေကံ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌမဇ္ဈတ္တဝသေန အဋ္ဌာရသ အာရမ္မဏာနိ ယဝကလာပဋ္ဌာနိယသ္သ သတ္တသ္သ ဟနနတော။ ဘဝပတ္ထနာယ အပရာပရုပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ‘‘ဘဝပတ္ထနာ ကိလေသာ’’တိ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော။ ဘဝပတ္ထနာ စ တသ္သ ပစ္စယဘူတာ ကိလေသာ စာတိ ဘဝပတ္ထနာကိလေသာတိ ဧဝံ ဝာ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ယသ္မာ သတ္တာနံ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ နာမ သဗ္ဗမ္ပိ တံ ဘဝပတ္ထနာမူလကံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ သတ္တာ’’တိအာဒိ။ ဘဝပတ္ထနကိလေသာတိ စ ဘဝပတ္ထနာမူလကံ ကိလေသံ။
Catumahāpatho viya cha āyatanāni ārammaṇadaṇḍakehi hananaṭṭhānattā. Yavakalāpī viya satto tehi haññamānattā. Cha byābhaṅgiyo viya sabhāvato chadhāpi paccekaṃ iṭṭhāniṭṭhamajjhattavasena aṭṭhārasa ārammaṇāni yavakalāpaṭṭhāniyassa sattassa hananato. Bhavapatthanāya aparāparuppattiṃ sandhāya ‘‘bhavapatthanā kilesā’’ti bahuvacananiddeso. Bhavapatthanā ca tassa paccayabhūtā kilesā cāti bhavapatthanākilesāti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo. Yasmā sattānaṃ vaṭṭadukkhaṃ nāma sabbampi taṃ bhavapatthanāmūlakaṃ, tasmā vuttaṃ ‘‘evaṃ sattā’’tiādi. Bhavapatthanakilesāti ca bhavapatthanāmūlakaṃ kilesaṃ.
ဘုမ္မန္တိ သမီပတ္ထေ ဘုမ္မံ။ တေနာဟ ‘‘သုဓမ္မာယ ဒ္ဝာရေ’’တိ။ န ကတန္တိ ဒုက္ခုပ္ပာဒနံ န ကတံ။ နဝဂူထသူကရံ ဝိယာတိ နဝဂူထဘက္ခသူကရံ ဝိယ။ စိတ္တေနေဝာတိ ယော ဗဇ္ဈတိ, တသ္သ စိတ္တေနေဝ ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဝေပစိတ္တိဗန္ဓနသ္သ ဗန္ဓနမုစ္စနံ ဝိယ, တသ္မာ ‘‘ဝေပစိတ္တိဗန္ဓန’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဉာဏမောက္ခံ ဗန္ဓနန္တိ ဉာဏေန မုစ္စနံ ဗန္ဓနံ။
Bhummanti samīpatthe bhummaṃ. Tenāha ‘‘sudhammāya dvāre’’ti. Na katanti dukkhuppādanaṃ na kataṃ. Navagūthasūkaraṃ viyāti navagūthabhakkhasūkaraṃ viya. Cittenevāti yo bajjhati, tassa citteneva . Tasmāti yasmā vepacittibandhanassa bandhanamuccanaṃ viya, tasmā ‘‘vepacittibandhana’’nti vuttaṃ. Ñāṇamokkhaṃ bandhananti ñāṇena muccanaṃ bandhanaṃ.
မညမာနောတိ ပရိကပ္ပိတတဏ္ဟာဝသေန ‘‘ဧတံ မမာ’’တိ, ဒိဋ္ဌိဝသေန ‘‘ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ, မာနဝသေန ‘‘ဧသောဟမသ္မီ’’တိ မညန္တော။ ခန္ဓဝိနိမုတ္တသ္သ မညမာနဝတ္ထုနော အဘာဝာ ‘‘ခန္ဓေ မညန္တော’’တိ ဝုတ္တံ။ ဧတန္တိ ‘‘မာရသ္သာ’’တိ ဧတံ သာမိဝစနံ။ ကိလေသမာရေန ဗဒ္ဓောတိ ကိလေသမာရေန တေနေဝ ကိလေသဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓော။ မုတ္တောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။
Maññamānoti parikappitataṇhāvasena ‘‘etaṃ mamā’’ti, diṭṭhivasena ‘‘eso me attā’’ti, mānavasena ‘‘esohamasmī’’ti maññanto. Khandhavinimuttassa maññamānavatthuno abhāvā ‘‘khandhe maññanto’’ti vuttaṃ. Etanti ‘‘mārassā’’ti etaṃ sāmivacanaṃ. Kilesamārena baddhoti kilesamārena teneva kilesabandhanena baddho. Muttoti etthāpi eseva nayo.
