| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
យានដ្ឋកថាវណ្ណនា
Yānaṭṭhakathāvaṇṇanā
១០០. យានដ្ឋកថាយំ ឧភោសុ បស្សេសូតិ ចតុន្នំ ថម្ភានំ ឧបរិ ចតុរស្សំ ទារុសង្ឃាដំ អារោបេត្វា តស្ស វាមទក្ខិណបស្សេសុ ឧភោសុ វាតាតបាទិបរិស្សយវិនោទនត្ថំ គរុឡបក្ខិនោ ឧភោ បក្ខា វិយ កតា សន្ទមានិកា។ ទុកយុត្តស្សាតិ ទ្វីហិ គោណេហិ យុត្តស្ស។ អយុត្តកន្តិ គោណេហិ អយុត្តំ។ កប្បកតាតិ ទ្វិន្នំ សិខានំ សន្ធិដ្ឋានេ គោសិង្គានិ វិយ ទ្វេ កោដិយោ ឋបេត្វា ឧបត្ថម្ភនី កប្បកតា នាម, សា ទ្វីហិបិ កោដីហិ ភូមិយំ បតិដ្ឋាតិ, តេនាហ ‘‘ឆ ឋានានី’’តិ។ តីណិ វា ចត្តារិ វា ឋានានីតិ អកប្បកតាយ ឧបត្ថម្ភនិយា ច ទ្វិន្នំ ចក្កានញ្ច វសេន តីណិ ឋានានិ, កប្បកតាយ វសេន ចត្តារិ ឋានានិ, តថា បថវិយំ ឋបិតស្ស តីណិ ឋានានីតិ សម្ពន្ធោ។ អក្ខសីសេហីតិ អក្ខទារុនោ ទ្វីហិ កោដីហិ។ អក្ខុទ្ធីហីតិ អក្ខទារុនា សម្បដិច្ឆកា ហេដ្ឋិមភាគេ កប្បកតា ទ្វេ ទារុខណ្ឌា អក្ខុទ្ធិយោ នាម, តាសំ កប្បកតានំ ទ្វិន្នំ កប្បសីសានិ ចត្តារិ ឥធ ‘‘អក្ខុទ្ធិយោ’’តិ វុច្ចន្តិ, តេនាហ ‘‘ចតូហិ ច អក្ខុទ្ធីហី’’តិ។ តាហិ បតិដ្ឋិតាហិ បតិដ្ឋិតដ្ឋានានិ ចត្តារិ ធុរេន បតិដ្ឋិតដ្ឋានំ ឯកន្តិ បញ្ច ឋានានិ ហោន្តិ។ ឧទ្ធិយោវ ‘‘ឧទ្ធិខាណុកា’’តិ វុត្តា, ឧទ្ធិខាណុកានំ អភាវេ អក្ខសីសានំ បតិដ្ឋានោកាសំ ទស្សេន្តោ អាហ សមមេវ ពាហំ កត្វាតិអាទិ។ តត្ថ សមមេវាតិ ឧទ្ធិយោ ហេដ្ឋា អនោលម្ពេត្វា ពាហុនោ ហេដ្ឋិមភាគំ សមំ កត្វា ទ្វិន្នំ ពាហុទារូនំ មជ្ឈេ អក្ខសីសប្បមាណេន ឆិទ្ទំ កត្វា តត្ថ អក្ខសីសានិ បវេសិតានិ ហោន្តិ, តេន ពាហានំ ហេដ្ឋាភាគំ សព្ពំ ភូមិំ ផុសិត្វា តិដ្ឋតិ, តេនាហ ‘‘សព្ពំ បថវិំ ផុសិត្វា តិដ្ឋតី’’តិ។ សេសំ នាវាយំ វុត្តសទិសន្តិ ឥមិនា យទិ បន តំ ឯវំ គច្ឆន្តំ បកតិគមនំ បច្ឆិន្ទិត្វា អញ្ញំ ទិសាភាគំ នេតិ, បារាជិកំ។ សយមេវ យំ កិញ្ចិ ឋានំ សម្បត្តំ ឋានា អចាលេន្តោវ វិក្កិណិត្វា គច្ឆតិ, នេវត្ថិ អវហារោ, ភណ្ឌទេយ្យំ បន ហោតីតិ ឥមំ នយំ អតិទិសតិ។
100. Yānaṭṭhakathāyaṃ ubhosu passesūti catunnaṃ thambhānaṃ upari caturassaṃ dārusaṅghāṭaṃ āropetvā tassa vāmadakkhiṇapassesu ubhosu vātātapādiparissayavinodanatthaṃ garuḷapakkhino ubho pakkhā viya katā sandamānikā. Dukayuttassāti dvīhi goṇehi yuttassa. Ayuttakanti goṇehi ayuttaṃ. Kappakatāti dvinnaṃ sikhānaṃ sandhiṭṭhāne gosiṅgāni viya dve koṭiyo ṭhapetvā upatthambhanī kappakatā nāma, sā dvīhipi koṭīhi bhūmiyaṃ patiṭṭhāti, tenāha ‘‘cha ṭhānānī’’ti. Tīṇi vā cattāri vā ṭhānānīti akappakatāya upatthambhaniyā ca dvinnaṃ cakkānañca vasena tīṇi ṭhānāni, kappakatāya vasena cattāri ṭhānāni, tathā pathaviyaṃ ṭhapitassa tīṇi ṭhānānīti sambandho. Akkhasīsehīti akkhadāruno dvīhi koṭīhi. Akkhuddhīhīti akkhadārunā sampaṭicchakā heṭṭhimabhāge kappakatā dve dārukhaṇḍā akkhuddhiyo nāma, tāsaṃ kappakatānaṃ dvinnaṃ kappasīsāni cattāri idha ‘‘akkhuddhiyo’’ti vuccanti, tenāha ‘‘catūhi ca akkhuddhīhī’’ti. Tāhi patiṭṭhitāhi patiṭṭhitaṭṭhānāni cattāri dhurena patiṭṭhitaṭṭhānaṃ ekanti pañca ṭhānāni honti. Uddhiyova ‘‘uddhikhāṇukā’’ti vuttā, uddhikhāṇukānaṃ abhāve akkhasīsānaṃ patiṭṭhānokāsaṃ dassento āha samameva bāhaṃ katvātiādi. Tattha samamevāti uddhiyo heṭṭhā anolambetvā bāhuno heṭṭhimabhāgaṃ samaṃ katvā dvinnaṃ bāhudārūnaṃ majjhe akkhasīsappamāṇena chiddaṃ katvā tattha akkhasīsāni pavesitāni honti, tena bāhānaṃ heṭṭhābhāgaṃ sabbaṃ bhūmiṃ phusitvā tiṭṭhati, tenāha ‘‘sabbaṃ pathaviṃ phusitvā tiṭṭhatī’’ti. Sesaṃ nāvāyaṃ vuttasadisanti iminā yadi pana taṃ evaṃ gacchantaṃ pakatigamanaṃ pacchinditvā aññaṃ disābhāgaṃ neti, pārājikaṃ. Sayameva yaṃ kiñci ṭhānaṃ sampattaṃ ṭhānā acālentova vikkiṇitvā gacchati, nevatthi avahāro, bhaṇḍadeyyaṃ pana hotīti imaṃ nayaṃ atidisati.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / យានដ្ឋកថាវណ្ណនា • Yānaṭṭhakathāvaṇṇanā