တဏ္ဟာမညနာယ သတိ ဒိဋ္ဌိမာနမညနာနံ ပသင္ဂော ဧဝ နတ္ထီတိ ယထာ ‘‘အသ္မီ’’တိ ပဒေန ဒိဋ္ဌိမာနမညနာ ဝုတ္တာ ဟောန္တိ, ဧဝံ တဏ္ဟာမညိတာပီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အသ္မီတိ ပဒေန တဏ္ဟာမညိတံ ဝုတ္တ’’န္တိ။ အယမဟမသ္မီတိ ပဒေန ဒိဋ္ဌိမညိတန္တိ ဧတရဟိ လဗ္ဘမာနဒိဋ္ဌိဝတ္ထုဝသေနေဝ။ ဘဝိသ္သန္တိ အနာဂတဒိဋ္ဌိဝတ္ထုပရိကပ္ပနဝသေနေဝ ဒိဋ္ဌိမညိတံ။ ယေဘုယ္ယေန ဟိ အနာဂတာလိင္ဂနာ သသ္သတဒိဋ္ဌိ။ ဥစ္ဆေဒဝသေန ဒိဋ္ဌိမညိတမေဝာတိ အာနေတ္ဝာ သမ္ဗန္ဓော။ ရူပီတိအာဒီနိ ပဒာနိ။ သသ္သတသ္သေဝာတိ သသ္သတဂာဟသ္သေဝ ပဘေဒဒီပနာနိ။ ယသ္မာ မညိတံ အာဗာဓဝသေန ရောဂော, အန္တောဒောသဝသေန ဂဏ္ဍော, အင္ဂနိကန္တဝသေန သလ္လံ, တသ္မာ ဣမေဟိ တဏ္ဟာဒီဟိ ကိလေသေဟိ ပာကဋစလနဝသေန ဣဉ္ဇန္တိ စေဝ, အပာကဋသဉ္စလနဝသေန ဖန္ဒန္တိ စ။ ပပဉ္စိတံ သံသာရေ စိရာယနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ခန္ဓသန္တာနသ္သ ဝာ ဝိတ္ထာရဏံ။ ပမတ္တာကာရပ္ပတ္တာ မုစ္ဆနာကာရပ္ပတ္တာ။ တေသန္တိ တဏ္ဟာဒိဋ္ဌိကိလေသာနံ။ အာကာရဒသ္သနတ္ထန္တိ ပဝတ္တိအာကာရဒသ္သနတ္ထံ။
Taṇhāmaññanāya sati diṭṭhimānamaññanānaṃ pasaṅgo eva natthīti yathā ‘‘asmī’’ti padena diṭṭhimānamaññanā vuttā honti, evaṃ taṇhāmaññitāpīti vuttaṃ ‘‘asmīti padena taṇhāmaññitaṃ vutta’’nti. Ayamahamasmīti padena diṭṭhimaññitanti etarahi labbhamānadiṭṭhivatthuvaseneva. Bhavissanti anāgatadiṭṭhivatthuparikappanavaseneva diṭṭhimaññitaṃ. Yebhuyyena hi anāgatāliṅganā sassatadiṭṭhi. Ucchedavasena diṭṭhimaññitamevāti ānetvā sambandho. Rūpītiādīni padāni. Sassatassevāti sassatagāhasseva pabhedadīpanāni. Yasmā maññitaṃ ābādhavasena rogo, antodosavasena gaṇḍo, aṅganikantavasena sallaṃ, tasmā imehi taṇhādīhi kilesehi pākaṭacalanavasena iñjanti ceva, apākaṭasañcalanavasena phandanti ca. Papañcitaṃ saṃsāre cirāyanaṃ daṭṭhabbaṃ, khandhasantānassa vā vitthāraṇaṃ. Pamattākārappattā mucchanākārappattā. Tesanti taṇhādiṭṭhikilesānaṃ. Ākāradassanatthanti pavattiākāradassanatthaṃ.
မာနော နာမ ‘‘သေယ္ယောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနာ မဇ္ဇနာကာရပ္ပဝတ္တိ။ တဏ္ဟာယ သမ္ပယုတ္တမာနဝသေနာတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ? နနု သဗ္ဗော မာနော တဏ္ဟာသမ္ပယုတ္တော? သတိ ဟိ ဗ္ယဘိစာရေ ဝိသေသနံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ။ သစ္စမေတံ, တဏ္ဟာ ပန အတ္ထိ မာနသ္သ ပစ္စယဘူတာ, အတ္ထိ မာနသ္သ အပ္ပစ္စယဘူတာ, ယတော မာနော အနိယတော ဝုစ္စတိ။ တထာ ဟိ ပဋ္ဌာနေ ‘‘သံယောဇနံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သံယောဇနော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ဧတ္ထ သံယောဇနာနိ သံယောဇနေဟိ ယထာလာဘံ ယောဇေတ္ဝာ ဒသ္သိတယောဇနာယ ‘‘ကာမရာဂသံယောဇနံ ပဋိစ္စ မာနသံယောဇနံ အဝိဇ္ဇာသံယောဇန’’န္တိ ဝတ္ဝာ ‘‘ကာမရာဂသံယောဇနံ ပဋိစ္စ အဝိဇ္ဇာသံယောဇန’’န္တိ, ‘‘မာနသံယောဇနံ ပဋိစ္စ ဘဝရာဂသံယောဇနံ အဝိဇ္ဇာသံယောဇန’’န္တိ စ ဝတ္ဝာ ‘‘ဘဝရာဂသံယောဇနံ ပဋိစ္စ အဝိဇ္ဇာသံယောဇန’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဧတ္ထ စ ကာမရာဂဘဝရာဂသံယောဇနေဟိ မာနသ္သ အနိယတဘာဝော ပကာသိတော။ တတ္ထ ယာ တဏ္ဟာ ဗလဝတီ, တံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘တဏ္ဟာယ သမ္ပယုတ္တမာနဝသေနာ’’တိ။ ဗလဝတဏ္ဟာသမ္ပယုတ္တော ဟိ မာနော သယမ္ပိ ဗလဝာ ဟုတ္ဝာ အသ္မီတိ သဝိသေသံ မဇ္ဇနဝသေန ပဝတ္တတီတိ။
Māno nāma ‘‘seyyohamasmī’’tiādinā majjanākārappavatti. Taṇhāya sampayuttamānavasenāti kasmā vuttaṃ? Nanu sabbo māno taṇhāsampayutto? Sati hi byabhicāre visesanaṃ icchitabbanti. Saccametaṃ, taṇhā pana atthi mānassa paccayabhūtā, atthi mānassa appaccayabhūtā, yato māno aniyato vuccati. Tathā hi paṭṭhāne ‘‘saṃyojanaṃ dhammaṃ paṭicca saṃyojano dhammo uppajjati hetupaccayā’’ti ettha saṃyojanāni saṃyojanehi yathālābhaṃ yojetvā dassitayojanāya ‘‘kāmarāgasaṃyojanaṃ paṭicca mānasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojana’’nti vatvā ‘‘kāmarāgasaṃyojanaṃ paṭicca avijjāsaṃyojana’’nti, ‘‘mānasaṃyojanaṃ paṭicca bhavarāgasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojana’’nti ca vatvā ‘‘bhavarāgasaṃyojanaṃ paṭicca avijjāsaṃyojana’’nti vuttaṃ. Ettha ca kāmarāgabhavarāgasaṃyojanehi mānassa aniyatabhāvo pakāsito. Tattha yā taṇhā balavatī, taṃ sandhāya idaṃ vuttaṃ ‘‘taṇhāya sampayuttamānavasenā’’ti. Balavataṇhāsampayutto hi māno sayampi balavā hutvā asmīti savisesaṃ majjanavasena pavattatīti.
ဒိဋ္ဌိဝသေနာတိ မာနမူလကဒိဋ္ဌိဝသေန။ ‘‘သေယ္ယောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနာ ဟိ ဗဟုလမာနုပေတသ္သ ပုဂ္ဂလသ္သ ရူပာဒီသု ဧကံ ဥဒ္ဒိသ္သ အယမဟမသ္မီတိ ဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပန္နာယ မာနသ္သ အပ္ပဟီနတ္တာ မာနောပိ တတ္ထ တတ္ထေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဣတိ မာနမူလကံ ဒိဋ္ဌိံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အယမဟမသ္မီတိ ဒိဋ္ဌိဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ။ စောဒကော ပန ဣမမတ္ထံ အဇာနန္တော အနုပလဗ္ဘမာနမေဝ သမ္ပယောဂတ္ထံ ဂဟေတ္ဝာ ‘‘နနု စာ’’တိအာဒိနာ စောဒေတိ။ ဣတရော ‘‘အာမ နတ္ထီ’’တိ တမတ္ထံ သမ္ပဋိစ္ဆိတ္ဝာ ‘‘မာနသ္သ ပနာ’’တိအာဒိနာ ပရိဟာရမာဟ။ တသ္သတ္ထော ဝုတ္တော ဧဝ။
Diṭṭhivasenāti mānamūlakadiṭṭhivasena. ‘‘Seyyohamasmī’’tiādinā hi bahulamānupetassa puggalassa rūpādīsu ekaṃ uddissa ayamahamasmīti diṭṭhiyā uppannāya mānassa appahīnattā mānopi tattha tattheva uppajjati. Iti mānamūlakaṃ diṭṭhiṃ sandhāyāha ‘‘ayamahamasmīti diṭṭhivasena vutta’’nti. Codako pana imamatthaṃ ajānanto anupalabbhamānameva sampayogatthaṃ gahetvā ‘‘nanu cā’’tiādinā codeti. Itaro ‘‘āma natthī’’ti tamatthaṃ sampaṭicchitvā ‘‘mānassa panā’’tiādinā parihāramāha. Tassattho vutto eva.
ယဝကလာပိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Yavakalāpisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
အာသီဝိသဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Āsīvisavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
စတုတ္ထော ပဏ္ဏာသကော။
Catuttho paṇṇāsako.
သဠာယတနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Saḷāyatanasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၁၁. ယဝကလာပိသုတ္တံ • 11. Yavakalāpisuttaṃ
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ၁၁. ယဝကလာပိသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 11. Yavakalāpisuttavaṇṇanā
